Nâng cao hiệu quả cấp phát vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản giai đoạn 2020-2025

Download

TÀI CHÍNH - Tháng 4/2020

NÂNG CAO HIỆU QUẢ CẤP PHÁT VỐN CHO ĐẦU TƯ

XÂY DỰNG CƠ BẢN GIAI ĐOẠN 2020-2025

HOÀNG HẢI ĐĂNG, NGUYỄN THỊ THU THƯ

Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước góp phần phát triển kết cấu hạ tầng, hỗ

trợ phát triển sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Nguồn vốn này cần được quản

lý chặt chẽ, hiệu quả từ khâu cấp phát vốn đến khâu sử dụng và quyết toán. Tuy nhiên, hiện nay,

công tác cấp phát vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản vẫn đang có nhiều bất cập. Bài viết đưa ra một

số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác cấp phát vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản

trong giai đoạn tới.

Từ khóa: Quản lý cấp phát vốn, đầu tư xây dựng cơ bản, quản lý đầu tư công

Cụ thể, năm 2016, tổng vốn đầu tư XDCB là 1.068.124,0

ENHANCING EFFICIENCY OF CAPITAL CONSTRUCTION

INVESTMENT IN THE 2020 - 2025 PERIOD

tỷ đồng; năm 2017 là 1.194.859,0 tỷ đồng; năm 2018 là

1.345.152,0 tỷ đồng và sơ bộ năm 2019 cũng khoảng trên

1.400.000 tỷ đồng.

Hoang Hai Dang, Nguyen Thi Thu Thu

Thực tế cho thấy, trong thời gian qua, pháp luật liên

quan đến đầu tư XDCB còn nhiều bất cập và liên quan

đến nhiều luật như Luật Đầu tư công, Luật NSNN, Luật

Đấu thầu, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Đất đai… ảnh

hưởng đến các vấn đề về thẩm định, phê duyệt dự án,

thiết kế, bồi thường giải phóng mặt bằng… Theo quy

định tại Luật Đầu tư công, để được bố trí vốn trong kế

hoạch đầu tư công trung hạn, các dự án phải được phê

duyệt chủ trương đầu tư. Điều kiện để trình phê duyệt

chủ trương bao gồm nhiều thủ tục làm kéo dài thời gian

phê duyệt.

Một số dự án có quy mô nhỏ, kỹ thuật đơn giản

nhưng thuộc phạm vi quy hoạch của di tích quốc gia

vẫn phải thực hiện các thủ tục về đầu tư phức tạp, phải

trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quyết định chủ

trương đầu tư, hay như một số dự án mua tài sản, ứng

dụng công nghệ thông tin có cấu phần xây dựng nhưng

tỷ lệ rất nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều 6 Luật Đầu

tư công, dự án này vẫn được phân loại dự án có cấu

phần xây dựng (phải lấy ý kiến thẩm định của cơ quan

chuyên môn về xây dựng). Điều này làm cho quá trình

chuẩn bị và thực hiện dự án kéo dài, ảnh hưởng tới hiệu

quả dự án nói chung và hiệu quả đầu tư công nói riêng.

Trình tự, thủ tục phê duyệt quyết định chủ trương

đầu tư có nhiều vướng mắc. Trong đó, khâu thẩm định

nguồn vốn và khả năng cân đối vốn chưa được quy

định rõ ràng. Luật Đầu tư công quy định dự án phải

có quyết định chủ trương đầu tư mới được bố trí vốn,

trong khi đó thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối

Capital construction investment from the

state budget contributes to infrastructure

development, supports production and business

development and promotes economic growth.

Therefore, this fund needs to be strictly and

effectively managed from capital allocation

stage to use and seꢀlement stage. However, at

present, the allocation of capital construction

investment has not been properly considered

and has many shortcomings. The article

proposes a number of solutions to contribute to

improving the eﬃciency of capital construction

investment in the coming period.

Keywords: Capital allocation management, capital

construction investment, public investment management

Ngày nhận bài: 20/3/2020

Ngày hoàn thiện biên tập: 8/4/2020

Ngày duyệt đăng: 15/4/2020

Hiện trạng và những bất cập trong công tác

cấp phát vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản

Vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện năm 2019 đạt mức

tăng 10,2% so với năm 2018. Vốn đầu tư từ ngân sách

nhà nước (NSNN) đạt 89,5% kế hoạch năm, tăng 5,8%

so với năm trước, mức tăng thấp nhất trong giai đoạn

2016-2019. Trong đó, tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản

(XDCB) cũng liên tục tăng trong giai đoạn 2016-2019.

