Bài giảng Pháp luật đại cương - Tuần 8, Phần 1

Dành cho sinh viên không chuyên ngành Luật, khối ngành

Khoa học Tự nhiên

Thạc sĩ: Ngô Minh Tín

Email: [email protected]

Bài 7. Giới thiệu ngành Luật Dân sự, Luật Tố tụng Dân

sự

A.Luật Dân sự

I. Khái quát chung

II. Quyền sở hữu

III. Quyền thừa kế

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

V. Bồi thường nghĩa vụ ngoài hợp đồng

B.Luật Tố tụng Dân sự

I.Khái quát chung

II. Thủ tục tố tụng dân sự

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

1. Khái quát chung về giao dịch dân sự và nghĩa

vụ dân sự

2. Khái quát chung về hợp đồng dân sự

3. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp

đồng

4. Biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

1. Khái quát chung về GDDS, NVDS

Giao dịch dân sự: là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý

đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt

quyền, nghĩa vụ dân sự

.

Có hai loại GDDS là hành vi pháp lý đơn phương

(hậu quả pháp lý chỉ phụ thuộc vào ý chỉ của một bên

chủ thể) và hợp đồng (hậu quả pháp lý phụ thuộc vào

sự thống nhất ý chí của ít nhất là hai bên)

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

1. Khái quát chung về GDDS, NVDS

Điều 117. Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau

đây:

a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân

sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;

b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;

c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm

điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.

2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của

giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

1. Khái quát chung về GDDS, NVDS

Nghĩa vụ (obligationes): xuất phát từ một nghiên cứu

của một luật gia La Mã – Gaius. Các quyền hình

thành từ việc người khác phải thực hiện một công

việc

Điều 274. Nghĩa vụ

Nghĩa vụ là việc mà theo đó, một hoặc nhiều chủ thể (sau đây

gọi chung là bên có nghĩa vụ) phải chuyển giao vật, chuyển

giao quyền, trả tiền hoặc giấy tờ có giá, thực hiện công việc

hoặc không được thực hiện công việc nhất định vì lợi ích của

một hoặc nhiều chủ thể khác (sau đây gọi chung là bên có

quyền).

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

1. Khái quát chung về GDDS, NVDS

Điều 275. Căn cứ phát sinh nghĩa vụ

Nghĩa vụ phát sinh từ căn cứ sau đây:

1. Hợp đồng.

2. Hành vi pháp lý đơn phương.

3. Thực hiện công việc không có ủy quyền.

4. Chiếm hữu, sử dụng tài sản hoặc được lợi về tài

sản không có căn cứ pháp luật.

5. Gây thiệt hại do hành vi trái pháp luật.

6. Căn cứ khác do pháp luật quy định.

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

1. Khái quát chung về GDDS, NVDS

Quan hệ nghĩa vụ

• Bên có quyền

• Bên có nghĩa vụ

• *Người thứ ba (không phải là chủ thể của QH nghĩa vụ)

Chủ thể

• Lợi ích của bên có quyền thông

qua hành vi của bên có nghĩa vụ:

tài sản phải giao, công việc phải

làm, không được phép làm

Khách thể

Nội dung

• Quyền của bên có quyền

• Nghĩa vụ của bên có nghĩa vụ

SO SÁNH

QUAN HỆ SỞ HỮU

QUAN HỆ NGHĨA VỤ

CHỦ THỂ

Cá nhân, pháp nhân, hộ Bên có quyền

gia đình, tổ hợp tác và Bên có nghĩa vụ

các tổ chức khác không

có tư cách pháp nhân

KHÁCH THỂ

NỘI DUNG

Tài sản

Hành vi: chuyển giao

vật, chuyển giao quyền,

trả tiền hoặc giấy tờ có

giá, thực hiện công việc

hoặc không được thực

hiện công việc nhất định

Quyền sở hữu: quyền

chiếm hữu, quyền sử

dụng, quyền định đoạt

Quyền của bên có quyền

Nghĩa vụ của bên có

nghĩa vụ

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

2. Khái quát chung Hợp đồng dân sự

Khái niệm: hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên

về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa

vụ dân sự (Điều 385, BLDS 2015)

GIAO

DỊCH

DÂN SỰ

HỢP

ĐỒNG

NGHĨA

VỤ

DÂN SỰ

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

2. Khái quát chung Hợp đồng dân sự

Đặc điểm:

