Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 6: Vấn đề dân tộc và tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội

CHƯƠNG 6

VẤN ĐỀ DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO

TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Bộ môn: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Khoa:

Lý luận Chính trị

Trường: Đại học Thương mại

NỘI DUNG

1. Dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

2. Tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

3. Quan hệ dân tộc và tôn giáo ở Việt nam

1. Dân tộc trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc

1.1.1 Khái niệm, đặc trưng cơ bản của dân tộc

1.1.2. Hai xu hướng khách quan của sự phát triển quan hệ dân tộc

1.1.3. Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác - Lênin

1.2. Dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam

1.2.1. Đặc điểm dân tộc Việt Nam

1.2.2. Quan điểm và chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước Việt

Nam

1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc

1.1.1 Khái niệm, đặc trưng cơ bản của dân tộc

Chung phương

thức sinh hoạt

kinh tế

Tâm lý chung

Lãnh thổ

(Nền văn hóa

Dân tộc - quốc gia

dân tộc

dân tộc)

chung ổn định

Sự quản lý của

một nhà nước

Ngôn ngữ

chung

1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc

1.1.1 Khái niệm, đặc trưng cơ bản của dân tộc

Cộng đồng về

ngôn ngữ

Dân tộc - tộc người

Cộng đồng về

văn hóa

Ý thức tự giác

tộc người

1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc

1.1.2. Hai xu hướng khách quan của sự phát triển quan hệ dân tộc

Cộng đồng dân cư muốn tách ra để hình

thành cộng đồng dân tộc độc lập

Các dân tộc trong từng quốc gia,

thậm chí các dân tộc ở nhiều quốc

gia muốn liên hiệp lại với nhau.

1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc

1.1.3. Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác - Lênin

+ Quan điểm của chủ nghĩa Mác về mối quan hệ giữa

dân tộc và giai cấp.

Căn cứ

đề ra

+ Sự phân tích hai xu hướng khách quan của sự phát

triển các dân tộc.

Cương lĩnh

dân tộc

+ Kinh nghiệm của cách mạng thế giới và thực tiễn

cách mạng Nga.

1.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về dân tộc

1.1.3. Cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác - Lênin

Các dân tộc hoàn toàn bình đẳng

Các dân tộc có quyền tự quyết

Liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc

1.2. Dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam

1.2.1. Đặc điểm dân tộc Việt Nam

Sự chênh lệch

về số dân

Bản sắc văn

hóa riêng

Cư trú xen kẽ

Đặc điểm

dân tộc

Việt Nam

Dân tộc thiểu số

phân bố chủ yếu

ở địa bàn có vị trí

chiến lược quan

trọng

Đoàn kết gắn

bó lâu dài

Trình độ

phát triển

không đều

1.2. Dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam

1.2.2. Quan điểm và chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước Việt Nam

a. Quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về dân tộc và giải quyết quan hệ dân

tộc

- Vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng

thời cũng là vấn đề cấp bách hiện nay của Việt Nam.

- Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ, giúp đỡ nhau cùng phát triển.

- Phát triển toàn diện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh - quốc phòng

trên địa bàn vùng dân tộc và miền núi…

- Ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế - xã hội các vùng dân tộc và miền núi, tập

trung vào phát triển giao thông và cơ sở hạ tầng, xóa đói giảm nghèo…

- Công tác dân tộc và thực hiện chính sách dân tộc là nhiệm vụ của toàn Đảng,

toàn dân, toàn quân, của các cấp, các ngành và toàn bộ hệ thống chính trị.

1.2. Dân tộc và quan hệ dân tộc ở Việt Nam

1.2.2. Quan điểm và chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước Việt Nam

b. Chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước Việt Nam (SV TNC)

- Về chính trị: thực hiện bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng

phát triển giữa các dân tộc.

- Về kinh tế: nhằm phát huy tiềm năng phát triển, từng bước khắc phục

khoảng cách chênh lệch giữa các vùng, giữa các dân tộc.

- Về văn hóa: xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc

dân tộc.

- Về xã hội: thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo an sinh xã hội trong

vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

- Về an ninh quốc phòng: tăng cường sức mạnh bảo vệ tổ quốc trên cơ

sở đảm bảo ổn định chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng

các địa bàn vùng dân tộc thiểu số, vùng biện giới, rừng núi, hải đảo.

2. Tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.1. Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

2.1.2. Nguyên tắc giải quyết tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên chủ

nghĩa xã hội

2.2. Tôn giáo ở Việt Nam và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà

nước ta hiện nay

2.2.1. Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam

2.2.2. Chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với tín

ngưỡng, tôn giáo hiện nay (SV TNC)

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.1. Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

a. Khái niệm tôn giáo

- Khái niệm: Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phản ánh hư ảo hiện thực

khách quan. Thông qua sự phản ánh đó, các lực lượng tự nhiên và xã hội trở thành

siêu nhiên, thần bí.

- Các tiêu chí cơ bản của tôn giáo:

+ Niềm tin tôn giáo (đức tin)

+ Giáo lý, giáo luật, lễ nghi

+ Hệ thống cơ sở thờ tự

+ Tổ chức nhân sự, điều hành việc đạo

+ Hệ thống tín đồ đông đảo

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.1. Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

a. Khái niệm tôn giáo

- Phân biệt tôn giáo với tín ngưỡng, mê tín dị đoan:

+ Tín ngưỡng là hệ thống những niềm tin, sự ngưỡng mộ, cũng như cách

thức thể hiện niềm tin của con người trước các sự vật, hiện tượng, lực lượng

có tính thần thánh, linh thiêng để cầu mong sự che chở, giúp đỡ.

+ Mê tín dị đoan là niềm tin của con người vào các lực lượng siêu nhiên,

thần thánh đến mức độ mê muội, cuồng tín, dẫn đến những hành vi cực đoan,

sai lệch quá mức, trái với các giá trị văn hóa, đạo đức, pháp luật, gây tổn hại

cho cá nhân, xã hội và cộng đồng.

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.1. Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

b. Bản chất của tôn giáo

Tôn giáo là sản phẩm của con người, gắn với những điều kiện lịch

sử tự nhiên và điều kiện lịch sử xã hội nhất định. Do đó, xét về bản

chất thì tôn giáo là một hiện tượng xã hội phản ánh sự bất lực, bế tắc

của con người trước tự nhiên và xã hội. Tuy nhiên, tôn giáo cũng chứa

đựng một số nhân tố giá trị văn hóa, phù hợp với đạo đức, đạo lý của

xã hội.

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.1. Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

c. Nguồn gốc

của tôn giáo

Nguồn gốc

nhận thức

Nguồn gốc

tâm lý

tự nhiên, kinh tế

xã hội

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.1. Khái niệm, bản chất, nguồn gốc và tính chất của tôn giáo

d. Tính chất của tôn giáo

Tính lịch sử

Tính quần chúng

Tính chính trị

2.1. Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về tôn giáo

2.1.2. Nguyên tắc giải quyết tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên CNXH

Khắc phục dần những ảnh

hưởng tiêu cực của tôn

giáo phải gắn liền với quá

trình cải tạo xã hội cũ, xây

dựng xã hội mới.

Tôn trọng, bảo đảm quyền tự

do tín ngưỡng và không tín

ngưỡng của nhân dân

Phân biệt hai mặt chính trị và tư

tưởng; tín ngưỡng, tôn giáo và

lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo

trong quá trình giải quyết vấn

đề tôn giáo.

Quan điểm lịch sử cụ thể

trong giải quyết vấn đề

tôn giáo, tín ngưỡng

2.2. Tôn giáo ở Việt Nam và chính sách tôn giáo của Đảng,

Nhà nước ta hiện nay

2.2.1. Đặc điểm tôn giáo ở Việt Nam

- Việt Nam là một quốc gia có nhiều tôn giáo.

- Các tôn giáo đa dạng, đan xen, chung sống hòa bình và không có xung đột,

chiến tranh tôn giáo.

- Tín đồ các tôn giáo phần lớn là nhân dân lao động, có lòng yêu nước, tinh

thần dân tộc.

- Hàng ngũ chức sắc các tôn giáo có vai trò, vị trí quan trọng trong giáo hội, có

uy tín, ảnh hưởng với tín đồ.

- Các tôn giáo đều có quan hệ với các tổ chức, cá nhân tôn giáo ở nước ngoài.

- Tôn giáo thường bị các thế lực phản động lợi dụng.

2.2. Tôn giáo ở Việt Nam và chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta hiện nay

2.2.2. Chính sách của Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với tín ngưỡng, tôn giáo hiện nay

(SV TNC)

- Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân,

đang và sẽ tồn tại cùng dân tộc trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở

nước ta.

- Đảng, Nhà nước thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết dân tộc.

- Nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động quần

chúng.

- Công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

- Vần đề theo đạo và truyền đạo.