Giải pháp thu hút người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình
Kinh tế & Chính sách
GIẢI PHÁP THU HÚT NGƯỜI LAO ĐỘNG THAM GIA BẢO HIỂM XÃ HỘI
TỰ NGUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MAI CHÂU, TỈNH HÒA BÌNH
Phạm Thị Tân1, Phạm Thanh Tùng2
1Trường Đại học Lâm nghiệp
2Phòng Bảo hiểm xã hội huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình
TÓM TẮT
Bảo hiểm xã hội tự nguyện (BHXH TN) là một trong những chính sách an sinh xã hội có ý nghĩa rất sâu sắc,
giúp đảm bảo cuộc sống ổn định khi về già cho người lao động. Tuy nhiên, qua hơn 10 năm thực hiện (2008-
2020), thực tế cho thấy chính sách này chưa thực sự thu hút được sự tham gia của người dân, số lượng người lao
động tham gia BHXH TN vẫn còn khiêm tốn. Nghiên cứu tiến hành điều tra 120 người lao động ở 3 xã, thị trấn
(TT Mai Châu, xã Chiềng Châu và Thủy Sơn) của huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình. Kết quả điều tra cho thấy:
Số lượng người tham gia BHXH TN có xu hướng tăng lên nhưng vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ trong tổng số người
thuộc đối tượng tham gia BHXH. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu thực trạng tham gia BHXH TN của người lao
động trên địa bàn huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình, phân tích những nguyên nhân làm cho người lao động chưa
mặn mà với loại bảo hiểm này và sự cần thiết của các giải pháp nhằm thu hút người lao động tham gia BHXH
TN nhiều hơn.
Từ khóa: bảo hiểm xã hội, bảo hiểm xã hội tự nguyện, Hòa Bình, Mai Châu, người lao động.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
nào trong thực tế? Vướng mắc gì cần tháo gỡ?
Tại sao người lao động chưa “mặn mà” tham gia
BHXH TN? Đó là câu hỏi lớn đặt ra cho nghiên
cứu này. Bài viết nhằm phân tích thực trạng
tham gia BHXH TN của người lao động trên địa
bàn huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình để từ đó
đưa một số giải pháp phù hợp nhằm thu hút
người lao động tham gia BHXH TN trên địa bàn
nghiên cứu.
Bảo hiểm xã hội tự nguyện là một trong
những chính sách an sinh xã hội có ý nghĩa sâu
sắc đối với người dân. Sau 10 năm tổ chức triển
khai chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện ở
tỉnh Hòa Bình, kết quả đạt được còn rất khiêm
tốn. Theo BHXH tỉnh Hòa Bình tính đến hết
năm 2019 toàn tỉnh chỉ có 1.210 người tham gia
bảo hiểm xã hội tự nguyện, (chiếm xấp xỉ 0,4%
tổng số lao động). Trong số đó, chủ yếu là
những người đã tham gia bảo hiểm xã hội bắt
buộc chuyển sang, còn số người tham gia lần
đầu là rất thấp.
Mai Châu là huyện vùng cao, nằm ở phía Tây
Bắc tỉnh Hòa Bình với dân số 54.759 người, số
người thuộc diện tham gia BHXH TN 40.256
người. Bảo hiểm xã hội tự nguyện ra đời từ năm
2008, mở ra cơ hội cho người lao động được
hưởng chế độ, góp phần bảo đảm cuộc sống của
họ khi về già. Tính ưu việt của chính sách là rất
rõ. Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua số lượng
người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên
địa bàn huyện Mai Châu còn rất ít, chưa tương
xứng với kỳ vọng và tiềm năng, chỉ 281 người
năm 2019 (BHXH huyện Mai Châu). Vậy đâu
là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, chính
sách BHXH tự nguyện được triển khai như thế
2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Kết quả nghiên cứu được dựa trên dữ liệu
thông tin sơ cấp và thứ câp với đối tượng điều
tra là người lao động thuộc diện tham gia
BHXH TN tại 3 xã, thị trấn trên địa bàn huyện
(TT Mai Châu, Chiềng Châu, Thủy Sơn). Tổng
số mẫu điều tra theo phiếu điều tra tiêu chuẩn là
120; trong đó gồm 54 người đã tham gia BHXH
TN và 66 người chưa tham gia BHXH TN. Nội
dung điều tra tập trung vào 3 vấn đề chính:
thông tin về người được phỏng vấn; thực trạng
tham gia BHXH TN; ý kiến về giải pháp thu hút
người lao động tham gia BHXH TN.
