Nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên trường Đại học Lâm nghiệp
Kinh tế & Chính sách
NHU CẦU THAM VẤN TÂM LÝ CỦA SINH VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC LÂM NGHIỆP
Bùi Thị Ngọc Thoa1
1Trường Đại học Lâm nghiệp
TÓM TẮT
Nghiên cứu này thực hiện nhằm đánh giá thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên Trường Đại học
Lâm nghiệp về vấn đề phát triển năng lực bản thân, định hướng nghề nghiệp. Kết quả khảo sát ngẫu nhiên 360
sinh viên các khóa đang học tập tại trường bằng bảng hỏi cho thấy sinh viên có nhu cầu tham vấn tâm lý. Sinh
viên đã có nhu cầu chia sẻ và giải quyết những khó khăn của mình. Trong đó, đối tượng mà các em lựa chọn để
chia sẻ và giúp đỡ là người thân trong gia đình, bạn bè, thầy cô giáo và các chuyên gia tham vấn tâm lý. Một số
sinh viên đã tìm đến tham vấn tâm lý và đã lựa chọn các hình thức tham vấn khác nhau, nhưng chủ yếu là tham
vấn qua điện thoại. Nhiều sinh viên đã nhận thức được vai trò của tham vấn tâm lý là cần thiết trong cuộc sống.
Nghiên cứu còn chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến việc thoả mãn nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên và một
số kiến nghị nhằm đáp ứng nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên trong Nhà trường.
Từ khóa: chuyên gia tham vấn, hình thức tham vấn, tham vấn tâm lý, Trường Đại học Lâm nghiệp.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Rogers đã xây dựng phương pháp thân chủ
trọng tâm, là một bước chuyển tham vấn có
định hướng, do ảnh hưởng của hướng nghiệp
sang tham vấn tập trung vào thân chủ và vấn
đề. Như vậy, các nghiên cứu tâm lý học trên
thế giới đã chú trọng tới nhu cầu tham vấn
trong giáo dục nhằm giúp ổn định tinh thần
cho học sinh, sinh viên và tạo nên môi trường
học tập thân thiện.
Tại Việt Nam hiện nay, sinh viên các trường
Cao đẳng, Đại học phải đối mặt với nhiều
thách thức từ cuộc sống thực tiễn như áp lực
học tập, áp lực từ các mối quan hệ xã hội,
những thay đổi của môi trường sống khiến cho
sinh viên lúng túng và gặp khó khăn trong học
tập, trong việc định hướng nghề nghiệp tương
lai. Nếu không tự giải quyết được những khó
khăn đó, trạng thái tâm lý sẽ ảnh hưởng tiêu
cực từ đến hoạt động sống của các sinh viên.
Sinh viên có thể bị căng thẳng, lo âu, trầm
cảm, có những biểu hiện rối nhiễu hành vi. Vì
vậy, sinh viên tại các trường Cao đẳng và Đại
học cần được tham vấn và trợ giúp kịp thời của
các chuyên gia tham vấn tâm lý để có sự tự tin
và khả năng giải quyết những khó khăn trong
cuộc sống, tạo ra sự cân bằng tâm lý, học tập
đạt kết quả tốt, mở rộng giao lưu và hoàn thiện
nhân cách.
Nhu cầu là vấn đề quan trọng mà rất nhiều
nhà khoa học ở các lĩnh vực khác nhau nghiên
cứu và quan tâm. Dưới góc độ tâm lý học, các
tác giả như E. Tolman, A. Maslow, H. Murray
hay Rubinstein đã nghiên cứu về nhu cầu và
nhu cầu tham vấn tâm lý từ rất lâu. Từ năm
1918, E. Tolman bắt đầu nghiên cứu về tâm lý
theo cách tiếp cận về thuyết hành vi có mục
đích. Henry Alexander Murray (1893- 1988),
khi nghiên cứu về nhân cách đã đưa ra những
kết quả nghiên cứu về các loại nhu cầu, tính tổ
chức, vai trò ảnh hưởng của nhu cầu tới hành
động của con người. Năm 1980, tác giả John
Dewey đã chỉ ra vai trò của tham vấn nhằm
phát huy kinh nghiệm người học trong môi
trường giáo dục (Nguyễn Quang Uẩn, 2006).
Từ đó cho thấy sự cần thiết của cách tiếp cận
tham vấn trong đổi mới phương pháp giáo dục,
ứng xử tại trường học. Các tác giả như G.N.
Ingersoll, Esther Tan sau khi nghiên cứu về
khó khăn trong giao tiếp của học sinh với cha
mẹ, giáo viên, bạn bè đã đề xuất những can
thiệp qua tham vấn học đường nhằm trợ giúp
giải quyết mối quan hệ tương tác giữa học
sinh, phụ huynh và thầy cô.
Từ giữa thế kỷ XX, khi tham vấn phát triển
như một nghề chuyên nghiệp, tác giả G.
Williamson đã bổ sung và phát triển quy trình
tham vấn giải quyết vấn đề với 5 bước cơ bản
từ chẩn đoán, kết thúc đến theo dõi. Năm 1950,
tác phẩm “Tham vấn và trị liệu tâm lý” của C.
