Hiệu quả chi tiêu công tại Thành phố Đà Nẵng
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
HIỆU QUẢ CHI TIÊU CÔNG TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG
ThS. Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng
TÓM TẮT
Trong những năm gần đây, hiệu quả chi tiêu công đã và đang nhận được sự quan tâm chú ý đặc biệt,
nhất là trong bối cảnh nợ công của nhiều quốc gia tăng cao. Do đó, phân tích và đánh giá hiệu quả chi
tiêu công một cách toàn diện là thật sự cần thiết, đòi hỏi những phương pháp đo lường phù hợp và
chính xác. Trong nghiên cứu này, tác giả sẽ thực hiện phân tích hiệu quả chi tiêu công tại thành phố
Đà Nẵng trong giai đoạn 1997-2012 bằng cách ứng dụng phương pháp phân tích màng bao dữ liệu.
Nghiên cứu phát hiện rằng chi tiêu công tại Đà Nẵng là chưa thật sự hiệu quả trong giai đoạn 1997-
2012. Cụ thể, ngân sách chi tiêu trong giai đoạn này chỉ mang lại 2/3 kết quả so với đầu ra hiệu quả
mà thành phố có thể đạt được.
Từ khóa: chi tiêu công; chỉ số tổng hợp; DEA; Đà Nẵng; hiệu quả chi tiêu công
1. Đặt vấn đề
Hiệu quả chi tiêu công đã và đang nhận được sự quan tâm chú ý đặc biệt trong những năm
gần đây, nhất là trong bối cảnh nợ công của nhiều quốc gia tăng cao và một số quốc gia lâm vào
tình trạng vỡ nợ do tình trạng chi tiêu công thiếu hiệu quả dẫn đến thâm hụt ngân sách không thể
kiểm soát. Tại thành phố Đà Nẵng nói riêng, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội khóa IX về việc
chia tách địa giới hành chính, kể từ ngày 01/01/1997, thành phố Đà Nẵng trở thành đơn vị hành
chính trực thuộc trung ương. Nhằm sớm đưa Đà Nẵng thành một trong những đô thị hiện đại, phát
triển của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, Thành phố đã nỗ lực xúc tiến đầu tư, thu hút các
nguồn vốn trong và ngoài nước, chi tiêu ngân sách tập trung vào phát triển kết cấu hạ tầng, nâng
cấp và chỉnh trang đô thị, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, quá trình phát
triển những năm qua cũng cho thấy chi tiêu công tại thành phố còn bộc lộ rất nhiều hạn chế như chi
tiêu công chưa hợp lí và chưa xuất phát từ tình hình thực tế của địa phương. Vì vậy, tác giả đã lựa
chọn nghiên cứu đề tài « Hiệu quả chi tiêu công tại Đà Nẵng » nhằm phân tích và đánh giá hiệu quả
chi tiêu công tại thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 1997 – 2012 bằng cách ứng dụng phương pháp
phân tích bao dữ liệu DEA.
2. Cơ sở lí thuyết và phương pháp nghiên cứu
2.1. Cơ sở lý thuyết về hiệu quả trong chi tiêu công
Trong rất nhiều nghiên cứu, hai khái niệm hiệu quả được sử dụng phổ biến là hiệu quả kĩ
thuật và hiệu quả phân bổ, được giới thiệu đầu tiên bởi Farrell (1957). Khái niệm hiệu quả kĩ thuật
đo lường mối quan hệ thuần túy giữa chi phí đầu vào và kết quả đầu ra, phản ánh khả năng một đơn
vị tối đa hóa đầu ra với một tập hợp đầu vào nhất định được sử dụng (gọi là hiệu quả kĩ thuật định
hướng đầu ra) hay khả năng sử dụng các loại đầu vào ở mức cần thiết tối thiểu để sản xuất ra một
tập hợp đầu ra nhất định (gọi là hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu vào). Trong khi đó, hiệu quả phân
bổ phản ánh khả năng sử dụng tối ưu của các yếu tố đầu vào trong sự xem xét chi phí giá cả để đạt
được một kết quả đầu ra nhất định (Mandl, Dierx, Ilzkovitz, 2008). Hai thành phần hiệu quả này
được kết hợp để đo lường hiệu quả kinh tế (economic efficiency) hay còn gọi là hiệu quả toàn
phần. Với trường hợp đo lường hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu vào, Farrell đã sử dụng ví dụ đơn
giản nhất với 2 biến đầu vào (x1, x2) để tạo ra 1 biến đầu ra (y) với giả thiết hiệu quả không đổi
theo quy mô (hình 1).