Các số liệu sau khi thu thập được phân tổ
theo các tiêu thức khác nhau: thể hiện bằng các
bảng biểu, đồ thị, sơ đồ với các số tuyệt đối, số
tương đối và số bình quân. Sử dụng phương
pháp thống kê so sánh được dùng để đánh giá
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
165
Kinh tế & Chính sách
tăng trưởng chung và tăng trưởng của số lao
động tham gia BHXH TN qua các năm, đánh
giá các yếu tố ảnh hưởng bằng kỹ thuật so sánh
số tuyệt đối và số tương đối, số bình quân.
3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn huyện Mai
Châu còn rất thấp, chưa khai thác hết tiềm năng,
do đó cơ quan Bảo hiểm xã hội huyện cần xây
dựng kế hoạch phù hợp để phát triển dịch vụ bảo
hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn. Năm 2017
số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện
chỉ chiếm 0,31% trong tổng số người thuộc diện
tham gia bảo hiểm xã hội. Tính đến hết năm
2019, số người tham gia bảo hiểm xã hội tự
nguyện tăng 73,03% so với năm 2017 tuy nhiên
tỷ trọng số người tham gia bảo hiểm xã hội tự
nguyện so với số người thuộc diện tham gia bảo
hiểm xã hội tự nguyện cũng chỉ đạt 0,70%.
3.1. Thực trạng tham gia BHXH TN trên địa
bàn huyện Mai Châu tỉnh Hòa Bình
Sau khi Luật BHXH cho loại hình BHXH TN
có hiệu lực từ ngày 01/01/2008; sửa đổi 2013
BHXH huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình đã phối
hợp với các cấp, ngành triển khai tổ chức phổ
biến, tuyên truyền về BHXH TN với nhiều hình
thức phong phú nhưng mức độ bao phủ bảo
Bảng 1. Tình hình tham gia BHXH TN của người dân trên địa bàn huyện Mai Châu
giai đoạn 2017-2019
2018/
22017
130,83
2019/
2018
Chỉ tiêu
ĐVT
Người
Người
%
2017
120
2018
157
2019
281
BQ (%)
153,03
101,96
150,09
Số người TG BHXH TN
Số người thuộc diện TG
BHXH TN
178,98
38.725
0,31
38.917
0,40
40.256
0,70
100,50
130,19
103,44
173,03
Chỉ số bao phủ BHXH TN
(Nguồn: Bảo hiểm xã hội huyện Mai Châu)
16000
14000
12000
10000
8000
6000
4000
2000
0
13461.556
300
250
200
150
100
50
281
157
120
520.594
2017
546.715
0
2018
2019
Axis Title
Tổng thu (Tr.đồng)
Số lượng (Người)
Hình 1. Số thu BHXH tự nguyện tại huyện Mai Châu (2017-2019)
(Nguồn: Tổng hợp từ số liệu điều tra và tính toán, 2020)
Số người tham gia BHXH TN của lao động
lĩnh vực nông nghiệp so với phi nông nghiệp
còn rất hạn chế, trong tổng số lao động của cả 2
ngành thì lao động trong lĩnh vực nông nghiệp
tham gia BHXH TN chiếm tỷ lệ không đáng kể.
Điều này có thể giải thích được bởi thu nhập của
lao động phi nông nghiệp cao hơn so với lao
động nông nghiệp và ý thức tham gia bảo hiểm
cũng tốt hơn. Tiềm năng để phát triển đối tượng
tham gia BHXH TN là rất lớn, nhưng cần phải
có lộ trình và có các biện pháp triển khai thực
hiện cụ thể hơn, phù hợp hơn.
