Thực trạng sử dụng trị liệu chơi phát triển kĩ năng chú ý cho trẻ khuyết tật trí tuệ 3

No.23_Oct 2021 |p.145-154

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO

ISSN: 2354 - 1431

http://tckh.daihoctantrao.edu.vn/

REALITY OF USING PLAY THERAPY DEVELOPING ATTENTION SKILLS

FOR INTELLECTUAL DISABILITIES 3 - 6 YEARS OLD

Tran Thi Minh Thanh¹, Nguyen Duy Tam^2,*

¹Hanoi National University of Education, Vietnam

²Ho Chi Minh City Central Pedagogical College, Vietnam

*Email address: [email protected].vn

http://doi.org/10.51453/2354-1431/2021/636

Abstract:

Article info

Researching the current situation of using play therapy to develop attention skills

for children with intellectual disabilities aged 3-6 years old, building criteria for

assessing attention skills and conducting research on the actual level of skill

development. attention ability of 30 children with intellectual disabilities 3 - 6

years old, the results showed that the majority of children with intellectual

disabilities 3 - 6 years old achieved the level of development of attention skills

at average and below average levels. The study also built a survey for 35 teachers

and administrators, and 35 parents of children with intellectual disabilities aged

3-6 to find out the reality of using play therapy to develop attention skills for

children. For children with intellectual disabilities aged 3 to 6 years old, research

results show that teachers, administrators, and parents are all rightly aware of the

importance of using play therapy, its effectiveness, convenience and

effectiveness. difficulties when applying play therapy, is considered as a

practical basis for choosing effective methods in the process of developing

attention skills for children with intellectual disabilities 3-6 years old.

Recieved:

Accepted:

Keywords:

play therapy, attention

skills, children with

intellectual disabilities

145

No.23_Oct 2021 |p.145-154

TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC TÂN TRÀO

ISSN: 2354 - 1431

http://tckh.daihoctantrao.edu.vn/

THỰC TRẠNG SỬ DỤNG TRỊ LIỆU CHƠI PHÁT TRIỂN KĨ NĂNG CHÚ Ý

CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TRÍ TUỆ 3 - 6 TUỔI

Trần Thị Minh Thành¹, Nguyễn Duy Tâm^2,*

¹Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội, Việt Nam

²Trường Cao đẳng Sư Phạm Trung Ương TP.HCM, Việt Nam

*Địa chỉ Email: [email protected]

http://doi.org/10.51453/2354-1431/2021/636

Thông tin bài viết

Tóm tắt

Nghiên cứu tìm hiểu thực trạng sử dụng trị liệu chơi phát triển kĩ năng chú ý cho

trẻ khuyết tật trí tuệ 3 – 6 tuổi, xây dựng tiêu chí đánh giá kĩ năng chú ý và tiến

hành nghiên cứu thực trạng mức độ phát triển kĩ năng chú ý của 30 trẻ khuyết

tật trí tuệ 3 - 6 tuổi, kết quả cho thấy đa số trẻ khuyết tật trí tuệ 3 - 6 tuổi đạt mức

độ phát triển kĩ năng chú ý ở mức trung bình và dưới trung bình. Nghiên cứu

cũng xây dựng phiếu khảo sát ý kiến dành cho 35 giáo viên và cán bộ quản lí,

35 phụ huynh trẻ khuyết tật trí tuệ 3 – 6 tuổi nhằm tìm hiểu thực trạng sử dụng

trị liệu chơi phát triển kĩ năng chú ý cho trẻ khuyết tật trí tuệ 3 – 6 tuổi, kết quả

nghiên cứu cho thấy giáo viên, cán bộ quản lí, phụ huynh đều nhận thức đúng

đắn về tầm quan trọng của việc sử dụng trị liệu chơi, tính hiệu quả, thuận lợi và

khó khăn khi áp dụng trị liệu chơi, được xem là cơ sở thực tiễn để lựa chọn

phương pháp hiệu quả trong quá trình phát triển kĩ năng chú ý cho trẻ khuyết tật

trí tuệ 3 – 6 tuổi.