104
HỘI THẢO "NGÂN HÀNG VIỆT NAM: BỐI CẢNH VÀ TRIỂN VỌNG"
Hình 1: Hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu vào
Đường đồng lượng đơn vị của một đơn vị ra quyết định (DMU – Decision making unit) được biểu
diễn bằng đường cong SS’. Nếu DMU sử dụng một lượng đầu vào, biểu diễn bởi điểm P, để sản
xuất một lượng đầu ra thì mức độ phi hiệu quả của DMU được biểu diễn bởi đoạn PQ, phản ánh
lượng đầu vào mà đơn vị có thế cắt giảm nhưng không làm ảnh hưởng đến lượng đầu ra. Mức độ
phi hiệu quả này thường được thể hiện dưới dạng tỉ số PQ/OP, phản ánh phần trăm có thể giảm
được của tất cả các đầu vào và nhận giá trị từ 0 đến 1. Như vậy, hiệu quả kĩ thuật (TE – Technical
efficiency) của DMU được tính bằng tỉ số:
Với 0 ≤ TE ≤ 1
Như vậy, hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu ra là tỉ lệ: TEO = 0A/0B. DMU được xem là hiệu quả tối
đa khi 0Q/0P = 1, tức là P nằm trên đường đồng lượng đơn vị. Tỉ lệ phân bổ các yếu tố đầu vào
được thể hiện qua AA’, tiếp tuyến với SS’ tại Q’. Theo đó, hiệu quả phân bổ AE của DMU tại P
được thể hiện qua tỉ số:
QR là khỏan chi phí sản xuất có thể cắt giảm nếu sản xuất diễn ra tại điểm hiệu quả phân bổ và
hiệu quả kĩ thuật (hợp thành hiệu quả kinh tế) Q’ thay vì điểm hiệu quả kĩ thuật Q.
Như vậy, hiệu quả kinh tế (EE) được xác định như sau:
Với trường hợp đo lường hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu ra, Farrell xem xét ví dụ gồm 2 đầu ra
(y1 và y2) và 1 đầu vào đơn lẻ (x1) và cũng với giả thiết hiệu quả không đổi theo quy mô như được
minh họa trong hình 2. Đường ZZ’ là đường cong khả năng sản xuất đơn vị. Điểm A đại diện cho
một công ty họat động phi hiệu quả và mức độ phi hiệu quả được biểu diễn bởi đoạn AB, hay là
phản ánh sản lượng đầu ra có thể được tăng lên mà không đòi hỏi nguồn lực đầu vào thêm vào.
