Tài liệu Kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số cho tỉnh Bắc Giang
CÁC TỪ VIẾT TẮT
Cơ sở dữ liệu
CSDL
DTTS
EMDP
MPLIS
PTNT
TCQLĐĐ
TNMT
TW
Dân tộc thiểu số
Kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số
Hệ thống thông tin đất đai quốc gia đa mục tiêu
Phát triển nông thôn
Tổng cục Quản lý đất đai
Tài nguyên và Môi trường
Trung ương
UBND
VILG
Ủy ban nhân dân
Dự án “Tăng cường quản lý đất đai và cơ sở dữ liệu đất đai”
Văn phòng Đăng ký
VPĐK
PPMU
Ban Quản lý Dự án cấp tỉnh
2
MỤC LỤC
CÁC TỪ VIẾT TẮT ............................................................................................. 1
MỤC LỤC............................................................................................................. 3
I. TỔNG QUAN DỰ ÁN...................................................................................... 4
1. Khái quát về Dự án ......................................................................................... 4
2. Nội dung dự án.............................................................................................. 4
II. TÓM TẮT ĐÁNH GIÁ XÃ HỘI ...................................................................... 6
4. Khung chính sách và cơ sở pháp lý .............................................................. 10
V. TỔ CHỨC THỰC HIỆN................................................................................ 22
VIII. KINH PHÍ DỰ KIẾN................................................................................. 24
3
I. TỔNG QUAN DỰ ÁN
1. Khái quát về Dự án
Mục tiêu của Dự án “Tăng cường quản lý đất đai và cơ sở dữ liệu đất
đai” (viết tắt VILG) là nhằm phát triển, vận hành một hệ thống thông tin đất đai
quốc gia đa mục tiêu nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của Chính phủ, doanh
nghiệp và người dân; nâng cao hiệu lực, hiệu quả và minh bạch của công tác
quản lý đất đai tại địa bàn thực hiện dự án thông qua việc hoàn thiện cơ sở dữ
liệu đất đai, ở cả cấp quốc gia và các địa phương.
Mục tiêu cụ thể của dự án:
Phát triển và vận hành Hệ thống thông tin đất đai đa mục đích để đáp ứng
tốt hơn nhu cầu của các tổ chức, doanh nghiệp và người dân.
- Phát triển, vận hành một hệ thống thông tin đất đai đa mục tiêu nhằm
đáp ứng tốt hơn nhu cầu của địa phương, doanh nghiệp và người dân.
- Nâng cao hiệu lực, hiệu quả và minh bạch của công tác quản lý đất đai
tại địa bàn thực hiện dự án thông qua việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.
- Hoàn thiện và vận hành CSDL đất đai của địa phương (dữ liệu địa chính,
dữ liệu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, dữ liệu giá đất, dữ liệu thống kê, kiểm
kê đất đai) phục vụ công tác quản lý đất đai, cung cấp dịch vụ công về đất đai,
kết nối với Trung ương và chia sẻ thông tin đất đai với các ngành có liên quan
(thuế, công chứng, ngân hàng,…).
- Hoàn thiện việc cung cấp dịch vụ công trong lĩnh vực đất đai thông qua
việc hiện đại hóa hệ thống VPĐK từ việc cải tiến quy trình, tiêu chuẩn dịch vụ
tới việc trang bị thiết bị đầu - cuối của VPĐK và đào tạo cán bộ.
- Nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của
cộng đồng đối với Dự án; đặc biệt là đối với công tác xây dựng, quản lý và vận
hành hệ thống thông tin đất đai; hệ thống theo dõi, đánh giá quản lý và sử dụng
đất đai.
2. Nội dung dự án
Dự án sẽ bao gồm 3 hợp phần như sau:
• Hợp phần 1: Tăng cường chất lượng cung cấp dịch vụ đất đai
Hợp phần này sẽ hỗ trợ: (I) Hiện đại hóa và tăng cường chất lượng cung cấp
dịch vụ công trong lĩnh vực đất đai, (II) Đào tạo, truyền thông và tổ chức thực hiện
kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số; (III) Thiết lập và thực hiện Hệ thống theo dõi
và đánh giá việc quản lý và sử dụng đất.
Hợp phần này sẽ hỗ trợ nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ đất đai
thông qua việc hoàn thiện quy trình và tiêu chuẩn dịch vụ, cải tạo cơ sở vật
chất, nâng cao năng lực của các cán bộ VPĐK ở các huyện dự án. Hợp phần
này sẽ hỗ trợ việc thống nhất các tiêu chuẩn nghiệp vụ và cơ sở vật chất của
VPĐK và Chi nhánh VPĐK, đồng thời tăng cường sự tham gia của người
4
dân, khu vực tư nhân và các bên liên quan khác thông qua các chiến dịch
truyền thông và nâng cao nhận thức. Các hoạt động của hợp phần này sẽ tạo
điều kiện để triển khai các hoạt động kỹ thuật trong khuôn khổ Hợp phần 2
của dự án. Ngoài ra, Hợp phần này cũng sẽ giúp theo dõi việc thực hiện quản
lý sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 và dần dần đáp ứng
các nhu cầu của nền kinh tế, xã hội trong hiện tại và trong tương lai về khả
năng tiếp cận tốt hơn với các thông tin và dịch vụ thông tin đất đai.
• Hợp phần 2: Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai và triển khai hệ thống
thông tin đất đai quốc gia đa mục tiêu (MPLIS)
Hợp phần này hỗ trợ cho: (I) phát triển một mô hình hệ thống thông tin
đất đai đa mục tiêu, tập trung, thống nhất trên phạm vi toàn quốc; (thiết lập hạ
tầng công nghệ thông tin, phần mềm để quản trị và vận hành hệ thống cho cả
nước; (II) Xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia với 04 thành phần là: (1)
thông tin địa chính; (2) quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; (3) giá đất và (4)
thống kê, kiểm kê đất đai; (III) Phát triển triển Cổng thông tin đất đai, dịch vụ
công điện tử trong lĩnh vực đất đai và chia sẻ, liên thông dữ liệu với các
ngành, lĩnh vực khác dựa trên Khung kiến trúc chính phủ điện tử được Bộ
Thông tin và Truyền thông ban hành nhằm tăng cường sự tham gia của người
dân đối với hệ thống MPLIS.
• Hợp phần 3: Hỗ trợ quản lý dự án
Hợp phần này sẽ: (I) hỗ trợ quản lý dự án, (II) hỗ trợ theo dõi và đánh giá
dự án.
- Tên dự án: “Tăng cường quản lý đất đai và cơ sở dữ liệu đất đai”,
Tiếng Anh “Vietnam - Improved Land Governance and Database Project”, tên
viết tắt: VILG.
- Tên nhà tài trợ: Ngân hàng Thế giới.
- Cơ quan chủ quản đề xuất dự án: Bộ Tài nguyên và Môi trường.
- Cơ quan chủ quản tham gia dự án: Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Giang.
- Chủ dự án:
+ Chủ dự án đề xuất dự án: Tổng cục Quản lý đất đai (TCQLĐĐ), Bộ Tài
nguyên và Môi trường (Bộ TNMT).
+ Chủ dự án đối với địa bàn được đầu tư xây dựng CSDL đất đai: Sở Tài
nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang.
- Thời gian thực hiện dự án: Từ năm 2017 đến năm 2022.
- Địa điểm triển khai dự án: Dự kiến dự án sẽ được triển khai tại 08
huyện của tỉnh Bắc Giang, gồm: Thành phố Bắc Giang, huyện Yên Dũng, huyện
Lạng Giang, huyện Lục Nam, huyện Yên Thế, huyện Tân Yên, huyện Hiệp Hòa,
huyện Việt Yên.