Ngày nhận bài: 23/7/2021

Ngày duyệt đăng: 5/9/2021

Từ khóa:

Từ khóa: Trị liệu chơi, kĩ năng

chú ý, trẻ khuyết tật trí tuệ

năng thích ứng và trí tuệ trong các lĩnh vực: khái

niệm, xã hội và thực hành. [14] [15]

1. Mở đầu

Theo Điều 3, Luật người KT (KT) 2010 quy định

KTTT (khuyết tật trí tuệ) là một trong sáu dạng KT

được pháp luật công nhận. Theo cẩm nang chẩn đoán

và thống kê các rối loạn tâm thần (DSM – IV) của

Hiệp hội tâm thần Mĩ (APA) tỉ lệ người KTTT nhẹ

chiếm 85% trong tổng số người KTTT. Dựa vào

phân loại thống kê quốc tế về các bệnh và các vấn đề

liên quan đến sức khỏe phiên bản lần thứ 11 (ICD -

11) được Tổ chức y tế thế giới (WHO) ban hành

2018 cùng với Hiệp hội KTTT và KT phát triển

(KTPT) Mĩ (AAIDD) năm 2007 và DSM – 5 ban

hành 2013, KTTT là một rối loạn khởi phát trong

suốt giai đoạn phát triển, bao gồm sự thiếu hụt khả

Trẻ 3 đến 6 tuổi, KNCY (kĩ năng chú ý) phát triển

phù hợp theo từng độ tuổi giúp trẻ biết cách tri giác,

định hướng cho hoạt động của mình nhằm hoàn

thành tốt nhiệm vụ được giao trong khoảng thời gian

nhất định. Đối với trẻ KTTT khả năng nhận thức, lựa

chọn những kích thích quan trọng và loại bỏ những

kích thích không liên quan kém hơn so với trẻ em

bình thường do đó các kĩ năng tập trung chú ý, duy

trì chú ý, phân phối chú ý và di chuyển chú ý của trẻ

cũng gặp nhiều khó khăn. [11] Trẻ KTTT thường

khó tập trung vào nhiệm vụ, lời nói của người khác

do chú ý được xem như một trạng thái tâm lí đi

146

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

“kèm” với hoạt động nhận thức: chăm chú nhìn, lắng

2.1. Khách thể nghiên cứu

tai nghe, tập trung suy nghĩ... [13] Do kĩ năng tập

trung chú ý, duy trì chú ý kém nên việc tiếp nhận và

xử lí thông tin của trẻ KTTT bị gián đoạn, trẻ thường

dễ chán nản, khó hoàn thành nhiệm vụ được giao và

mất động cơ hoạt động. Kết quả nghiên cứu sử dụng

trị liệu chơi là cơ sở thực tiễn của việc đề xuất sử

dụng phương pháp trị liệu chơi để phát triển KNCY

cho trẻ KTTT 3 – 6 tuổi mức độ nhẹ đạt hiệu quả cao

trong quá trình can thiệp. [6] [9]

Nghiên cứu này được tiến hành trên 30 trẻ KTTT

3 – 6 tuổi – mức độ nhẹ và 35 GV (giáo viên) và

CBQL (cán bộ quản lí), 35 PH (phụ huynh) trẻ KTTT

tại Trung tâm Nghiên cứu và Giáo dục trẻ có nhu cầu

đặc biệt trực thuộc trường Cao đẳng Sư phạm Trung

ương thành phố Hồ Chí Minh; Trường Hi Vọng

Quận Gò Vấp; Trường mầm non hoà nhập Ước Mơ.

2.2. Công cụ nghiên cứu

* Tiêu chí đánh giá KNCY của trẻ KTTT nhẹ

3 – 6 tuổi.

2. Khách thể, phương pháp nghiên cứu

Bảng 1. (1) Tiêu chí đánh giá mức độ kiểm soát di chuyển chú ý dựa theo thang đo 6 mức độ

của Cookie và Williams (1987) [1] [4] [10]

Tiêu chí đánh giá mức

độ kiểm soát di chuyển

chú ý

Điểm đạt (kết

quả định

lượng)

Mô tả (định tính)

Trẻ dễ bị xao lãng bởi các kích thích bên ngoài và liên tục

chuyển chú ý từ vật thể, người này sang sự kiện khác. Bất kể

sự kiện nào xuất hiện cũng làm cho trẻ xao nhãng ngay lập tức.