Nếu chúng ta có thêm thông tin về giá cả, chi phí đầu vào thì có thể xác định được đường doanh
thu đồng loại DD’ và hiệu quả phân bổ sẽ bằng:
AEO = 0B/0C
105
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Từ đó, ta có hiệu quả kinh tế được xác định như sau:
EEo=(0A/0C)=(0A/0B)× (0B/0C) = TEo×AEo
Với 0 ≤ TEo, AEo , EEo ≤ 1
Hình 2: Hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu ra
2.2. Phương pháp nghiên cứu
Tại Việt Nam cũng như trên thế giới, đã có nhiều nghiên cứu được tiến hành nhằm đánh giá
hiệu quả chi tiêu công của các quốc gia bằng nhiều phương pháp khác nhau. Afonso A.,
Schuknecht L., Tanzi V. (2006) đã kết hợp các phương pháp chỉ số tổng hợp, phân tích bao dữ liệu
DEA và phân tích hồi quy Tobit để đo lường hiệu quả chi tiêu công cho 10 thành viên mới của liên
minh Châu Âu. Trong nước, từ số liệu của 34 tỉnh thành Việt Nam trong giai đoạn 2000 – 2005,
với phương pháp tiếp cận tham số (dựa trên hàm sản xuất ngẫu nhiên) và phương pháp tiếp cận phi
tham số (dựa trên DEA), nghiên cứu của Nguyễn Khắc Minh (2008) đã chỉ ra tính phi hiệu quả tồn
tại trong cả chi tiêu công và đầu tư công hàng năm. Dựa trên dữ liệu thứ cấp được thu thập từ niêm
giám thống kê thành phố Đà Nẵng nói riêng và Việt Nam nói chung trong giai đoạn 1997 - 2012,
nghiên cứu này được tiến hành thông qua 2 bước:
(1) Xây dựng chỉ số tổng hợp hiệu quả khu vực công
Chỉ số tổng hợp hiệu quả khu vực công sẽ là kết quả đầu ra (output) cho mô hình DEA trong nghiên
cứu này. Afonso và cộng sự (2005) đã hiệu chỉnh và xây dựng nên một chỉ số tổng hợp đo lường
hiệu quả hoạt động của khu vực công như sau:
(1)
PSPi (Public Sector Performance) là chỉ số tổng hợp của đơn vị ra quyết định (Decision Making
Unit - DMU) thứ i và PSPij là chỉ tiêu thành phần j của DMU thứ i. Đơn vị ra quyết định có thể là
một tỉnh thành, một quốc gia, một công ty hoặc một năm nào đó. Dựa theo nghiên cứu của Afonso
và cộng sự, nghiên cứu này xây dựng chỉ số tổng hợp cho hiệu quả khu vực công tại Đà Nẵng qua
các năm (các DMU) từ các nhóm chỉ tiêu thành phần về kinh tế lẫn xã hội (bảng 1).
106
HỘI THẢO "NGÂN HÀNG VIỆT NAM: BỐI CẢNH VÀ TRIỂN VỌNG"
Bảng 1: Xây dựng chỉ số tổng hợp hiệu quả khu vực công
Hoạt động Các chỉ tiêu thành phần (Afonso)
Các chỉ tiêu thành phần (tác giả)
Số học sinh đi học phổ thông trung Số học sinh đi học PTTH1
học (PTTH)
Giáo dục
Y tế
Chỉ số chất lượng giáo dục tóan và Số giáo viên đến bậc PTTH2
khoa học
Tỉ lệ trẻ em dưới 1 tuổi bị chết
Tuổi thọ trung bình
Hệ số Gini
Số bác sĩ/vạn dân3
Tỉ lệ chết thô4
Tỉ lệ chênh lệch thu nhập bình quân giữa
nhóm thu nhập cao nhất và nhóm thu nhập
thấp nhất5
Phân phối
thu nhập
Tỉ lệ của 40% dân số giàu nhất
Tỉ lệ thất nghiệp
Tỉ lệ thất nghiệp6
Hiệu quả
kinh tế
Tốc độ tăng trưởng GDP
GDP bình quân đầu người
Lạm phát
Tốc độ tăng trưởng GDP7
GDP bình quân đầu người8
