Hoàn thiện pháp luật bảo vệ môi trường để đáp ứng những thách thức hiện nay

o độ t eo qu đ ểm cải thiệ đ ều kiệ o động, bảo đảm quyền của

ời o động nhằm tuân thủ yêu cầu của hội nh p và các tiêu chuẩ o động

quốc tế.

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Mối lo cam kết o động trong FTA thế hệ mới, Minh Bắc, Báo Hà Nội

mới.

2. Cam kết về o độ tro EVFTA, N â A , báo â dâ đ ện tử.

HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG ĐỂ ĐÁP ỨNG

NHỮNG THÁCH THỨC HIỆN NAY

Dương Ngọc Dung¹

I. Tóm tắt

Bảo vệ ô tr ờ và quy định pháp lu t về bảo vệ ô tr ờng là một trong

những vấ đề đ ợc quan tâm nhiều nhất ngày nay. Trong mấy th p kỷ qua, môi

tr ờng toàn cầu, khu vực và ở tro ớc có chiều ớng biế đổi phức tạp. Chất

ợng không khí, nguồ ớc, tài nguyên, hệ s t á … ều đ ở mức

đá báo động. Nh n thứ đ ợ đ ều đó, Đả và N à ớ đã qu tâ đến việc

thực hiện các biện p áp để bảo vệ ô tr ờng. Hệ thống pháp lu t chính là một

trong những công cụ quan trọng trong việc bảo vệ ô tr ờng, việc xây dựng, hoàn

thiện pháp lu t về bảo vệ ô tr ờ đ à ệm vụ trọng tâm nhằ đáp ứng yêu

cầu phát triển kinh tế bền vững, thực hiện tốt cam kết quốc tế của Việt Nam. Vì v y

bài viết sẽ t p trung vào nghiên cứu, phân tích những vấ đề lý lu n, thực trạng,

thách thức trong vấ đề bảo vệ ô tr ờ và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn

thiện hệ thống pháp lu t bảo vệ ô tr ờng hiện nay.

II. Nội dung:

1. Những thách thức đối vớ mô trƣờng Việt Nam hiện nay

1.1. Thực trạng và xu th mô trƣờng Việt Nam hiện nay

¹Email: [email protected]

72

S u 35 ă t ực hiện công cuộ Đổi mới, Việt N đã đạt đ ợc những thành

tựu hết sức to lớn trong mọ ĩ vực, tao nhiều dấu ấn nổi b t, tro đó ền kinh tế

tă tr ởng và phát triển liên tục, trở thành một nền kinh tế tă tr ở . Đời

sống v t chất tinh thần củ ời dân không ngừ đ ợc nâng cao, vấ đề y tế, chất

ợ ă só sức khỏe đ ợ tă ờng chú trọng. Quốc phòng an n đ ợc

ũ ố ổ định, quan hệ đối ngoại vấ đề hội nh p quốc tế ngày càng có hiệu quả

và đạt đ ợc những thành tựu đá ể.

Mặc dù v y, bên cạnh sự phát triển của nền kinh tế - xã hội thì ngày càng bộc

lộ rõ nhiều vấ đề bất c p và tạo ra nhiều áp lực lớ đối vớ ô tr ờng sinh thái.

Tình trạng ô nhiễ ô tr ờng diễn biến phức tạp và ngày càng nghiêm trọ , đ

là mố qu tâ à đầu củ N à ớc. Ô nhiễm nguồ ớc ở á u vực sông

tiếp tục diễn ra nghiêm trọng và có chiều ớng xấu, ở các sông Nhuệ - Đáy,

Bắ H Hải, Cầu, Vu Gia-Thu Bồ , Đồng Nai-Sà Gò … L ợng chất thả đô t ị

ngày càng lớn, không qua xử lý, xả trực tiếp r ô tr ờng, gây ô nhiễm mặt ớc.

Nhiều nguồ ớc mặt đã ết khả ă t ếp nh n chất thải, trong khi hàng ngày

phải tiếp nh n một ợng lớn chất thải. Ô nhiễm không khí trong thờ qu đ

có chiều ớ tă , đặc biết vấ đề ô nhiễm bụ đ trở thành một vấ đề đá

báo động. Chất ợng không khí ở các khu vự đô t ị đã suy ảm nghiêm trọng.

