Thực trạng chính sách giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

Thực trạng chính sách giảm trừ gia cảnh khi tính thuế

thu nhập cá nhân ở Việt Nam

Bùi Thị Mến

Khoa Tài chính, Học viện Ngân hàng

Ngày nhận: 10/06/2021

Ngày nhận bản sửa: 16/07/2021

Ngày duyệt đăng: 26/07/2021

Tóm tắt: Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công chiếm tỷ

trọng lớn trong tổng thu từ thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam. Người nộp thuế có

thu nhập từ lương, cư trú ở Việt Nam sẽ được giảm trừ gia cảnh. Từ kỳ tính thuế

2020, mức giảm trừ này được điều chỉnh tăng so với quy định trước đây. Số tiền

khấu trừ tăng lên có lợi cho những người nộp thuế có thu nhập thấp hơn. Dꢀa trên

dữ liệu thứ cấp thu thập trong các báo cáo cꢁa Tổng cꢂc Thuế, Bộ Tài chính, bài

viết này phân tích thꢀc tiễn quy định giảm trừ gia cảnh, kết quả cho thấy: tỷ lệ giảm

trừ gia cảnh so với mức tiền lương bình quân đầu người tương đối cao trong khu

vꢀc; cơ sở điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh chưa đầy đꢁ, chưa cân nhắc đến các

biến động có thể ảnh hưởng mạnh mẽ đến khả năng nộp thuế cꢁa người nộp thuế.

Bài viết đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chính sách giảm trừ đối với thuế

thu nhập cá nhân ở Việt Nam.

Từ khóa: thuế thu nhập cá nhân, thu ngân sách nhà nước, giảm trừ gia cảnh

Status of family circumstance-based deduction policy for personal income tax in Vietnam

Abstract: Personal income tax on salaries and wages makes up a large proportion of the total personal

income tax revenue in Vietnam. A resident taxpayer will be allowed the family circumstance-based

deduction to decrease his personal income tax. Since 2020, the tax deduction has raised compared to

the previous regulation. The increased bigger deduction amounts ushered in by the policy have been

particularly beneﬁcial to lower-income taxpayers. By using the secondary data collected in the reports

of Vietnam General Department of Taxation and Vietnam Ministry of Finance, this article analyzes

the family circumstance-based deduction regulations, the results show that: the proportion of family

circumstance-based deduction compared to the amount of average salary per capita are relatively

high in the region; the basis of deduction is incomplete. This paper generates recommendations to

aim to ﬁnalize the personal income tax deduction policy in Vietnam.

Keywords: personal income tax, tax revenue, family circumstance-based deduction

Bui, Thi Men

Email: menbt@hvnh.edu.vn

Faculty of Finance, Banking Academy of Vietnam

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

Số 233- Tháng 10. 2021

16

ISSN 1859 - 011X

BÙI THỊ MẾN

1. Giới thiệu nghiên cứu

một tỷ lệ thu nhập nhất định hoặc một số

tiền cụ thể.

Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) là sắc thuế

đánh trực tiếp vào thu nhập chịu thuế của

cá nhân trong kỳ tính thuế. Loại thuế này

được áp dụng nhằm huy động nguồn lực

cho Nhà nước, bên cạnh đó được Nhà nước

sử dụng để điều tiết thu nhập của người

nộp thuế (NNT). Trong số các loại thu

nhập chịu thuế, Nhà nước thường không

đánh thuế vào phần thu nhập tối thiểu trung

bình xã hội dùng để tái tạo sức lao động của

NNT, bao gồm phần tái tạo sức lao động

của bản thân NNT và phần để nuôi dưỡng

những người phụ thuộc của NNT. Trên thế

giới, cơ sở của việc giảm trừ dựa trên 3 loại

(Goode, R., 2010):

+ Loại thứ nhất: chi tiêu của dân cư được

tính toán cả chi phí y tế bất thường. Cơ sở

của quy định này là chi phí y tế nói chung

không thể kiểm soát được và khi phát sinh

trên một mức bình thường nhất định, sẽ làm

giảm khả năng nộp thuế của một cá nhân

so với những người khác có cùng mức thu

nhập. Chẳng hạn, Chính phủ Mỹ cho phép

giảm trừ các khoản chi phí y tế bất thường

(khoản phát sinh dưới 10% tổng thu nhập

và không được tài trợ bởi nguồn khác như

bảo hiểm). Quy định tương tự cũng được

áp dụng ở Đức. Tại Hà Lan, toàn bộ chi

phí sẽ được khấu trừ khi vượt quá mức tối

thiểu.