Trong khi đó, ở Việt Nam tham vấn mới
phát triển trong vài năm gần đây và còn nhiều
vấn đề bất cập. Tại các thành phố lớn như Hà
Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số thành
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
169
Kinh tế & Chính sách
phố khác trong nước mới bắt đầu triển khai và
áp dụng thí điểm tham vấn ở một số trường
phổ thông cho học sinh. Năm 2006, tác giả Bùi
Thị Xuân Mai, Trường Đại học Lao Động - Xã
hội nghiên cứu về thực trạng nhu cầu tham vấn
của học sinh, sinh viên hiện nay. Kết quả chỉ
ra, học sinh sinh viên cần tham vấn về vấn đề
học tập chiếm 76%; về vấn đề tình yêu 78% và
vấn đề việc làm 80%. Tác giả Triệu Thị Hương
với nghiên cứu về nhu cầu tham vấn của sinh
viên Học viện Cảnh sát Nhân dân năm 2006.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra hầu hết các sinh viên
đều có nhu cầu được trợ giúp giải quyết những
khó khăn tâm lý chiếm 91,43% và việc thành
lập phòng tham vấn tâm lý cho sinh viên trong
Học viện là rất cần thiết với 78,4%. Năm 2010,
tác giả Chu Thị Hương Nga nghiên cứu đề tài
về “Nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên ở
một số trường đại học trên địa bàn thành phố
Hà Nội”. Kết quả nghiên cứu chỉ ra, sinh viên
đã nhận thức được vai trò của tham vấn tâm lý
là cần thiết và rất cần thiết trong cuộc sống;
vấn đề tâm lý mà sinh viên rất mong muốn và
cần thiết được tham vấn chủ yếu là giải toả áp
lực trong học tập, phương pháp tự học, bế tắc
trong định hướng công việc tương lai; một số ít
sinh viên đã tìm đến tham vấn tâm lý và đã lựa
chọn tham vấn qua điện thoại. Tại Trường Đại
học Lâm nghiệp, chưa có nghiên cứu nào chỉ
ra vai trò cũng như nhu cầu tham vấn tâm lý
của sinh viên. Như vậy, các nghiên cứu đã chỉ
ra thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý nói
chung và nhu cầu tham vấn tâm lý ở học sinh,
sinh viên. Tuy nhiên, những nghiên cứu chủ
yếu mang tính chất mô tả thực trạng, thống kê
xã hội học chưa đi sâu vào khía cạnh tâm lý
của nhu cầu tham vấn.
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở đánh giá thực trạng nhu cầu
tham vấn tâm lý của sinh viên Trường Đại học
Lâm nghiệp nhằm đưa ra một số giải pháp góp
phần đáp ứng nhu cầu tham vấn tâm lý của
sinh viên Trường Đại học Lâm nghiệp.
2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Phương pháp thu thập số liệu
Sử dụng phương pháp kế thừa để thu thập
số liệu thứ cấp là cơ sở dữ liệu tại các cơ quan
quản lý giáo dục trên địa bàn huyện Chương
Mỹ, TP. Hà Nội, các báo cáo tổng kết của
Trường Đại học Lâm nghiệp, các công trình
khoa học về các vấn đề liên quan.
Số liệu sơ cấp được thu thập phỏng vấn
bằng bảng hỏi đối với sinh viên đang học tập
tại Trường trong thời gian từ tháng 5 năm 2020
đến tháng 7 năm 2020. Sử dụng phương pháp
chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng, nghiên cứu
tiến hành phỏng vấn tất cả 360 sinh viên với cơ
cấu mẫu được thể hiện qua bảng 1.
Bảng 1. Mô tả cơ cấu mẫu
Đối tượng Số lượng
STT
Tỷ lệ (%)
27,78
27,78
22,22
22,22
100
1
2
3
4
Khóa 61
Khóa 62
Khóa 63
Khóa 64
100
100
80
80
Tổng
360
2.2.2. Phương pháp phân tích số liệu
Sử dụng phương pháp thống kê kinh tế,
phân tích kinh tế để phân tích các số liệu của
nghiên cứu, qua đó đưa ra những nhận định,
đánh giá của tác giả.
Những khó khăn của sinh viên đa dạng và
phong phú như khó khăn về học tập, khó khăn
về quan hệ xã hội và khó khăn về phát triển cá
nhân, định hướng nghề nghiệp. Trong đó, sinh
viên gặp khó khăn thường xuyên trong định
hướng nghề nghiệp chiếm 32,22% và rất
thường xuyên là 15,56%, sau đó là những khó
khăn trong phát triển năng lực cá nhân, trong
quan hệ gia đình, trong học tập và giao tiếp
trong cuộc sống (bảng 2).
