Tiểu luận Quan điểm lịch sử cụ thể với công cuộc đối mới kinh tế ở Việt Nam hiện nay

TiÓu luËn TriÕt häc

A.§Æt VÊn §Ò

B-íc vµo thiªn niªn kû míi, loµi ng-êi ®· vµ ®ang cã nh÷ng

b-íc tiÕn quan träng trong c«ng cuéc trinh phôc thÕ giíi. Nh÷ng

thµnh tùu trong lÜnh vùc khoa häc - kü thuËt nãi riªng vµ trong

mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi nãi chung ®· n©ng dÇn loµi ng-êi

lªn mét tÇm cao míi. Trong sù chuyÓn biÕn m¹nh mÏ ®ã, ViÖt

Nam chóng ta còng kh«ng ngõng biÕn ®æi vËn ®éng. TÝnh ®Õn

nay n-íc ta ®· thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi ®-îc h¬n mét thËp

kû, bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®-îc, nh÷ng vÊn ®Ò cña nÒn

kinh tÕ lu«n ®Æt ra nh÷ng th¸ch thøc cho c¸c nhµ kinh tÕ. So víi

thÕ giíi, n-íc ta vÉn lµ mét n-íc nghÌo, nÒn kinh tÕ cßn yÕu

kÐm, chËm ph¸t triÓn, nh÷ng tµn d- cña nÒn kinh tÕ tËp trung

quan liªu bao cÊp vÉn cßn tån t¹i ®· k×m h·m sù ph¸t triÓn cña

nÒn kinh tÕ. ChÝnh v× thÕ chóng ta ph¶i nghiªn cøu t×m ra h-íng

®i ®óng ®¾n cho nÒn kinh tÕ, phï hîp víi ®iÒu kiÖn, hoµn c¶nh

®Êt n-íc, phï hîp víi khu vùc thÕ giíi vµ thêi ®¹i. §iÒu ®ã còng

cã nghÜa lµ ph¶i ph©n tÝch c¸c yÕu tè kinh tÕ trong tæng thÓ c¸c

mèi quan hÖ, trong sù vËn ®éng, ph¸t triÓn kh«ng ngõng. Do vËy

viÖc vËn dông quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ cña triÕt häc M¸c - Lªnin

vµo qóa tr×nh ®èi míi kinh tÕ ë ViÖt Nam lµ rÊt cÇn thiÕt.

Qu¸n triÖt quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ vµo qu¸ tr×nh ®èi míi

kinh tÕ ë ViÖt Nam sÏ gióp cho nÒn kinh tÕ n-íc ta cã ®-îc

h-íng ®i ®óng ®¾n. V× vËy, trong bµi viÕt tiÓu luËn triÕt häc cña

m×nh em ®· chän ®Ò tµi: “Quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ víi c«ng

cuéc ®èi míi kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay”.

1

TiÓu luËn TriÕt häc

Tuy nhiªn, do kiÕn thøc cßn h¹n hÑp sÏ kh«ng tr¸nh khái nhiÒu

sai xãt. Do vËy, em kÝnh mong nhËn ®-îc sù gãp ý vµ h-íng dÉn cña

c¸c thÇy c« trong khoa ®Ó bµ viÕt cña em cã kÕt qu¶ tèt h¬n.

Hµ Néi, th¸ng 3 n¨m 2005

Sinh viªn: §ç Hoµng Anh TuÊn

2

TiÓu luËn TriÕt häc

B. Néi dung

I. Quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ

1. C¬ së kh¸ch quan cña quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ

Nguyªn lý vÒ mèi liªn hÖ phæ biÕn vµ nguyªn lý vÒ sù ph¸t

triÓn lµ c¬ së h×nh thµnh quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ. Mäi sù vËt

hiÖn t-îng cña thÕ giíi ®Òu tån t¹i, vËn ®éng vµ ph¸t triÓn trong

nh÷ng ®iÒu kiÖn kh«ng gian vµ thêi gian cô thÓ x¸c ®Þnh. §iÒu

kiÖn kh«ng gian vµ thêi gian cã ¶nh h-ëng trùc tiÕp tíi tÝnh chÊt,

®Æc ®iÓm cña sù vËt. Cïng mét sù vËt nh-ng nÕu tån t¹i trong

nh÷ng ®iÒu kiÖn kh«ng gian vµ thêi gian cô thÓ kh¸c nhau th×

tÝnh chÊt, ®Æc ®iÓm cña nã sÏ kh¸c nhau, thËm trÝ cã thÓ lµm thay

®æi hßan toµn b¶n chÊt cña sù vËt.

