Tiểu luận Quan điểm toàn diện và vận dụng vào sự nghiệp xây dựng Chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay

PhÇn më ®Çu

N-íc ta ®ang trong thêi kú qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, bá qua giai

®o¹n ph¸t triÓn cña chñ nghÜa t- b¶n trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸ vµ héi

nhËp kinh tÕ quèc tÕ, do ®ã sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi trong bèi

c¶nh ®ã còng cã nh÷ng ®iÓm kh¸c so víi tr-íc ®©y.

Tr-íc nh÷ng n¨m 1986, do nhËn thøc vµ vËn dông sai lÇm lý luËn cña

chñ nghÜa M¸c –Lªnin vµo c«ng cuéc x©y dùng chñ nghÜa x· héi ®· dÉn

®Õn nh÷ng thÊt b¹i to lín nh- sù sôp ®æ cña hÖ thèng c¸c n-íc XHCN ë

Liªn x« vµ c¸c n-íc §«ng ¢u, cßn ë ViÖt nam do nhËn thøc vµ vËn dông

sai lÇm ®· dÉn ®Õn tôt hËu vÒ kinh tÕ vµ khñng ho¶ng vÒ chÝnh trÞ.

Trong khi kh¼ng ®Þnh tÝnh toµn diÖn, ph¹m vi bao qu¸t tÊt c¶ c¸c mÆt,

c¸c lÜnh vùc cña qu¸ tr×nh ®æi míi, §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VI

cña §¶ng ®· ®ång thêi coi ®æi míi t- duy lý luËn, t- duy chÝnh trÞ vÒ chñ

nghÜa x· héi lµ kh©u ®ét ph¸; trong khi nhÊn m¹nh sù cÇn thiÕt ph¶i ®æi

míi c¶ lÜnh vùc kinh tÕ lÉn lÜnh vùc chÝnh trÞ, §¶ng ta còng xem ®æi míi

kinh tÕ lµ träng t©m.

Thùc tiÔn h¬n 10 n¨m ®æi míØ n-íc ta mang l¹i nhiÒu b»ng chøng x¸c

nhËn tÝnh ®óng ®¾n cña nh÷ng quan ®iÓm nªu trªn. §¹i héi ®¹i biÓu lÇn

thø VIII cña ®¶ng ®· kh¼ng ®Þnh”xÐt trªn tæng thÓ, §¶ng ta b¾t ®Çu c«ng

cuéc ®æi míi tõ ®æi míi vÒ t- duy chÝnh trÞ trong viÖc ho¹ch ®Þnh ®-êng

lèi vµ chinhs s¸ch ®èi néi ®èi ngo¹i. Kh«ng cã sù ®æi míi ®ã th× kh«ng cã

sù ®æi míi kh¸c.

Nh»m gãp phÇn nhËn thøc ®óng ®¾n h¬n vÒ nhiÖm vô x©y dùng

CNXH trong thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH, t«i ®· lùa chän ®Ò tµi "Quan

®iÓm toµn diÖn vµ vËn dông vµo sù nghiÖp x©y dùng CNXH ë ViÖt nam

hiÖn nay".

1

§Ò tµi tËp trung nghiªn cøu Qu¸ tr×nh x©y dùng CNXH ë ViÖt nam tõ

tr-íc vµ sau ®æi míi ®Õn nay, vµ mét sè kiÕn nghÞ vËn dông quan ®iÓm

toµn diÖn cña chñ nghÜa M¸c-Lªnin vµo sù nghiÖp x©y dùng CNXH ë ViÖt

nam.

§Ò tµi ®-îc nghiªn cøu dùa trªn c¬ së nh÷ng nguyªn lý vµ ph-¬ng

ph¸p luËn cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin, thÕ giíi quan duy vËt biÖn chøng,

c¨n cø vµo mét sè quan ®iÓm ®-êng lèi, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc

tõ sau §¹i héi §¶ng céng s¶n ViÖt Nam lÇn thø VI.

KÕt cÊu ®Ò tµi, ngoµi lêi nãi ®Çu vµ kÕt luËn gåm hai ch-¬ng

Ch-¬ng 1: Lý luËn chung vÒ quan ®iÓm toµn diÖn

Ch-¬ng 2: VËn dông quan ®iÓm toµn diÖn vµo sù nghiÖp x©y dùng

CNXH ë ViÖt nam.