Vấ đề ô nhiễm môi tr ờng ở các khu công nghiệp, cụm khu công nghiệp và làng

nghề đ ở mứ đá o ại. Chất thải rắ đ à vấ đề nóng mang tính cấp

bá đ ợ u t ê đầu t ải quyết ở Việt Nam, hàng chục triệu chất thải sinh hoạt,

à tră tấn chất thải nguy hại, rác thải và ngựa phát sinh mỗi ngày. Trong

đó p ần lớn chất thải rắ đ ợc xử lý theo hình thức chôn lấp, có nhiều bãi chôn

lấp không hợp vệ s ây p át tá ù r u dâ , ây bức xức trong nhân dân.

Vấ đồ ô nhiễm trên biể Đô d ễn biến phức tạp và ó b ện pháp ứng phó

hiệu quả, các vấ đề về rác nhựa, các sự cố ô tr ờng biể ó xu ớ tă

ô ếm dầu từ các hoạt động hợp tác khai thác dầu khí, giao thông v n tải

biển, các sự cố tràn dầu trên biể Đô đã ả ởng lớ đến các vùng ven biển

ớc ta.

73

Các sự cố ô nhiễ ô tr ờng xảy ra trên diện rộng trong thờ qu đã ảnh

ởng rất lớ đế ô tr ờng sinh thái, sức khỏe củ ờ dâ , đã ảnh tỉnh và

đ r bà ọ đắt á o ớc ta về việc phát triển kinh tế thiếu bền vững, thiếu

qu tâ đầu t t ỏ đá o ô tá ải thiện, bảo vệ ô tr ờng. Số ợng các

loạ động v t, thực v t hoang dã trong tự nhiên bị đe dọ đã tă . Cá ệ sinh

thái tự nhiên tiếp tục bị chia cắt, thu hẹp về diện tích và xuống cấp về chất ợng

d đến mất â bă ệ sinh thái, giảm chứ ă p ò ộ. Cá oà động v t quý

hiếm ngày càng suy giả đến tình trạ báo động, nhiều loài bị să bắt, khai thác

trái phép d đế uy tuyệt chủng cao.

N v y thực trạ ô tr ờng Việt Nam trong nhữ ă ầ đây o t ấy

vấ đề ô tr ờ đ đứ tr ớc những thách thức lớn nếu không có các biện

pháp khắc phục kịp thời.

1.2. Các nguyên nhân dẫn đ n ô nhi m mô trƣờng ở Việt Nam hiện nay

Dân số tă , quy ô ền kinh tế, mứ độ công nghiệp hóa và đô t ị hóa

ngày càng cao, việc khai thác tài nguyên thiên nhiên quá mức, thiếu kiểm soát, phát

sinh nhiều nguồn gây ô nhiễ ô tr ờ , ợng chất thả ày à tă , sở hạ

tầng thu gom và xử lý chất thải còn nhiều thiếu sót và ô đ ợ đồng bộ.

Mô tr ờ s t á ớc ta chịu tá động mạnh của biế đổi khí h u toàn

cầu, các vấ đề ô tr ờng phi truyền thố tă ù với hội nh p t ại

quốc tế và thách thức từ vấ đề ô nhiễ ô tr ờng xuyên biên giới.

Còn tồn tạ qu đ ể u t ê và coi trọ tă tr ởng triển kinh tế, thu hút

đầu t bằng mọi giá và xem nhẹ yêu cầu bảo vệ ô tr ờ ; qu đ ể ô đá

đổ ô tr ờng lấy phát triển kinh tế t ực sự thực hiện triệt để; vă ó , t ức

trách nhiệm bảo vệ ô tr ờng củ ời dân và doanh nghiệp còn nhiều hạn chế;

việc thực thi các chính sách và công cụ bảo vệ ô tr ờng còn nhiều bất c p và

mang lại hiệu quả thấp.