166
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
Kinh tế & Chính sách
Bảng 2. Tình hình tham gia BHXHTN theo ngành nghề của huyện Mai Châu
2017 2018 2019
TT
Chỉ tiêu
BQ (%)
Số
lượng
42
11
21
Số
lượng
45
13
26
Số
lượng
94
23
58
Cơ cấu
Cơ cấu
Cơ cấu
100
I
1
2
LĐ nông nghiệp
Nông nghiệp
Lâm nghiệp
Dịch vụ nông,
lâm nghiệp
100
26,19
50,00
100
28,89
57,78
149,60
24,47 144,60
61,70 166,19
3
10
23,81
6
13,33
13
13,83 114,02
II
1
2
LĐ phi nông nghiệp
CNXD
TMDV
78
43
35
100
55,13
44,87
112
67
45
100
59,82
40,18
187
115
72
100
154,84
61,50 163,54
38,50 143,43
(Nguồn: Bảo hiểm xã hội huyện Mai Châu)
Giai đoạn 2017-2019 Bảo hiểm xã hội huyện
Mai Châu đã mở rộng tuyên truyền đến người
dân về BHXH TN, tuy nhiên so với kế hoạch đặt
ra tỷ lệ hoàn thành kế hoạch mới chỉ đạt ở mức
50 - 70%, cụ thể năm 2019 kế hoạch chỉ tiêu giao
về số lượng người tham gia BHXH TN là 450
người nhưng thực hiện chỉ đạt 281 người đạt
62,44%, về số thu kế hoạch giao là 17.558,306
triệu đồng nhưng thực hiện chỉ đạt 76,67% bằng
13.461,556 triệu đồng. Nguyên nhân của tỷ lệ
hoàn thành thấp so với kế hoạch là do nhận thức
của người lao động và xã hội về chính sách
BHXH tự nguyện còn mờ nhạt. Trên thực tế, nhu
cầu tham gia BHXH của người dân là rất lớn,
song nhận thức của họ lại chưa đầy đủ và thiếu
thông tin về chính sách này. Bởi vậy, khi Nhà
nước ban hành chính sách, cơ quan thực thi phải
đẩy mạnh công tác thông tin tuyên truyền, phổ
biến chính sách cũng như quy trình, thủ tục đăng
ký tham gia và thụ hưởng để người dân hiểu
được. Đây là điều kiện hết sức quan trọng để mở
rộng đối tượng tham gia BHXH tự nguyện.
Bảng 3. Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch số thu BHXH tự nguyện (2017-2019)
Số người tham gia
(người)
Số thu BHXH TN
(Tr.đ)
Tỷ lệ hoàn thành
Năm
Kế
hoạch
180
Thực
hiện
120
Lượng tham
Số thu BHXH
TN (%)
54,31
Kế hoạch
Thực hiện
gia (%)
60,00
2017
2018
2019
958,643
11.023,135
17.558,306
520,594
546,715
255
157
61,57
4,96
450
281
13.461,556
62,44
76,67
(Nguồn: Bảo hiểm xã hội huyện Mai Châu)
16
12
25
29
Biển quảng cáo, panô, áp phích (biển)
Tuyên truyền trên báo, tạp chí (bài)
Cung cấp tờ rơi tuyên truyền (Ấn phẩm)
Cung cấp văn bản (Văn bản)
18
25
3
8
15
273
411
826
0%
2017
20%
2018
40%
60%
80%
100%
2019
Hình 2. Các hoạt động tuyên truyền của BHXH huyện Mai Châu
(Nguồn: Bảo hiểm xã hội huyện Mai Châu)
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
167
Kinh tế & Chính sách
Công tác tuyên truyền cần được lãnh đạo, chỉ
đạo chặt chẽ, vừa tập trung vừa có tính trọng
điểm. Mỗi người dân do điều kiện sống và làm
việc, trình độ học vấn khác nhau nên khả năng
tiếp cận với các nguồn thông tin và nhu cầu đòi
hỏi cũng khác nhau. Cơ quan bảo hiểm xã hội
đã áp dụng nhiều cách thức để truyền tải chính
sách bảo hiểm xã hội tự nguyện đến với người
dân một cách phù hợp nhất, giúp họ dễ dàng
nhận thức đúng và đầy đủ về ý nghĩa và tầm
quan trọng của việc tham gia bảo hiểm xã hội tự
nguyện. Có như vậy, người dân mới tự giác, tự
nguyện tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.
3.2. Kết quả tham gia BHXH tự nguyện
thông qua điều tra trực tiếp người lao động
3.2.1. Nhu cầu và chi phí tham gia bảo hiểm
xã hội tự nguyện trên địa bàn huyện Mai Châu
Số liệu điều tra 120 hộ, kết quả thu thập về
có 83 người có nhu cầu tham gia BHXH chiếm
tỷ lệ 69,17% còn lại là 37 người không có hoặc
chưa có nhu cầu tham gia BHXH chiếm tỷ lệ
30,83%; trong 3 xã điều tra thì thị trấn Mai Châu
có các hộ dân có nhu cầu tham gia BHXH cao
hơn hẳn so với 2 xã còn lại, cụ thể tỷ lệ các hộ
có nhu cầu tham gia BHXH của trị trấn là 80%
trong khi 2 xã còn lại số hộ dân có nhu cầu tham
gia lần lượt là 67,5 và 60%.