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Thực trạng những khó khăn thường
gặp của sinh viên Trường ĐHLN
3.1.1. Những khó khăn gặp phải trong cuộc
sống của sinh viên
170
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
Kinh tế & Chính sách
Bảng 2. Những khó khăn sinh viên thường gặp phải trong cuộc sống
Tỷ lệ (%)
STT
Yếu tố
Rất thường
xuyên
12,22
4,44
Thường
Thỉnh
thoảng
56,67
56,67
45,56
47,78
26,67
24,44
40,00
40,00
Không
bao giờ
3,33
xuyên
27,78
30,00
34,44
7,78
21,11
32,22
24,44
21,11
1
2
3
4
5
6
7
8
Trong học tập
Trong quan hệ gia đình
8,89
Trong tình bạn
Trong tình yêu
6,67
6,67
15,56
15,56
14,44
5,56
13,33
37,78
36,67
27,78
21,11
33,33
Về phát triển năng lực bản thân
Về định hướng nghề nghiệp
Về giao tiếp, ứng xử trong cuộc sống
Điều kiện sinh hoạt hàng ngày
Nguồn: Số liệu điều tra
3.1.2. Cách thức giải quyết những khó khăn
gặp phải trong cuộc sống của sinh viên
trong gia đình chiếm 29,35%, sau đó là bạn bè
21,56%. Cách giải quyết tìm đến thầy cô và
tìm đến các dịch vụ tư vấn, tham vấn rất ít chỉ
có 6,88% (bảng 3). Điều này cho thấy, sinh
viên vẫn tập trung chủ yếu trong mối quan hệ
gia đình thân thuộc, chưa đề cao việc mở rộng
mối quan hệ khác.
Sinh viên khi gặp khó khăn, trở ngại trong
cuộc sống, các sinh viên cũng đã tìm người
khác để tâm sự, chia sẻ hay cho lời khuyên.
Đối tượng mà sinh viên tìm tới nhiều nhất khi
gặp khó khăn, vướng mắc đó là người thân
Bảng 3. Những cách thức giải quyết khó khăn sinh viên thường gặp phải trong cuộc sống
STT
Yếu tố
Buông xuôi, mặc kệ
Tìm đến bạn bè
Số lượng (người)
Tỷ lệ (%)
16,49
21,56
6,88
29,35
6,88
18,83
1
2
3
4
5
6
127
166
53
226
53
Tìm đến thầy cô
Tìm đến người thân trong gia đình
Tìm đến các chuyên gia tham vấn
Ý kiến khác của bạn
145
Nguồn: Số liệu điều tra
3.2. Thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý
của sinh viên Trường ĐHLN
3.2.1. Thực trạng nhận thức của sinh viên
Trường ĐHLN về tham vấn tâm lý
Có đến 78% sinh viên (280 ý kiến) cho rằng
dịch vụ tham vấn tâm lý là cần thiết đối với
sinh viên hiện nay, chỉ có một phần sinh viên
(22%) cho rằng dịch tham vấn tâm lý là không
cần thiết (Hình 1). Điều này cho thấy, sinh
viên đã nhận thức được vai trò của tham vấn
tâm lý, là một hoạt động trợ giúp sinh viên giải
quyết những khó khăn, rắc rối trong cuộc sống.
Tuy vậy, do chưa nhận thức được tầm quan
trọng của tham vấn và hiệu quả của nhà tham
vấn, nên một số sinh viên cho rằng tham vấn
tâm lý không cần thiết để trợ giúp sinh viên
giải quyết những khó khăn trong cuộc sống
hàng ngày.
22%
Có
Không
78%
Hình 1. Mức độ cần thiết của tham vấn tâm lý
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
171
Kinh tế & Chính sách
Ngoài ra, nghiên cứu tìm hiểu nhận thức của
sinh viên về sự cần thiết của việc thành lập một
phòng tham vấn tâm lý cho sinh viên ở trong
trường. Kết quả phản ánh, có đến 49% sinh
viên (173 lựa chọn) nhận thấy cần thiết phải
thành lập phòng tham vấn tâm lý trong trường
đại học và 46% sinh viên (165 lựa chọn) cho
rằng có cũng được, không có cũng được và chỉ
có 5% sinh viên (22 lựa chọn) cho rằng không
cần thiết thành lập phòng tham vấn tâm lý ở
trong trường (Hình 2). Nhìn chung, sinh viên
đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng
của tham vấn tâm lý trong cuộc sống của mình.
Phần lớn sinh viên đã nhận thức được vai trò
cần thiết của tham vấn hiện nay đối với sinh
viên nhưng chưa hiểu rõ lợi ích của tham vấn
tâm lý.
Qua việc tìm hiểu sự đánh giá về mức độ
cần thiết của tham vấn tâm lý để trợ giúp sinh
viên giải quyết những khó khăn gặp phải trong
cuộc sống, chúng tôi nhận thấy nhu cầu tham
vấn tâm lý là một nhu cầu cần thiết hiện nay
của sinh viên. Trong phạm vi đề tài, chúng tôi
chỉ đi sâu tìm hiểu nhu cầu được tham vấn tâm
lý của sinh viên về vấn đề phát triển năng lực
bản thân, định hướng nghề nghiệp.
5%
Cần thiết
49%
46%
Có hay không cũng được
KHông cần thiết
Hình 2. Mức độ cần thiết của phòng tham vấn tâm lý
3.2.2. Thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý về
phát triển năng lực bản thân và định hướng
nghề nghiệp của sinh viên Trường ĐHLN
(1) Thực trạng chung về nhu cầu tham vấn tâm
lý về phát triển năng lực bản thân và định hướng
nghề nghiệp của sinh viên Trường ĐHLN
viên đều có mong muốn giải quyết khó khăn
(Trần Thị Minh Đức, 2012). Sinh viên có mức
độ mong muốn được trợ giúp tâm lý để giải
quyết những khó khăn về phát triển năng lực
cá nhân, định hướng nghề nghiệp là khá cao.
Đặc biệt là khó khăn trong định hướng công
việc tương lai, phát triển kỹ năng sống cá nhân
hay thích nghi với môi trường làm việc.