Bên cạ đó, uyê â sâu x và ủ yếu chính là hệ thống chính sách

pháp lu t về bảo vệ ô tr ờng còn có chồng chéo và bất c p; các công cụ quản lý

ô tr ờ p át uy đ ợc hiệu lực, hiệu quả; cách tiếp c n và công cụ quản lý

74

mớ đ ợc thể chế hóa kịp thời và không theo kịp với những diễn biến nhanh

của các vấ đề ô tr ờng.

Nă ực quả à ớc về môi tr ờng và quản trị ô tr ờng của doanh

nghiệp đáp ứ đ ợc yêu cầu. Mô hình tổ chứ qu quản lý về bảo vệ môi

tr ờng từ Tru xuố đế đị p ò bất c p và yếu kém về ă ực,

đáp ứng kịp yêu cầu quả đối với một số ĩ vực lớn, phức tạp, nhạy cảm

đ tă ệ y. C qu quả đị p ò p ụ thuộc vào các quyết

đị t u út đầu t dự án (kể cả dự á ó uy ây ô ễ ô tr ờng nghiêm

trọng) của Uỷ ban nhân dân các cấp, o trọng ý kiến phản biệ độc l p trong

công tác bảo vệ ô tr ờng hoặc có ý kiế ũ rất ó đ ợc chấp thu n

trong một số dự án cụ thể.

- Nguồn lự tà í đầu t o bảo vệ ô tr ờng từ â sá à ớc và

vốn doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu; thiếu ế đột p á để huy động nguồn

tài chính cho công tác bảo vệ ô tr ờng.

- Nh n thứ và đạo đứ ô tr ờng, ý thức trách nhiệm bảo vệ ô tr ờng của

doanh nghiệp, cộ đồng nhiều ò t ấp, d đến thiếu ý thức tự giác bảo vệ

ô tr ờng.

- Tổ chức thực hiện còn yếu kém, nhất là ở cấp đị p , sở, kể cả cấp

độ quả à ớc về bảo vệ ô tr ờng và quản trị ô tr ờng ở các khu kinh tế,

khu công nghiệp, cụm công nghiệp, các làng nghề và doanh nghiệp.

- Công tác tuyên truyền, giáo dụ ô tr ờng nhằm nâng cao nh n thức, ý thức

trách nhiệm bảo vệ ô tr ờng trong và ngoài hệ thống giáo dục quốc gia còn hạn

chế, t t hiệu quả.

1.3. Những thách thức đối vớ mô trƣờng ở Việt Nam hiện nay.

Việt Nam là một tro 12 tru tâ đ dạng sinh học của thế giới, tiề ă

đ dạng sinh học rất phong phú, các hệ s t á ó tí đ dạng cao, giống loài và

nguồn gen quý hiếm. Tuy nhiên, nguồn gen trong tự ê đ ợc bảo tồn hiệu

quả, đặc biệt là các nguồn gen bả địa, quý hiếm, có giá trị khoa học, có giá trị kinh

tế,… ây ất mát nguồn gen lớn. Việt N đ ợc xếp vào nhữ ớc bị mất đ

dạng sinh học lớn trên thế giớ , đ dạng sinh họ đ t ếp tục bị suy thoái với tốc

75

độ nhanh. Sức khỏe các hệ sinh thái tự ê đ xấu đ ó b o ờ

hết, d đến mất cân bằng sinh thái, xói mòn nền tảng và nguồn vốn tự nhiên của

nền kinh tế, sinh kế, t ực, sức khỏe và chất ợng cuộc sống ngày suy

giảm.

Mặc dù số ợng các khu bảo tồ , u R s r, v ờn di sản ở Việt Nam tiếp

tụ tă ; số ợng các nguồn gen quý hiế đ ợc bảo tồn tiếp tụ tă ,

các hệ sinh thái tự ê ( rừng trên cạn, rừng ng p mặ , đất ng p ớc, rạn san

hô, thảm cỏ biển, rong biể , ú đá vô , bã bồi cửa sông ven biể ,…) t ếp tục bị tàn

phá và chia cắt, thu hẹp diện tích, xuống cấp và suy thoái chất ợng ở mức báo

động, làm mất s ủa nhiều oà động thực v t hoang dã. Tài nguyên sinh

v t đ bị khai thác quá mức, khai thác t n diệt, nhất là thủy sản, hải sản, lâm sản