2. Yªu cÇu cña quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ

Quan ®iÓm lÞch sö cã 3 yªu cÇu:

Thø nhÊt: Khi ph©n tÝch xem xÐt sù vËt, hiÖn t-îng ph¶i

®Æt nã trong ®iÒu kiÖn kh«ng gian vµ thêi gian cô thÓ cña nã,

ph¶i ph©n tÝch xem nh÷ng ®iÒu kiÖn kh«ng gian Êy cã ¶nh h-ëng

nh- thÕ nµo ®Õn tÝnh chÊt, ®Æc ®iÓm cña sù vËt, hiÖn t-îng. Ph¶i

ph©n tÝch cô thÓ mäi t×nh h×nh cô thÓ ¶nh h-ëng ®Õn sù vËt, hiÖn

t-îng.

Thø hai: Khi nghiªn cøu mét lý luËn, mét luËn ®iÓm khoa

häc nµo ®ã cÇn ph¶i ph©n tÝch nguån gèc xuÊt xø, hoµn c¶nh lµm

n¶y sinh lý luËn ®ã. Cã nh- vËy míi ®¸nh gi¸ ®óng gi¸ trÞ vµ h¹n

chÕ cña lý luËn ®ã. ViÖc t×m ra ®iÓm m¹nh vµ ®iÓm yÕu cã t¸c

dông trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh vËn dông sau nµy.

3

TiÓu luËn TriÕt häc

Thø ba: Khi vËn dông mét lý luËn nµo ®ã vµo thùc tiÔn ph¶i

tÝnh ®Õn ®iÒu kiÖn cô thÓ cña n¬i ®-îc vËn dông. §iÒu kiÖn nµy

sÏ ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn kÕt qu¶ cña sù vËn dông ®ã.

3. T¹i sao ph¶i vËn dông quan ®iÓm lÞch sö vµo qu¸ tr×nh x©y

dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng XHCN ë ViÖt Nam?

Tr-íc tiªn cÇn ph¶i kh¼ng ®Þnh r»ng KTTT ®Þnh h-íng

XHCN còng lµ mét d¹ng vËt chÊt. NÒn kinh tÕ ViÖt Nam lµ mét

d¹ng vËt chÊt x· héi theo sù ph©n lo¹i cña triÕt häc M¸c-Lªnin.

ChÝnh v× thÕ nÒn KTTT ®Þnh h-íng XHCN ViÖt Nam còng tån

t¹i, vËn ®éng vµ ph¸t triÓn theo nh÷ng nguyªn lý, quy luËt cña

triÕt häc M¸c-Lªnin, mµ cô thÓ lµ trong nh÷ng ®iÒu kiÖn kh«ng

gian thêi gian theo quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ.

Sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn

h¬n 10 n¨m qua ®· gãp phÇn thay ®æi bé mÆt ®Êt n-íc, n©ng cao

®êi sèng nh©n d©n. Tuy nhiªn ®ã ch-a ph¶i lµ c¸i ®Ých cuèi cïng

cña §¶ng ta vµ nh©n d©n ta, bëi nÒn kinh tÕ n-íc ta vÉn cßn chËm

ph¸t triÓn. Khi chóng ta võa chuyÓn tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan

liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr-êng, tõ mét nÒn kinh tÕ yÕu kÐm

l¹c hËu víi hÖ thèng s¶n xuÊt, hÖ thèng qu¶n lý kinh tÕ víi nh÷ng

c¸n bé mang nÆng t- t-ëng û l¹i sang nÒn KTTT n¨ng ®éng, do

®ã khã cã thÓ tr¸nh khái nh÷ng vÊp v¸p sai lÇm. Thªm n÷a, thêi

®iÓm chóng ta b¾t ®Çu ®æi míi, chuyÓn sang nÒn KTTT lµ qu¸

muén so víi c¸c n-íc trªn thÕ giíi vµ khu vùc khi mµ c¸c n-íc t-

b¶n nh- Mü, NhËt, T©y ¢u,...®· tiÕn hµnh c¬ chÕ thÞ tr-êng vµ

ph¸t triÓn v-ît xa ta mÊy tr¨m n¨m. Nhê sö dông triÖt ®Ó KTTT,

CNTB ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu vÒ kinh tÕ - x· héi, ph¸t triÓn

lùc l-îng s¶n xuÊt, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng, qu¶n lý x· héi

4

TiÓu luËn TriÕt häc

®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu vÒ v¨n minh hµnh chÝnh, v¨n minh

c«ng céng, con ng-êi nhËy c¶m tinh tÕ víi kh¶ n¨ng s¸ng t¹o...vµ

cã c¶ nh÷ng tiªu cùc: sù gay g¾t dÉn ®Õn t×nh tr¹ng “c¸ lín nuèt

c¸ bÐ” sù ph©n c¸ch giµu nghÌo ngµy cµng lín, « nhiÔm m«i

tr-êng, tµi nguyªn c¹n kiÖt, tÖ n¹n x· héi...Tuy nhiªn, lµ n-íc ®i

sau vµ theo CNXH, chóng ta cã c¬ héi kÕ thõa vµ ph¸t triÓn

nh÷ng thµnh tùu cña nh©n lo¹i mµ tr-íc hÕt lµ sö dông v¨n minh

cu¶ KTTT, lo¹i bá nh÷ng khuyÕt tËt cña nã ®Ó x©y dùng CNXH

cã hiÖu qu¶ h¬n.