Mức độ 1 – di chuyển

chú ý kém

1

2

Trẻ có thể tập trung vào nhiệm vụ cụ thể mà trẻ lựa chọn nhưng

sẽ không chịu được sự can thiệp về lời nói hay ánh mắt can

thiệp của người lớn. Những trẻ này có thể bộc lộ sự bướng bỉnh

hay ngang ngạnh nhưng trên thực tế trẻ chỉ có thể chú ý ở một

kênh đơn lẻ và trẻ phải bỏ qua tất cả các kích thích bên ngoài

để tập trung vào nhiệm vụ đang thực hiện.

Mức độ 2 – di chuyển

chú ý yếu

Trẻ vẫn chú ý ở một kênh duy nhất, trẻ không thể chú ý vào

kích thích nghe nhìn từ các nguồn khác nhau. Trẻ không thể

nghe những lời chỉ dẫn của người lớn trong khi chơi, nhưng nếu

được người lớn giúp đỡ, trẻ có thể di chuyển chú ý trọn vẹn lời

nói của người lớn vào trò chơi mà trẻ đang chơi.

Mức độ 3 – di chuyển

chú ý trung bình

3

4

Trẻ có thể di chuyển chú ý trọn vẹn thông qua tác động thính

giác và thị giác giữa người chỉ dẫn và nhiệm vụ chú ý nhưng

không cần sự hỗ trợ của người lớn.

Mức độ 4 – di chuyển

chú ý khá

Trẻ có thể di chuyển chú ý giữa kênh chú ý, vừa nghe vừa thao

tác, vừa nhìn vừa thao tác. Trẻ hiểu những chỉ dẫn bằng lời liên

quan đến nhiệm vụ mà không phải gián đoạn hoạt động để nhìn

vào người nói. Thời gian chú ý của trẻ có thể ngắn nhưng trẻ

có thể tập trung vào các chỉ dẫn bằng lời.

Mức độ 5 – di chuyển

chú ý tốt

5

6

Các kênh nghe, nhìn và thao tác bằng tay được phối hợp một

cách trọn vẹn và kĩ năng chú ý của trẻ được thiết lập và duy trì

hiệu quả.

Mức độ 6 – di chuyển

chú ý rất tốt

147

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

Bảng 2: (2) Tiêu chí đánh giá mức độ giảm tập trung chú ý dựa theo khối lượng chú ý và cường độ chú ý

(thời lượng chú ý) dựa theo nghiên cứu Barkley (1997) và thang đo hoạt tăng hoạt động chú ý Vanderbilt

[2] [3] [12]

Tiêu chí đánh giá mức

độ giảm tập trung chú

ý của trẻ

Khối lượng chú ý

Cường độ chú ý

Điểm đạt

(kết quả

(Thời lượng chú ý/ 1 lần chú

định lượng)

ý

Mức độ 1 – tập trung chú Tập trung vào một đến 2 thuộc 10 – 45 giây/ 1 lần chú ý

ý kém tính đối tượng.

1

2

3

Mức độ 2 - tập trung chú Tập trung vào 2 – 3 thuộc tính đối 45 – 90 giây/ 1 lần chú ý

ý yếu tượng.

Mức độ 3 - tập trung chú Tập trung vào 3 – 4 thuộc tính đối 1,5 – 2 phút/ 1 lần chú ý

ý trung bình tượng.

Mức độ 4 – tập trung chú Tập trung vào 4 – 5 thuộc tính

ý khá

bên ngoài đối tượng, bắt đầu chú

ý đến các thuộc tính bên trong

của đối tượng.

2 – 3 phút/ 1 lần chú ý

4

Mức độ 5 – tập trung chú Tập trung chú ý tương đối trọn 3 – 4 phút/ 1 lần chú ý

ý tốt vẹn đối tượng

5

6

Mức độ 6 – tập trung chú Tập trung chú ý trọn vẹn bản chất 4 – 5 phút/ 1 lần chú ý

ý rất tốt của đối tượng.

