Quan hệ Mỹ - Đài Loan trong nửa đầu nhiệm kỳ của tổng thống Donald Trump (2017 - 2018)
No.16_June 2020|Số 16 – Tháng 6 năm 2020|p.80-85
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO
ISSN: 2354 - 1431
QUAN HỆ MỸ - ĐÀI LOAN TRONG NỬA ĐẦU NHIỆM KỲ
CỦA TỔNG THỐNG DONALD TRUMP (2017 - 2018)
Nguyễn Đức Mạnh a*
a Học viện Chính trị Công an nhân dân
Thông tin bài viết
Tóm tắt
Quan hệ Mỹ - Đài Loan luôn là mối quan hệ ngoại giao được nhiều đời Tổng
thống Mỹ quan tâm. Dưới thời Tổng thống Donald Trump, quan hệ Mỹ - Đài
Loan tiếp tục được củng cố và phát triển sâu sắc, thậm chí có những đột phá
so với trước. Trong phạm vi bài viết, tác giả phân tích những tiến triển trong
mối quan hệ Mỹ - Đài Loan trong nửa đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Donald
Trump (2017-2018). Từ đó, tác giả đưa ra một số lý do giải thích cho những
tiến triển trên.
Ngày nhận bài:
4/5/2020
Ngày duyệt đăng:
10/6/2020
Từ khóa:
Mỹ, Đài Loan, Donald
Trump, Thái Anh Văn, quan
hệ đối ngoại.
1.
Đặt vấn đề
Quan hệ Mỹ - Đài Loan luôn là mối quan hệ
hệ không chính thức dựa trên Đạo luật Quan hệ Đài
Loan. Mặc dù vậy, mối quan hệ này luôn được chính
quyền Mỹ quan tâm từ đó đến nay.
ngoại giao được nhiều đời Tổng thống Mỹ quan tâm.
Ngay sau khi chiến thắng cuộc bầu cử Tổng thống ồn
ào và đầy tranh cãi, đặc biệt sau khi nắm quyền
(20/01/2017), Tổng thống Donald Trump đã có
những động thái nhằm củng cố mối quan hệ này. Có
thể nói, mối quan hệ Mỹ - Đài Loan dưới thời Tổng
thống Donald Trump có những tiến triển mạnh mẽ.
Nhận định này được tác giả làm rõ trong nửa đầu
nhiệm kỳ Tổng thống của ông Donald Trump (2017 -
2018). Mặc dù mới hai năm nhưng nó đã khắc họa
đầy đủ quan điểm và những chỉ đạo cụ thể của ông
Trump trong mối quan hệ Mỹ - Đài Loan.
Kể từ ngày 20/01/2017, ông Donald Trump chính
thức trở thành Tổng thống thứ 45 của Mỹ sau cuộc
bầu cử ồn ào và đầy tranh cãi. Với góc nhìn của một
vị Tổng thống - tỷ phú, ông đã có nhiều quyết định
chưa từng có tiền lệ trong lịch sử nước Mỹ. Vấn đề
quan hệ với Đài Loan cũng nằm trong quỹ đạo khác
thường đó dưới thời của ông Trump. Tuy nhiên, mối
quan hệ Mỹ - Đài Loan không chỉ thuần túy là kế thừa
và phát huy mối quan hệ đồng minh truyền thống có
từ các đời Tổng thống tiền nhiệm mà giải quyết mối
quan hệ Mỹ - Đài Loan đối với ông Trump là một
chiến thuật quan trọng trong cuộc cạnh tranh chiến
lược Mỹ - Trung. Hiện nay, Trung Quốc đang thay
đổi phương châm từ “giấu mình chờ thời” sang “phấn
đấu để thành công”, hứa hẹn một Trung Quốc sẽ “phất
cờ” và cạnh tranh vị trí số một với Mỹ. Do đó, đối với
ông Trump, củng cố mối quan hệ Mỹ - Đài Loan
nhằm kiềm chề Trung Quốc đại lục, không để Trung
Quốc đại lục vượt mặt Mỹ. Trong nỗ lực kiềm chế
Trung Quốc đại lục, Mỹ tỏ ra rất quyết tâm vì nếu để
2.