TÀI CHÍNH - KINH DOANH

TỐC ĐỘ PHÁT TRIỂN VÀ CƠ CẤU VỐN ĐẦU TƯ TOÀN XÃ HỘI THỰC HIỆN

vốn là điều kiện bắt buộc để quyết định chủ

trương đầu tư dự án đã tạo ra vòng luẩn quẩn.

Về cơ quan chủ trì thẩm định trình cấp có

thẩm quyết quyết định đầu tư, Luật Xây dựng

quy định, đối với dự án sử dụng vốn NSNN

thì cơ quan chuyên môn về xây dựng chủ trì tổ

chức thẩm định dự án đầu tư và xây dựng để

trình người có thẩm quyền quyết định đầu tư.

Trong khi đó, Luật Đầu tư công và các văn bản

hướng dẫn quy định, cơ quan kế hoạch đầu tư

là người chủ trì thẩm định nguồn vốn và khả

năng cân đối vốn để trình người có thẩm quyền

quyết định chủ trương đầu tư, quyết định dự

án đầu tư. Quy trình quản lý vốn đầu tư bị tách

rời ở nhiều khâu do nhiều cơ quan đảm nhiệm

như: Lập kế hoạch và phân bổ vốn do cơ quan

GIAI ĐOẠN 2016-2019 (theo giá hiện hành) (%)

Khu vực Khu vực ngoài Khu vực có vốn đầu tư

Tông số

Nhà nước

trực tiếp nước ngoài

Tốc độ phát triển

108,9

112,3

111,2

110,2

107,3

109,5

117,1

118,5

117,3

110,4

112,8

109,8

107,9

Năm 2016

Năm 2017

Năm 2018

Năm 2019

106,9

103,8

102,6

Cơ cấu

100,0

37,5

35,7

33,3

31,0

38,9

40,6

43,3

46,0

23,6

23,7

23,4

23,0

Năm 2016

Năm 2017

Năm 2018

Năm 2019

Nguồn: Báo cáo số liệu thống kê tình hình kinh tế - xã hội quý IV/2019 - Tổng cục Thống kê

kế hoạch và đầu tư thực hiện, còn tổng hợp kết quả này nhằm đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn, đưa nguồn

thực hiện, quyết toán thuộc trách nhiệm của cơ quan

tài chính.

vốn đầu tư công vào nền kinh tế, kích thích tăng trưởng

và phát triển. Bên cạnh đó, thực hiện phân cấp, phân

Bên cạnh đó, bất cập do công tác giao vốn, việc lập quyền cao trên tinh thần tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho

kế hoạch sử dụng vốn đầu tư công mới chỉ dựa vào các bộ, ngành địa phương.

tổng mức đầu tư của dự án, chưa dựa vào kế hoạch sử

dụng vốn của một dự án. Nếu phân theo năm thì các địa

phương rất khó thực hiện.

Cải cách khâu thẩm định chương trình, dự án

Sớm thực hiện đổi mới trình tự, cách thức lập và

Hiện nay, Luật Đầu tư công mới đã tách phần chuẩn thẩm định dự án kết hợp ứng dụng công nghệ thông tin.

bị đầu tư ra một gói vốn riêng nhưng chưa tách phần Nghị quyết số 27/NQ-CP ngày 21/2/2017 của Chính phủ

giải phóng mặt bằng. Điều này khiến cho công tác giải về Chương trình hành động nhằm thực hiện kế hoạch

phóng mặt bằng tại nhiều dự án gặp khó khăn về vốn tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2016 - 2020 đã nhấn

dẫn đến việc chậm tiến độ giải ngân của hàng loạt dự mạnh: “Hoàn thiện hệ thống quản lý đầu tư công theo

án lớn hiện nay.

Mặt khác, nguyên tắc cấp phát vốn cho đầu tư tương đương trung bình các nước ASEAN-4, trong đó

XDCB chưa được xây dựng chi tiết trong từng giai ưu tiên đổi mới cách thức lập, thẩm định, đánh giá và

đoạn đầu tư; Việc bố trí phân bổ vốn còn nhiều bất cập lựa chọn dự án đầu tư XDCB”.

thông lệ quốc tế đảm bảo đến năm 2019 đạt chất lượng

do còn thiếu các nguyên tắc, tiêu chí cụ thể. Đồng thời,

hiện nay công tác kiểm tra việc phân bổ vốn cũng chưa

được chú trọng.

