Tiểu luận Tín dụng - Cơ sở lí luận và thực tiễn ở Việt Nam

I. §Æt vÊn ®Ò hiÖn nay

1. TÝnh cÊp thiÕt

HiÖn nay, ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh c«ng nghiÖp ho¸- hiÖn ®¹i

ho¸ ®Êt n-íc, muèn vËy cÇn cã nÒn kinh tÕ t¨ng tr-ëng vµ ph¸t triÓn

cao. Trong ®ã nhu cÇu vÒ vèn lµ hÕt søc cÇn thiÕt, ®-îc coi lµ yÕu tè

hµng ®Çu, lµ tiÒn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ.§¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc

gi÷a nhiÖm kú kho¸ VII cña ®¶ng ®· ®Ò ra: “®Ó c«ng nghiÖp ho¸-

hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc cÇn huy ®éng nhiÒu nguån vèn s½n cã víi sö

dông vèn cã hiÖu qu¶, trong ®ã nguån vèn trong n-íc lµ quyÕt ®Þnh

nguån vèn bªn ngoµi lµ quan träng...”. TÝn dông ra ®êi rÊt sím, ra

®êi khi x· héi b¾t ®Çu cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ chÕ ®é së

h÷u t- nh©n vÒ t- liÖu s¶n xuÊt. TÝn dông ®· tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë

nhiÒu nÒn kinh tÕ víi c¸c møc ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau. §Æc biÖt

hiÖn nay trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t

triÓn m¹nh mÏ, cïng víi sù tån t¹i c¸c mèi quan hÖ cung- cÇu vÒ

hµng ho¸, vËt t-, søc lao ®éng th× quan hÖ cung cÇu vÒ tiÒn vèn ®·

xuÊt hiÖn vµ ngµy mét ph¸t triÓn nh- mét ®ßi hái cÇn thiÕt kh¸ch

quan cña nÒn kinh tÕ nh»m ®¸p øng nhu cÇu tiÕt kiÖm vµ ®Çu t-. Nhµ

n-íc ®· sö dông tÝn dông nh- mét c«ng cô quan träng trong hÖ

thèng c¸c ®ßn bÉy kinh tÕ ®Ó thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ

quèc d©n. Muèn t×m hiÓu râ vÒ tÝn dông t«i ®· chän viÕt ®Ò tµi:

“TÝn dông: c¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn ë ViÖt Nam”.

2. Môc tiªu nghiªn cøu

- Gãp phÇn hÖ thèng ho¸ c¬ së lÝ luËn vÒ tÝn dông.

- Ph©n tÝch t×nh h×nh tÝn dông ë ViÖt Nam.

- §-a ra mét sè biÖn ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña ho¹t

®éng tÝn dông.

1

II. Nghiªn cøu tæng quan

1. C¬ së lÝ luËn vÒ tÝn dông

1.1. Kh¸i niÖm:

TÝn dông lµ quan hÖ vay m-în lÉn nhau theo nguyªn t¾c cã

hoµn tr¶.

Danh tõ tÝn dông dïng ®Ó chØ mét sè hµnh vi kinh tÕ rÊt phøc

t¹p nh-: b¸n chÞu hµng ho¸, cho vay, chiÕt khÊu, b¶o hµnh,ký th¸c,

ph¸t hµnh giÊy b¹c.

Trong mçi mét hµnh vi tÝn dông cã hai bªn cam kÕt víi nhau

nh- sau:

- Mét bªn th× trao ngay mét sè tµi ho¸ hay tiÒn tÖ

- Cßn mét bªn kia cam kÕt sÏ hoµn l¹i nh÷ng ®èi kho¶n cña sæ

tµi ho¸ trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh vµ theo mét sè ®iÒu kiÖn nhÊt

®Þnh nµo ®ã.

Nhµ kinh tÕ ph¸p, «ng Louis Baudin, ®· ®Þnh nghÜa tÝn dông

nh- lµ “ Mét sù trao ®æi tµi ho¸ hiÖn t¹i lÊy mét tµi hãa t-¬ng lai”.

ë ®©y yÕu tè thêi gian ®· xen lÉn vµo vµ còng v× cã sù xen lÉn ®ã

cho nªn cã thÓ cã sù bÊt tr¾c, rñi ro x¶y ra vµ cÇn cã sù tÝn nhiÖm

cña hai bªn ®-¬ng sù ®èi víi nhau. Hai bªn ®-¬ng sù dùa vµo sù tÝn

nhiÖm, sö dông sù tÝn nhiÖm cña nhau v× vËy míi cã danh tõ thuËt

ng÷ tÝn dông. Nh÷ng hµnh vi tÝn dông cã thÓ do bÊt cø ai thùc hiÖn.