Bảng 4. Nhu cầu tham gia BHXH TN của nhóm hộ điều tra
Thị trấn
Mai Châu
Tổng số ý kiến
Chiềng Châu
Thủy Sơn
Nội dung
SL
(người)
120
Tỷ lệ
(%)
100
SL
(người)
40
Tỷ lệ
(%)
100
SL
(người)
40
Tỷ lệ
(%)
100
SL
(người)
40
Tỷ lệ
(%)
100
Nhu cầu tham gia BHXH TN
Có
Không
83
37
69,17
30,83
32
8
80,00
20,00
27
13
67,50
32,50
24
16
60,00
40,00
Chi phí tham gia
Có đủ khả năng
Không đủ khả năng
62
58
51,67
48,33
29
11
72,50
27,50
23
17
57,50
42,50
10
30
25,00
75,00
(Nguồn: Tổng hợp từ phiếu điều tra, 2020)
Về chi phí cho việc tham gia BHXH TN cho
thấy có 62 người dân trên 120 người dân được
hỏi đủ khả năng tài chính để tham gia BHXH
TN chiếm tỷ lệ 51,67%. Còn lại 58 người dân
chiếm 48,33% do nguồn tài chính hạn chế, thu
nhập không được thường xuyên nên việc tham
gia BHXH của người dân gặp khó khăn. Như
vậy, người dân ở các xã đều có nhu cầu tham gia
BHXH TN, vì đây là cách tốt nhất để họ yên tâm
lúc tuổi già đã có quỹ BHXH lo chi trả; tuy
nhiên không phải người nào cũng có thể tham
gia BHXH TN do khả năng tài chính hạn chế,
được thể hiện qua bảng 3.4. Trong 3 xã điều tra
thì Thị Trấn Mai Châu là xã có tỷ lệ người tham
gia BHXHTN cao nhất 65% (26/40 người), thấp
nhất là xã Thủy Sơn với tỷ lệ là 27,5% (11/40
người). Đồng nghĩa với tỷ lệ tham gia thấp thì
tỷ lệ chưa tham gia chiếm tỷ lệ cao, tỷ lệ lao
động tham gia ở xã Chiềng Châu là 42,5%
(17/40 người).
Hình 3. Tình hình tham gia BHXH TN của nhóm hộ điều tra
168
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
Kinh tế & Chính sách
3.2.2. Lý do không tham gia BHXH tự nguyện
của người lao động
trách BHXH TN còn quá mỏng, trong khi kinh
phí để trả thù lao cho những người làm việc này
còn thấp nên cũng hạn chế trong việc đi khai
thác đối tượng.
Có nhiều nguyên nhân dẫn tới người dân chưa
tham gia BHXH TN, trong đó, nguyên nhân
chính đó là do mức thu nhập thấp (81,67% ý
kiến đánh giá); thủ tục rườm rà (65%) và họ
không cần bảo hiểm (82%); đây là 3 nguyên
nhân chủ yếu. Do dân khó tiếp cận được với
BHXH TN là thu nhập của đối tượng này còn
thấp so với mức đóng bảo hiểm, nhất là đối với
khu vực miền núi. Do đây là chủ trương mới nên
người dân chưa quan tâm nhiều và nhận thức
đầy đủ về loại hình này; nhiều xã công tác tuyên
truyền, vận động, triển khai chưa sâu rộng, thiếu
đồng bộ, chưa có hình thức phù hợp để tác động
đến các đối tượng. Hơn nữa, lượng cán bộ phụ
Hình 5 cho thấy tỷ lệ người dân không biết,
biết ít về chính sách BHXH TN chiếm tỷ lệ cao
trong tổng số người được phỏng vấn. Do họ
chưa có điều kiện tiếp cận các kênh thông tin
liên quan đến BHXH như: đài, báo, tivi, sách vở
và thông tin qua Đài truyền thanh xã, huyện
hoặc là những hộ này chưa quan tâm chính sách
BHXH nên chưa tìm hiểu rõ. Vì vậy, đôi khi
người dân không hiểu rõ được hết những ích lợi
và ý nghĩa của việc tham gia BHXH, nên ảnh
hưởng đến việc tham gia BHXH.