+ Loại thứ ba: Giảm trừ không nhằm mục

đích giảm bớt khó khăn cũng như không

khuyến khích hỗ trợ tự nguyện cho các hoạt

động xã hội mong muốn mà nhằm khuyến

khích NNT có thu nhập thấp tìm kiếm sự

bảo vệ bằng bảo hiểm nhân thọ, kế hoạch

hưu trí và tiết kiệm tích lũy. Tại một số

quốc gia, các khoản (i) đóng góp an sinh xã

hội và đóng góp bắt buộc vào quỹ hưu trí

tư nhân, được phép khấu trừ như Nhật Bản,

Pháp, Hà Lan và Bỉ, và (ii) số tiền bảo hiểm

nhân thọ có giới hạn, được khấu trừ, chẳng

hạn Vương quốc Anh, Nhật Bản, Pháp và

Đức. Các khoản giảm trừ cũng bao gồm số

tiền tiết kiệm hạn chế được dành cho việc

xây dựng nhà ở hoặc gửi tiết kiệm.

Luật Thuế TNCN số 04/2007/QH12 Việt

Nam hiện quy định 10 khoản thu nhập

chịu thuế TNCN bao gồm thu nhập từ tiền

lương, tiền công, kinh doanh, thu nhập từ

đầu tư vốn, chuyển nhượng vốn, chuyển

nhượng bất động sản, thừa kế, quà tặng,

trúng thưởng, nhượng quyền thương mại...

Trong đó, chính sách giảm trừ thuế bao

gồm giảm trừ gia cảnh (cho NNT và người

phụ thuộc của NNT), giảm trừ bảo hiểm bắt

buộc, từ thiện, nhân đạo được áp dụng với

duy nhất thu nhập từ tiền lương, tiền công

của cá nhân cư trú tại Việt Nam; mức giảm

trừ gia cảnh cao nhất 11 triệu đồng/NNT và

4,4 triệu đồng/người phụ thuộc của NNT

được áp dụng từ kỳ tính thuế 2020.

+ Loại thứ hai: Giảm trừ đóng góp tôn

giáo, từ thiện, giáo dục và văn hóa. Các

khoản đóng góp đủ điều kiện cho khoản

khấu trừ này khác nhau giữa các quốc

gia và tổng các khoản đóng góp từ thiện

thường bị giới hạn ở một số phần trăm thu

nhập của người đóng thuế. Ở Nhật Bản, các

khoản đóng góp cho chính quyền nhà nước

(các cấp), hoặc cho các tổ chức nghiên cứu

khoa học được giảm trừ khỏi thu nhập chịu

thuế nhưng chỉ trong trường hợp các khoản

thanh toán đó vượt quá mức thấp hơn của

2. Thꢀc trꢁng chꢂnh sꢃch giꢄm trꢅ gia

cꢄnh khi xꢃc đꢆnh thuꢇ thu nhập cꢃ nhân

ở Việt Nam

2.1. Thuꢀ Thu nhꢁp cꢂ nhân ꢃ Viꢄt Nam

hiꢄn nay

Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) số

04/2007/QH12 ở Việt Nam có hiệu lực từ

Số 233- Tháng 10. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

17

Thực trạng chính sách giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

01/01/2009 đã có đóng góp nhất định trong

tổng thu Ngân sách Nhà nước (NSNN).

Thu nhập chịu thuế TNCN chủ yếu là thu

nhập từ tiền lương, tiền công; thuế thu nhập

từ hoạt động sản xuất, kinh doanh của cá

nhân; thuế thu nhập từ chuyển nhượng bất

động sản, nhận thừa kế và nhận quà tặng là

bất động sản; thuế thu nhập từ trúng thưởng;

thuế thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền

thương mại; thuế thu nhập từ thừa kế, quà

biếu, quà tặng khác trừ bất động sản; thuế

thu nhập từ hoạt động cho thuê tài sản.