Ch¼ng h¹n hai ng-êi th-êng cã thÓ cho nhau vay tiÒn. Tuy nhiªn

ngµy nay khi nãi tíi tÝn dông ng-êi ta nãi ngay tíi c¸c ng©n hµng v×

c¸c c¬ quan nµy chuyªn lµm c¸c viÖc nh- cho vay, b¶o l¶nh, chiÕt

khÊu, kÝ th¸c vµ ph¸t hµnh giÊy b¹c.

1.2. C¬ së ra ®êi cña tÝn dông

2

Khi cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi vµ sù xuÊt hiÖn cña së

h÷u t- nh©n vÒ t- liÖu s¶n xuÊt th× tÝn dông ra ®êi. Së h÷u t- nh©n

vÒ t- liÖu s¶n xuÊt dÉn ®Õn së h÷u t- nh©n vÒ s¶n phÈm lµm ra. X·

héi cã sù ph©n ho¸ giµu nghÌo. Nh÷ng ng-êi nghÌo khi gÆp khã

kh¨n trong cuéc sèng hä ph¶i vay m-în. TÝn dông ra ®êi. Trªn

ph-¬ng diÖn x· héi, do cã sù ph©n c«ng lao ®éng x· héi h×nh thµnh

s¶n xuÊt hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ ®· xuÊt hiÖn ®Ó sö dông trong qu¸ tr×nh

s¶n xuÊt hµng ho¸. Ng-êi s¶n xuÊt cã lóc thiÕu vèn b»ng tiÒn ®Ó tiÕn

hµnh s¶n xuÊt kinh doanh nh-ng cã lóc thõa vèn b»ng tiÒn. §Ó ®iÒu

chØnh nhu cÇu vµ kh¶ n¨ng vèn b»ng tiÒn cña c¸c chñ thÓ trong qu¸

tr×nh s¶n xuÊt hµng ho¸ ®ßi hái tÝn dông ra ®êi.

Trong lÞch sö ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi, h×nh thøc ®Çu tiªn cña

tÝn dông lµ tÝn dông nÆng l·i ®-îc ra ®êi vµo thêi k× cæ ®¹i. Trong

x· héi n« lÖ vµ nhÊt lµ ë x· héi phong kiÕn, tÝn dông nÆng l·i ®·

ph¸t triÓn vµ më réng h¬n. §Æc ®iÓm cña tÝn dông nÆng l·i lµ l·i

suÊt rÊt cao, h×nh thøc vËn ®éng cña vèn rÊt ®a d¹ng, d-íi nhiÒu

h×nh thøc vµ môc ®Ých vay vµo tiªu dïng lµ chñ yÕu. Khi ph-¬ng

thøc s¶n xuÊt T- b¶n chñ nghÜa h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, nÒn s¶n

xuÊt hµng ho¸ lín ®-îc më réng, tÝn dông t- b¶n chñ nghÜa vÒ c¬

b¶n ®· thay thÕ tÝn dông nÆng l·i. Tuy vËy tÝn dông nÆng l·i kh«ng

mÊt ®i mµ vÉn tån t¹i vµ ph¸t triÓn ë nhiÒu nÒn kinh tÕ víi c¸c møc

®é ph¸t triÓn kh¸c nhau. HiÖn nay tÝn dông nÆng l·i vÉn tån t¹i phæ

biÕn ë c¸c n-íc chËm ph¸t triÓn. Ngµy nay cïng víi sù ph¸t triÓn

cña x· héi, tÝn dung còng kh«ng ngõng më réng vµ ph¸t triÓn ®a

d¹ng. Chñ thÓ tham gia tÝn dông bao gåm tÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh

tÕ: Nhµ n-íc, doanh nghiÖp, c¸ nh©n, t- nh©n. tËp thÓ, tÊt c¶ c¸c cÊp

tõ trung -¬ng ®Õn ®Þa ph-¬ng, c¸c tæ chøc chÝnh phñ, phi chÝnh phñ

trong n-íc,quèc tÕ. C¸c quan hÖ tÝn dông ®-îc më réng c¶ vÒ ®èi

t-îng vµ quy m« ho¹t ®éng. ThÓ hiÖn ë c¸c ng©n hµng cã mÆt ë hÇu

hÕt mäi n¬i. HÇu nh- toµn bé c¸c doanh nghiÖp, c¸c nhµ kinh doanh

3

®Òu sö dông vèn tÝn dông d-íi h×nh thøc vay ng©n hµng, ph¸t hµnh

tr¸i phiÕu, mua chÞu hµng ho¸. Khèi l-îng vèn tÝn dông ngµy ngµy

cµng lín, c¸c h×nh thøc tÝn dông ngµy cµng ®a d¹ng (tÝn dông nhµ

n-íc,ng©n hµng, thuª mua, nÆng l·i...).