Nội dung nghiên cứu
Trước năm 1949, Mỹ và Trung Hoa Dân quốc
là hai đồng minh gần gũi. Từ năm 1949 đến nửa đầu
thập niên 70 của thế kỷ XX, Mỹ vẫn duy trì quan hệ
ngoại giao chính thức và công nhận chính quyền
Trung Hoa Dân quốc là đại biểu hợp pháp duy nhất
của Trung Quốc đại lục tại Liên Hợp Quốc (đến năm
1971). Tuy nhiên, đến năm 1979, Mỹ cắt đứt quan hệ
ngoại giao với chính quyền ở đảo Đài Loan. Từ đó,
quan hệ Mỹ - Đài Loan chuyển sang giai đoạn quan
N.D.Manh/ No.16_June 2020|p.80-85
tình huống xấu nhất xảy ra thì Mỹ sẽ không bao giờ
mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đại lục. Nếu như
tiếp xúc ngoại giao dưới thời các Tổng thống tiền
nhiệm rất khiêm tốn thì dưới thời Tổng thống Donald
Trump đã có sự tiếp xúc giữa hai người đứng đầu
chính quyền. Những cử chỉ ngoại giao ấy cho thấy
tầm quan trọng của Đài Loan đối với Mỹ và là bước
khởi động cho sự phát triển mạnh mẽ trong quan hệ
giữa Mỹ và chính quyền đảo Đài Loan dưới thời Tổng
thống Donald Trump.
còn cơ hội để duy trì trật tự thế giới do mình đứng đầu
nữa.
Có thể thấy rằng, trong nửa đầu nhiệm kỳ Tổng
thống Donald Trump (2017-2018), mối quan hệ
giữa Mỹ và chính quyền đảo Đài Loan đã có những
bước phát triển vượt bậc và cả động thái chưa từng
có tiền lệ. Nhận định này đưa ra dựa trên những
khía cạnh sau:
Khía cạnh thứ hai, sự ra đời của các đạo luật nhằm
củng cố mối quan hệ giữa Mỹ với chính quyền đảo
Đài Loan:
Khía cạnh thứ nhất, Mỹ đã có những hoạt động
ngoại giao vượt ra ngoài khuôn khổ thông thường:
(1)
Ngay sau khi ông Donald Trump đắc cử Tổng
(1)
Đạo luật du lịch Đài Loan đã được Tổng thống
thống, nhóm tham mưu thân cận đã cố vấn cho ông
nhận cuộc điện thoại chúc mừng từ bà Thái Anh Văn -
người đứng đầu chính quyền Đài Loan. Cuộc điện đàm
này đã diễn ra trên thực tế (02/12/2016) và đây là lần
đầu tiên một Tổng thống Mỹ có giao tiếp chính thức
với người đứng đầu đảo Đài Loan kể từ năm 1979.
Trump thông qua (3/2018) nhằm kêu gọi có thêm những
trao đổi chính thức với Đài Loan. Sau đó không lâu, Phó
Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách vấn đề Đông Á và
Thái Bình Dương Alex Wong thăm Đài Loan.
(2) Đạo luật phê chuẩn chính sách quốc phòng John
S. McCain được thông qua vào tháng 8/2018. Sự ra
đời của đạo luật này thể hiện sự ủng hộ của hai đảng
trong Quốc hội và các quan chức quốc phòng Mỹ
dành cho Đài Loan. Đạo luật này hỗ trợ thêm cho mối
quan hệ quân sự với Đài Loan, đồng thời yêu cầu báo
cáo thường niên về tầm ảnh hưởng của Đại lục trong
lĩnh vực truyền thông, văn hóa, kinh doanh và học
thuật với Đài Loan.
Điều đặc biệt không chỉ dừng lại ở đó, trong cuộc
điện đàm kéo dài 10 phút với bà Thái Anh Văn, Tổng
thống đắc cử Donald Trump đã nói rằng, “không nhất
thiết” phải là “Một Trung Quốc” [1]. Quan điểm này
của ông Trump đã động chạm đến nguyên tắc “Một
Trung Quốc” mà nước Mỹ đã nhiều lần cam kết với
Đại lục thông qua các Thông cáo 1972, 1979, 1982.