Hình 4. Lý do chưa tham gia BHXH TN
của người lao động
Hình 5. Nguồn tiếp cận thông tin về chính sách
bảo hiểm xã hội tự nguyện
(Nguồn: Số liệu khảo sát, 2020)
Đa số những người dân được tiếp cận với
nguồn thông tin biết khá rõ về chính sách
BHXH qua kênh người thân, bạn bè, tỷ lệ này
chiếm tới 92,5%. Ngược lại, tiếp cận qua kênh
sách báo, truyền hình thì tỷ lệ rất thấp 12,5% đó
là những người không hiểu, chưa hiểu hoặc
không biết về BHXH TN. Kết quả này hoàn
toàn phù hợp với thực tế cuộc sống, vì có biết
thì mới làm. Với vai trò và sự ảnh hưởng đến sự
phát triển BHXH cho người dân, công tác thông
tin tuyên truyền cần phải có những giải pháp
linh hoạt phù hợp với tình hình thực tế của từng
địa phương. Làm sao cho người dân hiểu đúng
hiểu đủ, nắm bắt một cách dễ dàng nhất ý nghĩa
và tính nhân văn của các chế độ, chính sách
BHXH cho người dân dẫn đến tự giác và nhận
thức được tinh thần trách nhiệm với cộng đồng,
kết quả là số người dân tham gia BHXH ngày
một đông hơn.
3.2.3. Mức độ hài lòng của nhóm đối tượng
tham gia BHXH TN
Kết quả điều tra mức độ hài lòng của 54
người tham gia BHXH TN trong số 120 người
khảo sát tại 3 xã cho thấy, những người tham gia
BHXH TN có mức hài lòng chưa thật sự cao (tỷ
lệ hài lòng và chưa hài lòng đánh giá về đại đa
số các tiêu chí vẫn dưới mức dưới 50%) cụ thể
57,41% ý kiến cho rằng mức hưởng bảo hiểm
chưa phù hợp, 46,30% đánh giá về công tác
tuyên truyền chưa tốt, về chính sách bảo hiểm,
cung cách phục vụ, dịch vụ bảo hiểm cũng như
sự quan tâm của chính quyền địa phương có ý
kiến đánh gia không hài lòng khá cao.
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
169
Kinh tế & Chính sách
Bảng 5. Mức độ hài lòng của nhóm đối tượng tham gia BHXH TN
ĐVT: %
Rất không
Rất hài
lòng
14,81
9,26
11,11
7,41
27,78
20,37
24,07
Không hài
lòng
Tiêu chí
Hài lòng
hài lòng
7,41
16,67
14,81
5,56
0,00
7,41
20,37
Sự quan tâm của địa phương
Thái độ phục vụ của cán bộ bảo hiểm
Công tác tuyên truyền tốt
Mức hưởng phù hợp
Mức đóng phù hợp
Phương thức đóng thuận lợi
Thủ tục tham gia đơn giản
31,48
33,33
27,78
29,63
46,30
25,93
42,59
46,30
40,74
46,30
57,41
25,93
46,30
12,96
(Nguồn: Số liệu khảo sát, 2020)
Như vậỵ, để phát triển nhóm đối tượng tham
gia BHXH TN, cần tăng cường công tác tuyên
truyền, phối hợp giữa cán bộ bảo hiểm, cán bộ
đoàn thể và những người đang tham gia BHXH
TN tuyên truyền vận động để có hiệu quả hơn.
Chính quyền địa phương phối hợp cùng cơ quan
bảo hiểm tạo điều kiện thuận lợi giải quyết
nhanh các giấy tờ, giảm thiểu các thủ tục không
cần thiết, nâng cao chất lượng dịch vụ bảo hiểm
để phục vụ tốt hơn cho người dân
những người điều tra là quan tâm đến BHXH
TN, 40,83 người cho biết là họ có biết và cũng
quan tâm đến chính sách BHXH TN nhưng
không tìm hiểu sâu về BHXH TN chỉ biết ít, còn
số chưa quan tâm đến chính sách BHXH TN
chiếm tỷ lệ 45,83%. Qua số liệu tổng hợp ở hình
6 cho thấy: Tỷ lệ người dân hiểu biết về chính
sách BHXH TN rất thấp mới chỉ chiếm 13,33%
trong tổng số người được phỏng vấn, còn lại là
chưa từng tìm hiểu về những quy định cũng như
những quyền lợi khi tham gia BHXH và các vấn
đề có liên quan đến chính sách BHXH.