ChÝnh v× nh÷ng lÏ ®ã, chóng ta cÇn ph¶i vËn dông quan

®iÓm lÞch sö cô thÓ vµo viÖc nghiªn cøu qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn

KTTT ®Þnh h-íng XHCN ë ViÖt Nam.

II. Qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng

x· héi chñ nghÜa d-íi gãc nh×n cña quan ®iÓm lÞch sö c

ô thÓ

1. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ ¶nh h-ëng ®Õn qu¸ tr×nh x©y dùng

nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa

a. Nh÷ng ®iÒu kiÖn trong n-íc

§Çu tiªn chóng ta cÇn t×m hiÓu xuÊt ph¸t ®iÓm vÒ kinh tÕ

cña n-íc ta khi b¾t ®Çu ®æi míi. Bøc tranh chung cña kinh tÕ

ViÖt Nam n¨m tr-íc ®æi míi lµ t¨ng tr-ëng thÊp 3,7%/n¨m, lµm

kh«ng ®ñ ¨n vµ dùa vµo nguån viÖn trî bªn ngoµi rÊt lín. Thu

nhËp quèc d©n trong n-íc, s¶n xuÊt chØ ®¸p øng ®-îc 80-90% thu

nhËp quèc d©n sö dông. §Õn n¨m 1985 tû träng thu tõ bªn ngoµi

chiÕm 10,2% thu nhËp quèc d©n sö dông, nî n-íc ngoµi lªn tíi

8,5 tû róp vµ 1,9 tû USD. Còng vµo c¸c n¨m ®ã nÒn kinh tÕ r¬i

5

TiÓu luËn TriÕt häc

vµo t×nh tr¹ng khñng kho¶ng trÇm träng, siªu l¹m ph¸t ë møc

774,7% vµo n¨m 1986 kÐo theo gi¸ c¶ leo thang vµ v« ph-¬ng

kiÓm so¸t.

Sù tµn ph¸ cña chiÕn tranh vµ nÒn kinh tÕ bao cÊp yÕu kÐm

kÐo dµi ®· ®Ó l¹i nhiÒu hËu qu¶ nÆng nÒ: c¬ së vËt chÊt thÊp kÐm

víi nÒn KH - CN, kü thuËt l¹c hËu, hÇu hÕt c¸c hÖ thèng m¸y

mãc trong c¸c xÝ nghiÖp ®Òu do Liªn X« cò gióp ®ì tõ trong

chiÕn tranh nªn n¨ng suÊt thÊp, chÊt l-îng kÐm.

§iÒu kiÖn ®Þa lý còng lµ mét nh©n tè quan träng ¶nh h-ëng

m¹nh mÏ ®Õn nÒn kinh tÕ. VÒ ®Þa h×nh, n-íc ta tr¶i dµi trªn nhiÒu

vÜ tuyÕn, bÒ ngang hÑp, ®Þa h×nh phøc t¹p mang ®Ëm nÐt cña sù

ph©n dÞ s©u s¾c vÒ ®iÒu kiÖn tù nhiªn, kinh tÕ, x· héi. C¸c ®Æc

®iÓm nµy chi phèi sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi theo l·nh thæ vµ

ph¸t triÓn c¸c vïng kinh tÕ. N»m ë T©y Th¸i B×nh D-¬ng vµ

§«ng Nam ¸, khu vùc ph¸t triÓn cao, æn ®Þnh, n¬i cöa ngâ cña

giao l-u quèc tÕ, ViÖt Nam cã nhiÒu kh¶ n¨ng ®Ó ph¸t triÓn nhiÒu

lo¹i h×nh kinh tÕ kh¸c nhau dùa trªn nh÷ng lîi thÕ vÒ vËn t¶i

biÓn, dÞch vô viÔn th«ng, du lÞch. Tµi nguyªn kho¸ng s¶n ph©n bè

kh«ng ®Òu trªn c¸c vïng, ngay ë mçi vïng còng ph©n t¸n vµ

thiÕu ®ång bé kh«ng g¾n víi nhau g©y khã kh¨n cho viÖc khai

th¸c sö dông chóng vµ ¶nh h-ëng ®Õn viÖc bè chÝ kinh tÕ cña c¸c

vïng. VÒ d©n sè, n-íc ta cã d©n sè ®«ng, nguån lao ®éng dåi dµo

nh-ng ph©n bè còng kh«ng ®ång ®Òu.