1.3. B¶n chÊt cña tÝn dông

TÝn dông rÊt phong phó vµ ®a d¹ng vÒ h×nh thøc. B¶n chÊt cña

tÝn dông thÓ hiÖn ë c¸c ph-¬ng diÖn sau: Mét lµ ng-êi së h÷u mét sè

tiÒn hoÆc hµng ho¸ chuyÓn giao cho ng-êi kh¸c sö dông mét thêi

gian nhÊt ®Þnh. Lóc nµy, vèn ®-îc chuyÓn tõ ng-êi cho vay sang

ng-êi vay. Hai lµ, sau khi nhËn ®-îc vèn tÝn dông, ng-êi ®i vay

®-îc quyÒn sö dông ®Ó thâa m·n mét hay mét sè môc ®Ých nhÊt

®Þnh. Ba lµ, ®Õn thêi h¹n do hai bªn tháa thuËn, ng-êi vay hoµn tr¶

l¹i cho ng-êi cho vay mét gi¸ trÞ lín h¬n vèn ban ®Çu, tiÒn t¨ng

thªm ®-îc gäi lµ phÇn l·i.

C¸c M¸c ®· viÕt vÒ b¶n chÊt cña tÝn dông nh- sau: “ TiÒn

ch¼ng qua chØ rêi khái tay ng-êi s¬ h÷u mét thêi gian vµ ch¼ng qua

chØ t¹m thêi chuyÓn tõ tay ng-êi t- h÷u sang tay nhµ t- b¶n ho¹t

®éng, cho nªn tiÒn kh«ng ph¶i bá ra ®Ó thanh to¸n, còng kh«ng ph¶i

tù ®em b¸n ®i mµ cho vay, tiÒn chØ ®em nh-îng l¹i víi mét ®iÒu

kiÖn lµ nã sÏ quay vÒ ®iÓm xuÊt ph¸t sau mét k× h¹n nhÊt ®Þnh”.

§ång thêi C¸cM¸c còng v¹ch ra yªu cÇu cña viÖc tiÒn quay trë vÒ

®iÓm xuÊt ph¸t lµ: “vÉn gi÷ ®-îc nguyªn vÑn gi¸ trÞ cña nã vµ ®ång

thêi l¹i lín lªn trong qu¸ tr×nh vËn ®éng”. §Õn nay c¸c nhµ kinh tÕ

®· cã nhiÒu ®Þnh nghÜa kh¸c nhau vÒ tÝn dông nh-ng ®Òu ph¶n ¸nh

mét bªn lµ ®i vay vµ mét bªn lµ cho vay, nã dùa trªn c¬ së cña lßng

tin. Lßng tin ®-îc thÓ hiÖn trªn khÝa c¹nh: ng-êi cho vay tin t-ëng

ng-êi ®i vay sö dông ®óng môc ®Ých, cã hiÖu qu¶ vµ lµ quan hÖ cã

thêi h¹n, cã hoµn tr¶. §©y lµ b¶n chÊt cña tÝn dông.

1.4. Vai trß cña tÝn dông trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng:

4

- TÝn dông gãp phÇn ®¶m b¶o cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt diÔn ra

th-êng xuyªn, liªn tôc.

Do tÝnh ®a d¹ng trong lu©n chuyÓn vèn cña c¸c doanh nghiÖp

trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, t¹i mét thêi ®iÓm nhÊt ®Þnh trong nÒn

kinh tÕ cã mét sè doanh nghiÖp “thõa vèn” t¹m thêi do b¸n hµng

ho¸ cã tiÒn nh-ng ch-a cã nhu cÇu sö dông ngay( nh- ch-a tr¶

l-¬ng cho c«ng nh©n viªn...) ®· lµm n¶y sinh nhu cÇu cho vay vèn

®Ó tr¸ch t×nh tr¹ng øa ®äng vèn vµ cã thªm lîi nhuËn.Trong khi ®ã

cã nh÷ng doanh nghiÖp thiÕu vèn t¹m thêi do hµng h¸o ch-a b¸n

®-îc, nh-ng l¹i cã nhu cÇu mua nguyªn vËt liÖu, thanh to¸n tiÒn

l-¬ng... lµm n¶y sinh nhu cÇu ®i vay ®Ó duy tr× s¶n xuÊt kinh doanh

mang l¹i lîi nhuËn. TÝn dông víi viÖc cung cÊp tÝn dông cho vay kÞp

thêi, ®· t¹o kh¶ n¨ng ®¶m b¶o tÝnh liªn tôc cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt

kinh doanh,cho phÐp c¸c doanh nghiÖp tho¶ m·n nhu cÇu vÒ vèn

lu«n thay ®æi vµ kh«ng ®Ó tån ®äng vèn trong qu¸ tr×nh lu©n

chuyÓn.

- TÝn dông gãp phÇn tÝch tô, tËp trung vèn thóc ®Èy s¶n xuÊt

kinh doanh.