5
II. TÓM TẮT ĐÁNH GIÁ XÃ HỘI
PPMU sẽ tiến hành một đánh giá xã hội để thu thập dữ liệu và thông tin
về các cộng đồng dân tộc thiểu số trong khu vực dự án.
1. Phạm vi, khu vực DTTS sinh sống trong khu vực triển khai dự án
Dân tộc thiểu số chính sống ở các huyện dự án của tỉnh Bắc Giang là
người Tày và Nùng với dân số lần lượt là 41.136 và 29.937 người, trong đó
người Kinh, dân tộc chiếm đa số ở Việt Nam, chiếm 1.459.875 người. Các
huyện có người dân tộc thiểu số sinh sống tại tỉnh Bắc Giang như Bảng dưới
đây:
Nhóm người dân Nhóm người Nhóm người dân Nhóm người
tộc 1
dân tộc 2
tộc 3
dân tộc khác
Huyện
Tên
Số
Tên
Số
Tên Số lượng Tên
Số
lượng
lượng
lượng
TP
Bắc Nùng
195
Tày
337
Kinh 170.599 Khác
27
Giang
Lạng Giang
Lục Nam
Yên Thế
Nùng
Nùng
Nùng
Nùng
Nùng
Nùng
Nùng
7.767
7.701
Tày
Tày
1.645 Kinh 212.265 Khác
9.661 Kinh 222.345 Khác
6.648 Kinh 106.407 Khác
1.139 Kinh 189.794 Khác
108
365
226
203
140
76
23.486 Tày
Tân Yên
1.299
268
Tày
Tày
Tày
Tày
Hiệp Hòa
Việt Yên
Yên Dũng
Tổng cộng
386
232
228
Kinh 246.964 Khác
Kinh 160.039 Khác
Kinh 151.462 Khác
232
188
83
Nùng 41.136 Tày 29.937 Kinh 1.459.875 Khác 1.192
Nguồn: Thống kê sách vàng tỉnh Bắc Giang năm 2017
2. Đặc điểm kinh tế, văn hóa xã hội của DTTS trong vùng dự án
Tính đến ngày 31/12/2017, tổng dân số trung bình toàn tỉnh Bắc Giang có
1.774.421 dân; trong đó chủ yếu là dân tộc Nùng chiếm 6% tổng dân số; tiếp đến
là dân tộc Tày chiếm 4%; dân tộc Kinh chiếm 86,1%; dân tộc Sán Dìu chiếm
2%; dân tộc khác là chiếm 0,09%.
Đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Bắc Giang sinh sống trải đều ở 10/10
huyện, thành phố của tỉnh. Đặc thù riêng của từng dân tộc thiểu số như sau:
a) Dân tộc Nùng:
6
Dân tộc Nùng có số dân đứng thứ nhất trong tỉnh Bắc Giang. Tính đến
năm 2017, dân số người Nùng ở Bắc Giang có khoảng 93.284 người, chiếm 6%
tổng dân số của tỉnh. Người Nùng phân bố đều ở các huyện, thành phố trên địa
bàn toàn tỉnh, nhất là sinh sống ở huyện Sơn Động, huyện Yên Thế, huyện Lạng
Giang, huyện Lục Nam và huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang.
Người Nùng định cư thành từng làng với quy mô lớn nhỏ khác nhau.
Làng bản được xây dựng tập trung chủ yếu ven triền đồi. Địa bàn cư trú nằm kề
sát khu vực đất đai canh tác và gần nguồn nước. Phần lớn nhà của người Nùng
là nhà sàn là loại nhà cột kê, hai mái chính và hai trái hình thang cân, có từ 3 đến
5 gian vách bằng vầu, tre nứa, song những nhà khá giả lát bằng ván sẻ có hai cầu
thang lên xuống, sàn thường làm cách mặt đất khoảng 1,6 mét.
Nguồn sinh sống chính của người Nùng là cây lúa và cây ngô. Họ kết hợp
làm ruộng nước ở các vùng khe dọc với trồng lúa cạn trên các sườn đồi. Đồng
bào Nùng còn trồng nhiều cây công nghiệp, cây ăn quả lâu năm như quýt, hồng,
hồi... Hồi là cây quý nhất của đồng bào, hàng năm mang lại nguồn lợi đáng kể.
Các ngành nghề thủ công phổ biến cũng được phát triển nhất là nghề dệt, nghề
mộc và đan lát.
Mỗi làng đều có Trưởng thôn được người dân trong thôn bầu và có trách
nhiệm nắm bắt các thông tin liên quan, các chủ trương, chính sách của Đảng và
nhà nước để truyền bá lại cho người dân trong thôn, nhiệm vụ của Trưởng thôn
gần giống các Già làng trước đây. Nhìn chung, người Nùng vẫn mang tính cộng
đồng đoàn kết gắn bó giữa các thành viên, tương trợ, đoàn kết, chia sẻ trong ăn
uống lễ tết, sự quan tâm giúp đỡ lẫn nhau. Sự liên kết giữa các gia đình cũng
như sự gắn bó của mỗi thành viên với làng dựa trên quan hệ thân tộc hoặc quan
hệ láng giềng.
Về ngôn ngữ giao tiếp đa số người dân tộc Nùng đều nghe và nói được
tiếng phổ thông ( Tiếng Việt), lên việc triển khai Kế hoạch phát triển dân tộc
thiểu số là khá thuận lợi.
Hiện nay, hầu hết người đồng bào dân tộc Nùng ở một số địa bàn các
huyện trong tỉnh đã được cấp GCN theo dự án đo đạc cấp GCN thuộc dự án tổng
thể hoặc các dự án cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các thửa đất của
người dân cơ bản đã đã được cấp giấy theo đúng mục đích sử dụng và chủ sử
dụng. Tuy nhiên trong quá trình cấp giấy chứng nhận QDS đất gặp rất nhiều khó
khăn như thường thì các đồng bào dân tộc cho tặng con cái, mua bán, chuyển
nhượng không có giấy tờ giao dịch theo quy định chủ yếu là giao dịch bằng
miệng hoặc bằng giấy viết tay không có xác nhận…mặt khác việc làm thất lạc,
mất giấy chứng nhận QSD đất đã cấp cũng phổ biến vì người dân chưa thấy việc
có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là quan trọng họ vẫn còn phong tục đất
cha ông để lại sử dụng lâu đời không ai lấn chiếm được. Tuy nhiên bằng nhiều
hình thức thực hiện, đến nay hầu hết người đồng bào dân tộc Nùng ở địa bàn các
huyện, thành phố Bắc Giang đã thực hiện cơ bản việc cấp giấy chứng nhận QSD
đất cho người dân trên địa bản tỉnh nói chung và đồng bào các dân tộc nói riêng.
7
b) Dân tộc Tày
Dân tộc Tày là dân tộc có số dân đông thứ hai sau dân tộc Nùng tại tỉnh
Bắc Giang, với số lượng khoảng 54.919 người, chiếm 4 % dân số của tỉnh.
Địa bàn cư trú của dân tộc Tày phân bố hầu hết ở 10/10 huyện, thành phố
của tỉnh Bắc Giang. Giống như đồng bào người Nùng, người Tày sống tập trung
thành từng bản, làng sinh sống định canh định cư, quây quần thành từng bản
làng chừng 15 đến 20 hộ thậm trí 80 hộ; chủ yếu sống ở các vùng thung lũng,
sườn núi nơi thuận tiện cho giao thông đi lại. Nhà của người Tày phổ biến là loại
nhà đất 3 gian, 2 mái (không có chái), tường trình đất hoặc thưng phên nứa, gỗ
xung quanh, mái lợp cỏ tranh. Đồng bào người Tày là cư dân nông nghiệp có
truyền thống làm lúa nước, từ lâu đời đã biết thâm canh và áp dụng rộng rãi các
biện pháp thủy lợi như đắc máng, đắp phai làm cọn lấy nước tưới ruộng lúa.