Khảo sát 120 người, kết quả thu thập và tổng
hợp cho thấy chỉ có 42,50% người trong số
Hình 6. Biểu đồ ý kiến đánh giá của người dân về mức độ hiểu biết và quan tâm đến BHXH TN (%)
Bảng 6. Ý kiến đánh giá của các hộ dân đã tham gia BHXH TN về thủ tục
Số người đã
tham gia (người)
Thị trấn
Mai Châu
Xã Chiềng Châu
Xã Thủy Sơn
Chỉ tiêu
Tổng số
Tỷ lệ
(%)
100
Tỷ lệ
(%)
100
SL
Tỷ lệ (%)
SL
SL
Tỷ lệ (%)
SL
54
25
100
26
14
17
6
100
11
5
Nhanh gọn
46,30
53,85
35,29
45,45
Rườm rà,
nhiều giấy tờ
Ý kiến khác
24
5
44,44
9,26
11
1
42,31
3,85
8
3
47,06
17,65
5
1
45,45
9,09
(Nguồn: Tổng hợp kết quả khảo sát, 2020)
170
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
Kinh tế & Chính sách
Bảng 6 cho thấy số người đã tham gia (54
người/120 người chiếm 45%) thì có 25 người
chiếm 46,30% người cho rằng thủ tục tham gia
là nhanh gọn, có 24 người chiếm 44,44% người
nói thủ tục rườm rà, có ý kiến khác chiếm tới
9,26% tương ứng 5 người.
3.2.4. Ý kiến của người lao động về giải pháp
nhằm thu hút tham gia BHXH tự nguyện
Khi hỏi người lao động về cách thức thu hút
họ tham gia BHXH tự nguyện. Mặc dù câu hỏi
mở nhưng ý kiến của người được phỏng vấn khá
tập trung. Theo họ, để thúc đẩy tham gia BHXH
tự nguyện cần nâng cao nhận thức của người
dân về sự cần thiết tham gia chế độ BHXH tự
nguyện chiếm 50,83% (Bảng 7); nâng cao chất
lượng chất lượng dịch vụ của cơ quan BHXH và
các cơ quan chuyên trách. Bên cạnh đó để tạo
điều kiện cho nhiều người lao động có thể tiếp
cận thuận lợi và dễ dàng tham gia BHXH tự
nguyện, Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ
một phần kinh phí để người lao động tham gia
BHXH tự nguyện, đồng thời cần tiếp tục nghiên
cứu và hoàn thiện chính sách hơn nữa về BHXH
tự nguyện để chính sách này ngày càng phù hợp.
Bảng 7. Ý kiến về giải pháp thu hút người lao động tham gia BHXH tự nguyện
Chỉ tiêu
Nâng cao nhận thức về BHXH tự nguyện
Nhà nước hỗ trợ mức phí
Tăng cường công tác tuyên truyền
Nâng cao tinh thần thái độ phục vụ
Mở rộng quyền lợi của BHXH tự nguyện
Giảm mức đóng BHXH tự nguyện
Giải pháp khác
Số lượt ý kiến
Tỷ lệ %
50,83
74,17
44,17
54,17
56,67
44,17
38,33
61
89
53
65
68
53
46
(Nguồn: Tổng hợp kết quả khảo sát, 2020)
BHXH TN cho người dân có đối tượng trải
rộng trên địa bàn của huyện, chủ yếu là ở nông
thôn, do đó việc thuyết phục, vận động và thu
tiền đóng BHXH phải tiếp cận đến tận hộ gia
đình, là một khó khăn rất lớn đối với cơ quan
BHXH huyện, nhất là biên chế cán bộ, mạng
lưới cộng tác viên và chi phí hành chính sẽ rất
cao. Để mở rộng độ bao phủ cho đối tượng này
(họ có nhu cầu và có khả năng tham gia) cũng
phải có một lộ trình và thời gian rất dài. Từ nay
đến năm 2025, nếu tổ chức triển khai tốt cũng
chỉ có khả năng thực hiện cho 50% người dân
và như vậy, vấn đề đặt ra ở đây là phải có chiến
lược từng bước mở rộng độ bao phủ với lộ trình,
bước đi thích hợp và các giải pháp tổ chức
mạnh, hiệu quả.
người dân khi tuổi cao sức yếu, khi gặp những
trường hợp rủi ro rơi vào cái vòng luẩn quẩn của
sự nghèo đói. Hơn nữa, trình độ học vấn của
người dân thường rất thấp, từ đó khả năng tiếp
cận và hiểu biết về chính sách còn hạn chế. Vấn
đề đặt ra là phải tăng cường tuyên truyền để
người lao động hiểu rõ về chính sách, chế độ
BHXH TN, lợi ích của nó, cơ cấu tổ chức bộ
máy của BHXH… để họ hiểu, tin tưởng và tự
nguyện tham gia. Vì vậy cần có sự quan tâm và
đầu tư thỏa đáng cho công tác tuyên truyền
chính sách BHXH TN. Do đó, cơ quan BHXH
huyện phải phối hợp với các ngành chức năng,
cơ quan báo chí, tuyên truyền của tỉnh, huyện
làm tốt công tác thông tin tuyên truyền để nâng
cao nhận thức cho người dân trên địa bàn về
chính sách BHXH TN.