TËp trung vèn ph¶i dùa trªn c¬ së tÝch luü. Trong thùc tÕ, cã

nh÷ng l-îng tÝch luü rÊt lín ®-îc n¾m gi÷ ë c¸c chñ thÓ kh¸c nhau

trong nÒn kinh tÕ. Nh-ng rÊt nhiÒu ng-êi tÝch luü kh«ng muèn cho

vay trùc tiÕp hoÆc kh«ng muèn cã cæ phÇn trong c¸c dù ¸n ®Çu t- v×

ngoµi lÝ do mÊt kh¶ n¨ng thanh kho¶n th× ng-êi tÝch luü cßn bÞ h¹n

chÕ bëi kh¶ n¨ng, kiÕn thøc vÒ tµi chÝnh vµ ph¸p lÝ ®Ó thùc hiÖn trùc

tiÕp ®Çu t- hoÆc cho vay. Víi ho¹t ®éng cña hÖ thèng tÝn dông cã ®ñ

®é tin cËy, do tÝnh chuyªn m«n ho¸ cao trong ho¹t ®éng tÝn dông vµ

®a d¹ng ho¸ c¸c doanh môc ®Çu t- th«ng qua nhiÒu nhµ ®Çu t- cña

nhiÒu dù ¸n kh¸c nhau vay, tõ ®ã lµm gi¶m bít rñi do c¸ nh©n cña

nh÷ng ng-êi tÝch luü, t¹o nªn qu¸ tr×nh tËp trung vèn ®-îc thùc hiÖn

5

nhanh chãng vµ cã hiÖu qu¶ ®· t¹o kh¶ n¨ng cung øng vèn cho nÒn

kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ nguån vèn dµi h¹n c¸c doanh nghiÖp, c¸c nhµ

®Çu t- nhê nguån vèn tÝn dông cã thÓ nhanh chãng më réng s¶n

xuÊt, thùc hiÖn c¸c dù ¸n ®Çu t- t¹o nh÷ng b-íc nh¶y vät vÒ n¨ng

lùc s¶n xuÊt do tiÕp cËn ®-îc víi ph-¬ng tiÖn m¸y mãc hiÖn ®¹i, tõ

®ã thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn.

- TÝn dông gãp phÇn ®iÒu chØnh æn ®Þnh vµ t¨ng tr-ëng kinh tÕ.

Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, c¸c nhµ ®Çu t- th-êng chØ tËp

trung vèn ®Çu t- vµo c¸c lÜnh vùc cã lîi nhuËn cao, trong khi ®ã,

nÒn kinh tÕ ®ßi hái ph¶i cã sù ph¸t triÓn c©n ®èi, ®ång bé gi÷a c¸c

ngµnh vµ c¸c vïng, yªu cÇu ph¶i cã nh÷ng ngµnh then chèt, mòi

nhän ®Ó t¹o ®µ cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh chãng.

TÝn dông th«ng qua cung cÊp vèn, ®Æc biÖt lµ vèn trung vµ dµi

h¹n ®Çy ®ñ, kÞp thêi víi l·i suÊt vµ ®iÒu kiÖn cho vay -u ®·i, cã vai

trß quan träng trong viÖcgãp phÇn ®¶m b¶o vèn ®Çu t- cho c¬ së h¹

tÇng, h×nh thµnh c¸c ngµnh then chèt, mòi nhän vµ c¸c vïng kinh tÕ

träng ®iÓm gãp phÇn h×nh thµnh c¬ cÊu kinh tÕ tèi -u. Ch¼ng h¹n,

víi -u ®·i vÒ vèn, l·i suÊt, thêi h¹n vµ ®iÒu kiÖn vay vèn víi n«ng

nghiÖp , n«ng th«n ®Ó x©y dùng c¬ së vËt chÊt, kÕt cÊu h¹ tÇng, tÝn

dông gãp phÇn thóc ®Èy chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp.

TÝn dông cßn lµ ph-¬ng tiÖn ®Ó nhµ n-íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch

tiÒn tÖ thÝch hîp ®Ó æn ®Þnh nÒn kinh tÕ khi nÒn kinh tÕ cã dÊu hiÖu

bÊt æn. Ch¼ng h¹n nh- khi nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn chËm, s¶n xuÊt

®×nh trÖ, nhµ n-íc thùc hiÖn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ “níi láng”, ng©n

hµng trung -¬ng thùc hiÖn mua c¸c chøng kho¸n cña c¸c ng©n hµng

th-¬ng m¹i, t¹o ¸p lùc gi¶m l·i suÊt dÉn ®Õn chi phÝ vay vèn gi¶m,

t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c doanh nghiÖp më réng s¶n xuÊt, thóc ®Èy t¨ng

tr-ëng kinh tÕ vµ ng-îc l¹i. H¬n n÷a, víi sù tham gia cña tÝn dông

6

th«ng qua dÞch vô thanh to¸n kh«ng dïng tiÒn mÆt ®· gi¶m chi phÝ

l-u th«ng vµ an toµn trong thanh to¸n.