Do ®iÒu kiÖn thêi gian còng nh- tr×nh ®é am hiÓu vÒ vÊn ®Ò nµy cßn

h¹n chÕ, nªn kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, t¸c gi¶ mong nhËn ®-îc

nh÷ng ý kiÕn ®¸nh gi¸ cña thÇy c« gi¸o vµ c¸c b¹n ®Ó ®Ò tµi nµy ®-îc

hoµn thiÖn h¬n.

2

Ch-¬ng1

Lý luËn chung vÒ quan ®iÓm toµn diÖn

1.1- Nguyªn lý vÒ mèi liªn hÖ phæ biÕn

Theo quan ®iÓm siªu h×nh, c¸c sù vËt hiÖn t-îng tån t¹i mét c¸ch t¸ch

rêi nhau, c¸i nµy bªn c¹nh c¸i kia, gi÷a chóng kh«ng cã sù phô thuéc,

kh«ng cã sù rµng buéc lÉn nhau, nh÷ng mèi liªn hÖ cã ch¨ng chØ lµ nh÷ng

liªn hÖ hêi hît, bÒ ngoµi mang tÝnh ngÉu nhiªn. Mét sè ng-êi theo quan

®iÓm siªu h×nh còng thõa nhËn sù liªn hÖ vµ tÝnh ®a d¹ng cña nã nh-ng

laÞ phñ nhËn kh¶ n¨ng chuyÓn ho¸ lÉn nhau gi÷a c¸c h×nh thøc liªn hÖ

kh¸c nhau.

Ng-îc l¹i, quan ®iÓm biÖn chøng cho r»ng thÕ giíi tån t¹i nh- mét

chØnh thÓ thèng nhÊt. C¸c sù vËt hiÖn t-îng vµ c¸c qu¸ tr×nh cÊu thµnh thÕ

giíi ®ã võa t¸ch biÖt nhau, võa cã sù liªn hÖ qua l¹i, th©m nhËp vµ chuyÓn

ho¸ lÉn nhau.

VÒ nh©n tè quy ®Þnh sù liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt, hiÖn t-îng trong thÕ

giíi, chñ nghÜa duy t©m cho r»ng c¬ së cña sù liªn hÖ, sù t¸c ®éng qua l¹i

gi÷a c¸c sù vËt vµ hiÖn t-îng lµ c¸c lùc l-îng siªu tù nhiªn hay ë ý thøc, ë

c¶m gi¸c cña con ng-êi. XuÊt ph¸t tõ quan ®iÓm duy t©m chñ quan,

BÐcc¬li coi c¬ së cña sù liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt, hiÖn t-îng lµ c¶m gi¸c.

§øng trªn quan ®iÓm duy t©m kh¸ch quan, Hªghen l¹i cho r»ng c¬ së cña

sù liªn hÖ qua l¹i gi÷a c¸c sù vËt, hiÖn t-îng lµ ë ý niÖm tuyÖt ®èi.

Quan ®iÓm cña chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng kh¼ng ®Þnh c¬ së cña sù

liªn hÖ qua l¹i gi÷a c¸c sù vËt hiÖn t-îng lµ tÝnh thèng nhÊt vËt chÊt cña

thÕ giíi.

Theo quan ®iÓm nµy, c¸c sù vËt hiÖn t-îng trªn thÕ giíi dï cã ®a

d¹ng, kh¸c nhau nh- thÕ nµo ®i ch¨ng n÷a th× chóng còng chØ lµ nh÷ng

3

d¹ng tån t¹i kh¸c nhau cña mét thÕ giíi duy nhÊt lµ thÕ giíi vËt chÊt.

Ngay c¶ ý thøc, t- t-ëng cña con ng-êi vèn lµ nh÷ng c¸i phi vËt chÊt

còng chØ lµ thuéc tÝnh cña mét d¹ng vËt chÊt cã tæ chøc cao nhÊt lµ bé ãc

con ng-êi, néi dung cña chóng còng chØ lµ kÕt qu¶ ph¶n ¸nh cña c¸c qu¸

tr×nh vËt chÊt kh¸ch quan.

Quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng kh«ng chØ kh¼ng ®Þnh tÝnh kh¸ch

quan, tÝnh phæ biÕn cña sù liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt hiÖn t-îng, c¸c qu¸

tr×nh, mµ nã cßn nªu râ tÝnh ®a d¹ng cña sù liªn hÖ qua l¹i: cã mèi liªn hÖ

bªn trong vµ mèi liªn hÖ bªn ngoµi, cã mèi liªn hÖ chung bao qu¸t toµn bé

thÕ giíi vµ mèi liªn hÖ bao qu¸t mét sè lÜnh vùc hoÆc mét sè lÜnh vùc

riªng biÖt cña thÕ giíi, cã mèi liªn hÖ trùc tiÕp, cã mèi liªn hÖ gi¸n tiÕp

mµ trong ®ã sù t¸c ®éng qua l¹i ®-îc thÓ hiÖn th«ng qua mét hay mét sè

kh©u trung gian, cã mèi liªn hÖ b¶n chÊt, cã mèi liªn hÖ tÊt nhiªn vµ liªn

hÖ ngÉu nhiªn, cã mèi liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt kh¸c nhau vµ mèi liªn hÖ

gi÷a c¸c mÆt kh¸c nhau cña sù vËt. Sù vËt, hiÖn t-îng nµo còng vËn ®éng,

ph¸t triÓn qua nhiÒu giai ®o¹n ph¸t triÓn kh¸c nhau, gi÷a c¸c giai ®o¹n ®ã

còng cã mèi liªn hÖ víi nhau, t¹o thµnh lÞch sö ph¸t triÓn hiÖn thùc cña

c¸c sù vËt vµ c¸c qu¸ tr×nh t-¬ng øng.

TÝnh ®a d¹ng cña sù liªn hÖ do tÝnh ®a d¹ng trong sù tån t¹i, sù vËn

®éng vµ ph¸t triÓn cña chÝnh c¸c sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña c¸c sù vËt

hiÖn t-îng.

Mèi liªn hÖ bªn trong lµ mèi liªn hÖ qua l¹i, lµ sù t¸c ®éng lÉn nhau

gi÷a c¸c bé phËn, gi÷a c¸c yÕu tè, c¸c thuéc tÝnh, c¸c mÆt kh¸c nhau cña

mét sù vËt, nã gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi sù tån t¹i, vËn ®éng vµ ph¸t

triÓn cña sù vËt. Mèi liªn hÖ bªn ngoµi lµ mèi liªn hÖ gi÷a c¸c sù vËt, c¸c

hiÖn t-îng kh¸c nhau, nãi chung nã kh«ng cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh, H¬n

n÷a, nã th-êng ph¶i th«ng qua mèi liªn hÖ bªn trong mµ ph¸t huy t¸c

dông ®èi víi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña sù vËt. Tuy nhiªn, nãi nh- vËy

4

kh«ng cã nghÜa lµ phñ nhËn hoµn toµn vai trß cña mèi liªn hÖ bªn ngoµi

®èi víi sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña sù vËt, hiÖn t-îng. Mèi liªn hÖ bªn

ngoµi còng hÕt søc quan träng, ®«i khi cã thÓ gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh.

Mèi liªn hÖ b¶n chÊt vµ kh«ng b¶n chÊt, mèi liªn hÖ tÊt yÕu vµ ngÉu

nhiªn còng cã tÝnh chÊt t-¬ng tù nh- ®· nãi ë trªn. Ngoµi ra chóng cßn cã

nh÷ng nÐt ®Æc thï. Ch¼ng h¹n nh-, c¸i lµ ngÉu nhiªn khi xem xÐt trong

quan hÖ nµy l¹i lµ c¸i tÊt nhiªn khi xem xÐt trong mèi liªn hÖ kh¸c, ngÉu

nhiªn l¹i lµ h×nh thøc biÓu hiÖn ra bªn ngoµi cña c¸i tÊt yÕu, hiÖn t-îng lµ

h×nh thøc biÓu hiÖn Ýt nhiÒu ®Çy ®ñ cña b¶n chÊt. §ã lµ nh÷ng h×nh thøc

®Æc thï cña sù biÓu hiÖn nh÷ng mèi liªn hÖ t-¬ng øng.

Nh- vËy, quan ®iÓm duy vËt biÖn chøng vÒ sù liªn hÖ ®ßi hái ph¶i

thõa nhËn tÝnh t-¬ng ®èi trong sù ph©n lo¹i c¸c mèi liªn hÖ. C¸c lo¹i liªn

hÖ kh¸c nhau cã thÓ chuyÓn ho¸ lÉn nhau. Sù chuyÓn ho¸ nh- vËy cã thÓ

diÔn ra hoÆc do thay ®æi ph¹m vi bao qu¸t khi xem xÐt, hoÆc do kÕt qu¶

vËn ®éng kh¸ch quan cña chÝnh sù vËt vµ hiÖn t-îng.