Trong đó thu nhập từ tiền lương, tiền công

chiếm tỷ trọng chủ yếu. Thuế thu nhập cá

nhân đối với tiền lương tiền công được tính

toán trên cơ sở phần thu nhập còn lại sau

giảm trừ các khoản giảm trừ thu nhập chịu

thuế như gia cảnh, từ thiện nhân đạo, bảo

hiểm bắt buộc…

Số thuế thu được đối với thu nhập tính thuế

ở bậc 6, bậc 7 có tỷ trọng lớn hơn cả, chiếm

hơn nửa số thuế nộp vào NSNN; trong khi

chỉ có khoảng 5% NNT phải nộp đến bậc

thuế này (Hình 2).

Thuꢀ TNCN đối với cꢂc nhóm thu nhꢁp

khꢂc (ngoại trừ thu nhꢁp từ tiền lương,

tiền công)

Có thể nhận thấy, thuế TNCN đánh trên

tiền lương, tiền công vẫn chiếm hầu hết số

thu NSNN từ thuế TNCN. Các nhóm thu

nhập còn lại không đáng kể, chiếm 4% tổng

nguồn thu này. Nói cách khác, một sự thay

đổi về thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền

lương tiền công có thể gây ảnh hưởng lớn

hơn lên NSNN so với việc thay đổi phạm vi

hoặc phương pháp tính thuế TNCN đối với

các nhóm thu nhập còn lại.

2.2. Chꢅnh sꢂch giảm trừ gia cảnh

Thuꢀ TNCN đối với nhóm thu nhꢁp từ

tiền lương tiền công (cꢂ nhân cư trú ꢃ

Viꢄt Nam)

Theo Luật Thuế TNCN, căn cứ vào yêu cầu

thực tiễn và mục tiêu thu NSNN, nhiều thay

đổi quan trọng trong chính sách thuế TNCN

đã được thực hiện. Luật cũng cho phép Ủy

ban thường vụ Quốc hội được quyền điều

chỉnh mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế

TNCN của những cá nhân thuộc diện được

giảm trừ. Các khoản giảm trừ chỉ được phép

áp dụng với riêng thu nhập từ tiền lương,

tiền công của cá nhân cư trú mà không tính

Số liệu năm 2018 (Hình 1) phản ánh thực tế

số lượng NNT ở bậc thuế cao (từ 20% trở

lên) chiếm tỷ trọng không đáng kể. Trong

khi đó đại bộ phận NNT thường nộp thuế

đến bậc 1 hoặc bậc 2). Những người bắt

đầu nộp thuế ở bậc 0 phải là người có thu

nhập từ tiền lương, tiền công trên 9 triệu

đồng/tháng.

Nguồn: Tổng Cꢂc thuế, 2018

(* bậc 0 ứng với những NNT có thu nhập tính thuế dưới 5 triệu đồng/

tháng, thuế suất thuế TNCN 5%)

Hình 1. Tỷ trọng người nộp thuꢇ thu nhập cꢃ nhân với thu nhập

tꢅ tiền lương, tiền công năm 2018 tương ứng với cꢃc bậc thuꢇ (*)

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 233- Tháng 10. 2021

18

BÙI THỊ MẾN

Đơn vị: tỷ đồng

Nguồn: Tổng Cꢂc thuế, 2018 (*bậc 0 là thu nhập tính thuế dưới 5 triệu

đồng/tháng)

Hình 2. Số thuꢇ TNCN tương ứng với tꢅng bậc thuꢇ

Bꢄng 1. Thu thuꢇ thu nhập cꢃ nhân chia theo tꢅng loꢁi thu nhập

Số lượng người

nộp (người)

Thuế TNCN

(tỷ đồng)

Tỷ trọng thu

(so với tổng thu)

Năm 2018

Thuế tính trên tiền lương, tiền công

16.631.384

1.972.720

18.604.104

57.163

96%

Thuế tính trên các khoản thu nhập

còn lại

2.286

4%

Tổng

59.449

100%

Nguồn: Tổng Cꢂc thuế, 2018

đối với các khoản thu nhập khác.

phụ thuộc ở các nước nhìn chung thường

nhỏ hơn 1 lần. Mặt khác, nếu xem xét chỉ

số CPI tại thời điểm cuối tháng 12/2019 so

với thời điểm 01/7/2013 là 123,2%, tăng

23,2% (Tổng cục Thống kê, 2019) là động

lực dẫn đến đề xuất nâng mức giảm trừ gia

cảnh. Chính vì vậy, ngày 02/6/2020, Nghị

quyết 954/2020/UBTVQH14 của Ủy ban

Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh mức

giảm trừ gia cảnh của thuế TNCN đã nâng

mức giảm trừ gia cảnh. Theo đó, mức giảm

trừ với người nộp thuế (NNT) tăng từ 9 triệu

đồng lên 11 triệu đồng mỗi tháng; tương

đương với từ 108 triệu lên mức 132 triệu

đồng/năm, tăng thêm 24 triệu/NNT/năm.