- TÝn dông gãp phÇn n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n vµ thùc

hiÖn c¸c chÝnh s¸ch x· héi kh¸c cña nhµ n-íc.

Víi c¸c h×nh thøc tÝn dông, c¬ chÕ vµ l·i suÊt thÝch hîp tÝn

dông ®· gãp phÇn n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n ngay c¶ khi thu

nhËp cßn h¹n chÕ.

Th«ng qua c¸c -u ®·i vÒ vèn, l·i suÊt, ®iÒu kiÖn vµ thêi h¹n

vay ®èi víi ng-êi nghÌo vµ c¸c ®èi t-îng chÝnh s¸ch, tÝn dông ®·

®ãng vai trß quan träng nh»m thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch viÖc lµm,

d©n sè vµ c¸c ch-¬ng tr×nh xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, ®¶m b¶o c«ng b»ng

x· héi.

- TÝn dông gãp phÇn më réng quan hÖ hîp t¸c quèc tÕ

Ho¹t ®éng tÝn dông kh«ng chØ bã hÑp trong nÒn kinh tÕ cña

mét quèc gia, mµ cßn më réng trªn ph¹m vi quèc tÕ. Trong ®iÒu

kiÖn kinh tÕ më, vay nî n-íc ngoµi ngµy nay trë thµnh mét nhu cÇu

kh¸ch quan ®èi víi tÊt c¶ c¸c n-íc trªn thÕ giíi, nã l¹i cµng tá ra

bøc thiÕt h¬n ®èi víi c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn. ViÖt Nam còng nh-

nhiÒu n-íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c, lµ n-íc nghÌo, tÝch luü trong n-íc

cßn h¹n chÕ, trong khi cÇn l-îng vèn rÊt lín ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ.

Nhê cã tÝn dông, c¸c n-íc cã thÓ mua hµng ho¸, nhËp khÈu m¸y

mãc, thiÕt bÞ...vµ tiÕp cËn víi nh÷ng thµnh tùu khoa häc kÜ thuËt míi

còng nh- tr×nh ®é qu¶n lý tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. ViÖc cÊp tÝn dông

cña c¸c n-íc kh«ng chØ më réng vµ ph¸t triÓn quan hÖ ngo¹i th-¬ng,

mµ cßn t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ ë c¸c n-íc nhËp

7

khÈu. TÝn dông ®· t¹o m«i tr-êng thuËn lîi cho ®Çu t- quèc tÕ trùc

tiÕp – mét h×nh thøc hîp t¸c kinh tÕ ë møc ®é cao h¬n.

1.5. Mét sè h×nh thøc tÝn dông chñ yÕu

- TÝn dông th-¬ng m¹i: Lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸c nhµ

doanh nghÖp víi nhau vµ ®-îc biÓu hiÖn d-íi h×nh thøc mua b¸n

chÞu hµng ho¸. Ng-êi b¸n chuyÓn hµng ho¸ cho ng-êi mua, ng-êi

mua ®-îc sö dông hµng ho¸ trong mét thêi gian nhÊt ®Þnh. §Õn h¹n

nhÊt ®Þnh ng-êi mua ph¶i tr¶ tiÒn cho ng-êi b¸n th«ng th-êng bao

gåm c¶ l·i suÊt. Trong tr-êng hîp nµy ng-êi mua kh«ng ®-îc h-ëng

chiÕt khÊu b¸n hµng. C¬ së ph¸p lÝ ®Ó x¸c ®Þnh nî trong quan hÖ tÝn

dông th-¬ng m¹i lµ c¸c giÊy nî.

Do cã tÝn dông th-¬ng m¹i nªn ®· ®¸p øng ®-îc nhu cÇu vèn

cho c¸c doanh nghiÖp t¹m thêi thiÕu vèn trong thêi h¹n ng¾n, gióp

cho c¸c doanh nghiÖp tiªu thô ®-îc hµng ho¸, c¸c chñ doanh nghiÖp

khai th¸c ®-îc nguån vèn ®¸p øng kÞp thêi cho s¶n xuÊt kinh doanh.

Tuy nhiªn tÝn dông th-¬ng m¹i còng cã nh÷ng h¹n chÕ nhÊt

®Þnh. Thø nhÊt lµ h¹n chÕ vÒ quy m« tÝn dông. NÕu ng-êi cÇn vèn

cã nhu cÇu cao th× ng-êi b¸n kh«ng thÓ ®¸p øng ®-îc. Thø hai lµ

h¹n chÕ vÒ thêi h¹n cho vay, thêi h¹n cho vay th-êng lµ ng¾n. Ba lµ

h¹n chÕ vÒ sè l-îng ng-êi tham gia. ChØ cã mét sè doanh nghiÖp

nhÊt ®Þnh tham gia vµo h×nh thøc nµy. §ã lµ nh÷ng doanh nghiÖp

cÇn hµng ho¸ dù tr÷ ®Ó ®-a vµo s¶n xuÊt ngay, nh÷ng doanh nghiÖp

cÇn tiªu thô hµng hãa. Bèn lµ chØ thùc hiÖn ®-îc trªn c¬ së tÝn

nhiÖm lÉn nhau.