Khi gặp những vấn đề khó khăn trong cuộc
sống làm ảnh hưởng đến tâm lý, hầu hết sinh
Bảng 4. Mức độ mong muốn được trợ giúp tâm lý của sinh viên
Tỷ lệ (%)
Rất mong Mong Bình
muốn thường mong muốn
Khó khăn về phát triển năng lực cá nhân,
TT
Không
định hướng nghề nghiệp
muốn
2,22
1
2
3
4
5
6
Thiếu thông tin hiểu biết về giới tính
Khó thích nghi với môi trường, văn hoá
Luôn cảm thấy thiếu tự tin
Bế tắc trong định hướng công việc tương lai
Không tìm thấy hứng thú với nghề đang học
Thiếu điều kiện phát triển kỹ năng sống cá nhân
15,56
18,89
23,33
26,67
14,44
20,00
51,11
57,78
55,56
48,89
57,78
54,44
31,11
20,00
18,89
12,22
20,00
15,56
3,33
2,22
12,22
7,78
10,00
Nguồn: Số liệu điều tra
Vấn đề “Cảm thấy bế tắc trong định hướng
công việc tương lai” có mức độ mong muốn
được trợ giúp là cao nhất với số sinh viên lựa
chọn mức độ “rất mong muốn và mong muốn”
là gần 40%. Vấn đề nghề nghiệp tương lai
thuận lợi hay khó khăn được đa số sinh viên
quan tâm và mong muốn được trợ giúp. Các
sinh viên không chỉ có nhu cầu giải toả trạng
thái lo âu, căng thẳng mà còn mong muốn
được các chuyên gia định hướng cho các sinh
172
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
Kinh tế & Chính sách
viên về những việc cần làm trong hiện tại và sự
chuẩn bị hành trang cần thiết cho công việc
tương lai. Ngoài ra, vấn đề “Lo lắng vì không
có điều kiện phát triển kỹ năng sống của cá
nhân” có mức độ mong muốn chiếm 30%. Như
vậy, có thể thấy, sinh viên đã nhận thức được
vai trò quan trọng của kỹ năng sống, các em
muốn học tập, nâng cao về kỹ năng sống cho
cá nhân nhưng lại thiếu điều kiện để thực hiện
nó. Việc hình thành và phát triển kỹ năng sống
cho thế hệ trẻ là rất quan trọng. Bởi vì có kiến
thức, có thái độ tích cực thì chưa đủ mà còn lại
là những kỹ năng cần cho cuộc sống mà ta
thường gọi là kỹ năng sống. Vì vậy, nhu cầu
được học tập, cung cấp rèn luyện những kỹ
năng sống cơ bản cho cá nhân là rất cần thiết
đối với sinh viên hiện nay. Sự hình thành và
phát triển kỹ năng sống là một mặt quan trọng
của nhân cách con người hiện đại.
(2) Thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý về
phát triển năng lực bản thân và định hướng
nghề nghiệp của sinh viên Trường ĐHLN theo
giới tính
Theo giới tính, sinh viên nữ có nhu cầu tham
vấn tâm lý cao hơn sinh viên nam. Đặc biệt là
khó khăn về vấn đề “Bế tắc trong định hướng
nghề nghiệp tương lai”, nữ sinh viên có nhu
cầu tham vấn cao về khó khăn này với mong
muốn được trợ giúp tâm lý là 46,67%. Nam
sinh viên luôn có cái nhìn lạc quan hơn và tự
tin hơn ở nghề nghiệp, tương lai của mình
(bảng 5).
Bảng 5. Mức độ mong muốn được trợ giúp tâm lý của sinh viên theo giới tính
ĐVT: %
Nam
Nữ
Không
muốn mong muốn muốn mong muốn
Khó khăn về phát triển năng lực cá nhân,
TT
Mong
Không
Mong
định hướng nghề nghiệp
1 Thiếu thông tin hiểu biết về giới tính, SKSS
2 Khó thích nghi với môi trường, văn hoá
3 Luôn cảm thấy thiếu tự tin
4 Bế tắc trong định hướng công việc tương lai
5 Không tìm thấy hứng thú với nghề đang học
6 Thiếu điều kiện phát triển kỹ năng sống cá nhân
17,78
22,22
25,56
38,89
22,22
30,00
82,22
77,78
74,44
61,11
77,78
70,00
31,33
26,67
30,67
46,67
26,67
36,00
68,67
73,33
69,33
53,33
73,33
64,00
Nguồn: Số liệu điều tra
(3) Thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý về
phát triển năng lực bản thân và định hướng
nghề nghiệp của sinh viên Trường Đại học
Lâm nghiệp theo khóa học
Theo khoá học, sinh viên các khóa khác
nhau đều có nhu cầu tham vấn tâm lý cao, đặc
biệt là sinh viên năm thứ ba và sinh viên năm
cuối. Sinh viên có nhu cầu mong muốn được
trợ giúp tâm lý khá tương đồng giữa sinh viên
khóa 61 và 62; sinh viên khóa 63 và 64. Nhu
cầu tham vấn về vấn đề “Bế tắc về định hướng
nghề nghiệp tương lai” của sinh viên ở các
khoá là khá cao và không có sự chênh lệch lớn.