Ngoài ra mức giảm trừ với mỗi người phụ

thuộc tăng từ 3,6 triệu đồng lên 4,4 triệu

đồng /tháng; tương đương 43,2 triệu/năm

lên 52,8 triệu/năm, tăng 9,6 triệu/người phụ

Luật Thuế TNCN số 04/2007 áp dụng từ

01/01/2009 quy định mức giảm trừ gia cảnh

cho cá nhân người nộp thuế là 4 triệu đồng/

tháng. Từ 01/7/2013, mức giảm trừ được

nâng lên 9 triệu đồng/tháng. Thời điểm

đó, việc tăng mức giảm trừ gia cảnh làm

cho quy mô động viên từ thuế TNCN so

với GDP giảm từ mức 1,38% (năm 2011)

xuống còn 1,35% (năm 2015). Trong khi

GDP bình quân đầu người tăng 1,45 lần

trong cùng thời kỳ. Sau hơn 3 năm, so

với GDP bình quân đầu người, hệ số về

mức giảm trừ gia cảnh cho cá nhân người

nộp thuế tại thời điểm năm 2016 cao hơn

khoảng 2,3 lần (với trường hợp NNT có 1

người phụ thuộc), trong khi đó so với GDP

bình quân đầu người, quy mô các khoản

giảm trừ cho người nộp thuế và mỗi người

Số 233- Tháng 10. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

19

Thực trạng chính sách giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

Nguồn: Tổng hợp cꢁa tác giả

Hình 3. Diễn biꢇn sửa đổi mức giꢄm trꢅ gia cꢄnh

thuộc/năm và áp dụng từ kỳ tính thuế 2020.

gia cảnh lên.

Để so sánh quy định sửa đổi với quy định

cũ, nghiên cứu tình huống giả định về NNT

chỉ có thu nhập từ lương và có 01 người

phụ thuộc.

3. Đꢃnh giꢃ việc điều chꢈnh tăng mức

giꢄm trꢅ gia cꢄnh khi tꢂnh thuꢇ thu nhập

cꢃ nhân

Theo qui định cũ trong Hộp 1, NNT chỉ có

thu nhập từ lương trung bình 20.000.000

đồng/tháng, có 1 người phụ thuộc, thì thuế

TNCN phải nộp đến bậc 2 (mức thuế suất

10%), với số thuế phải nộp là 490.000

đồng/tháng. Theo qui định mới, NNT

tương tự như trên chỉ có thu nhập từ lương

trung bình 20 triệu đồng/tháng, có 1 người

phụ thuộc, nhưng do mức giảm trừ gia cảnh

tăng lên thì thuế TNCN chỉ phải nộp ở bậc

1 (5%), và tổng số thuế phải nộp là 230.000

đồng/tháng. Nếu cá nhân có thu nhập chịu

thuế từ tiền lương, tiền công trung bình 20

triệu đồng/tháng và có 2 người phụ thuộc

sẽ không phải nộp thuế TNCN.

Như vậy, khi phương án điều chỉnh mức

giảm trừ gia cảnh này được áp dụng đã

khiến cho những NNT có giả định tương

tự như trên sẽ chuyển xuống nộp thuế ở bậc

thuế thấp hơn. Nếu giả định với người có

thu nhập tính thuế thấp hơn thì họ sẽ không

phải nộp thuế TNCN. Nói cách khác, với

những người có thu nhập cao hơn, nếu nộp

3.1. Ảnh hưꢃng đối với ngưꢆi nꢇp thuꢀ

Việc tăng mức giảm trừ gia cảnh lên sẽ bớt

đi gánh nặng thuế cho người nộp, NNT ở

bậc thuế cao có thể chuyển xuống bậc thuế

thấp hơn và những NNT ở bậc thuế thấp có

thể sẽ không phải nộp thuế TNCN (Nguyễn

Minh Phong, 2020).