- TÝn dông ng©n hµng: Lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a ng©n hµng,

c¸c tæ chøc tÝn dông víi c¸c chñ thÓ x· héi.

Trong quan hÖ tÝn dông ng©n hµng võa lµ ng-êi ®i vay võa lµ

ng-êi cho vay ng©n hµng lµ m«i gi¬Ý trung gian gi÷a ng-êi cã vèn

8

vµ ng-êi cÇn vèn. Ng©n hµng lµ tæ chøc kinh doanh tËp thÓ, Ho¹t

®éng tÝn dông lµ ho¹t ®éng dùa trªn nh÷ng nguyªn t¾c cho vay nhÊt

®Þnh. Nguyªn t¾c c¬ b¶n lµ cho vay ph¶i cã hµng ho¸ t-¬ng ®-¬ng

®¶m b¶o nh- cã tµi s¶n thÕ chÊp hoÆc ph¶i cã giÊy tê tÝn chÊp. Cho

vay ph¶i hoµn tr¶ ®óng h¹n c¶ vèn vµ l·i. TÝn dông ng©n hµng ®-îc

cung cÊp d-íi h×nh thøc tËp thÓ bao gåm: th-¬ng m¹i vµ bót tÖ trong

®ã chñ yÕu lµ bót tÖ. TÝn dông ng©n hµng lµ h×nh thøc tÝn dông chñ

yÕu trong nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ cã quan hÖ chÆt chÏ víi tÝn dông

th-¬ng m¹i, bæ sung vµ hç trî cho tÝn dông th-¬ng m¹i. C¸c th-¬ng

phiÕu trong lÜnh vùc th-¬ng m¹i ®-îc thanh to¸n qua ng©n hµng.

NÕu ng-êi tr¶ kh«ng cã tiÒn th× ®-îc ng©n hµng cho vay. Nh- vËy

tÝn dông ng©n hµng ®· t¹o c¬ së cho tÝn dông ng©n hµng ho¹t ®éng.

Ng-îc l¹i ho¹t ®éng cña tÝn dông ng©n hµng sÏ kh¾c phôc ®-îc

nh÷ng h¹n chÕ cña lÜnh vùc th-¬ng m¹i

- TÝn dông nhµ n-íc: lµ quan hÖ gi÷a mét bªn lµ nhµ n-íc cßn

bªn kia lµ c- d©n vµ c¸c tæ chøc kinh tÕ x· héi.

ë h×nh thøc tÝn dông nµy nhµ n-íc võa lµ ng-êi ®i vay võa lµ

ng-êi cho vay, nhµ n-íc cã thÓ cho ®©n c- vay d-íi h×nh thøc ph¸t

hµnh c¸c tÝn phiÕu tr¸i phiÕu kho b¹c, chÝnh phñ nhµ n-íc cho vay

th-êng lµ ch-¬ng ch×nh tÝn dông -u ®·i. Ph¹m vi ho¹t ®éng vµ huy

®éng vèn réng lín gåm c¶ trong n-íc vµ n-íc ngoµi. H×nh thøc huy

®éng vèn rÊt phong phó. Cã thÓ d-ãi h×nh thøc cho vay trùc tiÕp

n-íc ngoµi b»ng c«ng tr¸i, b»ng tiÒn, b»ng vµng, b»ng ngo¹i tÖ d-íi

h×nh thøc lµ phiÕu, tÝn phiÕu, tr¸i phiÕu cña chÝnh phñ tÝn dông ng¾n

h¹n, tÝn dông dµi h¹n. TÝn dông nhµ n-íc võa mang tÝnh lîi Ých kinh

tÕ võa mang tÝnh c-ìng chÕ chÝnh trÞ x· héi.

- TÝn dông kh«ng chÝnh thèng: lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸

nh©n víi nhau kh«ng ®Æt d-íi quan hÖ ph¸p luËt

9

Ho¹t ®éng cña quan hÖ kh«ng chÝnh thèng kh«ng chÞu sù qu¶n

lÝ vµ gi¸m s¸t cña nhµ n-íc, ho¹t ®éng trªn c¬ së tin t-ëng lÉn nhau.