Bảng 6. Mức độ mong muốn được trợ giúp tâm lý của sinh viên theo khóa học
ĐVT: %
Khóa học
Khó khăn về phát triển năng lực cá nhân,
định hướng nghề nghiệp
TT
K61
24,89
31,11
35,78
54,44
31,11
42,00
K62
K63
K64
1 Thiếu thông tin hiểu biết về giới tính, SKSS
2 Khó thích nghi với môi trường, văn hoá
3 Luôn cảm thấy thiếu tự tin
21,33
26,67
30,67
46,67
26,67
36,00
14,22
17,78
20,44
31,11
17,78
24,00
10,67
13,33
15,33
23,33
13,33
18,00
4 Bế tắc trong định hướng công việc tương lai
5 Không tìm thấy hứng thú với nghề đang học
6 Thiếu điều kiện phát triển kỹ năng sống cá nhân
Nguồn: Số liệu điều tra
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020 173
Kinh tế & Chính sách
(4) Thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý về
phát triển năng lực bản thân và định hướng
nghề nghiệp của sinh viên Trường Đại học
Lâm nghiệp theo khu vực
Theo khu vực, sinh viên nông thôn và miền
núi có nhu cầu trợ giúp cao hơn sinh viên ở
thành thị về vấn đề phát triển năng lực cá nhân
và định hướng nghề nghiệp. Đặc biệt là vấn đề
“Bế tắc trong định hướng công việc tương lai”.
Nhiều sinh viên không xác định rõ mục đích,
kế hoạch cuộc sống tương lai của bản thân.
Trong khi đó, quãng đời sinh viên là khoảng
thời gian có ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc sống
và sự trưởng thành của họ sau này. Không ít
người chọn ngành học không phải vì sự quan
tâm hay niềm đam mê cá nhân mà do sự tác
động của người thân, vì áp lực xã hội hay trào
lưu chung.
Bảng 7. Mức độ mong muốn được trợ giúp tâm lý của sinh viên theo khu vực
ĐVT: %
Khu vực
Thành thị Nông thôn Miền núi
Khó khăn về phát triển năng lực cá nhân,
TT
định hướng nghề nghiệp
1 Thiếu thông tin hiểu biết về giới tính, SKSS
2 Khó thích nghi với môi trường, văn hoá
3 Luôn cảm thấy thiếu tự tin
15,45
16,55
17,89
27,22
18,55
21,00
23,11
28,89
33,22
50,56
28,89
39,00
28,45
30,55
40,88
52,22
31,55
42,00
4 Bế tắc trong định hướng công việc tương lai
5 Không tìm thấy hứng thú với nghề đang học
6 Thiếu điều kiện phát triển kỹ năng sống cá nhân
Nguồn: Số liệu điều tra
3.2.3. Thực trạng sử dụng các dịch vụ tham
vấn tâm lý của sinh viên Trường ĐHLN
các trung tâm, các phòng tham vấn tâm lý với
nhiều hình thức khác nhau như qua thư báo,
điện thoại hay trực tiếp (Trần Đình Tuấn,
2013). Qua khảo sát thực tế, có đến 24% sinh
viên (86 ý kiến) đã có hành vi thoả mãn nhu
cầu tham vấn tâm lý và 76% sinh viên (274 ý
kiến) chưa bao giờ tìm đến tham vấn tâm lý.
Mặc dù nhu cầu được tham vấn tâm lý ở
nhiều lĩnh vực, nhiều vấn đề của sinh viên là
khá cao, nhưng chỉ một số ít sinh viên đã sử
dụng các dịch vụ tham vấn để thoả mãn nhu
cầu tham vấn tâm lý của mình qua việc tìm đến
24%
Đã tìm đến
Chưa tìm đến
76%
Hình 3. Mức độ sử dụng dịch vụ tham vấn tâm lý
Khi gặp khó khăn trong cuộc sống, nhiều
sinh viên cảm thấy bối rối hoặc chán nản vì
không biết làm như thế nào để vượt qua những
khó khăn tâm lý mà mình đang gặp phải (Bùi
Thị Xuân Mai, 2008). Một số sinh viên thì bỏ
mặc, số khác thì tự tìm cách giải quyết, và một
174
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
Kinh tế & Chính sách
bộ phận nhỏ sinh viên đã tìm đến sự trợ giúp
của các nhà tham vấn tâm lý qua các hình thức
khác nhau. Cụ thể, hình thức tham vấn mà sinh
viên đã sử dụng nhiều nhất là mạng internet và
qua điện thoại với tỷ lệ đã sử dụng nhiều lần là
27,27% và 18,18%. Tham vấn qua mạng
internet đang ngày càng phát triển, nó không
những đáp ứng được nhu cầu trợ giúp khó
khăn của sinh viên, mà hình thức tham vấn này
còn đảm bảo tính bí mật thông tin của sinh
viên. Mặt khác, tham vấn trực tiếp tại văn
phòng, trung tâm lại có số sinh viên lựa chọn
rất ít. Điều này cho thấy, sinh viên thường có
tâm lý e ngại, sợ mọi người dị nghị khi đến văn
phòng tham vấn, địa điểm tham vấn chưa thuận
tiện, do đó chưa thu hút nhiều sinh viên đến
tham vấn.