Bảng 3 (3) Tiêu chí đánh giá mức độ duy trì chú ý, dựa trên nghiên cứu của Call (1985)

và chuẩn thời gian chú ý của trẻ MN theo nghiên cứu của Luria [5] [7] [8]

Tiêu chí đánh giá mức độ duy trì chú ý

Thời gian chú ý (phút)

1 - 3 phút

Điểm đạt (kết quả định lượng)

Mức độ 1 – Duy trì chú ý kém

Mức độ 2 – Duy trì trì chú ý yếu

Mức độ 3 – Duy trì chú ý trung bình

Mức độ 4 – Duy trì chú ý khá

Mức độ 5 – Duy trì chú ý tốt

1

2

3

4

5

6

3 – 5 phút

5 - 9 phút

9 – 15 phút

15 – 25 phút

25 – 35 phút

Mức độ 6 – Duy trí chú ý rất tốt

Từ tiêu chí (1) (2) (3) chúng tôi đánh giá mức độ phát triển KNCY của trẻ KTTT nhẹ 3 – 6 tuổi

Bảng 4. Bảng tổng hợp phân loại mức độ phát triển KNCY

Mức độ phát triển KNCY

Mức độ 1 - KNCY kém

Mức độ 2 - KNCY yếu

Mức độ 3 - KNCY trung bình

Mức độ 4 - KNCY khá

Mức độ 5 - KNCY tốt

Điểm đạt

Dưới 6 điểm

6 – 8 điểm

9 – 11 điểm

12 – 14 điểm

15 – 17 điểm

18 điểm

Mức độ 6 - KNCY rất tốt

148

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

* Phiếu khảo sát ý kiến dành cho CBQL, GV, PH về mức độ nhận thức các tầm quan trọng của việc phát triển

KNCY và các yếu tố thuận lợi, khó khăn khi sử dụng trị liệu chơi phát triển KNCY cho trẻ KTTT nhẹ 3 – 6 tuổi.

3. Kết quả nghiên cứu

3.1. Thực trạng mức độ phát triển KNCY của trẻ KTTT 3 – 6 tuổi

Bảng 5. Tổng hợp kết quả mức độ phát triển KNCY của trẻ KTTT nhẹ 3 – 4 tuổi.

(nhóm đối chứng trẻ thực nghiệm 1: kí hiệu A)

Kí hiệu trẻ

Điểm đạt

mức độ

kiểm soát

di chuyển trung chú

chú ý

Điểm đạt

mức độ

giảm tập

Tổng

điểm đạt

(kết quả

định

tham gia Khảo

sát Nhóm 1 –

A

Điểm

đạt mức

độ duy

trì chú ý

(Trẻ KTTT

nhẹ 3 -4 tuổi)

Xếp loại mức độ phát triển KNCY

ý của trẻ

lượng)

Trẻ A 1

Trẻ A 2

Trẻ A 3

Trẻ A 4

Trẻ A 5

Trẻ A 6

Trẻ A 7

Trẻ A 8

Trẻ A 9

Trẻ A 10

3

2

3

2

1

2

3

2

3

2

3

2

1

6

5

6

8

6

7

5

Mức độ 2 – KNCY yếu

Mức độ 1 – KNCY kém

Mức độ 2 – KNCY yếu

Mức độ 1 – KNCY kém

Qua kết quả mức độ phát triển kĩ năng chú ý của

trẻ KTTT nhẹ 3 – 4 tuổi, 8/10 trẻ đạt mức độ 2 –

KNCY yếu, chiếm tỉ lệ 80%, khả năng duy trì chú ý

ở trẻ KTTT nhẹ 3 – 4 tuổi chỉ đạt 3 – 5 phút, khối

lượng chú ý của trẻ chỉ tập trung vào 2 – 3 thuộc tính

nổi bật của đối tượng như màu sắc, âm thanh, cường

độ tập trung chú ý 45 – 90 giây/ 1 lần chú ý.

Bảng 6. Kết quả tổng hợp mức độ phát triển KNCY của trẻ KTTT nhẹ 4 – 5 tuổi

(Nhóm đối chứng trẻ thực nghiệm 2: Kí hiệu B)

Kí hiệu trẻ

tham gia Khảo

sát Nhóm 2 –

B

Điểm đạt

mức độ

kiểm soát

di chuyển trung chú

chú ý

Điểm đạt

mức độ

giảm tập

Tổng

điểm đạt

(kết quả

định

Điểm

đạt mức

độ duy

trì chú ý

(Trẻ KTTT

nhẹ 4 - 5 tuổi)

Xếp loại mức độ phát triển KNCY

ý của trẻ

lượng)