L-îng vèn vay nhá, thêi gian vay ng¾n, l·i suÊt vay cao hay thÊp

tuú thuéc vµo mèi quan hÖ gi÷a ng-êi ®i vay vµ ng-êi ®i vay. Thñ

tôc vay th-êng ®¬n gi¶n, tiÖn lîi, bÊt cø lóc nµo còng cã s¼n. ChÝnh

v× vËy mµ trong nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i lo¹i h×nh nµy vÉn tån t¹i kh¸

phæ biÕn, h×nh thøc ho¹t ®éng phong phó, ®a d¹ng.

- TÝn dông thuª mua: lµ quan hÖ tÝn dông gi÷a c¸c doanh

nghiÖp thuª tµi s¶n víi c¸c tæ chøc tÝn dông thuª mua nh- c¸c c«ng

ty thuª mua, c¸c c«ng ty tµi chÝnh

TÝn dông thuª mua lµ kiÓu cho thuª tµi s¶n chuyªn dông kÌm

theo lêi høa sÏ b¸n l¹i vÒ sau, chËm nhÊt lµ khi kÕt thóc hîp ®ång

cho ng-êi thuª theo gi¸ tho· thuËn tõ ®Çu.

2. Thùc tiÔn tÝn dông ë ViÖt Nam

N-íc ta hiÖn nay hÖ thèng tÝn dông b¾t ®Çu ph¸t triÓn m¹nh.

Trong thêi k× qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi ®ßi hái ph¶i cã nÒn kinh

tÕ ph¸t triÓn v÷ng m¹nh. V× vËy nhu cÇu vÒ vèn ngµy cµng nhiÒu,

vèn ®-îc coi lµ yÕu tè hµng ®Çu, lµ tiÒn ®Ò ph¸t triÓn kinh tÕ.

§¶ng vµ nhµ n-íc ®· sö dông ph-¬ng ph¸p tÝn dông lµ ph-¬ng

ph¸p chñ yÕu ®Ó gióp ®ì vÒ tµi chÝnh cho c¸c tæ chøc kinh tÕ tËp

tËp thÓ vay vèn cè ®Þnh vµ vèn l-u ®éng ®Ó t¨ng thªm n¨ng lùc s¶n

xuÊt, ¸p dông c¸c thµnh tùu s¶n xuÊt vµo trong ®¬n vÞ m×nh. Thùc tÕ

®· chøng minh r»ng ®Çu t- tÝn dông cã ý nghÜa hÕt søc quan träng

®èi víi c¸c tæ chøc kinh tÕ tËp thÓ. Trong nhiÒu c¬ së, ®Æc biÖt lµ

träng kh¸ lín trong toµn bé vèn ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ.

10

ë n-íc ta tr-íc c¸ch m¹ng th¸ng 8/45 vµ trong thêi k× tõ n¨m

54-75 ë miÒn nam c¸c quan hÖ tÝn dông thÓ hiÖn sù bãc lét cña chñ

trong n-íc võa thùc hiÖn sù bãc lét th«ng qua c¸c h×nh thøc tÝn

dông t- b¶n chñ nghÜa võa duy tr× sù bãc lét b»ng tÝn dông nÆng l·i.

T×nh h×nh nay ®· t¸c ®éng rÊt xÊu ®Õn nÒn kinh tÕ vµ x· héi n-íc ta.

Sau c¸ch m¹ng th¸ng 8 n¨m 1945 quan hÖ giai cÊp trong x· héi

viÖt nam ®· cã nhiÒu thay ®æi vµ tÝn dông ®É b¾t ®Çu ®em theo

nh÷ng néi dung kinh tÕ x· héi míi, h¹n chÕ dÇn mÆt bãc lét vµ

Ngµy nay cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc, tÝn

dông còng ®-îc më réng vµ ph¸t triÓn ®a d¹ng, h×nh thøc phong

phó. TÊt c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu cã thÓ lµ chñ thÓ tham gia tÝn

hµng viÖt nam ®· cã vai trß quan träng trong viÖc huy ®éng vµ cho

vay vèn tíi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ.

ho¸ c¸c h×nh thøc huy ®éng vèn víi l·i suÊt hÊp dÉn theo c¬ chÕ thÞ

tr-êng. Nguån vèn huy ®éng cña toµn hÖ thèng lu«n duy tr× møc

t¨ng tr-ëng æn ®Þnh. TÝnh ®Õn th¸ng 10/2000 tæng vèn huy ®éng

11

t¨ng 24% so víi ®Çu n¨m. Trong ®ã vèn huy ®éng ®ång viÖt nam

t¨ng 20,5%.

ra nhiÒu lo¹i h×nh cho vay míi, chñ ®éng t×m kiÕm c¸c dù ¸n kh¶

lµ mäi thµnh phÇn kinh tÕ, kÓ c¶ doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t- n-íc

trî trong lÜnh vùc §iÖn lùc, B-u chÝnh viÔn th«ng, ho¹t ®éng xuÊt

nhËp khÈu... ®¸p øng cao nhÊt cho nhu cÇu vèn cho s¶n xuÊt kinh

ngµnh kinh tÕ mòi nhän nh- c¸c tæng c«ng ty lín nhµ n-íc, t¹o b-íc

chuyÓn míi trong c¬ cÊu tÝn dông, dÞch vô vµ kinh doanh tiÒn tÖ.