Theo ước tính của Tổng Cục thuế, với mức

giảm trừ mới, sẽ có khoảng 1 triệu người

đang phải nộp thuế TNCN ở bậc 1 sẽ không

phải nộp thuế TNCN nữa. Những người

có thu nhập 20 triệu đồng/tháng nếu có 2

người phụ thuộc thì số thuế TNCN phải

nộp hàng tháng chỉ chiếm khoảng 0,05%

thu nhập (10 nghìn đồng/tháng). Những

người có thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng

có người phụ thuộc sẽ không phải nộp thuế.

Với những người có thu nhập cao hơn, phải

nộp thuế trong khoảng bậc 2 trở lên sẽ rất

có lợi khi số thuế TNCN phải nộp cũng sẽ

giảm đáng kể do được nâng mức giảm trừ

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 233- Tháng 10. 2021

20

BÙI THỊ MẾN

Hộp 1. Tình huống giꢄ đꢆnh về NNT chꢈ có thu nhập tꢅ lương và có 01 người phụ thuộc,

giꢄm trꢅ gia cꢄnh

Đơn vị: đồng/tháng

Theo qui định cũ (trước năm 2020)

Theo qui định mới (từ năm 2020)

Tổng thu nhập 20.000.000

Số người phụ thuộc 1

Tổng thu nhập chịu thuế 20.000.000

Phần giảm trừ bản thân 9.000.000

Phần giảm trừ người phụ thuộc 3.600.000

Các khoản giảm trừ khác 0

Tổng thu nhập chịu thuế 20.000.000

Phần giảm trừ bản thân 11.000.000

Phần giảm trừ người phụ thuộc 4.400.000

Các khoản giảm trừ khác 0

Thuế TNCN phải nộp: 490.000

Trong đꢀ:

Thuế TNCN phải nộp: 230.000

Trong đꢀ:

Số thuế phải nộp ở bậc 1 (5%): 250.000

Số thuế phải nộp ở bậc 2 (10%): 240.000

Số thuế phải nộp ở bậc 1 (5%): 230.000

Số thuế phải nộp ở bậc 2 (10%): 0

Nguồn: Tác giả giả định và tính toán

Bꢄng 2. Thuꢇ TNCN đối với thu nhập tꢅ tiền lương, tiền công của cꢃ nhân cư trꢉ

tꢁi Việt Nam tꢂnh theo mức giꢄm trꢅ cꢊ và mới

Đơn vị: Tỷ đồng

Số thuế TNCN dự tính theo

mức GTGC mới

5.708.533

Số người nộp thuế

năm 2019 (tạm tính)

Số thuế TNCN năm 2019

(tạm tính)

Bậc

1

3.057.050

800.218

202.210

2.714.935

50.026

6.561.532

9.043.971

7.234.323

8.526.147

7.624.277

7.154.142

33.074.578

79.218.974

2

7.868.255

6.293.861

3

4

7.417.748

5

6

6.633.121

26.104

6.224.104

7

37.602

28.774.882

Tổng

6.888.145

68.920.507

Nguồn: Bộ Tài chính, 2019

thuế trong khoảng bậc 2 trở đi thì số thuế

TNCN phải nộp giảm đáng kể do được nâng

mức giảm trừ gia cảnh. Việc giảm thuế này

có thể khiến giảm thu NSNN, nhưng cá

nhân NNT sẽ được lợi vì được giảm thuế.

tính trên thu nhập từ tiền lương tiền công là

xấp xỉ 79.219 tỷ đồng. Việc áp dụng mức

giảm trừ 11 triệu đồng/tháng cho NNT và

4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ

thuộc của NNT ước tính giảm thu thuế

TNCN xuống còn khoảng 68.921 tỷ đồng.

Số thu NSNN từ thuế TNCN ước giảm

khoảng 10.300 tỷ đồng/năm (tương đương

giảm khoảng 13% số thu ngân sách từ thuế

TNCN năm 2019) (Bộ Tài chính, 2019).

Tính riêng đối với thu nhập từ tiền lương

tiền công, Việt Nam hiện có khoảng trên

16,6 triệu người có thu nhập thuộc diện

3.2. Ảnh hưꢃng đối với thu ngân sꢂch

Nhꢈ nước từ thuꢀ thu nhꢁp cꢂ nhân

Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh có thể

ảnh hưởng tới việc động viên nguồn thu

NSNN từ thuế TNCN.