Cuộc điện đàm này đã khiến Tổng thống Donald
Trump nhận được sự phản ứng dữ dội từ Đại lục và làm
cho chính quyền sắp mãn nhiệm của Tổng thống
Barack Obama phải vất vả để giải trình với Trung Quốc
đại lục về những phát ngôn của Tổng thống đắc cử.
(3) Đạo luật Sáng kiến tái đảm bảo châu Á được ký
vào tháng 12/2018 nhằm tái xác nhận cam kết của Mỹ
đối với Đài Loan. Điều này được củng cố bằng một
nghị quyết được ban bố cùng thời điểm, tái xác nhận
Đạo luật quan hệ Đài Loan và 6 đảm bảo.
(2) Ngày 12/6/2018, Mỹ đã tổ chức khánh thành trụ
sở mới của Viện Hoa Kỳ ở Đài Loan, một cơ quan
trên thực tế đóng vai trò như đại sứ quán của Mỹ tại
Đài Loan. Công trình này có kinh phí xây dựng lên
đến khoảng 250 triệu USD và bắt đầu mở cửa đón
công dân từ tháng 4/2019. Đến dự sự kiện khánh
thành trụ sở mới có nguyên Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul
Ryan và nhiều quan chức cấp cao làm việc trong
ngành ngoại giao của nước Mỹ. Nếu so sánh với các
cơ quan ngoại giao của Mỹ ở nước ngoài, Viện Hoa
Kỳ ở Đài Loan khiến nhiều đại sứ quán phải ghen tỵ
về quy mô và mức độ được bảo vệ nghiêm ngặt từ
Chính phủ. Nơi đây được xây chìm trong một ngọn
đồi ở Đài Bắc và được thủy quân lục chiến Mỹ thường
xuyên tuần tra canh gác và được bảo vệ cẩn trọng.
Các văn bản pháp lý trên không chỉ được ban hành
bởi Tổng thống Mỹ mà còn từ lưỡng viện Quốc hội
Mỹ. Đối với vấn đề Đài Loan, cả chính quyền và cơ
quan lập pháp Mỹ đều ra sức ủng hộ và thúc đẩy các
cơ chế pháp lý cho hành động của Mỹ trong những
tình huống bất ngờ trong tương lai. Trong nửa đầu
nhiệm kỳ của mình, nếu Tổng thống Trump đã vấp
phải sự phản đối kịch liệt của Quốc hội trên phần lớn
các vấn đề, như chăm sóc sức khỏe, bức tường biên
giới... thì riêng vấn đề Đài Loan, ông luôn nhận được
sự thống nhất cao.
Các đạo luật được thông qua kể từ khi ông Donald
Trump lên cầm quyền đã tạo cơ sở ngày càng mạnh
mẽ cho mối quan hệ đồng minh Mỹ - Đài Loan, nhiều
văn bản có ý nghĩa quan trọng để chính quyền đảo Đài
Loan củng cố vị thế chính trị của mình.
So với các chính quyền tiền nhiệm, chính quyền
của Tổng thống Donald Trump đã đi xa hơn so với
các cử chỉ ngoại giao thông thường, thậm chí tạo sự
đột biến khi hoài nghi về nguyên tắc “Một Trung
Quốc” - một trong những nguyên tắc nền tảng trong
N.D.Manh/ No.16_June 2020|p.80-85
Khía cạnh thứ ba, Mỹ đã thay đổi phương thức và thúc băng qua eo biển Đài Loan 5 lần, đến năm 2018, số lượt
đẩy hoạt động hợp tác quân sự với Đài Loan:
đi qua eo biển này của tàu chiến Mỹ là 3 lần [7]. Đi cùng
với các hoạt động tuần tra của tàu chiến Mỹ là khẩu hiệu
“tự do hàng hải” và “cam kết của Mỹ đối với một khu vực
Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”,
trong đó Đài Loan là một phần không thể thiếu của cam
kết ấy.