th-¬ng vÉn ph¸t triÓn cho vay theo chÝnh s¸ch vµ thùc hiÖn c¸c

ch-¬ng tr×nh kinh tÕ x· héi cña nhµ n-íc giao nh- cho vay kh¾c

phôc hËu qu¶ b·o lôt, cho vay t¹o viÖc lµm cho ng-êi håi h-¬ng tõ

§øc, cho vay doanh nghiÖp võa vµ nhá, cho vay ph¸t triÓn kinh tÕ

biÓn, cho vay hç trî sinh viªn häc tËp tõ c¸c tr-êng cao ®¼ng vµ ®¹i

häc, cho vay ®¸p øng nhu cÇu thu mua n«ng s¶n, l-¬ng thùc ®Ó dù

tr÷ vµ xuÊt khÈu.

Sau khi -u tiªn ®¸p øng vèn phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh cña

ho¹t ®éng trªn thÞ tr-êng tiÒn tÖ. Nh- ®Çu t- vèn mua tr¸i phiÕu kho

b¸n l¹i giÊy tê cã gi¸ trªn thÞ tr-êng më vµ lµ mét thµnh viªn tham

gia giao dÞch trªn thÞ tr-êng chøng kho¸n ViÖt Nam.

MÆc dï tÝn dông ViÖt Nam hiÖn nay ®· vµ ®ang ph¸t triÓn

m¹nh tuy nhiªn cßn nhiÒu bÊt cËp. ë tÇm vÜ m«, v¨n b¶n ph¸p quy vÒ

12

tÝn dông ch-a ®ång bé. Ch-a t¹o ®-îc hµnh lang ph¸p lÝ; HÖ thèng

tÝn dông ch-a ph¸t triÓn ®ång bé ë c¸c vïng, ®Þa ph-¬ng; C¸c h×nh

thøc vay vèn cßn phøc t¹p.

13

III. KÕt luËn.

Ho¹t ®éng tÝn dông cã vai trß hÕt søc quan träng trong c«ng

cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ. V× vËy viÖc më réng vµ ph¸t triÓn tÝn dông

lµ tÊt yÕu kh¸ch quan. ®Ó t¹o nguån vènphôc vô ®Çu t- ph¸t

hµng ViÖt Nam cÇn tiÕp tôc hoµn chØnh ®-a vµo ho¹t ®éng c¸c thÞ

phiÕu kho b¹c); vµ cïng víi c¸c ngµnh ®-a vµo ho¹t ®éng thÞ tr-êng

chøng kho¸n trong thËp kû nµy. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch huy ®éng vèn

vµ cho vay vèn tÝch cùc, m¹nh mÏ võa ®¶m b¶o vÒ khèi l-îng võa

chó träng hiÖu qu¶ chÊt l-îng sö dông vèn ®¶m b¶o kh¶ n¨ng hoµn

tr¶. VÒ viÖc huy ®éng vèn, tr-íc hÕt, cÇn kh¼ng ®Þnh r»ng trong ®iÒu

huy ®éng tiÕt kiÖm phong phó víi l·i suÊt kh¸ cao hiÖn nay, hÖ

( tiÒn göi cña kh¸ch hµng t¹i c¸c tæ chøc tÝn dông ®· chiÕm tíi 65%

tæng ph-¬ng tiÖn thanh to¸n cña nÒn kinh tÕ). §Ó nÒn kinh tÕ cã

®Çu t- cã hiÖu qu¶ cao bÞ thiÕu vèn. C¬ cÊu tÝn dông cÇn tiÕp tôc

chuyÓn dÞch cã lîi cho ®Çu t- ph¸t triÓn, t¨ng c-êng cho vay trung

qu¸ h¹n vµ nî khã ®ßi xuèng møc lµnh m¹nh theo tiªu chuÈn quèc

TiÕp tôc më réng ®èi t-îng cho vay ®Õn c¶ c¸c thµnh phÇn kinh tÕ,

14

chÝnh s¸ch, më réng c¸c ho¹t ®éng dÞch vô vµ phôc vô cña hÖ thèng

®ång ®Òu gi÷a c¸c vïng, ®Þa ph-¬ng.

§¶ng ta cÇn cã hÖ thèng, chÝnh s¸ch v¨n b¶n ®Çy ®ñ, ®ång bé

t¹o ®iÒu kiÖn cho tÝn dông ph¸t triÓn.

c¸n bé cã tr×nh ®é cao. §Æc biÖt n-íc ta cÇn héi nhËp víi quèc tÕ.

15