Số thuế TNCN ước tính đến hết 31/3/2019

Số 233- Tháng 10. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

21

Thực trạng chính sách giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân ở Việt Nam

chịu thuế TNCN. Trong đó trên 3,6 triệu

người phải nộp thuế TNCN từ tiền lương,

tiền công từ bậc 1 trở lên, với tổng số thuế

thu được năm 2018 là 57.163 tỷ đồng (Tổng

Cục thuế, 2019).

Mặc dù tốc độ thu thuế TNCN được dự

đoán giảm, nhưng các chính sách nhằm

kích thích tăng trưởng kinh tế, cải thiện

thu nhập của người dân và doanh nghiệp

góp phần phục hồi sức tăng trưởng số thu

NSNN từ thuế TNCN. Số liệu thống kê mới

nhất, tính đến tháng 11/2020, tổng số thu từ

thuế TNCN đạt hơn 100.413 tỷ đồng (bằng

78,06% so với dự toán năm 2020) (Thùy

Linh, 2020).

cá nhân NNT là 15,84 triệu Rupi/năm

(tương đương 1.830 USD/năm và bằng

khoảng 0,527 GDP bình quân đầu người);

Malaysia áp dụng mức giảm trừ là là 9.000

RM/năm (tương đương 2.687 USD/năm và

bằng khoảng 0,312 lần GDP bình quân đầu

người năm). Tuy nhiên, do thu nhập bình

quân đầu người ở Việt Nam còn thấp nên

mức giảm trừ gia cảnh xét về số tuyệt đối

còn thấp.

- Cơ sở điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh

chưa đầy đủ, dựa vào thu nhập/chi tiêu chứ

chưa cân nhắc đến các biến động có thể ảnh

hưởng mạnh đến khả năng nộp thuế của

NNT, ví dụ chi phí y tế cao. Nghiên cứu

chính sách giảm trừ tại Malaysia cho thấy,

việc giảm thuế thu nhập đối với NNT hoặc

vợ/chồng/con cái của một người vì bệnh

hiểm nghèo đã được áp dụng, mức giảm

trừ lên đến 8.000 RM vào năm 2021 (tương

đương khoảng 1.980 USD), bao gồm 1.000

RM (khoảng 247 USD) cho chi phí khám

sức khỏe (Dezan Shira & Associates, 2021).

3.3. Mꢇt số đꢂnh giꢂ chung

- Tỷ lệ giảm trừ gia cảnh so với mức tiền

lương bình quân đầu người tương đối cao

trong khu vực. Hiện nay, mức giảm trừ

cho cá nhân mỗi người nộp thuế của Trung

Quốc là 3.500 NDT/tháng, tương đương

khoảng 0,83 lần GDP bình quân đầu người

(Pwc, 2021). So với một số quốc gia trong

trong khu vực Đông Nam Á như Malaysia,

Indonesia, Việt Nam được đánh giá là

có mức giảm trừ gia cảnh cao hơn (tỷ lệ

khoảng 1,7 lần GDP bình quân đầu người).

So sánh với Indonesia, mức giảm trừ cho

4. Kiꢇn nghꢆ và kꢇt luận

- Nhà nước cần xem xét đầy đủ hơn các

cơ sở để áp dụng các khoản giảm trừ tiêu

chuẩn (standard basic deduction) cho NNT.

Kinh nghiệm từ các quốc gia đã áp dụng

Nguồn: Tổng Cꢂc thuế (2019)

Hình 4. Thu ngân sꢃch nhà nước tꢅ thuꢇ thu nhập cꢃ nhân giai

đoꢁn 2013 - 2019

Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 233- Tháng 10. 2021

22

BÙI THỊ MẾN

hình thức giảm trừ tiêu chuẩn cho thấy tính

toán đơn giản, tiết kiệm chi phí hành chính

hơn, tạo thuận lợi cho NNT tuân thủ pháp

luật hơn. Bởi vì, việc khấu trừ tiêu chuẩn

hiểu đơn giản là một quy trình tự động,

không yêu cầu NNT phải tốn thời gian hay

chi phí để theo dõi. Do đó, nó giúp NNT

tiết kiệm thời gian, công sức trong việc kê

khai thuế hay cung cấp minh chứng. Tại

Trung Quốc áp dụng mức giảm trừ 60.000

CNY (tương đương 931 USD) mỗi năm

(Pwc, 2021). Ngoài ra, các khoản khấu trừ

bổ sung bao gồm: Giáo dục trẻ em, chi phí

thuê nhà, chăm sóc người cao tuổi, chi phí

y tế lớn cũng được áp dụng với NNT đủ

điều kiện được giảm trừ.

về người phụ thuộc của NNT. Tiêu chí

xác định người phụ thuộc được giảm trừ

gia cảnh hiện nay chưa rõ ràng. Ví dụ, con

ngoài giá thú được tính là người phụ thuộc

nhưng con riêng của vợ, chồng lại không

quy định (Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-

BTC), con đi học muộn, con lưu ban, con

đang chờ đi thi đại học cũng không được

quy định rõ ràng, gây khó khăn trong thực

thi luật. Các vấn đề này cần phải được sửa

đổi và thể hiện rõ trong Luật thuế TNCN.