VÒ chÕ ®é chÝnh trÞ: Quan hÖ gi÷a kinh tÕ vµ chÝnh trÞ lµ

mét trong nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n cña c«ng cuéc ®æi míi ë ViÖt

Nam. Theo c¸c nhµ kinh ®iÓn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin th× kinh

tÕ quyÕt ®Þnh chÝnh trÞ “ chÝnh trÞ lµ sù biÓu hiÖn tËp trung cña

6

TiÓu luËn TriÕt häc

kinh tÕ, chÝnh trÞ kh«ng ph¶i lµ môc ®Ých mµ chØ lµ ph-¬ng tiÖn

®Ó thùc hiÖn môc ®Ých kinh tÕ.” Lªnin ®· chØ râ: “®Ó tho¶ m·n

nh÷ng lîi Ých kinh tÕ th× quyÒn lùc chÝnh trÞ chØ ®-îc sö dông

lµm ph-¬ng tiÖn ®¬n thuÇn.” Kh¼ng ®Þnh ®ã cña Lªnin kh«ng cã

nghÜa lµ phñ nhËn vai trß quyÕt ®Þnh cña kinh tÕ ®èi víi chÝnh trÞ

mµ muèn nhÊn m¹nh t¸c ®éng cña chÝnh trÞ ®èi víi kinh tÕ. VÊn

®Ò kinh tÕ kh«ng thÓ t¸ch rêi vÊn ®Ò chÝnh trÞ mµ nã ®-îc xem

xÐt gi¶i quyÕt theo mét lËp tr-êng chÝnh trÞ nhÊt ®Þnh. Nh- vËy

chóng ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng kinh tÕ vµ chÝnh trÞ thèng nhÊt

biÖn chøng víi nhau trªn nÒn t¶ng quyÕt ®Þnh cña kinh tÕ.

Sau khi miÒn B¾c gi¶i phãng vµ tõ sau n¨m 1975 thèng nhÊt

®Êt n-íc, c¶ n-íc ta ®· kiªn quyÕt ®i theo con ®-êng XHCN -

®©y lµ lùa chän tÊt yÕu vµ ®óng ®¾n. Tuy nhiªn, v× kh«ng qua giai

®o¹n TBCN, chóng ta ®· gÆp nhiÒu khã kh¨n vµ bì ngì trong

c«ng cuéc x©y dùng mét hÖ thèng chÝnh trÞ v÷ng m¹nh. Thªm vµo

®ã, khi ta ®ang trong t×nh tr¹ng ban ®Çu cña c«ng cuéc ®æi míi,

mét giai ®o¹n quan träng mµ chÝnh trÞ lµ yÕu tè ®Þnh h-íng dÉn

®-êng th× CNXH ë Liªn X« cò vµ c¸c n-íc §«ng ¢u sôp ®æ hµng

lo¹t ®· g©y nhiÒu hoang mang cho §¶ng vµ nh©n d©n ta. §iÒu nµy

còng chøng tá r»ng ®ang cã rÊt nhiÒu thÕ lùc ph¶n ®éng kh«ng

ngõng t×m c¸ch ph¸ ho¹i, lËt ®æ chÕ ®é CNXH ë n-íc ta.

b. Nh÷ng ®iÒu kiÖn thÕ giíi vµ khu vùc

Sau khi chiÕn tranh l¹nh kÕt thóc, mÆc dï thÕ giíi cßn

nhiÒu diÔn biÕn phøc t¹p nh-ng hoµ b×nh vµ hîp t¸c lµ xu thÕ chñ

®¹o, lµ ®ßi hái bøc xóc cña c¸c d©n téc vµ c¸c quèc gia. C¸c cuéc

c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ ®¹t ®-îc nh÷ng b-íc tiÕn v-ît

bËc ®Æc biÖt trong lÜnh vùc tin häc, viÔn th«ng, sinh häc, vËt liÖu

7

TiÓu luËn TriÕt häc

míi vµ n¨ng l-îng míi ®ang ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh quèc tÕ ho¸ cao

®é c¸c lùc l-îng s¶n xuÊt dÉn ®Õn sù ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ

ngµy cµng s©u s¾c. Nh- vËy cã nghÜa lµ ngµy nay, kh«ng mét nÒn

kinh tÕ nµo cã thÓ ®øng t¸ch ra khái céng ®ång quèc tÕ. T×nh

h×nh ®ã ®ßi hái mét sù hîp t¸c ngµy cµng réng t¹o nªn thÕ tuú

thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c n-íc dï lín hay nhá, ph¸t triÓn hay ®ang

ph¸t triÓn. Trong lÞch sö ph¸t triÓn cña x· héi cã lÏ ch-a bao giê

cã mét sù hîp t¸c ®Ó ph¸t triÓn réng r·i ®an xen lång ghÐp vµ

nhiÒu tÇng líp nh- hiÖn nay víi sù h×nh thµnh nhiÒu tæ chøc kinh

tÕ nh- ASEAN (HiÖp héi c¸c n-íc §«ng Nam ¸), WTO (tæ chøc

th-¬ng m¹i thÕ giíi) AFTA, EU,...