Trong tÝnh ®a d¹ng cña c¸c h×nh thøc vµ c¸c lo¹i liªn hÖ tån t¹i trong

tù nhiªn, trong x· héi vµ trong t- duy con ng-êi, phÐp biÖn chøng duy vËt,

tËp trung nghiªn cøu nh÷ng lo¹i liªn hÖ chung, mang tÝnh chÊt phá biÕn.

Nh÷ng h×nh thøc vµ nh÷ng kiÓu liªn hÖ riªng biÖt trong c¸c bé phËn kh¸c

nhau cña thÕ giíi lµ ®«Ý t-îng nghiªn cøu cña c¸c ngµnh khoa häc kh¸c.

1.2 - Quan ®iÓm toµn diÖn trong triÕt häc M¸c- Lªnin

Tõ viÖc nghiªn cøu nguyªn lý vÒ mèi liªn hÖ phæ biÕn cña sù vËt hiÖn

t-îng, triÕt häc M¸c - Lªnin rót ra quan ®iÓm toµn diÖn trong nhËn thøc

Víi t- c¸ch lµ mét nguyªn t¾c ph-¬ng ph¸p luËn trong viÖc nhËn

thøc c¸c sù vËt hiÖn t-îng, quan ®iÓm toµn diÖn ®ßi hái ®Ó cã ®-îc nhËn

thøc ®óng ®¾n vÒ sù vËt hiÖn t-îng. Mét mÆt, chóng ta ph¶i xem xÐt nã

trong mèi liªn hÖ qua l¹i gi÷a c¸c bé phËn, c¸c yÕu tè, c¸c thuéc tÝnh kh¸c

5

nhau cña chÝnh sù vËt, hiÖn t-îng ®ã, mÆt kh¸c chóng ta ph¶i xem xÐt

trong mèi liªn hÖ gi÷a nã víi víi c¸c sù vËt kh¸c (kÓ c¶ trùc tiÕp vµ gi¸n

tiÕp). ®Ò cËp ®Õn hai néi dung nµy, V.I. Lªnin viÕt "muèn thùc sù hiÓu

®-îc sù vËt, cÇn ph¶i nh×n bao qu¸t vµ nghiªn cøu tÊt c¶ c¸c mÆt, c¸c mèi

liªn hÖ trùc tiÕp vµ gi¸n tiÕp cña sù vËt ®ã".

H¬n thÕ n÷a, quan ®iÓm toµn diÖn ®ßi hái, ®Ó nhËn thøc ®-îc sù vËt,

cÇn ph¶i xem xÐt nã trong mèi liªn hÖ víi nhu cÇu thùc tiÔn cña con

ng-êi. øng víi mçi con ng-êi, mçi thêi ®¹i vµ trong mét hoµn c¶nh lÞch

sö nhÊt ®Þnh, con ng-êi bao giê còng chØ ph¶n ¸nh ®-îc mét sè l-îng h÷u

h¹n nh÷ng mèi liªn hÖ. Bëi vËy, tri thøc ®¹t ®-îc vÒ sù vËt còng chØ lµ

t-¬ng ®èi, kh«ng ®Çy ®ñ kh«ng trän vÑn. Cã ý thøc ®-îc ®iÒu nµy chóng

ta míi tr¸nh ®-îc viÖc tuyÖt ®èi ho¸ nh÷ng tri thøc ®· cã vÒ sù vËt vµ

tr¸nh xem ®ã lµ nh÷ng ch©n lý bÊt biÕn, tuyÖt ®èi kh«ng thÓ bæ sung,

kh«ng thÓ ph¸t triÓn. §Ó nhËn thøc ®-îc sù vËt , cÇn ph¶i nghiªn cøu tÊt

c¶ c¸c mèi liªn hÖ, "cÇn thiÕt ph¶i xem xÐt tÊt c¶ mäi mÆt ®Ó ®Ì phßng cho

chóng ta khái ph¹m sai lÇm vµ sù cøng nh¾c."