Bên cạnh đó cần có sự kết hợp với các cơ

quan khác như quản lý lưu trú, bảo hiểm xã

hội để quản lý hiệu quả người phụ thuộc ■

- Luật Thuế TNCN cần quy định chặt chẽ

Tài liệu tham khꢄo

Amir, H., Asafu-Adjaye, J., & Ducpham, T. (2013). The impact of the Indonesian income tax reform: A CGE

analysis. Economic Modelling, 31, 492-501.

Bộ Tài chính (2013), Thông tư 111/2013/TT-BTC ngày 15/8/2013, hướng dẫn Nghị định số 65/2013/NĐ-CP ngày

27/6/2013 cꢁa Chính phꢁ quy định chi tiết một số điều cꢁa Luật Thuế thu nhập cá nhân và Luật sửa đổi, bổ sung

một số điều cꢁa Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Bộ Tài chính (2019), Báo cáo đánh giá tác động đề nghị điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh cꢁa thuế TNCN.

Dezan Shira & Associates (2021), Individual Income Tax Amendments in Malaysia for 2021. https://www.

aseanbrieﬁng.com/news/individual-income-tax-amendments-in-malaysia-for-2021

Goode, R. (2010). Government ﬁnance in developing countries. Brookings Institution Press.

https://haiquanonline.com.vn/thu-thue-thu-nhap-ca-nhan-dang-giam-toc-137827.html

Ibrahim, I. B. (2013), Electronic ﬁling of personal income tax returns in Malaysia: determinants and compliance

costs (Doctoral dissertation, Curtin University).

Nguyễn Minh Phong (2020), Thông điệp từ điều chỉnh thuế Thu nhập cá nhân. https://nhandan.vn/nhan-dinh/thong-

diep-tu-dieu-chinh-thue-thu-nhap-ca-nhan-457126/

Nguyễn Thị Minh và cộng sꢀ (2015), “Phản ứng trong hành vi tiết kiệm và cơ cấu chi tiêuhộ gia đình Việt Nam khi có

cú sốc vĩ mô về thu nhập”.

Pwc (2021), China, People’s Republic of Individual – Deductions. https://taxsummaries.pwc.com/peoples-republic-of-

china/individual/deductions.

Quốc hội (2007), Luật thuế thu nhập cá nhân số 04/2007/QH12 ngày 21 tháng 11 năm 2007 cꢁa Quốc hội, có hiệu lꢀc

kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2009.

Quốc hội (2012) Luật số 26/2012/QH13 ngày 22/11/2012 cꢁa Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều cꢁa Luật thuế thu

nhập cá nhân, có hiệu lꢀc kể từ ngày 01/7/2013.

Quốc hội (2014), Luật số 71/2014/QH13 ngày 26/11/2014 cꢁa Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều cꢁa các luật về

thuế, có hiệu lꢀc kể từ ngày 01/01/2015.

Thꢃy Linh (2020), Thu thuế thu nhập cá nhân đang “giảm tốc”.

Tổng Cꢂc thuế (2018), Báo cáo Tổng kết tình hình thꢀc hiện nhiệm vꢂ công tác thuế năm 2018.

Tổng Cꢂc thuế (2019), Báo cáo Tổng kết tình hình thꢀc hiện nhiệm vꢂ công tác thuế năm 2019.

Ủy ban thường vꢂ Quốc hội (2020), Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 ngày 2/6/2020 về điều chỉnh mức giảm trừ gia

cảnh cꢁa thuế Thu nhập cá nhân.

VEPR (2019), Đánh giá tác động cꢁa tăng thuế giá trị gia tăng đến tổng thể nền kinh tế và phúc lợi hộ gia đình, 2019,

sách chuyên khảo.

Số 233- Tháng 10. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng

23