§èi víi c¸c khu vùc, ViÖt Nam n»m trong khu vùc §«ng

Nam ¸, Ch©u ¸ Th¸i B×nh D-¬ng, mét khu vùc ®-îc coi lµ cã

nÒn kinh tÕ n¨ng ®éng vµ cã tèc ®é t¨ng tr-ëng cao nhÊt thÕ giíi

trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. HÇu hÕt c¸c n-íc trong khu vùc nh-

Singapore, Th¸i Lan, In®«nªsia ®Òu ®· tiÕn hµnh nÒn KTTT ®-îc

mÊy thËp kû vµ mét sè n-íc ®· trë thµnh c¸c n-íc c«ng nghiÖp

míi (NIC).

Nh- vËy thÕ giíi vµ khu vùc ®· ph¸t triÓn v-ît ta kh¸ xa vÒ

mäi mÆt ®Æc biÖt lµ vÒ kinh tÕ. V× thÕ ®· ®Æt ra cho ViÖt Nam

nhiÒu th¸ch thøc trong qóa tr×nh phÊn ®Êu x©y dùng vµ c¶i tiÕn

nÒn KTTT ®Þnh h-íng XHCN.

2. Thùc tr¹ng qu¸ tr×nh x©y dùng nÒn KTTT ®Þnh h-íng

XHCN ë ViÖt Nam d-íi t¸c ®éng cña nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ

2.1 Giai ®o¹n 1986 - 1991

8

TiÓu luËn TriÕt häc

§©y lµ giai ®o¹n ®Çu chóng ta chuyÓn sang nÒn KTTT. Do

ch-a nhËn thøc ®-îc ®Çy ®ñ nh÷ng yÕu tè cô thÓ ¶nh h-ëng ®Õn

nÒn kinh tÕ nªn ta ®· cã mét sè chÝnh s¸ch ch-a ®óng.

Mét chÝnh s¸ch sai lÇm trong giai ®o¹n nµy lµ tËp trung

c«ng nghiÖp ho¸ - hiÖn ®¹i ho¸ theo h-íng -u tiªn cho c«ng

nghiÖp nÆng. §©y lµ mét sai lÇm nghiªm träng ®· lµm mÊt rÊt

nhiÒu thêi gian, tèn rÊt nhiÒu tiÒn b¹c bëi lóc nµy víi xuÊt ph¸t

®iÓm vµ kinh tÕ rÊt thÊp, c¬ së vËt chÊt, c«ng nghÖ cßn qu¸ l¹c

hËu thªm vµo ®ã lµ thiÕu vèn vµ thiÕu ®éi ngò c¸c nhµ khoa häc

tµi giái.

Trong khi ®ã ta cã ®Çy ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn c«ng

nghiÖp nhÑ. Sù khÐo lÐo cÇn cï cña ng-êi d©n ViÖt Nam, sù -u

®·i cña thiªn nhiªn khÝ hËu t¹o nªn mét danh môc n«ng s¶n ®a

d¹ng phong phó vµ nhiÒu lo¹i h×nh s¶n xuÊt hµng thñ c«ng mü

nghÖ. Víi nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ã ta hoµn toµn cã thÓ ph¸t triÓn

nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp nhÑ mµ chØ cÇn Ýt vèn nh- c«ng nghiÖp

chÕ biÕn thùc phÈm, ®å mü nghÖ,...

ChuyÓn sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn nh-ng

trong giai ®o¹n nµy l-îng hµng ho¸ cña chóng ta cßn Ýt vµ chÊt

l-îng cßn ch-a tèt. ChÝnh v× thÕ, hµng ho¸ s¶n xuÊt ra kh«ng cã

søc c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng v× sè l-îng hµng ho¸ Ýt nªn phÇn

lín vÉn ph¶i nhËp khÈu vµ ch-a xuÊt khÈu ®-îc hµng ho¸ ra thÞ

tr-êng thÕ giíi.