Trẻ B 1

Trẻ B 2

Trẻ B 3

Trẻ B 4

Trẻ B 5

Trẻ B 6

Trẻ B 7

Trẻ B 8

Trẻ B 9

Trẻ B 10

3

4

3

2

3

2

3

2

4

3

4

3

10

9

Mức độ 3 – KNCY trung bình

Mức độ 2 – KNCY yếu

10

9

8

10

8

Mức độ 3 – KNCY trung bình

Mức độ 2 – KNCY yếu

9

Mức độ 3 – KNCY trung bình

Mức độ 2 – KNCY yếu

9

8

149

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

Dựa theo kết quả đánh giá mức độ phát triển

phút nhưng khối lượng tập trung chú ý được chỉ có 3

– 4 thuộc tính nổi bật bên ngoài của đối tượng. Về

khả năng kiểm soát di chuyển chú ý 80% trẻ KTTT

nhẹ 4 -5 tuổi vẫn chú ý ở một kênh duy nhất, trẻ

không thể chú ý vào kích thích nghe nhìn từ các

nguồn khác nhau.

KNCY của trẻ KTTT, chúng ta nhận thấy có sự phát

triển đáng kể về mức độ duy trì chú ý, 80% trẻ có

thời gian chú ý từ 5 đến 9 phút/ 1 hoạt động, và 20%

trẻ có thể duy trì thời gian chú 9 đến 15 phút/ 1 hoạt

động, khả năng tập trung chú ý của trẻ tăng nhưng

không nhiều, cường độ tập trung chú ý đạt 1,5 đến 2

Bảng 7. Kết quả tổng hợp mức độ phát triển KNCY của trẻ KTTT nhẹ 5 – 6 tuổi

(Nhóm đối chứng trẻ thực nghiệm 3: Kí hiệu C)

Kí hiệu trẻ

tham gia Khảo

sát Nhóm 3 –

C

Điểm đạt

mức độ

kiểm soát

di chuyển trung chú

chú ý

Điểm đạt

mức độ

giảm tập

Tổng

điểm đạt

(kết quả

định

Điểm

đạt mức

độ duy

trì chú ý

(Trẻ KTTT

nhẹ 5 - 6 tuổi)

Xếp loại mức độ phát triển KNCY

ý của trẻ

lượng)

Trẻ C 1

Trẻ C 2

Trẻ C 3

Trẻ C 4

Trẻ C 5

Trẻ C 6

Trẻ C 7

Trẻ C 8

Trẻ C 9

Trẻ C 10

4

3

4

3

4

3

4

3

4

3

4

3

4

3

4

3

11

12

10

11

12

11

Mức độ 3 – KNCY trung bình

Mức độ 4 – KNCY khá

Mức độ 3 – KNCY trung bình

Mức độ 4 – KNCY khá

Mức độ 3 – KNCY trung bình

Từ kết quả tổng hợp mức độ phát triển KNCY của

trẻ KTTT 5 – 6 tuổi chúng ta nhận thấy, 50% trẻ mức

độ duy trì chú ý từ 9 – 15 phút, và 50% còn lại trẻ

chỉ đạt mức độ duy trí chú ý từ 5 – 9 phút/ 1 hoạt

động, phần nào lí giải được tại sao trong giờ học

nhóm lớp, hoặc giờ hoà nhập đại trà trong trường

mầm non trẻ không thể đáp ứng mức độ duy trì chú

ý với thời gian từ 25 – 30 phút, có nghĩa là thời gian

chú ý của trẻ KTTT nhẹ 5 – 6 tuổi chỉ bằng ½ đến

1/3 thời gian chú ý của trẻ bình thường cùng tuổi.

80%

60%

40%

20%

0%

3-4 tuổi

4-5 tuổi

5-6 tuổi

MĐ1MĐ2MĐ3MĐ4MĐ5MĐ6

Biểu đồ 1. So sánh mức độ KNCY ở trẻ KTTT nhẹ theo độ tuổi

150

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

Biểu đồ trên cho thấy càng lớn trẻ có KNCY càng tốt

Như vậy, kết quả khảo sát cho thấy tỉ lệ trẻ KTTT

nhẹ 3-6 tuổi có KNCY ở mức độ yếu và kém khá

cao, hơn 40%. Rất ít trẻ đạt ở mức khá (6.7%). Mức

độ KNCY khác nhau ở các độ tuổi khác nhau.

hơn so với lứa tuổi nhỏ. Lứa tuổi 3-4 tuổi, KNCY

chủ yếu ở mức độ 1 và 2. Lứa tuổi 4-6 tuổi chủ yếu

ở mức độ 3. Và mức độ 4 thì chỉ có một số trẻ 5-6

tuổi đạt được.