Chỉ số CPI9
Ổn định
kinh tế
Sự ổn định trong tăng trưởng GDP
Hoạt động Các chỉ tiêu thành phần (Afonso)
Các chỉ tiêu thành phần (tác giả)
Số học sinh đi học phổ thông trung Số học sinh đi học PTTH1
học (PTTH)
Giáo dục
Y tế
Chỉ số chất lượng giáo dục tóan và Số giáo viên đến bậc PTTH2
khoa học
Tỉ lệ trẻ em dưới 1 tuổi bị chết
Tuổi thọ trung bình
Hệ số Gini
Số bác sĩ/vạn dân3
Tỉ lệ chết thô4
Tỉ lệ chênh lệch thu nhập bình quân giữa
nhóm thu nhập cao nhất và nhóm thu nhập
thấp nhất5
Phân phối
thu nhập
Tỉ lệ của 40% dân số giàu nhất
Tỉ lệ thất nghiệp
Tỉ lệ thất nghiệp6
Hiệu quả
kinh tế
Tốc độ tăng trưởng GDP
GDP bình quân đầu người
Lạm phát
Tốc độ tăng trưởng GDP7
GDP bình quân đầu người8
Chỉ số CPI9
Ổn định
kinh tế
Sự ổn định trong tăng trưởng GDP
Ghi chú: (1),(2),(3),(7),(8): các chỉ tiêu thành phần này biến động cùng chiều và đóng góp tích cực vào hiệu
quả hoạt động công.
(4): tỉ lệ chết thô phản ánh tiêu cực, trái chiều hiệu quả hoạt động của khu vực công nên được chuyển hóa
thành tích cực theo công thức (1000-tỉ lệ chết thô)/1000.
107
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
(5),(6),(9): các chỉ tiêu tỉ lệ chênh lệch giữa nhóm dân cư giàu và dân cư nghèo, tỉ lệ thất nghiệp và chỉ số CPI
đóng góp tiêu cực vào hiệu quả khu vực công nên được chuyển hóa thành tích cực bằng tính toán nghịch đảo.
(2) Ước lượng hiệu quả kĩ thuật bằng phương pháp phân tích bao dữ liệu DEA
Phương pháp phân tích bao dữ liệu (DEA) là phương pháp tiếp cận ước lượng giới hạn khả
năng sản xuất được Charnes & Cooper, và Rhodes (1978) lần đầu tiên giới thiệu, phát triển dựa
trên ý tưởng ban đầu từ thước đo hiệu quả kỹ thuật của Farrell (1957). DEA được xây dựng dựa
trên khái niệm hiệu quả kĩ thuật (Technical Efficiency) như sau:
TE =
Với giả thiết có N đơn vị ra quyết định (DMU), m đầu ra, n đầu vào, về mặt toán học, ta có
thể diễn đạt mối tương quan trên như sau:
Trong đó:
es: hệ số hiệu quả kĩ thuật
ui : trọng số của nhân tố đầu ra thứ m
vj : trọng số của nhân tố đầu vào thứ n
xjs : nhân tố đầu vào thứ j của DMU thứ s
yis : nhân tố đầu ra thứ i của DMU thứ s
Hệ số hiệu quả kĩ thuật theo phương pháp DEA bị chặn giữa 0 và 1, trong đó những DMU
có hệ số TE bằng 1 là đạt hiệu quả cao nhất. Hiệu quả kĩ thuật có thể được xác định theo định
hướng đầu vào (khả năng sử dụng các loại đầu vào cần thiết ở mức tối thiểu để sản xuất ra một tập
hợp đầu ra nhất định) hoặc hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu ra (khả năng một đơn vị tối đa hóa
đầu ra với một tập hợp đầu vào nhất định được sử dụng). Trong trường hợp không có những kết
quả khác biệt theo quy mô (constant return to scale – CRS), một DMU thứ s tối đa hóa hiệu quả
bằng cách giải quyết vấn đề toán học sau:
(3)
Với ràng buộc:
Trong đó ϕ là vectơ biến đối ngẫu; ξs là độ đo hiệu quả kỹ thuật toàn bộ của DMU thứ s.