Ngoài lúa nước đồng bào người tày còn trồng lúa khô, hoa màu, cây ăn quả...
Chăn nuôi phát triển với nhiều loại gia súc, gia cầm nhưng cách nuôi thả rông
cho đến nay vẫn còn phổ biến.
Nội bộ làng bản người Tày bao gồm các quan hệ láng giềng và quan hệ
thân tộc cùng tồn tại và chi phối đời sống bản sắc văn hóa dân tộc. Người trong
làng, phần đông là họ hàng, dâu rể xa gần, quan hệ chằng chéo với nhau.
Giống như đồng bào người Nùng, người Tày hiện nay hầu hết đã được
cấp GCN theo dự án đo đạc, các loại đất còn lại sẽ tiếp tục thực hiện theo các dự
án khác.
Về ngôn ngữ giao tiếp đa số người dân tộc Tày đều nghe và nói được
tiếng phổ thông ( Tiếng Việt), lên việc triển khai Kế hoạch phát triển dân tộc
thiểu số là khá thuận lợi.
Hiện nay, hầu hết người đồng bào dân tộc Tày ở một số địa bàn các
huyện trong tỉnh đã được cấp GCN theo dự án đo đạc cấp GCN thuộc dự án tổng
thể hoặc các dự án cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Các thửa đất của
người dân cơ bản đã đã được cấp giấy theo đúng mục đích sử dụng và chủ sử
dụng. Tuy nhiên trong quá trình cấp giấy chứng nhận QDS đất gặp rất nhiều khó
khăn như thường thì các đồng bào dân tộc cho tặng con cái, mua bán, chuyển
nhượng không có giấy tờ giao dịch theo quy định chủ yếu là giao dịch bằng
miệng hoặc bằng giấy viết tay không có xác nhận…mặt khác việc làm thất lạc,
mất giấy chứng nhận QSD đất đã cấp cũng phổ biến vì người dân chưa thấy việc
có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là quan trọng họ vẫn còn phong tục đất
cha ông để lại sử dụng lâu đời không ai lấn chiếm được.
c) Dân tộc khác:
Ngoài dân tộc Nùng, Tày tại tỉnh Bắc Giang còn có dân tộc Dao, Sàn Dìu,
Hoa, Sán Chí, Cao Lan...về bản sắc văn hóa của các dân tộc này hầu hết gần
giống với đồng bào Nùng, Tày trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.
3. Đánh giá tác động khi triển khai thực hiện dự án
3.1. Các tác động tích cực:
8
Qua các phương pháp điều tra, phân tích và phỏng vấn, tham vấn người
dân, nhìn chung, việc triển khai thực hiện dự án được cho rằng sẽ đem lại nhiều
tác động tích cực đối với cộng đồng dân cư trong vùng dự án, trong đó có lợi ích
của cộng đồng dân tộc thiểu số, cụ thể như sau:
- Giảm thời gian hành chính và tăng hiệu quả cho người sử dụng đất:
Việc thực hiện các thủ tục hành chính trên môi trường mạng internet sẽ tăng
cường tính minh bạch về thông tin trong việc kê khai, thực hiện các thủ tục của
người dân, tiết kiệm thời gian và tính hiệu quả trong việc tiếp cận với các cơ
quan và công chức nhà nước. Dựa vào các hoạt động cải cách hành chính, chi
phí đi lại và giấy tờ, cùng với các vấn đề về quan liêu và sự phiền nhiễu sẽ được
giảm thiểu.
- Cải thiện môi trường kinh doanh: Với sự minh bạch về thông tin đất
đai và việc tra cứu thông tin một cách thuận tiện, nhà đầu tư có thể thu được các
thông tin mà họ cần để phục vụ cho lô đất mà họ nhắm tới (tình trạng của lô đất,
yêu cầu và các thủ tục của hợp đồng mà không cần phải đến vị trí lô đất).
- Cải thiện thủ tục hành chính cho các dịch vụ công cộng và người sử
dụng đất hộ gia đình: Dựa vào việc chia sẻ về thông tin đất đai giữa các dịch vụ
công liên quan, như phòng công chứng, cơ quan thực thi pháp luật và cơ quan
thuế …. cho thấy sự cải thiện đáng kể trong đẩy nhanh sự phối hợp trong giải
quyết công cho người sử dụng đất. Đặc biệt, sự liên kết giữa các phòng công
chứng với nhau sẽ tránh được việc sự chồng chéo trong dịch vụ công chứng như
là công chứng viên có thể kiểm tra được lô đất đó có được công chứng tại một
nơi khác hay không trước khi họ tiến hành các dịch vụ công chứng. Điều này
cũng sẽ dẫn đến việc giảm chi phí của quá trình kiểm tra và xác mình hồ sơ vì
hồ sơ đó đã có sẵn trên hệ thống MPLIS. Những đối tượng sử dụng là hộ gia
đình, cá nhân có thể hưởng lợi từ việc liên kết giữa các phòng công chứng vì có
thể giảm thiểu rủi ro và chi phí liên quan. Họ có thể kiểm tra về việc lô đất của
họ có nằm trong khu vực dự án, hay quy hoạch cho vùng phát triển mới hoặc
trong một cuộc tranh chấp nào đó. Điều này sẽ làm giảm tối thiểu các rủi ro
trong giao dịch về đất.
3.2. Tác động tiêu cực:
Dự án sẽ đặt trọng tâm vào việc cải thiện khung pháp lý, xây dựng và điều
hành MPLIS trên cơ sở dữ liệu về đất đai hiện có để quản lý đất tốt hơn và phát
triển kinh tế - xã hội. Dự án không đề xuất xây dựng bất kỳ công trình dân dụng
nào, do đó sẽ không có thu hồi đất. Sẽ không có bất kì tác động nào gây ra hạn
chế cho việc khai thác các tài nguyên thiên nhiên và ngược lại, do đó, tác động
tiêu cực khi triển khai dự án hầu như không có. Tuy nhiên, sẽ phát sinh các vấn
đề thực tiễn cần giải quyết khi các thông tin liên quan đến người sử dụng đất rõ
ràng, cụ thể và minh bạch hơn như: Tranh chấp đất đai, quyền và lợi ích hợp
pháp của từng chủ thể sử dụng đất khi có sự so sánh… Việc giải quyết những
tác động tiêu cực sẽ được thể hiện trong các hoạt động cụ thể tại bản Kế hoạch
này để đảm bảo việc tổ chức thực hiện.
9
4. Khung chính sách và cơ sở pháp lý
4.1. Quy định pháp lý hiện hành của Việt Nam đối với các nhóm dân
tộc thiểu số
Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn xác định vấn đề dân tộc, công tác dân
tộc luôn có vị trị chiến lược quan trọng. Tất cả người dân tộc ở Việt Nam đều có
đầy đủ quyền công dân và được bảo vệ bằng các điều khoản công bằng theo
Hiến pháp và pháp luật. Chủ trương, chính sách cơ bản đó là "Bình đẳng, đoàn
kết, tương trợ giúp nhau cùng phát triển”, trong đó vấn đề ưu tiên là "đảm bảo
phát triển bền vững vùng DTTS và miền núi”.
Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 đã ghi
nhận quyền bình đẳng giữa các dân tộc ở Việt Nam (Điều 5) như sau:
“1. Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là quốc gia thống nhất của
các dân tộc cùng sinh sống trên đất nước Việt Nam.
2. Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát
triển; nghiêm cấm mọi hành vi kỳ thị, chia rẽ dân tộc.