(1)
Sự thay đổi trong phương thức bán vũ khí của Mỹ
với Đài Loan.
Từ khi lên nắm quền vào tháng 01/2017, Tổng thống
Donald Trump đã thông báo với Quốc hội 3 thương vụ bán
vũ khí cho Đài Loan, tổng cộng 2,75 tỷ USD. Về nội dung,
các thương vụ này gồm dự án bán vũ khí cho Đài Loan và
dự án linh kiện máy bay chiến đấu cùng dịch vụ hậu cần
mà chính quyền tiền nhiệm chưa hoàn thành, tập trung
nâng cao sức mạnh không quân và năng lực tác chiến bất
đối xứng.
Mặc dù sự hợp tác về quân sự luôn vấp phải sự phản
ứng kịch liệt của Trung Quốc nhưng không vì thế mà các
hoạt động này thu hẹp về mặt quy mô và số lượng. Trung
Quốc đại lục càng tỏ ra giận dữ thì chính quyền Mỹ càng
có lí do để gia tăng các hoạt động quân sự, vì trong cuộc
“thư hùng” Mỹ - Trung Quốc đại lục, mỗi bên cần chứng
tỏ mình có nhiều quân bài đủ để khiến đối phương phải
nhượng bộ.
Điều đáng chú ý ở đây là chính quyền Trump đã thay
đổi phương thức bán cả gói dưới thời Obama, khôi phục
hình thức số lượng ít trong nhiều đợt dưới thời George W.
Bush của Đảng Cộng hòa nhằm thực hiện bình thường hóa
việc bán vũ khí cho Đài Loan. Bên cạnh đó, Mỹ đã thay
đổi phương thức bán vũ khí cho Đài Loan thể hiện đặc
điểm mới là chính quyền và doanh nghiệp cùng thực hiện.
Khía cạnh thứ tư, hợp tác thương mại phát triển
mạnh mẽ và nối tiếp đà tăng trưởng từ các năm trước
đó.
Nếu như giao dịch thương mại giữa Mỹ - Đài Loan
Theo truyền thống, Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan theo năm 2016 đạt hơn 65,1 tỷ USD thì đến năm 2018, giao
phương thức mua bán “giữa hai chính phủ”, doanh nghiệp dịch thương mại đã lên tới hơn 76,3 tỷ USD [2], nghĩa là
tư nhân chỉ có vai trò phối hợp hỗ trợ. Nhưng sau khi ông chỉ sau 2 năm, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Mỹ
Donald Trump lên nắm quyền, Mỹ chủ động đẩy các và Đài Loan đã tăng hơn 11 tỷ USD. Sự gia tăng trong kim
doanh nghiệp sản xuất vũ khí lên phía trước, đồng ý để các ngạch thương mại giữa Mỹ và Đài Loan là tất yếu. Đài
doanh nghiệp này trực tiếp đàm phán với Đài Loan. Từ Loan là nền kinh tế có quy mô lớn thứ 22 thế giới và là đối
đó, chủ thể tiêu thụ cũng sẽ chuyển từ phương thức “chính tác thương mại lớn thứ 11 của nước Mỹ. Nếu so sánh với
quyền chủ đạo, tư nhân phối hợp” trước đây sang phương thời của các Tổng thống tiền nhiệm, sự phát triển thương
thức “chính quyền và tư nhân cùng làm, tư nhân đi trước”. mại Mỹ - Đài Loan vẫn giữ được tốc độ tăng trưởng tốt.
Bên cạnh đó, Mỹ lựa chọn những thời điểm nhạy cảm
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là trong khi Mỹ đã đánh
để phê duyệt các thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan. thuế và đe dọa đánh thuế đối với nhiều nền kinh tế, trong
Thông qua so sánh thời điểm những lần Mỹ bán vũ khí đó có cả những nền kinh tế của các nước đồng minh Mỹ
cho Đài Loan và tình hình quan hệ Mỹ - Trung Quốc đại thì Đài Loan lại nhận được ưu ái về thương mại. Không
lục, có thể thấy chính quyền Mỹ thường lựa chọn thời kỳ những Đài Loan không bị Tổng thống Donald Trump đánh
quan hệ Mỹ - Trung Quốc đại lục tốt đẹp để khởi động thuế mà các nhà kinh tế, giới bình luận còn cho rằng Đài
một thương vụ bán vũ khí mới cho Đài Loan. Nhưng hiện Loan là một trong những nơi sẽ được hưởng lợi từ cuộc
nay, chính quyền Trump chủ yếu tập trung tối đa hóa lợi “thư hùng” thương mại Mỹ - Trung Quốc đại lục [4].