gỗ và phi gỗ. Số loài và số cá thể các loài hoang dã giảm mạnh, nhiều loài bị să

bắn, khai thác, buôn bán và tiêu thụ trá p ép ê uy bị tuyệt chủng cao. Thời

gian qua, nhiều chi, loài mớ đ ợc phát hiệ á oà ày ại phả đối mặt với

nhữ uy rất lớn, số loài cầ đ ợ u t ê , bảo vệ ũ tă . Đế ă

2017, Việt N đã xá đị 1.211 oà động v t, thực v t hoang dã trong tự nhiên bị

đe dọ và đề xuất đ vào Sá đỏ Việt Nam thời gian tới, gồm 600 loài thực v t và

611 oà động v t (tă 329 oà so vớ Sá đỏ Việt Nam 2007, gồm 136 loài thực

v t và 193 oà động v t); khoảng 100 loài thực v t và gầ 100 oà động v t đ

đứ tr ớ uy tuyệt chủng.²

Tổng cục Lâm nghiệp thống kê khoảng 22.800 ha rừng bị thiệt hại giai

đoạn 2011-2019, tro đó uyê â áy rừng gần 14.000 ha, phá rừ

9.000 ha. Theo Tổng cục Lâm nghiệp (Bộ NN&PTNT), chỉ 5 ă (2012-

2017), diện tích rừng tự nhiên bị mất do chuyển mụ đí sử dụng rừng tại các dự

á đ ợc duyệt chiếm 89% tổng diện tích rừng giảm; còn lại là do phá rừng trái pháp

lu t làm mất 11%. Trong khoả 5 ă qu , á qu à ớ đã p ê duyệt

chuyển mụ đí sử dụng rừng gần 38.300 ha/1.892 dự á . Tro đó rừng tự nhiên

2

https://kinhtetrunguong.vn/web/guest/thongtinchuyende?p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal

&p_p_mode=view&p_p_col_id=column1&p_p_col_count=1&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2F

view_content&_101_assetEntryId=2395358&_101_type=content&_101_urlTitle=nhung-van-%C4%91e-

moi-truong-cap-bach-cua-viet-nam-thuc-trang-xu-the-thach-thuc-va-giai-phap.

76

gần 19.000 ha, rừng trồ 15.800 , đất ó rừng quy hoạch cho lâm

nghiệp trên 3.500 ha.³Diện tích rừng nguyên sinh giảm trầm trọng, hiện chỉ còn rất

ít, t p trung ở các khu rừ đặc dụng, rừng phòng hộ; phần lớn rừng tự nhiên hiện

nay còn lại là rừ èo. Đế ă 2012, V ệt Nam có 131.520 ha rừng ng p mặn,

mất 67% diện tích so vớ ă 1943 (408.500 ) và hiệ đ t ếp tục suy giảm

mạnh về chất ợng, d đến mất chứ ă p ò ộ của hệ thống rừng. Chất

ợng rừng suy giảm mạnh là một trong nhữ uyê â í à tă tầng

suất, quy ô và ờ độ các thiên tai xảy ra trong nhữ ă qu , : Lũ ố , ũ

quét, sạt lở đất, ng p úng, hạn hán, xâm nh p mặ . Do đó, ất chứ ă p ò ộ

của hệ thống rừ đ à ột thực trạng cấp bá đá báo động, là một trong

những thách thức lớn cho phát triển bền vững kinh tế - xã hội củ đất ớc.