Víi ®iÒu kiÖn ®Þa lý ®Þa h×nh phøc t¹p, hÖ thèng giao th«ng

vËn t¶i yÕu kÐm nh- trªn ch-a cã nh÷ng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn

kinh tÕ phï hîp víi tõng vïng, tõng miÒn, chóng ta ®· r¬i vµo

9

TiÓu luËn TriÕt häc

t×nh tr¹ng ®Çu t- ph¸t triÓn kinh tÕ trµn lan, kh«ng tËp trung, g©y

nªn sù bÊt hîp lý gi÷a c¸c vïng.

C¬ cÊu gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ còng lµ mét vÊn ®Ò ®¸ng

quan t©m. Trong giai ®o¹n nµy c¸c thµnh phÇn kinh tÕ míi nh-

kinh tÕ t- b¶n t- nh©n, kinh tÕ t- b¶n Nhµ n-íc ch-a ph¸t triÓn,

chñ yÕu vÉn lµ thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ n-íc. Nguyªn nh©n cña

vÊn ®Ò nµy lµ do ta vÉn cßn chËm ®æi míi c¸c h×nh thøc së h÷u t-

liÖu s¶n xuÊt ®· cã trong nÒn kinh tÕ bao cÊp cò vµ ch-a cã ®-îc

nh÷ng chÝnh s¸ch phï hîp ®Ó kinh tÕ t- b¶n t- nh©n vµ t- b¶n

Nhµ n-íc ph¸t triÓn.

Tãm l¹i, trong giai ®o¹n nµy mÆc dï ®· ®¹t ®-îc mét sè

thµnh tùu, nÒn kinh tÕ ®· tõng b-íc æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn, c¸c c¬n

sèt do hËu qu¶ cña c¬ chÕ quan liªu bao cÊp ®· dÇn dµ v¬i ®i

nh-ng nÒn kinh tÕ ViÖt Nam vÉn ch-a b-íc h¼n ra sù khñng

ho¶ng cña nh÷ng n¨m tr-íc ®æi míi.

2.2Giai ®o¹n 1991 ®Õn nay

Giai ®o¹n nµy, do ®· dÇn ®iÒu chØnh phï hîp víi nh÷ng

®iÒu kiÖn, nh©n tè cô thÓ ¶nh h-ëng ®Õn nÒn KTTT nªn kinh tÕ

ViÖt Nam ®· ®¹t ®-îc mét sè thµnh tùu ®¸ng kÓ:

§iÒu ®Çu tiªn cÇn nãi ®Õn lµ tèc ®é t¨ng tr-ëng kinh tÕ cao

vµ t-¬ng ®èi æn ®Þnh. Giai ®o¹n 1986 - 1990, GDP t¨ng trung

b×nh 3,9% th× ®Õn giai ®o¹n nµy GDP t¨ng b×nh qu©n 8,2%. C¬

cÊu gi÷a c¸c thµnh phÇn kinh tÕ vµ c¸c ngµnh còng hîp lý h¬n.

Hµng lo¹t c¸c c«ng ty, doanh nghiÖp t- nh©n ho¹t ®éng trong mäi

lÜnh vùc ®· ra ®êi. DÞch vô th-¬ng m¹i ph¸t triÓn t-¬ng ®èi m¹nh

®· t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc s¶n xuÊt hµng ho¸, lµm cho sè l-îng

hµng ho¸ phong phó h¬n vµ chÊt l-îng kh«ng ngõng ®-îc c¶i

10

TiÓu luËn TriÕt häc

tiÕn. Giao th«ng vËn t¶i ®-îc chó träng söa ch÷a vµ x©y míi nªn

hµng ho¸ ®· ®Õn ®-îc c¸c vïng s©u, vïng xa vµ miÒn nói.

Mét thµnh tùu quan träng n÷a lµ trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ

thÕ giíi víi sù c¹nh tranh rÊt khèc liÖt g©y ra sù ph©n cùc giµu

nghÌo m¹nh mÏ víi nhiÒu cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ nghiªm

träng, §¶ng ta kÞp thêi rót kinh nghiÖm vµ ®· cã nh÷ng ®-êng

lèi, chÝnh s¸ch ®Þnh h-íng cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®óng

®Þnh h-íng XHCN, h-íng thÞ tr-êng hµng ho¸ vµo -òy ®¹o c¹nh

tranh lµnh m¹nh cïng ph¸t triÓn. ChÝnh v× vËy nÒn KTTT cña ta

ch¼ng nh÷ng kh«ng x¶y ra khñng ho¶ng mµ cßn tr¸nh ®-îc ¶nh

h-ëng tiªu cùc tõ nh÷ng cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ ë c¸c n-íc

trong khu vùc vµ thÕ giíi mµ cô thÓ lµ cuéc khñng ho¶ng tiÒn tÖ vµo

n¨m 1997. Tuy nhiªn nÒn kinh tÕ n-íc ta so víi khu vùc vµ thÕ giíi

vÉn lµ mét nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, cÇn cã nhiÒu biÖn ph¸p ®Ó ph¸t

triÓn theo kÞp c¸c quèc gia kh¸c.