2.2. Thực trạng nhận thức, thái độ của GV và PH trong việc sử dụng trị liệu chơi phát triển KNCY cho trẻ

KTTT 3 – 6 tuổi

Biểu đồ 2. Nhận thức của GV và PH về mức độ quan trọng của việc

sử dụng trị liệu trong phát triển KNCY cho trẻ KTTT 3 – 6 tuổi

Kết quả khảo sát ở biểu đồ 13 nhận thức của GV và

PH về mức độ quan trọng của việc sử dụng trị liệu

chơi phát triển KNCY cho trẻ KTTT 3 – 6 tuổi cho

ta thấy 88,5 % khẳng định ở mức độ rất quan trọng,

10,3 % là quan trọng. Như vậy, GV và PH đều biết

để phát triển KNCY, phương pháp trị liệu chơi là

phương pháp đem lại tính hiệu quả cao, chính vì vậy

nghiên cứu sử dụng trị liệu phát triển KNCY cho trẻ

KTTT phần nào giúp thực tiễn có thêm cơ sở khoa

học để áp dụng phương pháp rộng rãi hơn.

Biểu đồ 3. Nhận thức của GV và PH về mức độ sử dụng trị liệu chơi

trong phát triển KNCY của trẻ KTTT

151

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

Mức độ sử dụng trị liệu chơi mà GV và PH thường

5% cho là cần 5 -7 giờ/ 1 tuần và chỉ 2% là trên 7

giờ. Như vậy, đối với trẻ KTTT để phát triển KNCY

tuỳ vào độ tuổi, mức độ KNCY hiện tại mà nhà trị

liệu chơi có thể tiến hành ít nhất 2 giờ và nhiều nhất

là 5 giờ/ 1 tuần để đạt hiệu quả cao.

sử dụng và đề xuất chiếm 60% là từ 1 – 2 giờ/ 1 tuần,

phù hợp với nguyên tắc thời gian chung của phương

pháp trị liệu chơi cho trẻ có các rối loạn tâm lí, 33%

GV và PH đưa ra mức độ sử dụng 3 – 4 giờ/1 tuần,

Biểu đồ 4. Đánh giá của GV và PH về tính hiệu quả của việc sử dụng trị liệu chơi

trong phát triển KNCY cho trẻ KTTT 3 – 6

Qua biểu đồ 16, 88% GV và PH cho rằng trị liệu

phương pháp trị liệu chơi, việc sử dụng trị liệu chơi

phát triển KNCY cho trẻ KTTT nhẹ 3 – 6 tuổi mang

tính khả thi, kết quả nghiên cứu này là hết sức cần

thiết để khẳng định tính hiệu quả cả về mặt khoa học

và thực tiễn.

chơi là phương pháp rất hiệu quả, chỉ 6% đánh giá

phương pháp ở mức hiệu quả và 4 % ở mức ít hiệu

quả, 2 % cho rằng không hiệu quả. Như vậy, đa số

GV và PH đều đánh giá về mức độ hiệu quả của

Bảng 9. Khó khăn của GV và PH gặp phải khi sử dụng phương pháp trị liệu chơi phát triển KNCY

cho trẻ KTTT 3 – 6 tuổi.

Khó khăn của GV và

GV dạy trẻ KTTT 3

– 6 tuổi

PH trẻ KTTT

3 – 6 tuổi

Chung kết quả 2 khách

PH khi sử dụng trị liệu

chơi phát triển KNCY

cho trẻ KTTT 3 – 6

tuổi

thể

N = 70

(N = 35)

Số lượng

Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ %

100%

Không có các bước

hướng dẫn cụ thể, và

chưa có nhiều chương

trình đào tạo, tập huấn

về trị liệu chơi

35/35

100

35/35

100

70/70

Thiếu đồ dùng, đồ chơi,

thiết bị cần có cho

phòng trị liệu chơi

Chưa có sự phối hợp

giữa nhóm đa chức năng

khi thực hiện trị liệu

chơi

32/35

25/35

91,42%

71,42%

25/35

35/35

71,42%

100%

57/70

60/70

81,42%

152

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

Chưa đánh giá được

mức độ phát triển

KNCY hiện tại của trẻ

35/35

100%

35/35

100%

70/70

100 %

Theo bảng kết quả khảo sát ý kiến của GV và PH

đưa ra 4 khó khăn lớn cần giải quyết trong quá trình

áp dụng phương pháp trị liệu chơi: 100% GV và PH

đều cho rằng khó khăn lớn nhất là việc không có các

bước hướng dẫn cụ thể, và chưa có nhiều chương

trình đào tạo, tập huấn về trị liệu chơi. 81,42% GV

và PH đều cho rằng khó khăn cần phải khắc phục

ngay là thiếu đồ dùng, đồ chơi, thiết bị cần có cho

phòng trị liệu chơi.