G tăng chất thải, ô nhiễ ô tr ờng và vấ đề an toàn thực phẩm, các chất

thải phát sinh ở Việt N ày à tă với thành phần phức tạp do dân số tă

và tă tr ởng các ngành kinh tế công nghiệp, giao thông v n tải, xây dựng,

nông nghiệp, làng nghề, y tế, du lịch và dịch vụ. Hiện nay, túi nilon và rác thải nhựa

trở thành vấ đề đá o ại trong quản lý chất thải rắn. Chất thải rắn sinh hoạt tại

á đô t ị ă 2019 ở mức 35.624 tấn/ngày, ở nông thôn là 28.394 tấn/ngày. Tổng

khố ợng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh trên toàn quố ă 2019 đã tă 46%

so vớ ă 2010.Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt ở Việt N tru b ă

2019 tại khu vự đô t ị đạt 92% và khu vự ô t ô đạt 66%. Cả ớc có 1.322

sở xử lý chất thải rắn sinh hoạt, gồm: 381 ò đốt, 37 dây chuyền chế biến phân

compost, 904 bãi chôn lấp. Chôn lấp v n là hình thức xử lý chính (71% khố ợng

t u o ) ỉ có khoảng 20% bãi chôn lấp là hợp vệ sinh.⁴

Trong nhiều th p kỷ qua, ả ởng của cuộc cách mạng xanh, nền nông

nghiệp của Việt N đã ó b ớ t y đổi lớn trong canh tác. Không thể phủ nh n

lợi ích từ việ t y đổ ày đ ă suất trồng trọt tă ê rõ rệt. Tuy nhiên,

bên cạnh những lợi ích mang lạ , ũ d đến nhiều h u quả nghiêm trọ , đặc

³https://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BA%A1n_ph%C3%A1_r%E1%BB%ABng_%E1%BB%9F_Vi%E1%

BB%87t_Nam

4

http://baochinhphu.vn/Khoa-hoc-Cong-nghe/Chat-thai-ran-sinh-hoat-nuoc-ta-tang-46-sau-10-

nam/414336.vgp

77

biệt à đối với sức khỏe củ đất. T oá ó đất nông nghiệp ở ớ t ó xu ớng

tă . Ô ễ đất tă ủ yếu do hoạt động phát triển công nghiệp, sản xuất

nông nghiệp, sinh hoạt, dịch vụ,... do chất thả , ớc thả qu xử lý và phân

bón hóa học, hóa chất bảo vệ thực v t đ ợc quản lý, kiểm soát, xả thải vào

ô tr ờ đất. Đất bị t oá ó ó độ phì kém, mất cân bằ d d ỡng do bị rửa

trôi, xói mòn, hoang hóa, ng p ú , tr ợt lở…

2. Q định pháp luật về bảo vệ mô trƣờng ở Việt Nam hiện nay.

2.1. Thực trạng pháp luật bảo vệ mô trƣờng ở Việt Nam hiện nay.

Vấ đề bảo vệ ô tr ờng ở Việt Nam thực sự đ ợc quan tâm từ cuối những

ă 80, đầu nhữ ă 90 và đặc biệt à ă 1993 Lu t bảo vệ ô tr ờng

đ ợ b à . Đây à vă bản quan trọng, tạo sở pháp lý cho việc tổ chức thực

hiện công tác bảo vệ ô tr ờng. Lầ đầu tiên, các khái niệ bản có liên quan

đến bảo vệ ô tr ờ đã đ ợ đị ĩ , xá đị à sở cho việc v n dụng

vào hoạt động quả ô tr ờ . Tro đó, bảo vệ ô tr ờ đ ợc hiểu là những

hoạt động giữ o ô tr ờng trong lành sạ đẹp, cải thiệ ô tr ờng, bảo đảm

cân bằ s t á , ă ặn và khắc phục h u quả xấu do o ời và thiên

ê ây r o ô tr ờng, khai thác, sử dụng hợp lý và tiết kiệm tài nguyên thiên

nhiên. Ngoài ra, các khái niệm về thành phầ ô tr ờng, chất thải, chất gây ô

nhiễm, ô nhiễ ô tr ờ , suy t oá ô tr ờng, sự cố ô tr ờng, tiêu chuẩn môi

tr ờng, công nghệ sạch, hệ s t á , đ dạng sinh họ , đá á tá động môi

tr ờ đ ợc giải thích rõ trong Lu t. Đồng thờ , đây ũ à ầ đầu tiên quyền,

ĩ vụ và trách nhiệm củ N à ớc, tổ chức và cá nhân trong việc bảo vệ môi

tr ờ đ ợc pháp lu t quy định.