3. Ngôn ngữ quốc gia là tiếng Việt. Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói,
chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc, phát huy phong tục, tập quán, truyền thống và
văn hoá tốt đẹp của mình.
4. Nhà nước thực hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện để
các DTTS phát huy nội lực, cùng phát triển với đất nước.”
Hiến pháp sửa đổi qua các năm từ 1946, 1959, 1980, 1992 và đến năm
2013 đều quy định rõ “Tất cả các dân tộc là bình đẳng, thống nhất, tôn trọng và
giúp đỡ nhau để cùng phát triển; tất cả các hành vi phân biệt đối xử, phân biệt
dân tộc; DTTS có quyền sử dụng tiếng nói và chữ viết, duy trì bản sắc của dân
tộc, và duy trì phong tục, nguyên tắc và truyền thống của họ. Nhà nước thực
hiện chính sách phát triển toàn diện và tạo điều kiện thuận lợi cho người DTTS
phát huy sức mạnh nội lực để bắt kịp với sự phát triển của quốc gia”.
Các vấn đề về đất đai là bản chất chính trị và có thể gây tác động tới sự
phát triển kinh tế - xã hội của rất nhiều quốc gia, đặc biệt là những nước đang
phát triển. Chính sách đất đai có tác động rất lớn đối với sự phát triển bền vững
và cơ hội về phát triển kinh tế - xã hội cho mọi người cả ở khu vực nông thôn và
thành thị, đặc biệt là những người nghèo.
Tại Điều 53, Hiến pháp và Điều 4, Luật đất đai 2013 đã nêu rõ về vấn đề
sở hữu đất như sau: “Đất đai thuộc sở hữu của toàn dân do Nhà nước đại diện
chủ sở hữu và thống nhất quản lý. Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho người
sử dụng đất theo quy định của Luật này”. Theo quy định này thì đất đai là thuộc
sở hữu của toàn dân, Nhà nước đóng vai trò là đại diện chủ sở hữu để quản lý và
Nhà nước trao quyền sử dụng đất cho các đối tượng sử dụng đất (người sử dụng
đất) với các hình thức giao đất, cho thuê đất và công nhận quyền sử dụng đất
theo các quy định của pháp luật về đất đai.
10
Điều 27, Luật Đất đai năm 2013 quy định: Nhà nước có chính sách về đất
ở, đất sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào DTTS phù hợp với phong tục, tập
quán, bản sắc văn hóa và điều kiện thực tế của từng vùng; có chính sách tạo điều
kiện cho đồng bào DTTS trực tiếp sản xuất nông nghiệp ở nông thôn có đất để
sản xuất nông nghiệp.
Điều 28, Luật Đất đai năm 2013 quy định: Nhà nước có trách nhiệm xây
dựng, quản lý hệ thống thông tin đất đai và bảo đảm quyền tiếp cận của tổ chức,
cá nhân đối với hệ thống thông tin đất đai; thực hiện công bố kịp thời, công khai
thông tin cho các tổ chức, cá nhân; cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền
trong quản lý, sử dụng đất đai có trách nhiệm tạo điều kiện, cung cấp thông tin
về đất đai cho tổ chức, cá nhân theo quy định.
Điều 43, Luật đất đai 2013 về “Lấy ý kiến về quy hoạch, kế hoạch sử
dụng đất” quy định: Cơ quan nhà nước lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất như
được quy định tại khoản 1 và 2 của Điều 42 của Luật này sẽ có trách nhiệm tổ
chức lấy ý kiến đóng góp của Nhân dân về quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất”.
Việc lấy ý kiến của người dân sẽ được diễn ra thông qua công khai thông tin về
nội dung của quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, qua các hội nghị và tham vấn
trực tiếp.
Điều 110, Luật Đất đai năm 2013 quy định miễn, giảm tiền sử dụng đất,
tiền thuê đất đối với trường hợp sử dụng đất để thực hiện chính sách nhà ở, đất ở
đối với hộ gia đình, cá nhân là DTTS ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc
biệt khó khăn, vùng biên giới, hải đảo; sử dụng đất sản xuất nông nghiệp đối với
hộ gia đình, cá nhân là dân tộc thiểu số.
Theo quy định của Luật Đất đai, cộng đồng dân cư gồm cộng đồng người
Việt Nam sinh sống trên cùng địa bàn thôn, làng, ấp, bản, buôn, phum, sóc, tổ
dân phố và điểm dân cư tương tự có cùng phong tục, tập quán hoặc có chung
dòng họ. Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có công trình là đình, đền, miếu,
am, từ đường, nhà thờ họ; đất nông nghiệp quy định tại Khoản 3, Điều 131, Luật
Đất đai và đất đó không có tranh chấp, được Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất
xác nhận là đất sử dụng chung cho cộng đồng thì được cấp Giấy chứng nhận
quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (Điều
100) và được Nhà nước giao đất, công nhận quyền sử dụng đất để bảo tồn bản
sắc dân tộc gắn với phong tục, tập quán của các dân tộc (Điều 131), đồng thời
việc giao đất, cho thuê đất phải ưu tiên hộ gia đình, cá nhân là DTTS không có
đất hoặc thiếu đất sản xuất ở địa phương (Điều 133).
Nhà nước yêu cầu áp dụng chính sách kinh tế - xã hội cho từng vùng và
từng dân tộc, có tính đến nhu cầu cụ thể của các nhóm DTTS. Kế hoạch và chiến
lược phát triển kinh tế - xã hội cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam
chú trọng tới DTTS. Một vài chương trình chính của DTTS, như Chương trình
135 (xây dựng cơ sở hạ tầng cho khu vực nghèo, vùng xa và sâu) và Chương
trình 134 (xóa nhà tạm).
4.2. Sự thống nhất với chính sách hoạt động của Ngân hàng thế giới về
11
người bản địa
Chính sách hoạt động 4.10 (cập nhật năm 2013) của Ngân hàng Thế giới
(WB) yêu cầu Bên đi vay thực hiện một quá trình tham vấn tự do, được thông
báo trước và được thực hiện trước khi tiến hành dự án với người dân bản địa khi
người dân bản địa bị ảnh hưởng bởi dự án. Mục đích của việc tham vấn này là
nhằm tránh hoặc giảm đến mức tối thiểu những tác động xấu của dự án đến
người DTTS và để đảm bảo các hoạt động của dự án phù hợp với văn hóa và
phong tục của địa phương. Khuyến khích việc ra quyết định của địa phương và
sự tham gia của cộng đồng trong khuôn khổ quy định pháp luật của Việt Nam về
phân cấp và về đất đai phù hợp với chính sách của Ngân hàng thế giới.
Chính sách an toàn của Ngân hàng thế giới chỉ rõ người dân bản địa là
nhóm (a) tự xác định là những thành viên của nhóm văn hóa bản địa riêng biệt
và điều đó được những nhóm khác công nhận; (b) cùng chung môi trường sống
riêng biệt về mặt địa lý hoặc cùng lãnh thổ của tổ tiên trong khu vực dự án và
cùng chung nguồn tài nguyên thiên nhiên trong những môi trường và lãnh thổ
này; (c) thể chế về văn hóa theo phong tục tập quán riêng biệt so với xã hội và
văn hóa chủ đạo; và (d) một ngôn ngữ bản địa, thường là khác với ngôn ngữ
chính thức của đất nước hoặc của vùng.