Quan ®iÓm toµn diÖn ®èi lËp víi quan ®iÓm phiÕn diÖn kh«ng chØ ë

chç nã chó ý ®Õn nhiÒu mÆt, nhiÒu mèi liªn hÖ. ViÖc chó ý tíi nhiÒu mÆt,

nhiÒu mèi liªn hÖ vÉn cã thÓ lµ phiÕn diÖn nÕu chóng ta ®¸nh gi¸ ngang

nhaunh÷ng thuéc tÝnh, nh÷ng quy ®Þnh kh¸c nhau cña cña sù vËt ®-îc thÓ

hiÖn trong nh÷ng mèi liªn hÖ kh¸c nhau ®ã. Quan ®iÓm toµn diÖn ch©n

thùc ®ßi hái chóng ta ph¶i ®i tõ tri thøc vÒ nhiÒu mÆt, nhiÒu mèi liªn hÖ

cña sù vËt ®Õn chç kh¸i qu¸t ®Ó rót ra c¸i b¶n chÊt chi phèi sù tån t¹i vµ

ph¸t triÓn cña sù vËt hay hiÖn t-îng ®ã.

Nh- vËy, quan ®iÓm toµn diÖn còng kh«ng ®ång nhÊt víi c¸ch xem

xÐt dµn tr¶i, liÖt kª nh÷ng tÝnh quy ®Þnh kh¸c nhau cña sù vËt, hiÖn t-îng.

Nã ®ßi hái ph¶i lµm næi bËt c¸i c¬ b¶n, c¸i quan träng nhÊt cña sù vËt hiÖn

t-îng ®ã.

6

Cã thÓ kÕt luËn, qu¸ tr×nh h×nh thµnh quan ®iÓm toµn diÖn ®óng ®¾n

víi t- c¸ch lµ nguyªn t¾c ph-¬ng ph¸p luËn ®Ó nhËn thøc sù vËt sÏ ph¶i

tr¶i qua c¸c giai ®o¹n c¬ b¶n lµ ®i tõ ý niÖm ban ®Çu vÒ c¸i toµn thÓ ®Ó

®Ó nhËn thøc mét mÆt, mét mèi liªn hÖ nµo ®ã cña sù vËt råi ®Õn nhËn

thøc nhiÒu mÆt, nhiÒu mèi liªn hÖ cña sù vËt ®ã vµ cuèi cïng, kh¸i qu¸t

nh÷ng tri thøc phong phó ®ã ®Ó rót ra tri thøc vÒ b¶n chÊt cña sù vËt.

Quan ®iÓm toµn diÖn võa kh¸c chñ nghÜa chiÕt trung võa kh¸c thuËt

nguþ biÖn. Chñ nghÜa chiÕt trung tuy còng tá ra chó ý tíi nhiÒu mÆt kh¸c

nhau nh-ng l¹i kÕt hîp mét c¸ch v« nguyªn t¾c nh÷ng c¸i hÕt søc kh¸c

nhau thµnh mét h×nh ¶nh kh«ng ®óng vÒ sù vËt. Chñ nghÜa chiÕt trung

kh«ng biÕt rót ra mÆt b¶n chÊt, mèi liªn hÖ c¨n b¶n nªn r¬i vµo chç cµo

b»ng c¸c mÆt, kÕt hîp mét c¸ch v« nguyªn t¾c c¸c mèi liªn hÖ kh¸c nhau,

do ®ã hoµn toµn bÊt lùc khi cÇn ph¶i cã quyÕt s¸ch ®óng ®¾n. ThuËt nguþ

biÖn còng chØ chó ý ®Õn nh÷ng mÆt , nh÷ng mèi liªn hÖ kh¸c nhau cña sù

vËt nh-ng l¹i ®-a c¸i kh«ng c¬ b¶n thµnh c¸i c¬ b¶n, c¸i kh«ng b¶n chÊt

thµnh c¸i b¶n chÊt. C¶ chñ nghÜa chiÕt trung vµ thuËt nguþ biÖn ®Òu lµ

nh÷ng biÓu hiÖn kh¸c nhau cña ph-¬ng ph¸p luËn sai lÇm trong viÖc xem

xÐt c¸c sù vËt, hiÖn t-îng.

7

Ch-¬ng 2

VËn dông Quan ®iÓm toµn diÖn vµo sù nghiÖp

x©y dùng CNXH ë n-íc ta

2.1-Qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi, bá qua chÕ ®é TBCN ë

ViÖt nam lµ mét tÊt yÕu lÞch sö.