ích đàm phán thương mại Mỹ - Trung Quốc đại lục, quan
Như vậy, từ những động thái trên, có thể thấy rằng,
hệ Mỹ - Trung Quốc đại lục đang rơi vào thời kỳ nhạy
dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, quan hệ Mỹ -
cảm. Điều đó cho thấy chính quyền Trump không né tránh
Đài Loan đã có những bước phát triển mới. Tuy nhiên, sự
phản ứng gay gắt của Đại lục và thẳng thắn thừa nhận mối
phát triển trong mối quan hệ Mỹ - Đài Loan không phải là
quan hệ hợp tác khăng khít về mặt quân sự giữa Mỹ và
một ngẫu nhiên mà nó nằm trong tính toán chiến lược của
chính quyền đảo Đài Loan.
chính quyền Donald Trump. Với bản chất của một vị
(2)
Sự tăng cường lực lượng quân sự của Mỹ qua eo thương nhân và tính cách thực dụng đã ăn sâu vào máu,
biển Đài Loan.
dường như Tổng thống Donald Trump đã nhìn nhận được
những lợi ích từ sự phát triển mối quan hệ Mỹ và Đài
Loan. Sở dĩ mối quan hệ Mỹ - Đài Loan phát triển mạnh
mẽ kể từ khi ông Donald Trump lên nắm quyền vì:
Nếu như trước đây, dưới thời người tiền nhiệm Barack
Obama, tàu chiến Mỹ chỉ tuần tra trung bình khoảng 1 - 3
lần mỗi năm thì số lượt qua lại của tàu chiến Mỹ dưới thời
Tổng thống Donald Trump vẫn duy trì và có tăng cường
Thứ nhất, Đài Loan là một trong những “nước cờ” của
sự qua lại tại eo biển Đài Loan. Năm 2017, tàu chiến Mỹ Mỹ trong bàn cờ cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung.
N.D.Manh/ No.16_June 2020|p.80-85
Dưới thời Tổng thống Donald Trump, nước Mỹ đang những động thái nhanh chóng: đánh thuế hàng hóa Trung
chứng kiến một sự chuyển dịch quyền lực lớn trong nền
quản trị toàn cầu. Kể từ năm 2010, Trung Quốc đại lục trở
thành nền kinh tế thứ hai thế giới, sau Mỹ. Đặc biệt, sau
Đại hội XVII (2013) của Đảng Cộng sản Trung Quốc,
Trung Quốc thay đổi phương châm từ “giấu mình chờ
thời” sang “phấn đấu để thành công” và đề ra hai cột mốc
lớn trong tương lai.
Quốc, đưa Trung Quốc vào danh sách các quốc gia thao
túng tiền tệ, tuyên bố ủng hộ các cuộc biểu tình của nhân
dân Hồng Kong và phát triển mối quan hệ với Đài Loan.
Như vậy, Đài Loan là một trong những con át chủ bài
trong cuộc “thư hùng” với Trung Quốc. Trong bối cảnh
xuất hiện những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc đại lục sẽ
không nhân nhượng Mỹ, chắc chắn trong thời gian sắp tới
chính quyền Donald Trump vẫn sẽ tiếp tục củng cố mối
Dấu mốc thứ nhất trong tương lai của Trung Quốc là
vào năm 2020, một năm trước lễ kỷ niệm 100 năm thành quan hệ với chính quyền đảo Đài Loan.
lập Đảng Cộng sản Trung Quốc, nước này sẽ phấn đấu trở
Thứ hai, mối quan hệ Mỹ - Đài Loan còn được thúc
thành quốc gia khá giả.