Trong phạm vi triển khai dự án VILG, các nhóm dân tộc thiểu số tại các
địa bàn triển khai dự án có khả năng nhận được lợi ích lâu dài từ việc được
truyền thông để nhận thức được các quy định của pháp luật cho đến việc được
tiếp cận với các thông tin đất đai và các dịch vụ đất đai. Việc xây dựng kế hoạch
phát triển DTTS (EMDP) là hành động để giảm thiểu các tác động tiềm tàng có
thể xảy ra trong quá trình triển khai các hoạt động của dự án. Đảm bảo công
cuộc giảm nghèo và phát triển bền vững, đồng thời, tôn trọng đầy đủ nhân phẩm,
quyền con người, giá trị kinh tế và bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số.
III. KẾT QUẢ THAM VẤN CỘNG ĐỒNG
1. Kết quả các phát hiện chính từ tham vấn về xã hội
Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Giang đã phối hợp với các huyện
miền núi trong khu vực dự án tổ chức tham vấn người đồng bào DTTS tại 04
xã/03 huyện (xã Đông Sơn, xã Canh Nâu, huyện Yên Thế; xã Hương Sơn,
huyện Lạng Giang và xã Tam Dị, huyện Lục Nam). Thông tin chi tiết về các đối
tượng được tham vấn xem tại Phụ lục 1 và Phụ lục 2.
PPMU đã thực hiện tham vấn với các đối tượng: (1) Làm công tác quản lý
như cán bộ các Sở, ngành, phòng tài nguyên và môi trường, Chủ tịch Ủy ban
nhân dân xã, Công chức địa chính xã,… (2) Các doanh nghiệp, tổ chức sử dụng
đất; và (3) Cộng đồng DTTS. Kết quả tổng hợp nội dung từ các Phiếu tham vấn
cụ thể như sau:
12
Đơn vị tính: (%)
Cán bộ quản lý
Tổ chức
Đồng bào DTTS
STT
Nội dung tham vấn
Trung
bình
Trung
bình
Trung
bình
Tốt
Kém Tốt
Kém
Tốt
Kém
Cung cấp các thông tin
đất đai của các cơ quan
đăng ký đất đai cho người
sử dụng đất
92
100
5
5
3
89
5
95
1
100
1
2
15
5
Kỹ năng ứng dụng và sử
dụng công nghệ thông tin
20
80
50
Giải quyết các thủ tục
hành chính về đất đai của
các cơ quan đăng ký đất
đai
5
3
4
Giải quyết khiếu nại về
đất đai
95
95
5
5
93
95
7
85
90
15
Tổ chức tuyền truyền,
5 phổ biến để nâng cao
5
nhận thức cộng đồng
Ghi chú: Kết quả được lấy trên cơ sở đa số phiếu đã tổng hợp
Trên cơ sở đó khi PPMU giới thiệu về Dự án “Tăng cường quản lý đất đai
và cơ sở dữ liệu đất đai”, những mục tiêu cụ thể của dự án thì hầu hết các đối
tượng được tham vấn đều bày tỏ sự đồng tình với Dự án và mong muốn dự án
được triển khai sớm để họ được dễ dàng có được các thông tin đất đai cần thiết.
Để giảm thiểu những tác động không mong muốn của dự án về dân tộc
thiểu số, hầu hết những người được hỏi đồng ý đề xuất các biện pháp sau đây:
- Tăng cường công tác cung cấp thông tin về đất đai cho các đối tượng sử
dụng đất theo nhiều loại hình (bao gồm cả dịch vụ công) nhằm hạn chế các
khiếu nại có liên quan đến đất đai của người dân và doanh nghiệp.
- Tập trung, tuyền truyền, phổ biến để nâng cao nhận thức đối với những
đối tượng DTTS, người nghèo với nhiểu hình thức khác nhau phù hợp với từng
đối tượng, phong tục tập quán;
- Tập huấn kỹ năng sử dụng máy tính cho cán bộ thôn và người dân.
2. Khung tham vấn và phương pháp tham vấn cộng đồng
PPMU sẽ thiết lập một khung tham vấn bao gồm các vấn đề về giới và
liên thế giới để cung cấp cơ hội tư vấn và sự tham gia của cộng đồng DTTS, tổ
chức DTTS và các tổ chức dân sự khác trong các hoạt động của dự án trong quá
trình thực hiện dự án. Khung tham vấn sẽ làm rõ (I) mục tiêu tham vấn, (II) nội
dung tham vấn; (II) phương pháp tham vấn; và (IV) thông tin phản hồi. Dựa trên
khung tham vấn, một kế hoạch tham vấn sẽ được xây dựng và triển khai như
13
sau: (I) Mục tiêu tham vấn và thông tin cơ bản cần có từ họ; (II) xác định các
vấn đề cần thiết cho tham vấn; (III) lựa chọn các phương pháp tham vấn phù
hợp với mục tiêu tham vấn và văn hóa của các nhóm DTTS; (IV) chọn địa điểm
và thời gian để tham khảo ý kiến phù hợp với văn hóa và tập quán của các nhóm
DTTS; (V) ngân sách để thực hiện; (VI) thực hiện tư vấn; và (VII) sử dụng kết
quả tham vấn và trả lời.
Một số phương pháp tham vấn phổ biến và hiệu quả là: (I) Họp cộng
đồng hoặc thảo luận nhóm; (II) phỏng vấn với các nhà cung cấp thông tin quan
trọng hoặc phỏng vấn sâu; (III) sử dụng bảng câu hỏi có cấu trúc; (IV) Triển lãm
và trình diễn di động. Các phương pháp và ngôn ngữ được chọn sẽ phù hợp với
văn hóa và thực tiễn của cộng đồng DTTS. Ngoài ra, thời gian thích hợp sẽ được
phân bổ để có được sự hỗ trợ rộng rãi từ những người liên quan.
Các thông tin liên quan đến dự án có liên quan, đầy đủ và có sẵn (bao
gồm các tác động tiêu cực và tiềm năng) cần được cung cấp cho người DTTS
theo những cách phù hợp nhất về mặt văn hóa trong quá trình thực hiện dự án.
IV. KẾ HOẠCH TRIỂN KHAI CÁC HOẠT ĐỘNG
Dựa trên kết quả tham vấn và đánh giá, kế hoạch hành động bao gồm các
hoạt động sau để đảm bảo người dân tộc thiểu số nhận được lợi ích kinh tế xã
hội tối đa của dự án theo cách phù hợp với văn hóa, bao gồm đào tạo để nâng
cao năng lực của các cơ quan thực hiện dự án.
1. Hoạt động 1: Thiết lập nhóm tư vấn cộng đồng cấp tỉnh, nhóm
tham gia cộng đồng cấp huyện
Để xây dựng một kênh phổ biến thông tin và tiếp nhận ý kiến phản hồi của
người sử dụng đất, đặc biệt là cộng đồng DTTS, một nhóm tư vấn cộng đồng
cấp huyện cần được thành lập. Thành phần của nhóm bao gồm đại diện của Ban
DTTS, Phòng TNMT, VPĐK đất đai, Mặt trận tổ quốc, Hội phụ nữ, cán bộ Ban
QLDA tỉnh, lãnh đạo xã, cán bộ địa chính xã, Mặt trận tổ quốc xã, Hội phụ nữ
xã. UBND tỉnh Bắc Giang ra quyết định thành lập nhóm và quy định cơ chế hoạt
động của nhóm. Nhiệm vụ chính của nhóm là phổ biến thông tin về dự án và
thực hiện các cuộc tham vấn với cộng đồng DTTS về các hoạt động của dự án
nhằm thu thập thông tin và ý kiến phản hồi của cộng đồng DTTS về các vấn đề
chính sau đây để cung cấp kịp thời cho Ban QLDA và các cơ quan thực hiện dự
án cũng như cộng đồng DTTS:
- Nhu cầu về thông tin đất đai của cộng đồng DTTS ở địa phương;
- Các yếu tố văn hóa và phong tục tập quán của cộng đồng DTTS cần được
quan tâm trong quá trình thực hiện các hoạt động của dự án;
- Phong tục truyền thống về sử dụng đất đai của cộng đồng DTTS cần được
quan tâm xem xét trong quá trình xử lý cũng như cung cấp thông tin về đất đai;
- Những trở ngại trong việc phổ biến thông tin, tham vấn và tham gia của
cộng đồng DTTS trong quá trình thực hiện dự án và sử dụng các thành quả của
dự án;
14
- Đề xuất các giải pháp khắc phục các trở ngại nhằm đảm bảo sự ủng hộ
rộng rãi của cộng đồng DTTS đối với dự án và sử dụng các thành quả của dự án
một cách hiệu quả và bền vững;
- Tiếp nhận các khiếu nại và làm việc với các cơ quan liên quan để giải
quyết các khiếu nại và phản hồi kết quả giải quyết khiếu nại của người dân một
cách kịp thời.