N-íc ta qu¸ ®é lªn CNXH bá qua chÕ ®é TBCN lµ mét tÊt yÕu lÞch sö

bëi v×:

- Toµn thÕ giíi ®· b-íc vµo thêi ®¹i qu¸ ®é tõ CNTB lªn CNXH. Thùc

tiÔn ®· kh¼ng ®Þnh CNTB lµ chÕ ®é x· héi ®· lçi thêi vÒ mÆt lÞch sö, sím

hay muén còng ph¶i ®-îc thay b»ng h×nh th¸i kinh tÕ x· héi céng s¶n chñ

nghÜa mµ giai ®o¹n ®Çu lµ chñ nghÜa x· héi. Cho dï hiÖn nay, víi nh÷ng

cè g¾ng ®Ó thÝch nghi víi t×nh h×nh míi, CNTB thÕ giíi vÉn ®ang cã

nh÷ng thµnh tùu ph¸t triÓn nh-ng vÉn kh«ng v-ît ra khái nh÷ng m©u

thuÉn c¬ b¶n cña nã, nh÷ng m©u thuÉn nµy kh«ng dÞu ®i mµ ngµy cµng

ph¸t triÓn gay g¾t vµ s©u s¾c. CNTB kh«ng ph¶i lµ t-¬ng lai cña loµi

ng-êi. Qu¸ tr×nh c¶i biÕn x· héi cò, x©y dùng x· héi míi- x· héi chñ

nghÜa kh«ng ph¶i lµ qu¸ tr×nh c¶i l-¬ng, duy ý chÝ mµ lµ qu¸ tr×nh c¸ch

m¹ng s«i ®éng tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n ph¸t triÓn kh¸ch quan phï hîp víi

quy luËt cña lÞch sö. Chñ nghÜa x· héi khoa häc, tù do, d©n chñ vµ nh©n

®¹o mµ nh©n d©n ta vµ loµi ng-êi tiÕn bé ®ang v-¬n tíi lu«n ®¹i diÖn cho

nh÷ng gi¸ trÞ tiÕn bé cña nh©n lo¹i, ®¹i diÖn lîi Ých cña nh÷ng ng-êi lao ®éng,

lµ h×nh th¸i x· héi cao h¬n CNTB. Qu¸ tr×nh c¸ch m¹ng ®ã v× sù nghiÖp cao

c¶ lµ gi¶i phãng con ng-êi, v× sù nghiÖp ph¸t triÓn tù do vµ toµn diÖn cña con

ng-êi, v× tiÕn bé chung cña loµi ng-êi. §i theo dßng ch¶y cña thêi ®¹i còng

tøc lµ ®i theo quy luËt ph¸t triÓn tù nhiªn cña lÞch sö.

8

-C¸ch m¹ng ViÖt nam ph¸t triÓn theo con ®-êng ®éc lËp dan téc, g¾n

liÒn víi chñ nghÜa x· héi. TÝnh tÊt yÕu lÞch sö Êy xuÊt hiÖn tõ nh÷ng n¨m

20 cña thÕ kû XX. Nhê ®i con ®-êng Êy, nh©n d©n ta ®· lµm c¸ch m¹ng

th¸ng T¸m thµnh c«ng, ®· tiÕn hµnh th¾ng lîi hai cuéc kh¸ng chiÕn hoµn

thµnh sù nghiÖp gi¶i phãng d©n téc. Ngµy nay, chØ cã ®i lªn CNXH míi

gi÷ v÷ng ®-îc ®éc lËp d©n téc, tù do cho d©n téc, míi thùc hiÖn ®ùoc môc

tiªu lµm cho mäi ng-êi ®-îc Êm no, tù do h¹nh phóc. Sù lùa chän con

®-êng ®éc lËp d©n téc vµ chñ nghÜa x· héi cña nh©n d©n ta nh- vËy lµ sù

lùa chän cu¶ chÝnh lÞch sö d©n téc l¹i võa phï hîp víi xu thÕ cña thêi ®¹i.

§iÒu ®ã còng thÓ hiÖn sù qu¸ ®é lªn CNXH bá qua chÕ ®é TBCN ë n-íc

ta lµ mét tÊt yÕu lÞch sö.