Tuy nhiên trên thực tế, các DMU bị ràng buộc bởi nhiều yếu tố, do đó thường hoạt động không ở
mức quy mô tối ưu. Do đó khi bài toán (3) được giải với ràng buộc:
Ta có hiệu quả kĩ thuật trong trường hợp hiệu quả thay đổi theo quy mô (variable return to
scale – VRS) như sau:
108
HỘI THẢO "NGÂN HÀNG VIỆT NAM: BỐI CẢNH VÀ TRIỂN VỌNG"
với ràng buộc:
Dựa theo nghiên cứu của Afonso và cộng sự (2006), nghiên cứu này cũng sử dụng phương
pháp phân tích bao dữ liệu với một đầu vào và một đầu ra. Biến đầu vào (input) là tỉ trọng chi tiêu
ngân sách thành phố Đà Nẵng so với GDP và biến đầu ra (output) là chỉ số tổng hợp PSP của Đà
Nẵng để ước lượng hệ số hiệu quả kĩ thuật định hướng đầu ra trong hai trường hợp: hiệu quả không
đổi theo quy mô và hiệu quả thay đổi theo quy mô.
3. Kết quả nghiên cứu và thảo luận
3.1. Hiệu quả khu vực công theo phương pháp chỉ số tổng hợp
Bảng 2: Kết quả chỉ số tổng hợp hiệu quả PSP
Hiệu quả kinh
tế
Giáo
dục
Ổn định kinh
tế
Phân phối thu
nhập
Năm
Y tế
PSP*
1997
1998
39.7
0.6
0.0
56.7
44.5
62.6
41.0
58.0
49.3
78.9
71.3
72.8
77.4
79.2
75.9
76.1
54.2
44.0
72.4
63,4
54.2
19.9
10.0
13.2
100.0
64.2
87.9
19.0
0.0
64.4
83.8
100.0
83.8
83.8
90.6
83.8
81.5
83.8
72.8
28.1
33.4
28.1
0.0
214.9
191.1
233.5
202.2
348.3
340.3
380.6
307.8
307.5
286.2
330.5
243.9
242.0
218.2
249.7
241.4
271,1
42.4
50.9
49.9
69.5
76.2
81.9
81.6
86.6
82.2
77.8
69.1
68.8
70.2
77.3
83.0
66,7
1999
9.9
2000
14.3
37.0
60.1
48.2
54.4
64.3
46.5
49.8
47.2
52.9
70.8
81.4
58.1
45,9
2001
2002
2003
2004
2005
2006
7.2
2007
95.6
18.1
16.1
23.0
18.9
15.2
35,2
2008
2009
2010
2011
28.1
12.7
59,9
2012
Trung bình
(*) PSP là tổng hợp hệ số các nhóm chỉ tiêu thành phần với trọng số như nhau, bằng 1.
(Nguồn: tính toán của tác giả)
109
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
Sau khi hoàn thành các bước trong việc xây dựng chỉ số tổng hợp hiệu quả khu vực công, hệ
số hiệu quả khu vực công tại TP Đà Nẵng giai đoạn 1997 – 2012 được thể hiện trong bảng 2. Hiệu
quả của các hoạt động khu vực công đạt thấp nhất trong giai đoạn 1997 – 2000, tương đối khá
trong giai đoạn 2008 – 2012 và tốt nhất trong giai đoạn 2001 – 2007. Hiệu quả cao trong giai đoạn
2001 – 2007 nhờ vào sự đóng góp chủ yếu của hệ số các chỉ tiêu thành phần trong lĩnh vực giáo
dục, phân phối thu nhập và hệ số của chỉ tiêu thành phần tốc độ tăng bình quân của GDP. Mặc dù
chi tiêu công vào các lĩnh vực này chiếm tỉ trọng không nhiều trong cơ cấu chi ngân sách nhưng
hiệu quả hoạt động trong các lĩnh vực này lại cao.