KTTT ®· ra ®êi vµ ph¸t triÓn qua nhiÒu gia ®o¹n vµ cho ®Õn

b©y giê nã vÉn lµ kiÓu kinh tÕ x· héi tiÕn bé nhÊt. Tr¶i qua c¸c

giai ®o¹n ph¸t triÓn, KTTT ngµy cµng ®-îc hoµn thiÖn vµ ®-îc ¸p

dông trªn nhiÒu quèc gia. NÒn KTTT ®Þnh h-íng XHCN ë ViÖt

Nam mÆc dï míi ra ®êi c¸ch ®©y h¬n mét thËp kû nh-ng còng ®·

tr¶i qua nhiÒu th¨ng trÇm, kh«ng ngõng vËn ®éng vµ lu«n biÕn

®æi d-íi sù t¸c ®éng cña nhiÒu yÕu tè c¶ bªn ngoµi lÉn bªn trong

b¶n th©n nÒn kinh tÕ. C¸c yÕu tè nµy võa kh«ng ngõng cã ¶nh

h-ëng ®Õn sù ph¸t triÓn cña nÒn KTTT võa chÞu sù t¸c ®éng cña

chÝnh nÒn KTTT ®ã. Nh- vËy, tr¶i qua mçi giai ®o¹n l¹i h×nh

thµnh nªn nh÷ng yÕu tè míi khiÕn cho c«ng cuéc x©y dùng vµ

ph¸t triÓn nÒn KTTT ®Þnh h-íng XHCN ViÖt Nam ngµy cµng

11

TiÓu luËn TriÕt häc

tõng yÕu tè. ChÝnh v× vËy quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ lu«n lµ quan

XHCN ViÖt Nam.

h h-íng XHCN

dùng c¬ së vËt chÊt ®Ó ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn KTTT

®Þnh h-íng XHCN nhanh chãng ®-a ®Êt n-íc trë thµnh n-íc

c«ng nghiÖp hãa hiÖn ®¹i hãa. Vµ viÖc nghiªn cøu t×m hiÓu c¸c

yÕu tè ¶nh h-ëng ®Ó t×m ra c¸c gi¶i ph¸p nh»m kh¾c phôc nh÷ng

mÆt yÕu kÐm ph¸t huy nh÷ng mÆt m¹nh ®ang lµ vÊn ®Ò bøc thiÕt.

Cô thÓ :

§Èy m¹nh viÖc thu hót vèn ®Çu t- trùc tiÕp n-íc ngoµi.

Tr-íc m¾t cÇn tiÕp tôc c¶i tiÕn hµnh chÝnh trong lÜnh vùc ®Çu t-

n-íc ngoµi víi nh÷ng qui ®Þnh râ rµng th«ng suèt vµ ®¬n gi¶n.

cho c¸c nhµ ®Çu t- n-íc ngoµi còng nh- trong n-íc ®Ó t¹o mét

Huy ®éng tèi ®a vµ sö dông cã hiÖu qu¶ nguån vèn trong

n-íc. Trong lÜnh vùc nµy, huy ®éng tiÕt kiÖm lµ môc tiªu hµng

®Çu, tõ ®ã sÏ ph¸t huy ®-îc hÕt c¸c nguån néi lùc thóc ®Èy nÒn

kinh tÕ ph¸t triÓn.

träng ph¸t triÓn kinh tÕ gi÷a c¸c vïng hîp lý h¬n. T¨ng c-êng héi

nhËp hîp t¸c víi c¸c nÒn kinh tÕ trong khu vùc vµ thÕ giíi; gi÷ v÷ng

vai trß cña Nhµ n-íc trong viÖc ®iÒu tiÕt vÜ m«, ®Þnh h-íng nÒn KTTT

12

TiÓu luËn TriÕt häc

theo ®Þnh h-íng XHCN, lÊy c«ng b»ng x· héi lµm môc tiªu t¨ng

Gi÷ v÷ng an ninh, trËt tù x· héi, cñng cè sù nghiÖp quèc phßng an

ninh nh»m ng¨n chÆn mäi thÕ lùc ph¶n ®éng ph¸ ho¹i trong vµ ngoµi

n-íc; TÝch cùc c¶i t¹o x· héi, xo¸ bá c¸c tÖ n¹n x· héi nh- tham

ng-êi trong viÖc b¶o vÖ gi÷ g×n cuéc sèng cña chÝnh hä; vËn dông s¸ng

t¹o, kh«ng rËp khu«n c¸c m« h×nh KTTT trªn thÕ giíi; Cã ph-¬ng

h-íng kÕt hîp ®Þnh h-íng XHCN víi t¨ng tr-ëng kinh tÕ trong nh÷ng

n¨m tíi.