Chñ nghÜa x· héi ë ViÖt nam, theo c¸ch nãi tãm t¾t vµ méc m¹c cña

Chñ tÞch Hå ChÝ Minh lµ; tr-íc hÕt nh»m lµm cho nh©n d©n lao ®éng tho¸t

n¹nbÇn cïng,lµm cho mäi ng-êi cã c«ng ¨n viÖc lµm, ®-îc Êm no vµ sèng

mét ®êi h¹nh phóc. Qu¸n triÖt t- t-ëng c¬ b¶n ®ãcña Chñ tÞch Hå ChÝ

Minh, trong C-¬ng lÜnh x©y dùng ®Êt n-íc trong thêi kú qu¸ ®é lªn

CNXH, §¶ng ta ®· kh¼ng ®Þnh: “x· héi x· héi chñ nghÜa mµ nh©n d©n ta

x©y dùng lµ mét x· héi:

-Do nh©n d©n lao ®éng lµm chñ

-Cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cao dùa trªn lùc l-îng s¶n xuÊt hiÖn ®¹i vµ

chÕ ®ä c«ng h÷u vÒ c¸c t- liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu.

-Cã nÒn v¨n ho¸ tiªn tiÕn ®¹m ®µ b¶n s¾c d©n téc

-Con ng-êi ®-îc gi¶i phãng khái ¸p bøc, bãc lét, bÊt c«ng, lµm theo

n¨ng lùc, h-ëng theo lao ®éng, cã cuéc sèng Êm no, tù do, hµnh phóc, cã

®iÒu kiÖn ph¸t triÓn c¸ nh©n.

-C¸c d©n téc trong n-íc b×nh ®¼ng, ®oµn kÕt vµ gióp ®ì lÉn nhau cïng

tiÕn bé.

9

-Cã quan hÖ h÷u nghÞ vµ hîp t¸c víi nh©n d©n tÊt c¶ c¸c n-íc trªn thÕ giíi

Môc tiªu cña CNXH ë n-íc ta lµ: x©y dùng mét x· héi d©n giµu, n-íc

m¹nh, x· héi c«ng b»ng d©n chñ vµ v¨n minh.

2.2- VËn dông quan ®iÓm toµn diÖn vµo sù nghiÖp x©y

dùng CNXH ë ViÖt nam

§Ó ®¶m b¶o cã ®-îc nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ mét vÊn ®Ò, chóng ta ph¶i

xem xÐt vÊn ®Ò ®ã theo quan ®iÓm toµn diÖn. §iÒu nµy cã nghÜa lµ ph¶i

xem xÐt sù vËt, hiÖn t-îng trong mèi liªn hÖ t¸c ®éng qua l¹i gi÷a c¸c bé

phËn, c¸c yÕu tè, c¸c thuéc tÝnh kh¸c nhau cña sù vËt, hiÖn t-îng còng

nh- trong mèi liªn hÖ qua l¹i gi÷a sù vËt ®èi víi c¸c sù vËt kh¸c vµ trong

mèi liªn hÖ víi nhu cÇu thùc tiÔn cña con ng-êi.

Víi môc ®Ých cã ®-îc nhËn thøc ®óng ®¾n, tõ ®ã ®Ò ra nh÷ng chñ

tr-¬ng, chÝnh s¸ch ®óng nh»m gãp phÇn hoµn thµnh th¾ng lîi sù nghiÖp

cao c¶ lµ x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë ViÖt nam cu¶ nh©n d©n ta th× trong

qu¸ tr×nh x©y dùng chñ nghÜa x· héi chóng ta ph¶i cã mét c¸i nh×n toµn

diÖn ®èi víi c¸c nh©n tè cuÈ lùc l-îng s¶n xuÊt còng nh- c¸c nh©n tè cña

quan hÖ s¶n xuÊt trong mèi quan hÖ qua l¹i víi nhau mét c¸ch biÖn chøng,

kh«ng xem nhÑ hay bá qua bÊt cø mét nh©n tè nµo, cã nh- vËy c¸c chñ

tr-¬ng, chÝnh s¸ch ®-a ra míi gãp phÇn vµo thµnh c«ng cña c«ng cuéc

x©y dùng chñ nghÜa x· héi.

2.2.1 §¸nh gi¸ nh÷ng thµnh tùu vµ nh÷ng h¹n chÕ cña CNXH

trong thêi gian qua

Thùc tiÔn cho thÊy, CNXH trong qu¸ tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn ®·

®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu vÒ nhiÒu mÆt cã ý nghÜa lÞch sö to lín nh-:

Mét lµ: §· x©y dùng mét hÖ thèng gi¸ trÞ riªng cña m×nh, ®· ph¸t

triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt, ®· xo¸ bá vÒ c¬ b¶n chÕ ®é ng-êi bãc lét ng-êi,

10

®· thùc hiÖn mét chÕ ®é phóc lîi x· héi vµ gi¸o dôc v¨n ho¸ quèc tÕ cho

toµn d©n.