3.3. Giải pháp thu hút người lao động tham
gia BHXH tự nguyện trên địa bàn huyện Mai
Châu tỉnh Hòa Bình
3.3.2. Đổi mới mạnh mẽ công tác dịch vụ của
cơ quan BHXH
3.3.1. Nâng cao nhận thức về bảo hiểm xã
hội tự nguyện cho người dân
Cần nâng cao nhận thức của người dân trên
địa bàn huyện về sự cần thiết phải thực hiện
BHXH TN cho người dân, không thể để mặc
BHXH huyện cần nâng cao số lượng và chất
lượng cán bộ, bố trí cán bộ. Mỗi xã, thị trấn có
từ 2 - 3 điểm thu BHXH TN những điểm thu này
phải là người của địa phương. Bởi hiện nay, lực
lượng cán bộ BHXH huyện còn khá mỏng, khó
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
171
Kinh tế & Chính sách
triển khai được hoạt động tuyên truyền. Cán bộ
BHXH này sẽ trực tiếp làm nhiệm vụ tháo gỡ
vướng mắc và các thủ tục cho người dân tại cơ
sở. Khi người dân có nhu cầu tham gia BHXH
TN, thay vì họ phải tìm đến cơ quan BHXH để
tìm hiểu thông tin, cách thức đóng góp thì cán
bộ BHXH cần chủ động tiếp xúc cộng đồng dân
cư để có thông tin từ đó tạo điều kiện thuận lợi
cho người dân trong việc tham gia đóng góp.
Những xã, phường, thị trấn chưa tổ chức
được đại lý thu BHXH TN, những đối tượng
tham gia ở rất xa cơ quan BHXH, đặc biệt là với
địa bàn miền núi đường xá đi lại khó khăn, việc
đến cơ quan BHXH đóng tiền định kỳ hàng
tháng, quý, 6 tháng rất không thuận tiện với
người tham gia.
Cơ quan BHXH huyện nên bố trí lịch thu tiền
BHXH TN định kỳ hàng tháng, quý, 6 tháng tại
trụ sở UBND các xã, phường, thị trấn. Cán bộ
BHXH TN sẽ trực tiếp xuống thu tiền và thực
hiện nộp tiền vào quỹ tiền mặt của cơ quan
BHXH vào cuối ngày làm việc. Như vậy sẽ tạo
điều kiện thuận lợi cho đối tượng tham gia
BHXH TN đóng tiền dễ dàng hơn.
phổ biến kinh nghiệm cho đội ngũ cán bộ làm
công tác BHXH TN.
Cần tiếp tục đổi mới hình thức, nội dung
tuyên truyền BHXH TN phong phú, đa dạng. Cụ
thể hóa nội dung tuyên truyền của đơn vị mình
phù hợp với đặc điểm văn hoá, trình độ dân trí,
khả năng tiếp thu của người dân; nội dung tuyên
truyền nên ngắn gọn, dễ hiểu, hình ảnh sinh
động, gần gũi với cuộc sống của người dân.
BHXH huyện nên phối hợp với đoàn thể.
4. KẾT LUẬN
Kết quả điều tra cho thấy, nhu cầu tham gia
BHXH tự nguyện của người lao động trên địa
bàn huyện Mai Châu rất lớn (khoảng 70%).