Việc bảo vệ ô tr ờng không nhữ đ ợ quy định trong Lu t bảo vệ môi

tr ờ , à ò đ ợ quy đị tro á vă bản quy phạm pháp lu t á đ ều

chỉnh các hoạt động củ o ờ tá động vào thiên nhiên, ả ở đến

ô tr ờng số . N oà vă bản pháp lu t đ ều chỉnh trực tiếp Lu t Bảo vệ môi

tr ờng 1993, Lu t Bảo vệ ô tr ờng 2005, Lu t Bảo vệ ô tr ờ 2015, á vă

bả ớng d n thi hành Lu t bảo vệ ô tr ờng, xử phạt vi phạm hành chính về

baot vệ ô tr ờ , N à ớ t ũ b à vă bản pháp lu t chung và chuyên

78

à á quy đị ĩ vụ bảo vệ ô tr ờ đối với cá qu , tổ chức và cá

nhân hữu qu . L ê qu đế ĩ vự ô tr ờng, nhữ vă bản pháp lu t này

quy định về đá á tá độ ô tr ờng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh;

ĩ vụ bảo vệ ô tr ờng trong quá trình nuôi trồng, khai thác và chế biến thuỷ

sản, trong hoạt động dầu khí, trong quá trình tham gia giao thông, xây dựng...; chế

độ pháp lý trong việc khai thác, sử dụng các nguồn tài nguyên phục vụ cho phát

triển kinh tế, xã hộ . Đồng thờ á vă bản pháp lu t ày ũ quy định các nguyên

tắc bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên củ đất ớc vớ t á à bảo vệ sinh

t á , ô tr ờng. Ngoài ra, pháp lu t ô tr ờ ũ xá định rõ bảo vệ môi

tr ờng là một bộ ph n cấu thành trong hệ thống kinh tế, xã hộ và đ ợc kế hoạch

oá đồng bộ với kế hoạch hoá của các ngành kinh tế quốc dân khác.

N u , o đến nay hệ thống pháp lu t về ô tr ờng ở ớ t đã p át

triển cả nội dung và hình thứ , đ ều chỉ t đố đầy đủ các thành tố tạo nên môi

tr ờng. Hệ thống các tiêu chuẩn củ ô tr ờ ũ đã đ ợ b à à sở

cho việc kiể soát, đá á tá độ ô tr ờ . Cá vă bản pháp lu t đ ợc ban

à b ớ đầu đã tạo sở pháp lý cho hoạt động quả à ớc, nâng cao nh n

thức củ qu à ớc, tổ chứ , ô dâ đối với vấ đề môi tr ờng.

Tuy nhiên, nhìn vào tổng thể hệ thống pháp lu t củ ớc ta hiện nay, chúng

ta có thể dễ dàng nh n thấy á quy định của pháp lu t về bảo vệ ô tr ờng còn rất

nhiều bất c p và hạn chế tr ớc yêu cầu của phát triển bền vững:

Một là, ó sự gắn kết chặt chẽ, hữu ữ á quy định về phát triển kinh

tế vớ á quy định về bảo vệ ô tr ờng. Yếu tố ô tr ờ t ực sự đ ợc coi

trọ và tí đến nhiều trong quá trình xây dựng và ban hành lu t á vấ đề về

t ạ , đầu t và p át tr ển kinh tế bởi nhữ đò ỏi bức xúc về phát triển kinh

tế. Hầu hết á vă bản quy phạm pháp lu t về kinh tế ò tí đến chi phí môi

tr ờng trong sản xuất kinh doanh. Còn thiếu vắng những công cụ kinh tế nhằm bảo

vệ ô tr ờ ệ p í ô tr ờng, thuế ô tr ờ , ời gây ô nhiễm phải trả

tiề … à o ô tá bảo vệ ô tr ờ ô p át uy đ ợc sự kích thích từ góc

độ kinh tế đối với những chủ thể sử dụng các thành phầ ô tr ờng cho hoạt động

sản xuất kinh doanh của mình, gây ả ở đế ô tr ờng, sinh thái. Vì thế, có

79

thể nói rằng hiện tại các chính sách, pháp lu t về kinh tế t ực sự “thân môi

trường”.