Điều đáng chú ý là trong giai đoạn 1997 – 2000, chỉ tiêu phân phối thu nhập có hệ số rất cao
thể hiện sự chênh lệch thu nhập và phân hóa giàu nghèo thấp ở giai đoạn này. Nhưng sang đến giai
đoạn 2008 – 2012, hệ số của chỉ tiêu ổn định kinh tế và phân phối thu thập lại nhỏ nhất, phản ánh lạm
phát cao và cách biệt giàu nghèo gia tăng. Điều này cho thấy hoạt động của các lĩnh vực trong khu
vực công giai đoạn sau này mặc dù mang lại những kết quả tốt về tăng trưởng kinh tế, giáo dục, y tế
hơn giai đoạn trước nhưng tăng trưởng còn theo chiều rộng, chưa thực sự bao quát và bền vững.
3.2. Hiệu quả chi tiêu công theo phương pháp DEA
Sau khi đã đánh giá hiệu quả các hoạt động trong khu vực công tại Đà Nẵng, nghiên cứu tiếp
tục ước lượng hiệu quả kĩ thuật bằng phương pháp phân tích bao dữ liệu để đánh giá hiệu quả chi
tiêu công tại thành phố với bộ dữ liệu một đầu vào và một đầu ra. Sử dụng phần mềm MaxDEA
6.1, kết quả nghiên cứu như sau:
Bảng 3: Kết quả DEA (định hướng đầu ra)
Năm
1997
VRS TE
0.979
1.000
0.942
0.756
1.000
0.969
1.000
0.819
0.808
0.752
0.868
0.655
0.636
0.573
0.656
0.637
0.816
0.153
Xếp hạng
CRS TE
0.978
1.000
0.940
0.754
0.997
0.930
0.717
0.610
0.511
0.531
0.558
0.503
0.456
0.410
0.389
0.462
0.672
0.228
Xếp hạng
4
1
3
1
1998
1999
6
4
2000
10
1
6
2001
2
2002
5
5
2003
1
7
2004
8
8
2005
9
11
10
9
2006
11
7
2007
2008
13
15
16
12
14
12
14
15
16
13
2009
2010
2011
2012
Trung bình
Độ lệch chuẩn
(Nguồn: tính toán của tác giả)
110
HỘI THẢO "NGÂN HÀNG VIỆT NAM: BỐI CẢNH VÀ TRIỂN VỌNG"
Kết quả DEA cho thấy, nhìn chung, hiệu quả chi tiêu công của thành phố Đà Nẵng trong giai
đoạn 1997 – 2012 là chưa thật sự hiệu quả. Hệ số hiệu quả kĩ thuật trung bình với mô hình DEA
biến đổi theo quy mô (VRS TE) là 0.816 hàm ý với nguồn lực đầu vào giới hạn, ngân sách chi tiêu
tại thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 1997 – 2012 chỉ mang lại 81% kết quả so với đầu ra hiệu
quả mà thành phố có thể đạt được. Con số này giảm xuống chỉ còn 67% với mô hình DEA không
đổi theo quy mô (CRS TE), tức là chi tiêu ngân sách thành phố chỉ mới đạt được khoảng 2/3 so với
kết quả đầu ra hiệu quả. Cụ thể, giai đoạn 2001 – 2007 không chỉ đạt được những kết quả tốt nhất
trong hiệu quả hoạt động của khu vực công mà còn đạt được hiệu quả kĩ thuật khá cao trong chi
tiêu công. Giai đoạn 1997 – 2003, hiệu quả kĩ thuật của chi tiêu công tại thành phố đạt kết quả tốt
nhất với xếp hạng giữa 1 và 5 (ngoại trừ năm 2000 xếp hạng 10) trong trường hợp VRS, và giữa 1
và 7 trong trường hợp CRS. Trong đó, năm 1998, 2001 và 2003 có hệ số hiệu quả kĩ thuật cao nhất
bằng 1. Với tỉ lệ chi tiêu ngân sách so với GDP thấp (hình 4), nhưng hiệu quả chi tiêu công giai
đoạn 1997 – 2003 có kết quả cao hơn hẳn các năm còn lại cho thấy các khoản chi tiêu công trong
giai đoạn 1997 – 2003 được sử dụng hợp lí và hiệu quả. Trái lại, giai đoạn 2008 – 2012 có hệ số