Trong quá trình thực hiện dự án, Ban QLDA và các đơn vị liên quan cần
tham vấn thường xuyên với nhóm này.
Các phương pháp tham vấn có thể được sử dụng phù hợp với đặc điểm
văn hóa của các DTTS là họp cộng đồng, thảo luận nhóm mục tiêu (nhóm phụ
nữ, nhóm dễ bị tổn thương), phỏng vấn sâu những người cung cấp thông tin chủ
chốt (già làng, trưởng thôn bản, cán bộ quản lý đất đai, đại diện các nhà cung
cấp dịch có liên quan), trình diễn mô hình. Các phương pháp này cần bao gồm
các yếu tố về giới và liên thế hệ, tự nguyện, và không có sự can thiệp.
Tham vấn cần được thực hiện hai chiều, tức là cả thông báo và thảo luận
cũng như lắng nghe và trả lời thắc mắc. Tất cả các cuộc tham vấn cần được tiến
hành một cách thiện chí, tự do, không hăm dọa hay ép buộc, tức là không có sự
hiện diện của những người có thể ảnh hưởng đến người trả lời, cung cấp đầy đủ
thông tin hiện có cho những người được tham vấn nhận được sự đồng thuận
rộng rãi của cộng đồng DTTS đối với các hoạt động của dự án. Phương pháp
tiếp cận toàn diện và đảm bảo bao gồm yếu tố về giới, phù hợp với nhu cầu của
các nhóm bị thiệt thòi và dễ bị tổn thương, đảm bảo các ý kiến có liên quan của
những người bị ảnh hưởng, các bên liên quan khác được cân nhắc trong quá
trình ra quyết định. Đặc biệt, người sử dụng đất là người DTTS sẽ được cung
cấp các thông tin có liên quan về dự án càng nhiều càng tốt, một cách phù hợp
về văn hóa trong thực hiện dự án, theo dõi và đánh giá để thúc đẩy sự tham gia
và hòa nhập. Thông tin có thể bao gồm nhưng không giới hạn về các nội dung
như khái niệm dự án, thiết kế, đề xuất, biện pháp bảo vệ, thực hiện, theo dõi và
đánh giá.
Tất cả các thông tin có liên quan cần lấy ý kiến cộng đồng DTTS sẽ được
cung cấp thông qua hai kênh. Thứ nhất, thông tin sẽ được phổ biến cho các
trưởng thôn/bản tại cuộc họp hàng tháng của họ với lãnh đạo của UBND xã hoặc
Nhóm tham vấn để được chuyển tiếp cho người dân trong các cuộc họp thôn
một cách phù hợp với văn hóa và ngôn ngữ của các nhóm DTTS. Thứ hai, thông
báo bằng tiếng Việt và bằng ngôn ngữ của người DTTS (nếu cần) sẽ được công
khai tại UBND xã ít nhất một tuần trước cuộc tham vấn. Việc thông báo sớm
như vậy đảm bảo người dân có đủ thời gian để hiểu, đánh giá và phân tích thông
tin về các hoạt động được đề xuất.
Ngoài ra, các hoạt động của dự án cần thu hút sự tham gia tích cực và sự
hướng dẫn (chính thức và không chính thức) của các cán bộ địa phương như
trưởng thôn, các thành viên của các nhóm hòa giải ở cấp thôn, bản, ấp… Ban
giám sát cộng đồng ở cấp xã cần giám sát chặt chẽ việc tham gia của các tổ chức
15
địa phương và cán bộ trong các hoạt động khác nhau của dự án VILG. Thông tin
đầu vào được sử dụng để theo dõi và đánh giá có thể bao gồm khả năng truy cập
của người DTTS vào hệ thống thông tin đất đai được thiết lập trong khuôn khổ
dự án, lợi ích từ các thông tin nhận được... Bằng cách cho phép sự tham gia của
các bên liên quan thuộc nhóm DTTS trong quá trình lập kế hoạch dự án, thực
hiện, giám sát và đánh giá, dự án có thể đảm bảo rằng người dân tộc thiểu số
nhận được các lợi ích xã hội và kinh tế từ dự án một cách phù hợp với văn hóa
của họ. Với sự tham gia của cộng đồng DTTS, các thông tin đất đai do VILG
thiết lập sẽ góp phần tăng thêm sự minh bạch và hiệu quả, đạt được các mục tiêu
của dự án đối với các nhóm DTTS. Cần xây dựng năng lực cho các bên liên
quan, đặc biệt là Nhóm tham vấn để tránh những hạn chế đang tồn tại trong việc
thực hiện tham vấn cộng đồng địa phương, chẳng hạn như tham vấn một chiều,
không cung cấp đủ thông tin, vội vàng và có sự ép buộc.
2. Hoạt động 2: Sử dụng các công cụ truyền thông hiện đại.
* Chiến lược truyền thông:
Một chiến lược truyền thông thích hợp cần được thiết lập và thực hiện để
thúc đẩy nhu cầu sử dụng thông tin đất đai của người dân nói chung và người
DTTS cũng như nhóm dễ bi tổn thương nói riêng, đồng thời thể hiện sự cam kết
mạnh mẽ hơn từ các chính quyền địa phương trong việc giải quyết những hạn
chế về cung cấp các dịch vụ thông tin đất đai một cách đầy đủ. Chiến lược
truyền thông và Sổ tay thực hiện của dự án VILG cần xem xét nội dung, các yêu
cầu của người dân đã được phản ánh trong các cuộc tham vấn cộng đồng địa
phương để tránh bỏ qua nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích của họ trong dự án.
Chiến lược truyền thông cần tạo ra một môi trường đối thoại hai chiều, nghĩa là
nó không chỉ là kênh thông tin của dự án đến với cộng đồng, mà còn lắng nghe,
phản hồi và đáp ứng các mối quan tâm của cộng đồng. Vì vậy, điều quan trọng
là phải thiết kế và thực hiện một chiến lược truyền thông toàn diện để hỗ trợ dự
án. Dự thảo chiến lược truyền thông nên tập trung vào các vấn đề sau đây:
- Với bên cung cấp dịch vụ:
✓ Cách thức có được và nâng cao sự cam kết của chính quyền và
những cán bộ thực hiện tại trung ương cũng như địa phương đối với
việc cải cách hệ thống thông tin đất đai hiện nay. Đây là một quá
trình vận động xã hội để xây dựng lòng tin của những người sử
dụng đất. Kết quả của quá trình này, các cơ quan quản lý đất đai
cần tạo ra một môi trường thuận lợi với sự hỗ của VILG; đảm bảo
sự tham gia thường xuyên của người sử dụng đất thông qua việc
đưa ra các câu hỏi và mối quan tâm của họ về quyền lợi của mình
về sử dụng đất cũng như tiếp cận với các thông tin đất đai; cung cấp
các thông tin đất đai đáng tin cậy tại địa phương. Ngoài ra, các cán
bộ địa phương cần nâng cao kỹ năng giao tiếp; biết cách tạo thuận
lợi và tạo diễn đàn cho sự tham gia của cộng đồng trong việc phản
hồi trong quá trình thực hiện dự án VILG.
