Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh - Chương 4: Tư tưởng Hồ Chí Minh về Đảng cộng sản Việt Nam và nhà nước của dân, do dân và vì dân

I. TƯ TƯỞNG HCM VỀ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

1.Tính tất yếu và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng

sản Việt Nam

* Theo quy luật chung

CHỦ

PHONG

TRÀO

CÔNG

NHÂN

NGHĨA

MAC -

LÊNIN

ĐẢNG CỘNG SẢN

1. Tính tất yếu và vai trò lãnh đạo của Đảng

Cộng sản Việt Nam

Ở Việt Nam

PHONG

CN MÁC

LÊ NIN

TRÀO

YÊU

TRÀO

CN

NƯỚC

Đảng Cộng sản Việt Nam

Đây chính là quy luật hình thành và phát triển Đảng

Kh¸i qu¸t vÒ sù ra ®êi cña Đ¶ng

Cộng sản Việt Nam, đồng thời là sự bổ sung sáng tạo

vào kho tàng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin.

1. Tính tất yếu và vai trò lãnh đạo của Đảng

Cộng sản Việt Nam

Theo chủ nghĩa

Mác Lênin

Thực tiễn cách mạng

Quần chúng là

Việt Nam trước khi có

Đảng: Các phong trào

đấu tranh của nhân

dân ta diễn ra quyết

liệt, sôi nổi nhưng điều

thất bại

người sáng tạo

nên lịch sử

(QC được giác

ngộ, có tổ

chức)

1. Tính tất yếu và vai trò lãnh đạo của Đảng

Cộng sản Việt Nam

• Trong tác phẩm Đường cách mệnh (1927)

HCM khẳng định: Cách mệnh trước hết phải

có “đảng cách mệnh, để trong thì vận động và

tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân

tộc bị áp bức và vô sản giai cấp ở mọi nơi.

Đảng có vững, cách mệnh mới thành công,

cũng như người cầm lái có vững thuyền mới

chạy”.

• Vai trò của Đảng

Ngoài thì liên hệ với

dân tộc bị áp bức và vô

sản giai cấp

Trong thì vận

động và tổ chức

dân chúng

mọi nơi

Trước khi có chính quyền: Lãnh đạo nhân dân

giành chính quyền

Sau khi giành chính quyền: Lãnh đạo quần

chúng và nhân dân cải tạo và xây dựng xã hội mới

2. Đảng phải trong sạch, vững mạnh

a. Đảng là đạo đức, là văn minh

Hồ Chí Minh coi đạo đức cách mạng là gốc, là nền

tảng của người cách mạng

- Hồ Chí Minh khẳng định: Một Đảng chân chính cách

mạng phải có đạo đức. Đạo đức tạo lên uy tín, sức

mạnh của Đảng, giúp Đảng đủ tư cách lãnh đạo,

hướng dẫn quần chúng nhân dân.

- Giáo dục đạo đức cách mạng là một nội dung quan

trọng trong việc tu dưỡng, rèn luyện của cán bộ, đảng

viên. Nó gắn chặt với cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa

cá nhân dưới mọi hình thức nhằm làm cho Đảng luôn

luôn thật sự trong sạch

7

Đảng phải là Đảng đạo đức theo gương

đạo đức Hồ Chí Minh thì mới xứng đáng

vừa là người lãnh đạo, vừa là đầy tớ thật

trung thành của nhân dân

Văn minh có thể hiểu là trí tuệ. Đảng phải

là Đảng của trí tuệ tiên phong ngang tầm

thời đại thì mới đưa dân tộc giữ vững được

định hướng XHCN, mới giành thắng lợi

cho sự nghiệp CNH, HĐH đất nước

2. Đảng phải trong sạch, vững mạnh

b. Những vấn đề nguyên tắc trong hoạt động của

Đảng

Đảng phải thường

xuyên chỉnh đốn

Lấy chủ nghĩa Mác

Lênin làm nề tảng tư

tưởng, kim chỉ nam

cho mọi hành động

Đoàn kết, thống

nhất trong Đảng

Tập trung dân

chủ

Đảng phải liên hệ

mật thiết với

nhân dân

Tự phê bình và

phê bình

Kỷ luật nghiêm

minh, tự giác

Đoàn kết quốc tế

- Nguyên tắc tập trung dân chủ.

+ Tập trung là thống nhất về tư tưởng, tổ chức,

hành động. Thiểu số phục tùng đa số, cấp dưới

phục tùng cấp trên, đảng viên chấp hành nghị

quyết của tổ chức Đảng.

+ Tất cả mọi người được tự do bày tỏ ý kiến của

mình, góp phần tìm ra chân lý.

Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.

Vấn đề này thuộc về nguyên tắc lãnh đạo của

Đảng, có lúc, Hồ Chí Minh gọi đó là “chế độ”

lãnh đạo, nhưng nhiều hơn cả là nguyên tắc lãnh

đạo. Theo Hồ Chí Minh: “tập thể lãnh đạo là dân

chủ, cá nhân phụ trách tức là dân chủ tập trung”

Hồ Chí Minh lý giải nguyên tắc này như sau:

+ Tập thể lãnh đạo, nhiều người thì thấy hết mọi

việc, hiểu hết mọi mặt của vấn đề, có nhiều

kiến thức, tránh tệ bao biện, quan liêu, độc

đoán, chủ quan.