Thể hiện ý chí và thống nhất ý chí cuả ít nhất hai bên chủ

thể

Nội dung thỏa thuận không được trái với pháp luật, đạo đức

Được thể hiện dưới bất kỳ hình thức nào (trừ trường hợp PL

quy định hình thức là điều kiện có hiệu lực của hợp đồng)

Sự thống ý chí của các bên làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt

quyền, nghĩa vụ dân sự

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

2. Khái quát chung Hợp đồng dân sự

Đặc điểm:

Nguyên tắc: BÚT SA GÀ CHẾT – Pacta sunt servanda

(Luật La Mã)

-Khi giao kết, hợp đồng sẽ có hiệu lực ràng buộc các bên

trong hợp đồng

-Hợp đồng chỉ có thể được thay đổi hoặc chấm dứt trên cơ

sở các điều khoản của hợp đồng hoặc bằng thỏa thuận

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

2. Khái quát chung Hợp đồng dân sự

Phân loại

Hợp đồng song vụ, hợp đồng đơn vụ

Hợp đồng chính và hợp đồng phụ

Hợp đồng vì lợi ích của người thứ ba

Hợp đồng có điều kiện

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

3. Giao kết, thực hiện, sửa đổi,

chấm dứt hợp đồng

Khái niệm: Đề nghị giao kết hợp đồng là việc thể

hiện rõ ý định giao kết hợp đồng và chịu sự ràng

buộc về đề nghị này của bên đề nghị đối với bên đã

được xác định hoặc tới công chúng (sau đây gọi

chung là bên được đề nghị).

Nguyên tắc giao kết hợp đồng:

Tự do giao kết hợp đồng, không trái pháp luật và đạo

đức

Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác, trung thực và

ngay thẳng

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

4. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp đồng

Các điều kiện để hợp đồng có hiệu lực

• Người tham gia ký kết hợp đồng phải có năng

Chủ

thể

lực hành vi dân sự. Hoàn toàn tự nguyện

• Mục đích và nội dung của hợp đồng không vi

phạm điều cấm của PL, không trái đạo đức xã

hội

Nội

dung

• Hình thức của hợp đồng phù hợp với quy định

Hình

thức

của pháp luật

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

4. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp đồng

Hợp đồng vô hiệu và hậu quả pháp lý

• Người tham gia ký kết hợp đồng phải có năng

lực hành vi dân sự, không có thẩm quyền, vượt

Chủ

quá thẩm quyền được ủy quyền

thể

• Mục đích và nội dung của hợp đồng vi phạm

Nội

dung

điều cấm của pháp luật, trái với đạo đức xã hội

• Vi phạm hình thức mà pháp luật bắt buộc phải

Hình

thức

thực hiện (văn bản có công chứng, chứng thực)

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

4. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp đồng

Hợp đồng vô hiệu và hậu quả pháp lý:

-Giá trị pháp lý của HĐ: không có giá trị pháp lý,

không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền và

nghĩa vụ của các bên, từ thời điểm giao kết hợp

đồng.

-Lợi ích vật chất: các bên khôi phục lại tình trạng

ban đầu, hoàn trả lại cho nhau những gì đã nhận

-Trách nhiệm: bên có lỗi làm hợp đồng vô hiệu mà

gây ra thiệt hại cho bên kia thì phải bồi thường thiệt

hại do mình gây ra.

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

4. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp đồng

Thực hiện hợp đồng: là việc người có nghĩa vụ phải

làm hoặc không được làm một công việc nhất định theo

đúng nội dung của hợp đồng, qua đó thỏa mãn các

quyền dân sự tương ứng của bên kia.

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

4. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp đồng

Thực hiện hợp đồng

Nguyên tắc:

Thực hiện đúng hợp đồng, đúng đối tượng, chất lượng,

số lượng, chủng loại, thời hạn, phương thức

Thực hiện trung thực, hợp tác, cùng có lợi, uy tín

Không xâm phạm tới lợi ích của nhà nước, lợi ích công

cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức

A.Luật Dân sự

IV. Nghĩa vụ dân sự và hợp đồng dân sự

4. Giao kết, thực hiện, sửa đổi, chấm dứt hợp đồng

Sửa đổi hợp đồng:

Là thỏa thuận giữa các bên để điều

chỉnh một phần nội dung hợp đồng

đã ký bằng cách đưa ra một số điều

khoản mới phù hợp với lợi ích của

các bên, thay cho các điều khoản cũ

bị bãi bỏ.

Bài giảng Pháp luật đại cương - Tuần 8, Phần 1 - Ngô Minh Tín