Đổi mới công tác giao vốn đầu tư công

Việc giao vốn đầu tư công phải gắn với kế hoạch

thực hiện của từng giai đoạn của dự án, để từ đó phân

bổ vốn đầu tư trong một năm hay nhiều năm đối với

một dự án. Đồng thời, xây dựng cơ chế đặc thù để tách

Giải pháp nâng cao hiệu quả cấp phát vốn

cho đầu tư xây dựng cơ bản giai đoạn 2021-2025

Để khắc phục những bất cập tồn tại nâng cao hiệu dự án giải phóng mặt bằng thành một dự án thành phần

quả cấp phát vốn cho đầu tư XDCB giai đoạn 2021-2025, với những dự án có vốn đầu tư lớn hoặc những dự án

các giải pháp cần thực hiện gồm:

quan trọng để từ đó có nguồn vốn chủ động cho giải

phóng mặt bằng.

Tiếp tục rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật

Xây dựng nguyên tắc chi tiết về quản lý

cấp phát vốn đầu tư xây dựng cơ bản

Hoàn thiện thể chế các văn bản quy phạm pháp luật

liên quan đến lĩnh vực đầu tư XDCB, bao gồm: Rà soát,

sửa đổi toàn bộ vướng mắc, bất hợp lý của Luật Đầu tư

Để đảm bảo tính kế hoạch và hiệu quả kinh tế cao

công và các văn bản có liên quan nhằm đơn giản hóa của vốn đầu tư, đồng thời đảm bảo phù hợp với sự vận

thủ tục hành chính, tránh chồng chéo và giải quyết dứt động của vốn đầu tư thì việc cấp vốn đầu tư XDCB phải

điểm các vấn đề về trình tự, thủ tục đầu tư. Biện pháp đảm bảo những nguyên tắc sau:

TÀI CHÍNH - Tháng 4/2020

Thứ nhất, cấp phát vốn đầu tư XDCB phải trên cơ sở

Về tiêu chí phân bổ vốn đối với từng ngành, lĩnh

thực hiện nghiêm chỉnh trình tự đầu tư và xây dựng, vực, Luật Đầu tư công quy định: Vốn ngân sách trung

đảm bảo đầy đủ các tài liệu thiết kế, dự toán. ương bổ sung có mục tiêu cho địa phương là vốn thuộc

Trình tự đầu tư và xây dựng bao gồm 3 giai đoạn: ngân sách trung ương bổ sung cho địa phương để đầu

Chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư và kết thúc xây dựng tư chương trình, dự án đầu tư công theo nhiệm vụ cụ

đưa công trình vào khai thác sử dụng. Mỗi giai đoạn của thể được cấp có thẩm quyền quyết định. Đồng thời,

trình tự thể hiện kết quả của việc thực hiện chủ trương, Điều 4 Luật NSNN quy định: Số bổ sung có mục tiêu

kế hoạch đầu tư XDCB theo kế hoạch phát triển kinh tế

là khoản ngân sách cấp trên bổ sung cho ngân sách cấp

ở từng thời kỳ phát triển kinh tế của đất nước. Thực tế dưới để hỗ trợ thực hiện các chương trình, dự án, nhiệm

cho thấy, một trong những nguyên tắc cơ bản của cấp vụ cụ thể. Trong khi đó, vốn ngân sách trung ương hỗ

phát vốn đầu tư XDCB là phải đảm bảo các tài liệu thiết trợ có mục tiêu cho ngân sách địa phương đầu tư các

kế dự toán, tuân thủ đúng trình tự đầu tư và xây dựng. chương trình dự án là để thực hiện các mục tiêu, nhiệm

Chỉ có đảm bảo nguyên tắc này thì vốn cấp ra mới đúng vụ cụ thể được cấp có thẩm quyền xác định trong từng

kế hoạch, có hiệu quả.

Thứ hai, việc cấp phát vốn đầu tư XDCB phải đảm bổ vốn ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho

bảo đúng mục đích đúng kế hoạch. ngân sách địa phương theo ngành, lĩnh vực. Trong đó,

thời kỳ. Do vậy, cần xây dựng nguyên tắc tiêu chí phân

Thứ ba, việc cấp phát vốn đầu tư XDCB chỉ được cần cụ thể hóa mục tiêu, phạm vi, đối tượng, mức hỗ

thực hiện theo mức độ thực tế hoàn thành kế hoạch, trợ và thứ tự ưu tiên bố trí vốn, cũng như bám sát định

trong phạm vi giá dự toán được duyệt.

hướng phát triển ngành, lĩnh vực đó; các đề án trong

Thứ tư, việc cấp vốn đầu tư XDCB được thực hiên giai đoạn 2021 - 2025 và phù hợp với quy hoạch đã được

bằng 2 phương pháp: cấp phát không hoàn trả và cho cấp có thẩm quyền phê duyệt.

vay có hoàn trả.