16
✓ Cách thức xây dựng nền tảng cho sự tham gia của cộng đồng trong
việc thảo luận và đối thoại với các cán bộ quản lý đất đai về các vấn
đề khác nhau, bao gồm cả mối quan tâm và yêu cầu hiểu biết về
quyền sử dụng đất của họ, cũng như kết quả về thông tin đất đai mà
người dân có được từ hệ thống thông tin của dự án.
✓ Cách thức xây dựng nền tảng truyền thông ở các cấp độ khác nhau
(ví dụ phiếu báo cáo của người dân, các cuộc họp thôn …) để nhận
được các thông tin phản hồi về hoạt động của bên cung cấp và khả
năng của các bên này để đối phó với sự gia tăng nhu cầu đối với
dịch vụ thông tin đất đai, đây cũng là một kết quả của dự án VILG.
Các thủ tục về cơ chế phản hồi này cần phải rõ ràng và minh bạch,
đặc biệt là đối với nhóm dễ bị tổn thương. Ví dụ như các việc liên
quan đến các kênh tiếp nhận thông tin phản hồi và những bên liên
quan phải chịu trách nhiệm giải quyết các ý kiến phản hồi và
khoảng thời gian xử lý. Hướng dẫn kịp thời và đáp ứng những quan
tâm và kiến nghị người sử dụng đất phải được cung cấp thông qua
các nền tảng chiến lược truyền thông và quá trình theo dõi.
- Với bên cầu:
✓ Làm thế nào để nâng cao nhu cầu và sau đó duy trì cách thức sử
dụng dịch vụ thông tin đất đai, đặc biệt là nhóm dễ bị tổn thương.
✓ Làm thế nào để tạo ra sự thay đổi trong hành vi giao tiếp, đặc biệt
là giữa các nhóm dân tộc thiểu số khác nhau trong địa bàn dự án.
Chiến lược truyền thông và tài liệu nên được thiết kế có tính đến sự
khác biệt văn hoá trong hành vi giữa các nhóm người dân tộc khác
nhau và thay đổi phù hợp với các hành vi này.
✓ Làm thế nào để điều chỉnh các hoạt động và các buổi tuyên truyền
tại địa phương về thông tin đất đai trong chiến dịch truyền thông để
giải quyết các nhu cầu cụ thể của các nhóm dân tộc thiểu số khác
nhau về ngôn ngữ và văn hoá có liên quan. Chiến lược nên bao gồm
sự khác nhau về phổ biến thông tin giữa các nhóm dân tộc khác
nhau và tận dụng cấu trúc, cơ chế truyền thông đáng tin cậy và các
tổ chức chính thức và không chính thức của người dân tộc thiểu số
thuộc khu vực dự án để phổ biến, cho phép hỗ trợ và tư vấn cho
những người dân tộc thiểu số về sử dụng đất, bằng ngôn ngữ của họ
và theo cách phù hợp với văn hoá của họ. Các cán bộ địa phương sẽ
được khuyến khích tích cực hỗ trợ nhóm khó tiếp cận.
✓ Có cơ chế giải quyết các vướng mắc, rào cản và những khó khăn
gây ra bởi tập quán và tín ngưỡng văn hoá của người DTTS và trả
lời những thắc mắc của các bên liên quan.
- Truyền thông tiếp cận cộng đồng:
17
Các tài liệu truyền thông phù hợp để phổ biến: xây dựng và phổ biến
một bộ trọn gói các tài liệu in ấn và nghe nhìn (tập tài liệu, tờ rơi, áp phích, phim
tài liệu ngắn, chương trình đào tạo, quảng cáo trên tivi, radio…với các biểu
tượng có liên quan, các thông điệp và các khẩu hiệu) cho các nhóm mục tiêu của
chiến lược truyền thông, điều này là cần thiết để đảm bảo các thông điệp và kiến
thức chính sẽ được chuyển giao cho các bên liên quan của dự án VILG, bao gồm
các nhóm dễ bị tổn thương. Công việc này sẽ góp phần nâng cao nhận thức cho
người sử dụng đất, thay đổi thái độ và hành vi của họ trong việc tìm kiếm thông
tin đất đai và về lâu dài góp phần thay đổi và duy trì các hành vi được khuyến
khích theo dự án. Các thiết kế của tài liệu nên phù hợp (về mặt xã hội và văn hoá
đều được chấp nhận) cho các nhóm đối tượng dựa trên tiêu chuẩn về xây dựng
tài liệu truyền thông (rõ ràng, súc tích, trình bầy đẹp và đầy đủ các nội dung…).
Tài liệu cần phải được xây dựng một cách cẩn thận để phổ biến thông tin một
cách hiệu quả cho các gia đình trí thức, các gia đình lao động và gia đình dân tộc
mà tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai, do đó cần sử dụng ngôn ngữ phi kỹ thuật
cộng với các hình vẽ minh họa ở những chỗ có thể là rất quan trọng. Những tài
liệu này nên được thử nghiệm với một số cộng đồng được lựa chọn tại một số
tỉnh của dự án để đánh giá tính toàn diện và hiệu quả nhất có thể. Cuối cùng
nhưng cũng không kém quan trọng là phải tiến hành định hướng, đào tạo cho
các bên liên quan như đã được xác định trong chiến lược truyền thông về cách
sử dụng các tài liệu truyền thông một cách hiệu quả.
Chiến dịch truyền thông: Các chiến dịch truyền thông đại chúng cũng có
thể thích hợp để phổ biến thông tin một chiều. Trọng tâm của chiến dịch nên chủ
yếu tập trung vào thông tin ở các khu vực cụ thể, mà có thể được phát sóng trên
đài truyền hình và đài phát thanh địa phương. Việc sử dụng các loa phóng thanh
xã có thể là một phương tiện hiệu quả để truyền đạt được đến một số lượng lớn
người dân với một chi phí tương đối thấp, nhưng cũng phải nhận thấy rằng
thông tin truyền thông qua các phương tiện này không phải lúc nào cũng lưu lại
và không thể được sử dụng trong các khu vực nơi người dân sống một cách rải
rác. Một cách thích hợp, sử dụng một số các đoạn hát, tiểu phẩm hay các khẩu
hiệu dễ nhớ có thể giải quyết được vấn đề này ở một mức độ nào đó. Cung cấp
thông tin công khai về bản đồ, quy hoạch và thủ tục (theo cách thức dễ tiếp cận)
ở cả cấp huyện và cấp xã cũng có thể hữu ích. Trước khi triển khai MPLIS, các
chiến dịch truyền thông cần được triển khai với nội dung về lợi ích cơ bản và
kiến thức về việc làm thế nào để truy cập và sử dụng thông tin đất đai của
MPLIS và các loại lệ phí liên quan (nếu có). Những chiến dịch này nên được
thực hiện thông qua các cuộc họp, phương tiện truyền thông đại chúng và phổ
biến tài liệu IEC được in ấn hoặc tài liệu nghe nhìn, tùy thuộc vào bối cảnh xã
hội của địa phương cụ thể.
Sự tham gia của các đầu mối thông tin địa phương: Chính quyền địa
phương được khuyến khích tham gia và phát huy vai trò của cán bộ thôn, đặc
biệt là những người từ các tổ chức đoàn thể cộng đồng, công đoàn. Đầu mối
thông tin liên lạc nên là trưởng thôn/bản, vì nhiều nghiên cứu đã cho thấy vai trò
của họ rất quan trọng và hiệu quả trong thực hiện truyền thông. Các cá nhân và
18
tổ chức này chủ yếu là người dân tộc thiểu số đang sinh sống trong khu vực; do
vậy, họ sẽ rất tích cực trong việc truyền, phổ biến chính sách, chương trình đến
người dân địa phương có liên quan. Mỗi địa phương sẽ quyết định về các đầu
mối thông tin liên quan và hiệu quả nhất phù hợp với bối cảnh hiện tại của địa
phương mình.