Hai là, á quy định của pháp lu t về bảo vệ ô tr ờ t đố đầy đủ cả ở

lu t nội dung và hình thứ có một ế pháp lý hữu hiệu trong việc

kiểm soát các hoạt độ tá động vào tự nhiên, ả ở đế ô tr ờng, sinh

thái, Các chế tà t í ợp và đủ mạ để trừng trị và ră đe ững hành

vi vi phạm. Vì v y, ĩ vụ đá á tá động môi tr ờng của các chủ thể tham gia

vào hoạt động sản xuất, kinh doanh hầu ò t ức. Các hoạt động gây ảnh

ở đế ô tr ờ , s t á ây ô ễm nguồ ớc, không khí, chặt phá

rừng... v n tiếp tục diễ r , ô đ ợ ă ặn triệt để.

Ba là, pháp lu t về trách nhiệm dân sự tro ĩ vực bảo vệ ô tr ờng còn

quá chung chung, khó áp dụng. Mặ dù, á quy định về bồ t ờng thiệt hại của

ời có hành vi gây ô nhiễ ô tr ờ đã đ ợ đề c p á quy định này

chỉ dừng lại ở mứ độ chung chung. Trách nhiệm chấm dứt hành vi vi phạm, khôi

phục lạ ô tr ờng và bồ t ờng thiệt hại chỉ đ ợ quy đị tro vă bản pháp

lu t về xử phạt vi phạ à í . Cò đối với trách nhiệm bồ t ờng thiệt hại do

ô nhiễ ô tr ờng mới chỉ dừng lại ở quy định chung chung, mang tính nguyên

tắc trong Lu t bảo vệ ô tr ờng, Bộ lu t Dân sự, đến nay v đ ợ quy định

cụ thể, ớng d n thực hiện.

2.2. P ƣơn ƣớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo vệ mô trƣờng

Qua việ đá á ững kết quả đã đạt đ ợc ũ ững tồn tại của hệ

thố vă bản quy phạm pháp lu t về bảo vệ ô tr ờng, có thể thấy rằng, yêu cầu

hoàn thiện hệ thố vă bản quy phạm pháp lu t về bảo vệ ô tr ờ đ trở

thành một yêu cầu, đò ỏi cấp bách hiện nay, nhằm nâng cao hiệu lực của hệ thống

pháp lu t này. Việc hoàn thiện hệ thố vă bản quy phạm pháp lu t về bảo vệ môi

tr ờng cầ t eo đị ớng sau:

Một là, thể chế oá qu đ ểm, chủ tr p át tr ển củ Đảng, bảo đảm hài

hoà giữa phát triển kinh tế, bảo đảm công bằng xã hội và bảo vệ ô tr ờng, nhằm

phát triển bền vữ đất ớc; bảo đảm quyề o ờ đ ợc sống trong môi

tr ờng trong lành.

80

Hai là, xã hội hóa các hoạt động thực hiện pháp lu t về bảo vệ ô tr ờng

bằ á tă ờng sự tham gia của các tổ chức chính trị - xã hộ , đoà t ể và

cộ đồ dâ tro v ệc tham gia quản lý, tổ chức thực hiện và giám sát công

tác bảo vệ ô tr ờng. Chính quyền các cấp cần phối hợp và hỗ trợ về mọi mặt để

phát huy tố đ v trò ô tá xã ộ , đ dạng hoá các hoạt động bảo vệ môi

tr ờ , ó ế khuyến khích mọi thành phần kinh tế thực hiện dịch vụ bảo vệ

ô tr ờng. Xây dựng mối quan hệ cộng tác giữa các tổ chứ đảng - N à ớc -

Mặt tr , đoà t ể - doanh nghiệp. Nội dung của việc xã hội hóa công tác bảo vệ

ô tr ờng là huy động ở mức cao nhất sự tham gia của xã hội vào công tác bảo vệ

ô tr ờng; xác l p á ế khuyến khích, các chế tài hành chính, hình sự và

thực hiện một cách công bằng, hợp đối với tất cả á sở à ớ và t â ;

nâng cao vai trò của Mặt tr n Tổ quốc Việt N , á đoà t ể nhân dân, tổ chức xã

hội trong công tác bảo vệ ô tr ờng.