đẩy bởi các thế lực thân Đài Loan trong chính quyền
Donald Trump. Các thế lực thân Đài Loan là những người
đã sắp xếp cuộc điện đàm giữa người lãnh đạo đảo Đài
Loan, bà Thái Anh Văn với ông Donald Trump chỉ ít lâu
sau khi ông Trump đắc cử Tổng thống Mỹ. Theo Taipei
Times, ông Trump được cho là đã đồng ý điện đàm sau
khi các trợ lý của ông trình bày sơ qua về các vấn đề liên
Dấu mốc thứ hai là năm 2049, tròn 100 năm thành lập
nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Trung Quốc sẽ vươn
lên trở thành quốc gia xã hội chủ nghĩa hiện đại, toàn diện.
Để thực hiện những dấu mốc quan trọng đó, Trung
Quốc đề ra học thuyết “Giấc mộng Trung Hoa” và khởi
xướng kế hoạch “Nhất đới, nhất lộ” (Một vành đai, một
con đường) để cạnh tranh vị thế lãnh đạo của Mỹ, trước quan đến Đài Loan cũng như tình hình ở eo biển Đài Loan
hết ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đồng thời, trong
bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang phát triển
như vũ bão, Trung Quốc đang từng bước làm chủ các
ngành công nghệ tương lai với kế hoạch “Made in China
2025”. Lịch sử chứng minh, quốc gia nào làm chủ cuộc
cách mạng công nghiệp, quốc gia đó sẽ vươn lên dẫn đầu.
Rõ ràng, tham vọng của Trung Quốc đại lục là rất lớn, đặc
biệt, tham vọng ấy được thực hiện bởi thế hệ lãnh đạo thứ
năm của Trung Quốc, đứng đầu là ông Tập Cận Bình.
[5]. Đồng thời, các thế lực thân Đài Loan ở Mỹ tích cực
hối thúc chính quyền Donald Trump bán vũ khí tiên tiến
cho Đài Loan. Ngày 26/3/2018, Thượng nghị sĩ John
Cornyn và James Inhofe đã gửi thư cho Tổng thống
Donald Trump, hối thúc Chính phủ Mỹ bán máy bay chiến
đấu hiện đại F-35B có khả năng cất và hạ cánh theo chiều
thẳng đứng cho Đài Loan, hoặc là bán F-16V nhằm nâng
cao năng lực phòng ngự trên không của hòn đảo. Như vậy,
các thế lực thân Đài Loan đóng vai trò là chất xúc tác trong
quan hệ Mỹ - Đài Loan. Chính các thế lực này đã khiến
Tổng thống Donald Trump càng tự tin vào thủ đoạn sử
dụng Đài Loan như một quân cờ hữu hiệu trong cuộc cạnh
tranh chiến lược Mỹ - Trung.
Ngay từ khi tranh cử Tổng thống Mỹ, trong tác phẩm
“Đã đến lúc cứng rắn để khôi phục sự vĩ đại của nước
Mỹ”, ông Donald Trump đã gọi Trung Quốc là “kẻ thù”
và “kẻ đang hủy hoại tương lai con cháu mình”. Ông đã
nhiều lần chỉ trích người tiền nhiệm đã để Trung Quốc lấn
lướt và không chỉ những hành động cụ thể để kiềm chế
Trung Quốc, và kết quả là “chúng ta đang cắm đầu vào
thảm họa kinh tế” [6, tr.20]. Từ đó, ứng cử viên Donald
Trump cho rằng vị Tổng thống kế nhiệm ông Barack
Obama phải là người “biết cứng rắn với Trung Quốc, biết
cách đàm phán thắng Trung Quốc, và làm thế nào để bọn
họ đừng giở trò gạt ta hết lần này đến lần khác” [6, tr.18].
Ông tự nhận trách nhiệm nặng nề đó lên vai mình, và cho
rằng chỉ có bản thân mới có thể làm được điều kỳ diệu đó.