13

TiÓu luËn TriÕt häc

C. kÕt luËn

Víi viÖc ¸p dông quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ vµo c«ng cuéc

®æi míi kinh tÕ ë ViÖt Nam, chóng ta ®· cã ®-îc mét nÒn kinh tÕ

thÞ tr-êng n¨ng ®éng, mét nÒn kinh tÕ theo ®Þnh h-íng XHCN

vÒ s¶n phÈm quèc néi trong 5 n¨m 1991 -1995 lµ 8,5%, nhÞp ®é

xuÊt n«ng nghiÖp lµ 4,5%, kim ng¹ch xuÊt khÈu 20%. C¬ cÊu

dùng trong GDP tõ 22,7% n¨m 1990 lªn 30,3% n¨m 1995, tû

träng dÞch vô tõ 38,6% lªn 41,5%. B¾t ®Çu cã tÝch luü tõ néi bé

nÒn kinh tÕ. Vèn ®Çu t- c¬ b¶n toµn x· héi t¨ng tõ 15,8% GDP

n¨m 1990 lªn 27,7% n¨m 1995. L¹m ph¸t bÞ ®Èy lïi tõ 67,1%

n¨m 1991 xuèng 12,4% ®Çu n¨m 1995. Quan hÖ s¶n xuÊt ®-îc

®iÒu chØnhphï hîp h¬n víi yªu cÇu cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Sè hé

cã thu nhËp trung b×nh sè hé giµu t¨ng lªn, tû lÖ hé nghÌo gi¶m.

Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®-îc, nÒn kinh tÕ n-íc ta

vÉn cßn nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh, ®Êt n-íc ta vÉn cßn chËm ph¸t

triÓn so víi khu vùc vµ thÕ giíi. Chóng ta cÇn ph¶i ¸p dông c¸c

gi¶i ph¸p hîp lý ®Ó c¶i thiÖn t×nh h×nh, ®Æc biÖt chó träng ®Õn sù

vËn dông ®Õn sù vËn dông s¸ng t¹o ®Ó cã ®-îc mét nÒn KTTT

hoµn chØnh, ph¸t huy hÕt tÝnh -u viÖt cña nã vµ tr¸nh ®-îc nh÷ng

sai lÇm cña nÒn KTTT cña c¸c quèc gia kh¸c.

Tõng b-íc thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p ®Ó ®Ò ra, ViÖt Nam sÏ cã

thªm tù tin b-íc vµo thÕ kû 21 víi nh÷ng th¸ch thøc míi, c¬ héi

míi. NÒn KTTT ®Þnh h-íng XHCN ViÖt Nam sÏ ngµy cµng ph¸t

triÓn æn ®Þnh vµ nhanh chãng ®uæi kÞp tr×nh ®é cña thÕ giíi, trë

thµnh mét n-íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn trong t-¬ng lai kh«ng xa.

14

TiÓu luËn TriÕt häc

d.Tµi liÖu tham kh¶o

1. S¸ch:

- NguyÔn Sinh Cóc “Kinh tÕ thÞ tr-êng ®Þnh h-íng x·

héi chñ nghÜa” - NXB ChÝnh trÞ quèc gia TP - HCM, n¨m 1996.

- Gi¸o tr×nh “TriÕt häc M¸c - Lªnin” - TËp II, NXB

ChÝnh trÞ quèc gia, 1997.

2. T¹p chÝ:

- Nghiªn cøu trao ®æi sè 11 th¸ng 6 n¨m 1998.

- TriÕt häc sè 4 (110) - th¸ng 8 - 1998.

- Nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ thÕ giíi sè 1 (45) n¨m 1997.

- Céng s¶n sè 4 (2-2000).

- TriÕt häc sè 2 (96) th¸ng 4 - 1997.

- TriÕt häc sè 2 (108) th¸ng 4 - 1999.

- TriÕt häc sè 2 - 2001

Vµ mét sè t¹p chÝ kh¸c.

15

TiÓu luËn TriÕt häc

Môc lôc

Trang

A. §Æt vÊn ®Ò

Néi dung

1

3

I. Quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ

3

1- C¬ së kh¸ch quan cña quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ

2- Yªu cÇu cña quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ.

3- T¹i sao ph¶i vËn dông quan ®iÓm lÞch sö vµo qu¸ tr×nh

4

5

d-íi gãc nh×n cña quan ®iÓm lÞch sö cô thÓ.

dùng nÒn KTTT ®Þnh h-íng XHCN.

5

8

12

®Þnh h-íng XHCN.

14

15

KÕt luËn

Tµi liÖu tham kh¶o

16