- Chưa có sự phối hợp giữa nhóm đa chức năng

khi thực hiện trị liệu chơi là khó khăn được 85,71%

GV và PH đề xuất, ngoài ra cần có lực lượng của các

nhà trị liệu chơi được đào tạo bài bản. 100 % Chưa

đánh giá được mức độ phát triển KNCY hiện tại của

trẻ được xem là khó khăn lớn cùng tồn tại với thực

tiễn về công tác chẩn đoán đánh giá trẻ.

Bảng 10. Thuận lợi của GV và PH gặp phải khi sử dụng phương pháp trị liệu chơi phát triển KNCY cho

trẻ KTTT 3 – 6 tuổi.

Thuận lơi của GV và PH

khi sử dụng trị liệu chơi

phát triển KNCY cho trẻ

KTTT 3 – 6 tuổi

PH trẻ KTTT

3 – 6 tuổi

GV dạy trẻ KTTT 3 –

6 tuổi

Chung kết quả 2 khách thể

N = 70

(N = 35)

Số lượng

Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ %

Số lượng

Tỉ lệ %

GV và PH nhận thức rất

tốt về tầm quan trọng

của việc sử dụng trị liệu

chơi phát triển KNCY

cho trẻ KTTT 3 – 6 tuổi

35/35

100

35/35

100

70/70

100%

Trẻ có sự tiến bộ về

KNCY rõ rệt sau 1 tháng

tham gia trị liệu chơi

25/35

15/35

25/35

71,42%

42,85%

71,42%

25/35

35/35

71,42%

100%

50/70

60/70

71,42%

85,71 %

Có sự phối hợp giữa Ba

Mẹ và GV

Được sự ủng hộ, hỗ trợ

chuyên môn của PH và

BGH trường/ trung tâm

100%

Qua kết quả từ bảng 10 tổng hợp và phân tích kết

quả về thuận lợi khi sử dụng trị liệu chơi phát triển

KNCY cho trẻ KTTT nhẹ 3 – 6 tuổi được GV và PH

đưa ra: 100% GV và PH đều cho mình có nhận thức

đúng đắn về tầm quan trọng của phương pháp trị liệu

chơi trong can thiệp trẻ KTTT, đặc biệt là trong phát

triển KNCY, chính vì vậy PH và GV luôn tìm hiểu

các nguồn tài liệu viết về trị liệu chơi, nhưng số

lượng tài liệu tiếng Việt còn hạn chế. Chiếm 71,42%

GV và PH đều đồng ý kiến là khi sử dụng trị liệu

chơi trẻ sẽ có sự tiến bộ rõ rệt sau 1 tháng. Đối với

PH thuận lợi là việc 100% PH phối hợp với GV

nhưng thực tế GV vẫn chưa nhận thấy được sự phối

hợp của PH và chỉ đạt 42,85%. Được sự ủng hộ và

hỗ trợ chuyên môn của BGH và PH chiếm 85,71 %

ý kiến đồng tình.

4. Kết luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy đa số trẻ KTTT nhẹ

3-6 tuổi đạt mức độ chú ý ở mức trung bình và dưới

trung bình (hơn 90%). Trong đó có hơn 40% ở mức

độ yếu và kém, 50% ở mức trung bình. Độ tuổi khác

nhau mức độ chú ý khác nhau. Mỗi trẻ có khả năng

153

T.T.M.Thanh et al/ No.23_Oct 2021|p.145-154

neuropsychiatric problems. International Journal of

duy trì chú ý, tập trung chú ý và di chuyển chú ý khác

nhau. Trong quá trình chăm sóc – giáo dục trẻ KTTT,

GV và PH đều nhận thức đúng đắn về biểu hiện

KNCY, ý nghĩa của việc phát triển KNCY ở trẻ, đặc

biệt là tầm quan trọng của việc sử dụng trị liệu chơi

phát triển KNCY của trẻ KTTT nhẹ 3 – 6 tuổi, tính

hiệu quả và những thuận lợi và khó khăn mà GV và

PH gặp phải khi áp dụng phương pháp phát triển

KNCY của trẻ KTTT nhẹ 3 – 6 tuổi.