hiệu quả kĩ thuật thấp nhất, xếp hạng giữa 12 và 16, cho thấy mặc dù quy mô chi tiêu công (phản
ánh bởi tỉ lệ chi tiêu ngân sách so với GDP) ngày càng tăng lên nhưng những kết quả đạt được
trong các hoạt động kinh tế - xã hội của giai đoạn này là chưa tương xứng với nguồn ngân sách chi
tiêu mà thành phố bỏ ra để đầu tư và phát triển. Cụ thể, chi tiêu ngân sách giai đoạn này, trung
bình, chiếm trên 35% GDP nhưng nhóm giai đoạn này lại nằm cách xa đường biên giới hạn sản
xuất với hệ số hiệu quả kĩ thuật thấp thấp nhất (hình 3). Điều này cho thấy sự không hiệu quả trong
chi tiêu khu vực công giai đoạn này, phản ánh tình trạng chi tiêu ngân sách không hợp lí, dàn trải,
thiếu quy hoạch, thiếu đồng bộ.
Hình 3: Đường biên giới hạn khả năng sản xuất trong trường hợp VRS TE
(Nguồn: tính toán của tác giả)
Hình 4: Tỉ trọng chi tiêu ngân sách so với GDP tại Đà Nẵng
(Nguồn: Niêm giám thống kê thành phố các năm từ 1997 – 2012 và tính toán của tác giả)
111
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
3.3. Thảo luận
Khác với các nghiên cứu trong và ngoài nước trước đây, phân tích bao dữ liệu DEA thường
được sử dụng để đánh giá hiệu quả giữa các công ty, các ngân hàng hay các quốc gia khác nhau
(country-cross). Tuy nhiên, cũng có nhiều nghiên cứu ứng dụng DEA đối với chuỗi thời gian đơn
lẻ với những quan sát khác nhau của một công ty hoặc một đơn vị (Tulkens and Eeckaut, 1995). Vì
vậy, điểm khác biệt của nghiên cứu này là tác giả nghiên cứu tại phạm vi một tỉnh thành là Đà
Nẵng và đánh giá hiệu quả chi tiêu toàn khu vực công qua những năm khác nhau (được xem là các
DMUs) trong giai đoạn 1997 – 2000, tương ứng với 16 quan sát (16 DMUs). Hơn nữa, nghiên cứu
này đã ứng dụng phương pháp phân tích bao dữ liệu để đo lường hiệu quả của chi tiêu công. Điều
này chưa từng được sử dụng trong những nghiên cứu trước đó về lĩnh vực liên quan đến chi tiêu
công, đầu tư công ở Việt Nam. Do đó, nghiên cứu này cùng với những kết quả đạt được mở ra
những hướng đi mới và hòan thiện hơn cho những đề tài nghiên cứu tương tự đối với khu vực công
tại Việt Nam. Tuy nhiên, các phương pháp sử dụng trong bài viết này chỉ được nghiên cứu trong
phạm vi thành phố Đà Nẵng. Theo Afonso, Schuknecht, and Tanzi (2005), sự hiệu quả chi tiêu
công nên được đánh giá trong sự so sánh: mối quan hệ giữa kết quả lợi ích và chi phí của quốc gia
này với quốc gia khác. Nếu như sự chênh lệch giữa lợi ích và chi phí của quốc gia nào lớn hơn
(dương) thì quốc gia đó được xem có chi tiêu công hiệu quả hơn. Vì vậy, những bài viết trong
tương lai nên xem xét ứng dụng các phương pháp này để thực hiện các nghiên cứu giữa các thành
phố, vùng miền khác nhau trong một nước hoặc giữa các quốc gia khác nhau để có sự so sánh hệ
số, chỉ số giữa các đối tượng nhằm đánh giá hiệu quả chi tiêu công giữa những khu vực này.