Ba là, hệ thống pháp lu t về bảo vệ ô tr ờng phả đ ợc xây dựng trong mối

quan hệ hài hoà vớ á quy định pháp lu t á , đặc biệt à đối vớ á quy định

pháp lu t về tài nguyên.

Bốn là, quy định cụ thể trách nhiệ , tro đó ó trá ệm bồ t ờng thiệt

hại, trách nhiệm phục hồ ô tr ờ tro tr ờng hợp gây ô nhiễm, làm thiệt hại

tớ ô tr ờng. Có các chính sách cụ thể nhằm khuyến khích áp dụng các biện pháp

phòng ngừa ô nhiễm và sử dụng công nghệ sạch.

Năm là, ó á quy đị để tă ờ ă ực, quyền hạn củ qu á

sát tá độ ô tr ờ , đặc biệt là chứ ă á sát v ệc cấp, thu hồi giấy phép

v n hành thiết bị công nghệ; hình thành các tổ chứ đá á ô tr ờng hoạt động

độc l p (một hình thức kiể toá ô tr ờ độc l p).

Sáu là, xây dự và b à đầy đủ các quy chuẩn kỹ thu t quốc gia về môi

tr ờ đảm bảo phù hợp với tình hình Việt N ô ây rào ản hàng rào

kỹ thu t khi Việt N đã t Tổ chứ T ại Thế giới.

Bảy là, p â định lại chứ ă , ệm vụ, trách nhiệm củ á qu quản

à ớc về bảo vệ ô tr ờ và tà uyê t ê ê , ũ á qu

hữu quan, tránh sự chồ éo ện nay. Phân cấp nhiệm vụ, quyền hạn rõ ràng

81

giữ á qu quả à ớc về bảo vệ ô tr ờng ở Tru vớ địa

p

Tám là, thể chế hoá chính sách sử dụng các công cụ kinh tế trong quản lý nhà

ớc về bảo vệ ô tr ờng.

3. K t luận.

Qua việc tìm hiểu, đá á hững thách thứ đối vớ ô tr ờng, pháp lu t

bảo vệ ô tr ờ để có những cách nhìn chân thực nhất về vấ đề ô tr ờng ở

Việt Nam hiện nay. Hoạt động xây dựng và hoàn thiện hệ thống quy phạm pháp lu t

về bảo vệ ô tr ờng rất đ ợ Đả và N à ớc ta quan tâm kể từ đất ớc

tiến hành chuyể đổ s ế thị tr ờng, nhất là kể từ ớ t b ớc vào giai

đoạ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiệ đạ ó đất ớc.

Bài viết t p trung làm sáng tỏ những vấ đề thực trạng của pháp lu t bảo vệ

ô tr ờng Việt Nam trong nhữ ă ầ đây. Đ r ột số qu đ ểm và những

giải pháp chủ yếu để hoàn thiện pháp lu t bảo vệ ô tr ờng Việt Nam trong thời

gian tới.Kết quả nghiên cứu sẽ góp một khía cạnh nhỏ cho việc quản lý, hoạ định

chính sách về bảo vệ ô tr ờng xem xét, tham khảo cho việc xây dựng chính sách

bảo vệ ô tr ờng trong thời gian tới.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Phạ Vă Lợi (2004), Tội phạm về ô tr ờng: Một số vấ đề lý lu n và

thực tiễn, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội.

2. Đào Trí Ú , Hoà t ện pháp lu t bảo vệ ô tr ờ và á quy định về

các tội phạm về ô tr ờng, Viện Nghiên cứu à ớc và pháp lu t, Hà Nội.

3. Quốc hội (1993) Luật Bảo vệ môi trường, NXB Chính trị Quốc gia, Hà

Nội.

4. Quốc hội (2005) Luật Bảo vệ môi trường, NXB Chính trị Quốc gia, Hà

Nội.

5. Quốc hội (2015) Luật Bảo vệ môi trường, NXB Chính trị Quốc gia, Hà

Nội.

82