Bảng 8. Những hình thức tham vấn tâm lý đã sử dụng của sinh viên
Tỷ lệ (%)
Nhiều lần Một vài lần Một lần
STT
Yếu tố
Không lần nào
45,45
1
2
3
4
Tham vấn qua thư báo
Tham vấn qua điện thoại
Tham vấn qua đài FM
Tham vấn qua mạng Internet
Tham vấn trực tiếp tại văn
phòng, trung tâm
0,00
18,18
0,00
40,91
31,82
4,55
13,64
31,82
13,64
31,82
18,18
81,82
18,18
27,27
22,73
5
0,00
13,64
9,09
77,27
Nguồn: Số liệu điều tra
3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc đáp ứng
nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên
Trường ĐHLN
tố thúc đẩy sinh viên tìm đến các dịch vụ tham
vấn tâm lý là rất nhiều, nó ảnh hưởng và tác
động đến sinh viên ở các mức độ khác nhau.
Chủ yếu là do “Vấn đề khó khăn không tự giải
quyết được”. Đây cũng chính là lý do chủ quan
tác động nhiều nhất và thúc đẩy mạnh mẽ nhu
cầu tham vấn tâm lý của sinh viên.
3.3.1. Các yếu tố chủ quan
Mức độ ảnh hưởng, tác động của các yếu tố
chủ quan đối với hành vi thoả mãn nhu cầu
tham vấn của sinh viên là khác nhau. Các yếu
Bảng 9. Yếu tố thúc đẩy sử dụng dịch vụ tham vấn của sinh viên
Tỷ lệ (%)
TT
Các yếu tố
Đúng
Sai
1
2
3
4
5
6
7
8
Vấn đề khó khăn không tự giải quyết được
Tò mò
95,45
50,00
22,73
18,18
63,64
50,00
18,18
40,91
4,55
50,00
77,27
81,82
36,36
50,00
81,82
59,09
Nhiều người đã sử dụng dịch vụ này
Thói quan sử dụng của bản thân
Hiểu biết về tác dụng của tham vấn
Cảm giác được chia sẻ và giữ bí mật
Do bạn bè giới thiệu
Tin tưởng vào trình độ chuyên môn của nhà tham vấn
Nguồn: Số liệu điều tra
cách giải quyết vấn đề của mình... Như vậy,
chưa có nhiều sinh viên đã sử dụng dịch vụ
tham vấn cho rằng tham vấn có vai trò tích cực
giải toả tâm lý, giúp họ giải quyết vấn đề. Đây
cũng là một nguyên nhân tiếp tục thúc đẩy
hành vi thoả mãn nhu cầu tham vấn tâm lý sau
này của sinh viên.
Sau khi tìm đến các hình thức tham vấn tâm
lý khác nhau, đa số sinh viên chưa cảm thấy
hiệu quả tích cực. Chỉ có 68,18% là tỷ lệ cao
nhất sinh viên lựa chọn dịch vụ tham vấn tâm
lý đã giúp họ đỡ căng thẳng một chút nhưng
chưa hài lòng. Sinh viên mong muốn có cảm
xúc tích cực đối với tham vấn như cảm thấy
thoải mái dễ chịu, đỡ lo lắng, hiểu và tìm ra
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
175
Kinh tế & Chính sách
Bảng 10. Kết quả sử dụng dịch vụ tham vấn của sinh viên
Tỷ lệ (%)
TT
Các yếu tố
Đúng
40,91
68,18
40,91
36,36
54,55
Sai
1
2
3
4
5
Không thấy nhà tham vấn giúp được gì
Đỡ căng thẳng một chút nhưng chưa hài lòng
Yên tâm và hài lòng
Hiểu ra vấn đề và tự tìm cách giải quyết hợp lý
Cảm thấy thú vị và có nhiều thông tin bổ ích
59,09
31,82
59,09
63,64
45,45
Nguồn: Số liệu điều tra
3.3.2. Các yếu tố khách quan
Qua kết quả điều tra, có rất nhiều các yếu tố
ảnh hưởng tới việc sử dụng các dịch vụ tham
vấn để giải quyết khó khăn về tâm lý của sinh
viên. Các yếu tố gây ảnh hưởng nhiều nhất là
“Phí tham vấn cao”, “Không có thói quen tìm
đến tham vấn” và “Không tin tưởng vào trình
độ chuyên môn của nhà tham vấn”.
Trong tổng số sinh viên được điều tra có tới
76% sinh viên chưa bao giờ tiếp cận các hình
thức tham vấn tâm lý để thoả mãn nhu cầu
tham vấn tâm lý khi gặp khó khăn trong cuộc
sống. Các yếu tố nào đã cản trở hành vi thoả
mãn nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên.
Bảng 11. Yếu tố cản trở sử dụng dịch vụ tham vấn của sinh viên
Tỷ lệ (%)
TT
Các yếu tố
Đúng
Sai
1
2
3
4
5
6
7
8
Thiếu tự tin để tìm đến sự trợ giúp
60,00
82,22
66,67
67,78
73,33
60,00
82,22
66,67
40,00
17,78
33,33
32,22
26,67
40,00
17,78
33,33
Không có thói quen tìm đến tham vấn
Sợ dư luận xã hội cho là không bình thường
Không hiểu biết về tác dụng của tham vấn
Không tin tưởng vào trình độ chuyên môn của nhà tham vấn
Ít thông tin quảng bá về dịch vụ này
Phí tham vấn cao
Cảm thấy khó tiếp cận các dịch vụ tham vấn
Nguồn: Số liệu điều tra
3.4. Một số giải pháp góp phần đáp ứng nhu
cầu tham vấn tâm lý của sinh viên Trường
ĐHLN
Một số đề xuất, kiến nghị của sinh viên để
góp phần đáp ứng nhu cầu tham vấn tâm lý của
sinh viên trong Nhà trường được tổng hợp qua
bảng 12.