Để thực hiện điều đó, ứng cử viên Donald Trump đề ra
khẩu hiệu tranh cử “Make America Great Again” - Làm
cho nước Mỹ vĩ đại trở lại. Dường như là Trung Quốc là
một trong những đối tượng làm cho nước Mỹ không thể
vĩ đại trở lại theo khẩu hiệu tranh cử của ông.
Thứ ba, phát triển mối quan hệ Mỹ - Đài Loan mang
bản chất chính trị sâu sắc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump xuất thân từ Đảng
Cộng hòa, một chính đảng của tầng lớp tư bản công
nghiệp. Thông qua phát triển mối quan hệ với Đài Loan,
Mỹ đã thu về hàng loạt những hợp đồng vũ khí khổng lồ.
Các hợp đồng bán vũ khí này đã thúc đẩy tăng trưởng kinh
tế Mỹ nói chung và thúc đẩy sản xuất của các doanh
nghiệp sản xuất công nghiệp nặng và công nghiệp quốc
phòng nói riêng. Qua đó, Tổng thống Donald Trump ngày
càng củng cố quyền lực của mình trong Đảng Cộng hòa
và thu hút sự ủng hộ của tầng lớp tư bản công nghiệp trong
xã hội. Năm 2018, Tổng thống Donald Trump tuyên bố
100% sẽ tái tranh cử Tổng thống nhiệm kỳ thứ hai [3].
Trong bối cảnh đó, sự ủng hộ của các tầng lớp tư bản trung
thành là một trong những yếu tố cần thiết và quan trọng
lúc này với ông Trump, được coi là yếu tố nền tảng để ông
Kể từ khi nắm quyền (20/01/2017), Tổng thống
Donald Trump đã đưa ra hàng loạt tuyên bố cứng rắn và
N.D.Manh/ No.16_June 2020|p.80-85
có thể tái đắc cử và trở thành ông chủ nhà Trắng trong 4 quan hệ với Mỹ, nơi mà bà từng gắn bó và được đào tạo
trong nhiều năm. Trong quá trình cầm quyền, bà Thái Anh
Văn đã rút ra những bài học kinh nghiệm từ những năm
tháng cầm quyền của ông Trần Thủy Biển. Vì thế, bà đã
có nhiều chính sách làm hài lòng chính quyền
Washington.
năm tiếp theo. Có thể thấy rằng, kịch bản gây căng thẳng
để bán vũ khí cho các bên là điều không quá mới lạ trong
chiến lược của Mỹ. Do đó, để “đài thọ” cho tầng lớp tư
bản công nghiệp, chắc chắn trong thời gian còn lại của
nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Donald Trump sẽ tiếp tục
thúc đẩy mối quan hệ với Đài Loan và phê chuẩn nhiều
thương vụ bán vũ khí, tạo ra sự căng thẳng trong quan hệ
giữa hai bờ eo biển Đài Loan để chớp thời cơ thu về những
hợp đồng vũ khí khổng lồ.
3. Kết luận
Như vậy, trong nửa đầu nhiệm kỳ của Tổng thống
Donald Trump, quan hệ Mỹ - Đài Loan đã có những bước
phát triển mới. Với bản chất thực dụng đã ăn sâu vào máu,
cùng với tư chất tính toán chi ly của một thương nhân dày
dạn kinh nghiệm, Tổng thống Donald Trump chắc chắn đã
nghiên cứu rất kỹ về những lợi ích mà Mỹ có thể nhận
được và mức độ phản ứng của đại lục./.