Tư vấn: Đánh giá chỉ ra rằng nhiều người trả lời không biết về pháp luật
đất đai và làm thế nào áp dụng được nó trong thực tế (giải thích pháp luật). Vì
vậy, có thể cần thiết phải có tư vấn hỗ trợ song song với MPLIS trong một số
cộng đồng.
Thường xuyên tổ chức các cuộc họp địa phương: Các cuộc họp tại
phường, xã thường xuyên bao gồm cả các phiên chất vấn và trả lời định kỳ có
thể là một trong những cách làm hiệu quả nhất để hỗ trợ các cộng đồng địa
phương tham gia vào hoạt động dự án, nhận và phản hồi ý kiến của họ. Tại các
khu vực đô thị, điều này cũng sẽ cung cấp cho người dân có cơ hội để tham gia
chặt chẽ hơn với các cán bộ quản lý đất đai của địa phương so với hiện tại. Tuy
nhiên, thông tin cho người nghèo cần được cung cấp thông qua việc đến thăm
nhà của họ hoặc một cuộc họp với người nghèo vì họ thường không tham dự các
cuộc họp phổ biến.
Công cụ hiện đại: Ban quản lý dự án tỉnh sẽ biên soạn nội dung truyền
thông và sử dụng công cụ truyền thông nghe nhìn dễ hiểu như đĩa DVD với
phần tiếng Việt và một số nội dung dự án VILG dịch sang tiếng các DTTS (nếu
phù hợp) sẽ được chuẩn bị để sử dụng trong quá trình hoạt động tại địa phương
dựa trên các đề xuất của nhóm tham gia cộng đồng cấp huyện. Cách tiếp cận và
sử dụng MPLIS và các dịch vụ của văn phòng đăng ký đất là một số nội dung
được giới thiệu trong công cụ truyền thông này. Công cụ truyền thông này sẽ
được lưu giữ tại các trung tâm văn hóa và UBND xã để có thể dùng diễn giải về
Dự án VILG và việc quản lý/tiếp cận thông tin đất đai.
Thiết bị hiện đại: Ban quản lý dự án tỉnh có thể xem xét trang bị máy
tính tại xã, ấp để người DTTS có thể truy cập thông tin dễ dàng, thuận tiện (cần
có đào tạo và hướng dẫn). Ban quản lý dự án tỉnh tăng cường tiếp cận và chia sẻ
thông tin đất đai cho người DTTS.
3. Hoạt động 3: Đào tạo cho các trưởng thôn, bản, già làng, người có
uy tín trong cộng đồng.
Nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng thuyết trình để tuyên truyền, vận dụng
sáng tạo kiến thức, kỹ năng điều hành, xử lý các công việc phát sinh trong cộng
đồng DTTS trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ của các Trưởng thôn, bản,
… vận động các hộ đồng bào DTTS tích cực tham gia, hưởng ứng thực hiện
hiệu quả mục tiêu của dự án, Ban QLDA cấp tỉnh phối hợp với Ban QLDA cấp
TW tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho các đối tượng là Trưởng thôn, bản,
già làng, người có uy tín,… để họ có thể hỗ trợ trong suốt quá trình thực hiện
Dự án. Các khóa đào tạo, tập huấn cần được thực hiện càng sớm càng tốt và
trong suốt quá trình dự án.
19
4. Hoạt động 4: Tổ chức họp dân ở các thôn, bản… và các xã.
Tại các thôn, bản, xã có đông đồng bào DTTS, Ban quản lý dự án tỉnh,
Nhóm tham vấn cộng đồng cấp huyện sẽ tổ chức nhiều cuộc họp ở từng xã, ấp
với người DTTS tại địa phương để trả lời các câu hỏi và mối quan tâm của họ
(có phiên dịch sang tiếng dân tộc (nếu cần). Các hoạt động này sẽ được bắt đầu
trước khi triển khai dự án và sẽ được duy trì trong suốt chu trình dự án.
Trong các cuộc họp với người DTTS này, các kênh và cách truy cập các
thông tin, tài liệu về đất đai, các chính sách ưu đãi các chính sách phản hồi thông
tin cũng sẽ được giới thiệu.
Ban quản lý dự án tỉnh kết hợp với cơ quan truyền thông đại chúng (đài
phát thanh, truyền hình, báo địa phương) tuyên truyền, phổ biến các thông tin
này trên các phương tiện thông tin đại chúng của tỉnh và các địa phương.
Tài liệu để phục vụ cho các cuộc họp dân, tham vấn lấy ý kiến ở cấp xã do
Văn phòng Ban quản lý dự án tỉnh cung cấp trên cơ sở sử dụng các mẫu, các văn
bản pháp luật hoặc những tài liệu tuyên truyền do Ban quản lý dự án cấp Trung
ương biên soạn. Tất cả các tài liệu thông tin được thực hiện một cách đơn giản,
thông điệp và hình ảnh rõ ràng. Trong điều kiện kinh phí dự án cho phép, một số
nội dung quan trọng sẽ được biên dịch sang ngôn ngữ dân tộc thiểu số (nếu cần)
để phổ biến trong cộng đồng người dân tộc tại địa phương.
5. Hoạt động 5: Đào tạo cán bộ quản lý đất đai.
Nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm và kỹ năng của các cán bộ làm công
tác quản lý nhà nước về đất đai tại các địa phương (Văn phòng đăng ký đất đai),
đảm bảo việc giải quyết các thủ tục hành chính về đất đai khi đồng bào DTTS có
nhu cầu cần thực hiện.
Tổ chức Hội thảo định hướng cho các cán bộ quản lý đất đai trong việc
tiếp cận với người dân tộc thiểu số. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến: (1) nhu cầu
đặc biệt của cộng đồng DTTS; (2) tầm quan trọng về vai trò, trách nhiệm của
các cán bộ thực thi công vụ trong chiến lược, chủ trương, đường lối của Đảng,
chính sách pháp luật của Nhà nước liên quan đến phát triển kinh tế - xã hội khu
vực DTTS. Nâng cao chất lượng phục vụ của các cán bộ làm công tác trong việc
cung cấp dịch vụ thông tin về đất và thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai.
6. Hoạt động 6: Thiết lập dịch vụ hỗ trợ tiếp cận thông tin đất đai và
đăng ký đất đai ở các cộng đồng nơi có các nhóm dân tộc thiểu số sinh sống.
Các Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai sẽ thực hiện dịch vụ hỗ trợ tiếp
cận thông tin đất đai và đăng ký đất đai cho các nhóm dân tộc thiểu số tại các
vùng sâu, xa thông qua hình thức cử cán bộ làm việc định kỳ trực tiếp tại UBND
xã những nơi này, đồng thời tập huấn cán bộ cấp xã thực hiện việc tra cứu, hỗ
trợ tiếp nhận và sử dụng hệ thống thông tin đất đai qua mạng Internet để cung
cấp thông tin đất đai cho các nhóm dân tộc thiểu số và xác nhận các hợp đồng
giao dịch về đất đai.
20
Tải về để xem bản đầy đủ
30 trang
16360
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Tài liệu Kế hoạch phát triển dân tộc thiểu số cho tỉnh Bắc Giang", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ke_hoach_phat_trien_dan_toc_thieu_so_emdp_tinh_bac_giang_du.pdf