Bảng 12. Một số kiến nghị đáp ứng nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên
Tỷ lệ (%)
Không kiến nghị
TT
Các yếu tố
Kiến nghị
60,00
82,22
1
2
3
Dễ dàng tiếp cận các dịch vụ tham vấn
Nhà tham vấn được đào tạo chuyên nghiệp
40,00
17,78
33,33
Hoạt động tham vấn đảm bảo nguyên tắc nghề nghiệp
Cần có sự quảng bá về vai trò của tham vấn đối với việc bảo vệ
sức khỏe tâm thần cho con người
Nâng cao nhận thức trong xã hội để xóa bỏ suy nghĩ cho rằng
người tìm đến tham vấn là không bình thường
66,67
4
5
67,78
73,33
32,22
26,67
Nguồn: Số liệu điều tra
- Nâng cao chất lượng cơ sở đào tạo chuyên
sâu về lĩnh vực tâm lý học, tham vấn tâm lý.
Các nhà tham vấn cần được đào tạo một cách
chuyên nghiệp (Trần Thị Minh Đức, 2012).
Ngoài ra, bản thân nhà tham vấn phải tự mình
học hỏi và nâng cao hiểu biết các vấn đề kinh
176
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
Kinh tế & Chính sách
tế, chính trị, xã hội; chủ động tham gia các
chương trình tập huấn để nâng cao năng lực
chuyên môn, rèn luyện đạo đức và nguyên tắc
hành nghề, từ đó tạo niềm tin và ấn tượng tốt
đối với sinh viên.
nhu cầu và nguyện vọng của học sinh; tránh
gây áp lực không cần thiết lên học sinh. Tìm
hiểu tâm tư nguyện vọng của học sinh; để hỗ
trợ học sinh phòng ngừa, phát hiện sớm những
khó khăn tâm lý và trợ giúp kịp thời.
- Nâng cao nhận thức trong xã hội để xóa bỏ
suy nghĩ cho rằng người tìm đến tham vấn là
không bình thường. Tham vấn tâm lý đã phát
triển lâu đời ở nước ngoài nhưng ở Việt Nam
thì phát triển chưa lâu. Vì vậy, xã hội vẫn chưa
nhận thức được tham vấn tâm lý là dịch vụ trợ
giúp con người tự vượt qua được những bất ổn
trong tâm lý, khó khăn trong cuộc sống. Các
trung tâm dịch vụ tham vấn cần phải phổ biến,
truyền thông và quảng bá về tham vấn; xoá bỏ
dư luận xã hội không đúng về tham vấn; cung
cấp những địa chỉ của các trung tâm tham vấn
tâm lý uy tín cho sinh viên.
- Nâng cao nhận thức cho sinh viên về tham
vấn, vai trò của tham vấn trong cuộc sống.
Sinh viên cần có thái độ tích cực và niềm tin
vững chắc đối với tham vấn, tạo tâm thế và
thói quen tham vấn khi gặp những vấn đề tâm
lý khó giải quyết. Đặc biệt, những học sinh
đang có khó khăn tâm lý nên nỗ lực tìm cách
vượt qua hoặc tìm kiếm dịch vụ trợ giúp phù
hợp để tránh những tác động tiêu cực do khó
khăn tâm lý gây ra. Ý thức được sự cần thiết
của việc trau dồi các kiến thức tâm lý học và
các kiến thức xã hội khác để hiểu được tâm lý
của bản thân và tự nhận ra vấn đề khó khăn của
mình. Sinh viên nên chuẩn bị tâm thế trước
mọi hoàn cảnh, sẵn sàng đón nhận thử thách,
khó khăn trong cuộc sống, học tập và nỗ lực
tìm cách khắc phục chúng. Khi cần trợ giúp
nên tìm đến những dịch vụ hay những loại hình
trợ giúp tâm lý chuyên nghiệp để tránh những
rủi ro.
- Tạo điều kiện hỗ trợ các học sinh đang có
khó khăn tâm lý từ các khoa viện, nhà trường.
Thành lập phòng tư vấn tâm lý học đường
trong trường học. Quan tâm đầu tư cả nguồn
nhân lực và tài chính cho việc đào tạo chuyên
sâu đội ngũ chuyên gia tư vấn tâm lý học
đường. Khi có đội ngũ chuyên gia tâm lý học
đường được đào tạo chuyên sâu thì họ không
chỉ giúp học sinh giải quyết những khó khăn
tâm lý gặp phải mà họ còn giúp phòng ngừa
những khó khăn có thể xảy ra; đặc biệt là phát
hiện và can thiệp sớm những khó khăn tâm lý
mới xuất hiện. Chuyên gia tâm lý học đường
không chỉ trợ giúp cho các em học sinh mà còn
hỗ trợ giáo viên, nhà trường và cả phụ huynh
học sinh trong việc chăm sóc cho các em có
đời sống tâm trí khỏe mạnh. Nâng cao nhận
thức trong xã hội để xóa bỏ suy nghĩ cho rằng
người tìm đến tham vấn là không bình thường
4. KẾT LUẬN
Nghiên cứu đã chỉ ra những khó khăn mà
sinh viên gặp phải trong cuộc sống rất phong
phú và đa dạng. Sinh viên gặp phải đó là các
khó khăn về học tập, về phát triển bản thân và
định hướng nghề nghiệp, về quan hệ xã hội.