Hơn nữa, trong lưỡng viện Quốc hội Mỹ luôn tồn tại
thế lực thân Đài Loan. Kể từ khi nắm quyền, ông Donald
Trump đã gặp không ít những rắc rối với nhánh lập pháp
trong nền chính trị nước Mỹ, nhất là sau khi Đảng Dân
chủ nắm phần lớn ghế trong Hạ viện (11/2018) và cuộc
điều tra Tổng thống thông đồng với Nga trong cuộc bầu
cử tháng 11/2016. Để bảo vệ bản thân và gia đình, chắc
chắn Tổng thống Donald Trump buộc phải nhượng bộ một
số chính sách đối các thành viên lưỡng viện Quốc hội,
trong đó có cả “thế lực” thân Đài Loan. Ngay cả khi công
tố viên đặc biệt James Comey không tìm được bằng chứng
ông Trump thông đồng với Nga trong cuộc bầu cử tháng
11/2016, ông Trump vẫn phải đánh đổi để tránh nguy cơ
tái luận tội. Do đó, các chính sách với Đài Loan là một
phần để duy trì trạng thái cân bằng của nền chính trị Mỹ,
vốn đã bị phủ bóng bởi cuộc đấu đá giữa hai chính đảng
hợp hiến ở nước này.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Caren Boham, David Brunnstrom (2016), Trump
says U.S. not necessarily bound by 'one China' policy,
Retrieved from
2. Wayne M. Morrison (2019), U.S.-Taiwan Trade
Relations, Retrieved from
3. Ánh Ngọc (2018), Trump tuyên bố 100% tái tranh
cử Tổng thống, Truy cập từ
Thứ tư, mong muốn phát triển mối quan hệ với Mỹ của
chính quyền Đài Loan dưới thời nhà lãnh đạo Thái Anh
Văn.
4. Ashutosh Pandey (2019), Vietnam, Taiwan winning
Bà Thái Anh Văn xuất thân từ Đảng Dân chủ Tiến bộ
(DPP), một chính đảng ủng hộ xu hướng “Đài độc” và tính
bản địa của Đài Loan. Trên thực tế, kể từ khi nắm quyền
(5/2016), bà Thái Anh Văn đã tuyên bố từ chối công nhận
“Nhận thức chung” (1992) giữa hai bờ eo biển Đài Loan
và mô hình “một quốc gia, hai chế độ” mà đại lục muốn
áp dụng với hòn đảo nơi mà bà lãnh đạo.
the
US-China
trade
war,
Retrieved
from
5. Minh Phương (tổng hợp) (2016), Ai đã thu xếp cuộc
điện đàm giữa ông Trump với lãnh đạo Đài Loan?, Truy
đã từ bỏ các chính sách thân Đại lục có từ giai đoạn cầm
quyền của người tiền nhiệm xuất thân từ Quốc dân đảng
và củng cố mối quan hệ với Mỹ. Điều này là hết sức dễ
hiểu, xuất phát từ cục diện tình hình trong tam giác quan
hệ Mỹ - Đài - Trung, để bảo vệ hòn đảo của mình, bà Thái
Anh Văn buộc phải dựa vào Mỹ mới có thể cân bằng lực
lượng với Đại lục. Một yếu tố khác có thể hiểu được, bà
Thái Anh Văn là một trí thức nổi tiếng của Đảng Dân tiến,
có học hàm Giáo sư và đã tốt nghiệp Thạc sỹ trường Đại
học Luật Cornell. Chính sự giáo dục bài bản đã định
hướng bà đi theo những giá trị dân chủ, tự do của các nước
tư bản phương Tây. Do đó, bà mong muốn phát triển mối
6. Donald J. Trump, Đã đến lúc phải cứng rắn để khôi
phục sự vĩ đại của nước Mỹ, Nxb. Thế giới, Hà Nội, 2016,
tr. 18, 20.
7. 信任毀於「疫」旦 美秀肌肉搏籌碼 (2020), 從訪
問
United States -Taiwan relations in the first half term
of President Donald Trump
Nguyen Duc Manh
Article info
Abstract
The relationship between the United States and Taiwan has always been the
diplomatic relationship which has been interested by American presidents. This
relationship continued to be strengthened and developed under President Donald
Trump, even making great changes. In the article, the author analyzes the development
of US and Taiwan relations in the first half term of President Donald Trump (2017-
2018), so the author can give some reasons of these changes.
Recieved:
4/5/2020
Accepted:
10/6/2020
Keywords:
United States, Taiwan,
Donald Trump, Thai Anh
Van, external relations.
6 trang
20000
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quan hệ Mỹ - Đài Loan trong nửa đầu nhiệm kỳ của tổng thống Donald Trump (2017 - 2018)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- quan_he_my_dai_loan_trong_nua_dau_nhiem_ky_cua_tong_thong_do.pdf