Play Therapy, 21(1), 30-44. CA, USA: Association

for Play Therapy.

[4] Bratton, S., Ray, D., Rhine, T., & Jones, L.

(2005). The efficacy of play therapy with children: A

meta-analytic review of the outcome research.

Professional Psychology: Research and Practice,

36(4), 376-390.

[5] Brown, R. & Brown, I. (2005). The

application of quality of life. Journal of Intellectual

Disability Research, 49(10), 718 – 727.

Mặc dù nhận biết được tầm quan trọng của

phương pháp trị liệu chơi trong phát triển chú ý của

trẻ KTTT 3 – 6 tuổi nhưng chưa thật sự hiểu rõ được

cơ sở lí luận, các bước vận dụng chủ yếu dựa trên

kinh nghiệm và dựa trên số ít các tài liệu cũng như

các khoá tập huấn trong thời gian ngắn. Số lượng các

trẻ đông, số lượng giờ can thiệp nhóm và cá nhân

không đảm bảo được chương trình giáo dục điều

chỉnh. Chưa có sự phối hợp giữa các chuyên gia đa

ngành, đặc biệt không có chuyên gia trị liệu chơi trên

thực tế chỉ có GV GDĐB và GV MN là chính, hiện

nay có thêm chuyên gia tâm lí học đường và nhân

viên công tác xã hội nhưng chưa phát huy đúng và

đầy đủ vai trò của mình tham gia trong quá trình can

thiệp trẻ KTTT.Điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu,

chưa có phòng trị liệu chơi, tại trung tâm nghiên cứu

và giáo dục trẻ có nhu cầu đặc biệt có phòng tâm vận

động nhưng trang bị vẫn chưa hoàn thiện. Công tác

chẩn đoán y tế, chẩn đoán tâm lý và đánh giá giáo

dục còn nhiều bất cập nên thông tin và hồ sơ cá nhân

của trẻ không đầy đủ, thiếu thông tin, GV và PH chưa

đánh giá đúng mức độ phát triển của trẻ đặc biệt

KNCY của trẻ.

[6] Vo Thi Minh Chi (2004), Neuropsychology,

Hanoi National University Publishing House.

[7] Demanchick, S. P., Cochran, N. H., &

Cochran, J.L. (2003). Person-centred play therapy

for adults with developmental disabilities.

International Journal of Play Therapy, 12(1).

[8] Diagnostic and Statistical Manual of Mental

Disorders, Fifth Edition (DSM-5) (2013)

[9] Doan, P.V (1993), Children with delayed

intelligence, Vietnam Education Publishing House.

[10] International Classification of Diseases for

Motality and Morbility Statistics Eleventh Revision

(ICD -11) (2018), World Health Organization.

[11] Hai, N.X. (2009), Education for children

with disabilities, Vietnam Education Publishing

House.

[12] Hanh, N.T. (2019), Assessment of children

with intellectual disabilities, Vietnam Education

Publishing House.

[13] Hang, L.T.T. (2015), Early intervention for

children with disabilities, Vietnam Education

Publishing House.

REFERENCES

[1] Axline, (1994) Dibs in search of self, To Thi

Anh, translated by Vu Trong Ung, Tu Publishing

House.

[14] Hue, T.T.X. (2015), Game Theory: “Game

Technology in Early Childhood Education and

Special Education”, Ho Chi Minh City University of

Education Publishing House

[2] Axline, V.M (1947). Play therapy. London:

Churchill Livingstone.

[15] Hue, T.T.X. (2006), Collection of games to

treat psychological disorders for preschool children

with disabilities, Ho Chi Minh City University of

Pedagogical University Publishing House.

[3] Barfield, S., Dobson, C., Gaskill, R. L., &

Perry, B. D. (2012). Neurosequential model of

therapeutics in

a

therapeutic preschool:

Implications for work with children with complex

154

Thực trạng sử dụng trị liệu chơi phát triển kĩ năng chú ý cho trẻ khuyết tật trí tuệ 3 - 6 tuổi