Khi gặp khó khăn trong cuộc sống, sinh viên
đã có nhu cầu chia sẻ và giải quyết những khó
khăn của mình. Trong đó, đối tượng mà các em
lựa chọn để chia sẻ và giúp đỡ là người thân
trong gia đình, bạn bè, thầy cô giáo và các
chuyên gia tham vấn tâm lý. Nhiều sinh viên
đã nhận thức được vai trò của tham vấn tâm lý
là cần thiết và rất cần thiết trong cuộc sống, chỉ
có một bộ phận nhỏ sinh viên chưa hiểu hết
tầm quan trọng của tham vấn tâm lý.
- Nâng cao sự hiểu biết của giáo viên về đặc
điểm tâm sinh lý học sinh mình đang giảng dạy
để lựa chọn phương pháp, hình thức dạy học
phù hợp. Giáo viên cần gần gũi học sinh,
không chỉ thông qua giao lưu trong tiết học mà
nên chủ động trò chuyện, quan tâm tới học
sinh để xóa đi khoảng cách giữa người học và
người dạy; để thấu hiểu học sinh; biết được
Sinh viên có nhu cầu tham vấn tâm lý,
nhưng ở mức độ ý muốn là chủ yếu. Một số ít
sinh viên đã tìm đến tham vấn tâm lý và đã lựa
chọn các hình thức tham vấn khác nhau, nhưng
chủ yếu là tham vấn qua điện thoại. Nghiên
cứu chỉ ra thực trạng nhu cầu tham vấn tâm lý
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
177
Kinh tế & Chính sách
tâm lý, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia, Hà Nội.
3. Triệu Thị Hương (2016), Nhu cầu tham vấn tâm lý
của sinh viên trường Học viện Cảnh sát, Luận văn Thạc
sỹ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
của sinh viên Trường Đại học Lâm nghiệp và
các yếu tố ảnh hưởng đến việc thoả mãn nhu
cầu tham vấn tâm lý của sinh viên. Một số giải
pháp nhằm đáp ứng nhu cầu tham vấn tâm lý
của sinh viên trong Nhà trường như nâng cao
chất lượng cơ sở đào tạo chuyên sâu về lĩnh
vực tâm lý học, tham vấn tâm lý; nâng cao
nhận thức cho sinh viên về tham vấn, vai trò
của tham vấn trong cuộc sống; tạo điều kiện hỗ
trợ các học sinh đang có khó khăn tâm lý từ
các khoa, viện, Nhà trường.
4. Bùi Thị Xuân Mai (2006), Thực trạng nhu cầu tham
vấn của học sinh, sinh viên hiện nay - những khyến nghị,
giải pháp, Kỷ yếu hội thảo: Xây dựng và phát triển mạng
lưới tham vấn trong trường học, Sở GD&ĐT Hà Nội.
5. Bùi Thị Xuân Mai, Nguyễn Thái Lan, Lim Shaw Hui
(2008), Giáo trình tham vấn, NXB Lao động - Xã hội.
6. Chu Thị Hương Nga (2010), Nhu cầu tham vấn
tâm lý của sinh viên ở một số trường đại học trên địa
bàn thành phố Hà Nội, Luận văn Thạc sỹ Trường Đại
học KHXH&NV Hà Nội.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
7. Trần Đình Tuấn (2013), Tham vấn tâm lý cá nhân
và gia đình, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
8. Nguyễn Quang Uẩn (2006), Giáo trình Tâm lý học
đại cương, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội.
1. Phạm Thanh Bình (2005), Nhu cầu tham vấn tâm lý
của học sinh một số trường trung học trên địa bàn Hà
Nội, Luận văn Thạc sỹ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
2. Trần Thị Minh Đức (2012), Giáo trình Tham vấn
DEMAND FOR COUNSELING PSYCHOLOGY FOR STUDENTS AT
VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY OF FORESTRY
Bui Thi Ngoc Thoa1
1Vietnam National University of Forestry
SUMMARY
This research is conducted to assess the reality of the demand for counseling psychology of personal ability
development and career orientation for students at Vietnam National University of Forestry (VNUF). The
random survey findings carried out by questionnaire of 360 students studying at the school showed that they
needed counseling psychology. Students have a desperate need to share and see their problems. According to
the survey, they have chosen their family members, friends, teachers and counseling psychologists with a view
to sharing and being helped. Counseling psychology has been found by some students who have also chosen
many different consultative forms mainly done by telephone. Many of them have recognized counseling
psychology plays a pivotal role in their life. The study pointed out factors influencing the students' satisfaction
of counseling psychology needs and make some recommendations on how to meet these of students in VNUF
as well.
Keywords: consultative form, counselling psychologist, counseling psychology, Vietnam National University
of Forestry.
Ngày nhận bài
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
: 24/9/2020
: 19/11/2020
: 30/11/2020
178
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 5 - 2020
10 trang
18900
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nhu cầu tham vấn tâm lý của sinh viên trường Đại học Lâm nghiệp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nhu_cau_tham_van_tam_ly_cua_sinh_vien_truong_dai_hoc_lam_ngh.pdf