4. Kết luận
Bài viết đã đánh giá và phân tích hiệu quả hoạt động khu vực công và hiệu quả chi tiêu công
tại thành phố Đà Nẵng giai đoạn 1997 – 2012 bằng cách ứng dụng phương pháp phân tích bao dữ
liệu DEA. Kết quả cho thấy giai đoạn 2008 – 2012 có chi tiêu ngân sách cao với trung bình trên
35%GDP nhưng những kết quả hoạt động khu vực công (phản ánh qua chỉ số PSP) và hệ số hiệu
quả kĩ thuật (thông qua phân tích DEA) đạt được lại thấp nhất. Chi tiêu công không hiệu quả trong
giai đoạn này, phản ánh tình trạng chi tiêu ngân sách không hợp lí, dàn trải, thiếu quy hoạch dẫn
đến kết quả đạt được không tương xứng với chi tiêu ngân sách bỏ ra. Cụ thể, ngân sách chi tiêu tại
thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn 2008 – 2012 chỉ mang lại 51% kết quả so với đầu ra hiệu quả
mà thành phố có thể đạt được. Con số này là 73% trong cả thời kì nghiên cứu từ 1997 đến 2012.
Như vậy, những kết luận của nghiên cứu này phần nào giúp các nhà kinh tế, nhà hoạch định chính
sách của thành phố, các sở, ban, ngành liên quan có cơ sở để đánh giá lại kết quả hoạt động, đưa ra
các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả chi tiêu công trong thời gian tới.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Afonso A., Schuknecht L., Tanzi V., (2003), “Public sector efficiency: an international
comparison”, European Central Bank, Working Paper No. 242/July 2003, p.10-12.
[2] Afonso A., Schuknecht L., Tanzi V., (2006), “Public sector efficiency: evidence for new EU
member states and emerging markets”, European Central Bank, Working Paper No.
581/January 2006.
[3] Charnes, A., Cooper, W. and Rhodes, E. (1978), “Measuring the Efficiency of Decision
Making Units”, European Journal of Operetional Research, Vol 2, p.429-444.
[4] Farrell, J. (1957), "The Measurement of productive efficiency", Journal of the Royal
Statistical Society, Part III Vol.120, p.11
112
HỘI THẢO "NGÂN HÀNG VIỆT NAM: BỐI CẢNH VÀ TRIỂN VỌNG"
[5] Freudenberg, M. (2003), “Composite indicators of country performance: a critical
assessment”, Directorate for Science, Technology and Industry, No.16.
[6] Mandl U., Dierx A., Ilzkovitz F., (2008), “The effectiveness and efficiency of public
spending”, European Commission, Directorate General for Economic and Financial Affairs,
p.3-4.
[7] Mihaiu D. M., Opreana A., Cristescu M.P. (2010), “Efficiency, effectiveness and performance
of the public sector”, Romanian Journal of Economic Forecasting, p132-147.
[8] Tanzi, V. and Schuknecht, L. (1997), “Reconsidering the Fiscal Role of Government: The
International Perspective,” American Economic Review, No.87, Vol 2, p.164-168.
[9] Tulkens, H. and Eeckaut, P. V. (1995), “Non-parametric efficiency, progress and regress
measures for panel data: Methodological and aspects”, European Journal of Operational
Research, No.80, p.474-499.
113
10 trang
14600
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hiệu quả chi tiêu công tại Thành phố Đà Nẵng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hieu_qua_chi_tieu_cong_tai_thanh_pho_da_nang.pdf