Song số lượng người tham gia BHXH tự nguyện
chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ (0,7%) trong tổng số đối
tượng thuộc diện tham gia; Số lượng người
tham gia có xu hướng tăng lên nhưng có sự khác
nhau khi xem xét trên các phương diện: Độ tuổi,
mức lựa chọn đóng BHXH tự nguyện, ngành
nghề của người lao động và khu vực sinh sống
của người lao động. Có nhiều nguyên nhân làm
cho một bộ phận lớn người lao động chưa tham
gia BHXH tự nguyện và lý do chủ yếu là việc
làm của họ không ổn định, thu nhập thấp (chiếm
81,67%). Để thu hút người lao động tham gia
BHXH tự nguyện tại huyện Mai Châu cần thực
hiện các giải pháp như: Nâng cao nhận thức của
người dân về chính sách BHXH tự nguyện
thông qua hình thức tuyên truyền; Cải thiện chất
lượng dịch vụ BHXH nhằm nâng cao trách
nhiệm phục vụ nhân dân; Hoàn thiện hệ thống
pháp luật như quy định đối tượng tham gia, mức
đóng phí, điều kiện và mức hưởng chế độ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. BHXH huyện Mai Châu, 2017, 2018, 2019. Báo
cáo tình hình thực hiện BHXH của huyện.
2. BHXH huyện Mai Châu, 2020. Báo cáo tổng kết 5
năm BHXH huyện.
3. Hoàng Kiến Thiết (2007). Bảo hiểm xã hội tự
nguyện: Bước đột phá trong thực hiện chính sách an sinh
xã hội ở Việt Nam. Tạp chí Bảo hiểm xã hội, 2: 47 - 48.
4. Lưu Quang Tuấn (2013). Nghiên cứu về cơ sở lý
luận và thực tiễn xây dựng chính sách khuyến khích tham
gia BHXH tự nguyện đối với lao động nghèo, lao động là
người dân tộc thiểu số, người dân có mức thu nhập từ
trung bình trở xuống. Viện Khoa học Lao động & Xã hội.
3.3.3. Phát huy hiệu quả công tác thông tin
tuyên truyền
Lựa chọn cán bộ có tâm huyết, có trình độ
thực hiện công tác BHXH TN. Trong mọi công
việc, yếu tố con người là quan trọng nhất, mang
tính các cấp thành lập Ban chỉ đạo BHXH TN
để làm tốt công tác tuyên truyền. quyết định, vì
vậy cần lựa chọn những cán bộ có tinh thần
trách nhiệm cao, có khả năng tuyên truyền tốt,
có thể tuyển cán bộ đã từng làm công tác sư
phạm, báo chí, văn hóa, thông tin... vì cái khó
nhất của công tác BHXH TN là tuyên truyền và
mở rộng đối tượng, trong khi đó hiện nay cán bộ
BHXH TN hầu hết là tốt nghiệp các chuyên
ngành kế toán, tài chính, khả năng tuyên truyền
và truyền tải thông tin đến người lao động rất
hạn chế, không thu hút được người nghe. Bên
cạnh việc tuyển dụng, bố trí sắp xếp cán bộ đúng
người, đúng việc cũng cần quan tâm đến công
tác đào tạo và bồi dưỡng cán bộ, thường xuyên
tổ chức tập huấn, toạ đàm, trao đổi kiến thức,
172
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
Kinh tế & Chính sách
SOLUTIONS TO ATTEND WORKERS TO PARTICIPATE
IN VOLUNTARY SOCIAL INSURANCE IN MAI CHAU DISTRICT,
HOA BINH PROVINCE
Pham Thi Tan1, Pham Thanh Tung2
1Vietnam National University of Forestry
2Social Insurance Mai Chau district, Hoa Binh province
SUMMARY
Voluntary social insurance (VSI) is one of the most meaningful social security policies that help to ensure a stable
life for the elderly. However, over the 10 years of implementation (2008-2020), the fact that this policy has not
really attracted the participation of people, the number of employees participating in voluntary social insurance
is still dismal. The research was conducted on 120 workers in 3 selected communes, a town (Mai Chau, Chieng
Chau and Thuy Son) in Mai Châu district, Hòa Bình province. The results showed that the number of workers
registering in VSI increased but accounted for only a small portion of working people. The purpose of this
research was to analyze the current situation of VSI of Mai Chau district’s local workers and analyzes the reasons
for the lack of willingness of employees to cover this type of insurance and the need for more voluntary social
insurance schemes.
Keywords: Hoa Binh province, Mai Chau district, social security, voluntary social insurance, workers.
Ngày nhận bài
Ngày phản biện
Ngày quyết định đăng
: 24/8/2020
: 04/9/2020
: 01/10/2020
TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 4 - 2020
173
9 trang
22140
Free
Bạn đang xem tài liệu "Giải pháp thu hút người lao động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện trên địa bàn huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- giai_phap_thu_hut_nguoi_lao_dong_tham_gia_bao_hiem_xa_hoi_tu.pdf