Tăng cường công tác kiểm tra phân bổ vốn đầu tư

Bổ sung một số nguyên tắc

và tiêu chí trong ưu tiên bố trí vốn cho phù hợp

Thực tế hiện nay cho thấy, công tác sử dụng, quyết

toán vốn thường được quam tâm chú trọng kiểm tra còn

Hiện nay, việc lồng ghép các dự án chuyển tiếp thuộc công tác kiểm tra phân bổ vốn đầu tư lại ít được quan

các Chương trình hỗ trợ có mục tiêu của ngân sách trung tâm. Điều này dẫn đến phân bổ vốn không đạt hiệu

ương giai đoạn 2016 - 2020 để quy định chung cho các quả như mong đợi. Vì vậy, trong giai đoạn tới cần tăng

ngành, lĩnh vực sử dụng vốn đầu tư nguồn NSNN nói cường công tác kiểm tra việc phân bổ vốn cho đầu tư

chung là chưa phù hợp. Vì vậy, cần rà soát để thống nhất XDCB. Trong đó, thực hiện việc kiểm tra về tính chính

theo phân loại 13 lĩnh vực Luật NSNN đã quy định (tham xác với chỉ tiêu được cấp có thẩm quyền giao như: tổng

khảo các quy định về ngành lĩnh vực sử dụng vốn đầu kế hoạch vốn đầu tư, danh mục dự án; tổng mức đầu

tư công tại Quyết định số 40/2015/QĐ-TTg để quy định tư; cơ cấu vốn (vốn trong nước, vốn ngoài nước; cơ cấu

trong giai đoạn 2021 - 2025); bổ sung nguyên tắc, cơ sở

xác định dự án thuộc ngành, lĩnh vực đối với dự án đầu từng dự án (nếu có). Ngoài ra, cần phải chú trọng đến

tư có thể liên quan đến nhiều ngành lĩnh vực khác nhau. việc kiểm tra đảm bảo đầy đủ các thủ tục đầu tư theo

ngành, lĩnh vực; theo nhiệm vụ); mức vốn được giao của

Về phần nguyên tắc chung và thứ tự ưu tiên phân quy định của các dự án được giao vốn.

bổ vốn đầu tư công nguồn NSNN giai đoạn 2021 - 2025,

Tài liệu tham khảo:

cần bổ sung nguyên tắc: đảm bảm phù hợp với kế hoạch

tài chính 5 năm, kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm 1. Quốc hội, Luật Ngân sách nhà nước , Luật Đầu tư công và các văn bản liên quan;

giai đoạn 2021 - 2025 và kế hoạch tài chính ngân sách 2. Tổng cục Thống kê (2019), Báo cáo số liệu thống kê tình hình kinh tế xã hội quý

3 năm (2020 - 2022); xử lý dứt điểm nợ đọng XDCB và

4/2019;

hoàn trả các khoản ứng trước nguồn ngân sách trung 3. Trần Kim Chung (2014), Tái cấu trúc đầu tư công trong khuôn khổ đổi mới mô hình

ương trước khi bố trí vốn để thực hiện các dự án chuyển

tiếp, dự án khởi công mới.

tăng trưởng của Việt Nam.

Thông tin tác giả:

Đối với quy định thứ tự ưu tiên bố trí vốn, cần thực

hiện bố trí đủ vốn để hoàn trả vốn ứng trước kế hoạch

còn lại chưa thu hồi (thực tế giai đoạn 2016 - 2020 mới

chỉ bố trí thu hồi được một phần vốn đã ứng trước, còn

lại chưa bố trí thu hồi).

ThS. Hoàng Hải Đăng, Đại học Thái Nguyên

ThS. Nguyễn Thị Thu Thư, Trường Đại học Kinh tế & Quản trị kinh doanh

(Đại học Thái Nguyên)

Email: hoanghaidangbql[email protected]

3 trang Thùy Anh 11080 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Nâng cao hiệu quả cấp phát vốn cho đầu tư xây dựng cơ bản giai đoạn 2020-2025", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

nang_cao_hieu_qua_cap_phat_von_cho_dau_tu_xay_dung_co_ban_gi.pdf