+ Cá nhân phụ trách, sau khi bàn bạc kỹ lưỡng

thì phải giao cho một người phụ trách (nếu là

nhóm người thì có một người phụ trách

chính) để tránh bừa bãi, lộn xộn, vô chính phủ

dễ hỏng việc.

- Nguyên tắc tự phê bình và phê bình:

Đây là nguyên tắc sinh hoạt đảng, là quy luật phát

triển đảng

+ Phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm

của đồng chí mình.

+ Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết

điểm của mình.

+ Tự phê bình và phê bình phải đi đôi với nhau.

Mục đích là cho mọi người học lẫn ưu điểm của

nhau và giúp nhau chữa những khuyết điểm.

+ Thái độ, phương pháp Tự phê bình và phê bình

phải thường xuyên, thẳng thắn, chân thành,

trung thực, phải có tình yêu thương lẫn nhau.

- Kỷ luật nghiêm minh tự giác.

+ Kỷ luật đối với mọi đảng viên không phân biệt.

+ Tính nghiêm minh của kỷ luật Đảng đòi hỏi tất cả

mọi tổ chức đảng, tất cả mọi đảng viên đều phải

bình đẳng trước điều lệ Đảng, trước pháp luật

của Nhà nước, trước mọi quyết định của Đảng.

c. Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên

Tuyệt đối trung thành với Đảng

Phải là những người nghiêm chỉnh thực hiện cương

lĩnh, đường lối quan điểm, chủ trương, nghị quyết của

Đảng và các nguyên tắc xây dựng Đảng

Phải luôn tu dưỡng, rèn luyện, trau dồi đạo đức cách

mạng

Phải luôn học tập nâng cao trình độ về mọi mặt

Phải có mối liên hệ mật thiết với nhân dân

Phải luôn luôn chịu trách nhiệm, năng động, sáng tạo

Phải là người luôn luôn phòng và chống tiêu cực

II. TƯ TƯỞNG HCM VỀ NHÀ NƯỚC CỦA DÂN, DO

DÂN VÀ VÌ DÂN

1. Nhà nước dân chủ

a. Bản chất giai cấp của Nhà nước

- Dân chủ: là quyền lực thuộc về nhân dân

- Ở công xã nguyên thủy: hình thức dân chủ sơ khai

thông qua đại hội “nhân dân”.

- Ở Nhà nước CHNL: Nhà nước dân chủ chủ nô có

quyền lực của dân nhưng dân không bao gồm nô lệ.

- Nhà nước phong kiến hầu như không có dân chủ.

- CNTB dân chủ thuộc về giai cấp thống trị trong xã hội

- CNXH nhà nước đầu tiên thực hiện q lực nhân dân.

1. Nhà nước dân chủ

a. Bản chất giai cấp của Nhà nước

- Dân chủ trong xã hội Việt Nam thể hiện trên

tất cả các lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hóa,

xã hội…

- Dân chủ thể hiện trên lĩnh vực chính trị là

quan trọng, nổi bật nhất và được biểu hiện tập

trung trong hoạt động của Nhà nước.

- Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa theo

HCM mang bản chất của giai cấp công nhân

1. Nhà nước dân chủ

a. Bản chất giai cấp của Nhà nước

Do Đảng của GCCN lãnh đạo bằng

những chủ trương, đường lối, thông qua

tổ chức của mình trong Quốc hội,

Chính phủ và các ngành các cấp của

Nhà nước

Bản

chất

giai cấp

CN của

Nhà

Ở tính định hướng đưa đất nước quá độ

đi lên CNXH

nước

Ở nguyên tắc tổ chức cơ bản của nó là

nguyên tắc tập trung dân chủ

Bản chất GCCN thống nhất với tính nhân

dân, tính dân tộc của Nhà nước

- Nhà nước ta ra đời là kết quả của

Biểu

hiện

cuộc đấu tranh lâu dài, gian khổ với

sự hy sinh xương máu của bao thế hệ

CM

- Nhà nước ta vừa mang bản chất GCCN

thống nhất với tính nhân dân và tính dân tộc

vì nó bảo vệ lợi ích của nhân dân, lấy lợi ích

của dân tộc làm nền tảng

1. Nhà nước dân chủ

b. Nhà nước của nhân dân

Vấn đề cơ bản của mọi cuộc CMXH là

vấn đề chính quyền, còn vấn đề cơ bản của

một chính quyền là ở chỗ nó thuộc về ai,

phục vụ quyền lợi cho ai

Thực chất là xây dựng Nhà nước của dân,

do dân và vì dân

1. Nhà nước dân chủ

b. Nhà nước của nhân dân

- HCM quan điểm: Tất cả quyền lực trong

nhà nước và vai trò trong xã hội đều thuộc

về nhân dân

- Dân là chủ: đề cập đến vị thế của dân. có

quyền làm những việc mà pháp luật không

cấm và có nghĩa vụ tuân theo pháp luật

- Dân làm chủ: đề cập đến quyền và nghĩa

vụ của dân.