Hai lµ: Cøu loµi ng-êi ra khái th¶m ho¹ ph¸t xÝt, lµ chç dùa cho

phong trµo hoµ b×nh vµ c¸ch m¹ng thÕ giíi, ®Èy lïi nguy c¬ chiÕn tranh

h¹t nh©n, gãp phÇn quan träng vµo sù nghiÖp ®Êu tranh v× hoµ b×nh, ®éc

lËp d©n téc, d©n chñ vµ tiÕn bé x· héi.

Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®-îc, lµ nh÷ng sai lÇm vµ thiÕu sãt.

§ã lµ sù vËn dông kh«ng ®óng ®¾n, thiÕu s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c-Lªnin

vµo thùc tiÔn cuéc sèng, còng nh- viÖc chËm tæng kÕt nh÷ng bµi häc tõ

thùc tiÔn x©y dùng CNXH ®Ó bæ sung ph¸t triÓn ®-êng lèi, chÝnh s¸ch

ph¸t triÓn lý luËn; Nh- véi v· xã bá mäi thµnh phÇn kinh tÕ hµng ho¸,

thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ mµ kh«ng tÝnh ®Õn hiÖu qu¶ cña c¸c c«ng tr×nh

sù lµm chñ mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi; thùc hiÖn chÝnh s¸ch bao cÊp

trµn lan, chËm trÔ trong c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i; coi

Nh÷ng khuyÕt tËt mang tÝnh gi¸o ®iÒu, chñ quan duy ý chÝ, quan liªu

khñng ho¶ng toµn diÖn.

nghÜa M¸c-Lªnin, vËn dông kh«ng ®óng ®¾n s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c-

Lªnin, trong ®ã cã nguyªn lý vÒ mèi liªn hÖ phæ biÕn, quan ®iÓm toµn

diÖn trong chñ nghÜa M¸c-Lªnin. Kh«ng xem xÐt sù viÖc trong mèi liªn hÖ

víi sù viÖc kh¸c, qu¸ nhÊn m¹nh coi trong nhiÖm vô nµy mµ xa rêi hoÆc

thËm chÝ lµ phñ nhËn môc tiªu kh¸c.v.v..

11

CNXH ë n-íc ta trong giai ®o¹n hiÖn nay.

§i lªn CNXH lµ con ®-êng tÊt yÕu cña n-íc ta. Chóng ta phª ph¸n

®iÓm lµ tÊt c¶, phñ ®Þnh thµnh tùu, tõ ®ã dao ®éng vÒ môc tiªu vµ con

®-êng ®i lªn CNXH. §æi míi kh«ng ph¶i lµ thay ®æi môc tiªu CNXH, mµ

lµ lµm cho môc tiªu Êy ®-îc thùc hiÖn cã kÕt qu¶ b»ng nh÷ng quan niÖm

®óng ®¾n vÒ CNXH, b»ng nh÷ng h×nh thøc, b-íc ®i vµ biÖn ph¸p thÝch

hîp.

§iÒu cèt yÕu ®Ó c«ng cuéc ®æi míi gi÷ ®-îc ®Þnh h-íng CNXH vµ ®i

®Õn thµnh c«nglµ trong qu¸ tr×nh ®æi míi, §¶ng ph¶i kiªn tr× vËn dông

s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c-Lªnin. ®¶ng ph¶i tù ®æi míi vµ chØnh ®èn, kh«ng

§æi míi toµn diÖn, ®ång bé vµ triÖt ®Ó nh-ng ph¶i cã b-íc ®i, h×nh

thøc vµ c¸ch lµm thÝch hîp. Thùc tiÔn cho thÊy ®æi míi lµ cuéc c¸ch m¹ng

néi dung cña ®æi míi còng bao gåm nhiÒu mÆt; tõ ®æi míi quan niÖm ®Õn

®æi míi c¬ chÕ, chÝnh s¸ch, tæ chøc c¸n bé, phong c¸ch vµ lÒ lèi lµm viÖc.

míi kh«ng thÓ ®¹t kÕt qu¶ mong muèn. §ång thêi trong mçi b-íc ®il¹i

VÒ quan hÖ ®æi míi kinh tÕ vµ ®æi míi chÝnh trÞ. Kinh tÕ vµ chÝnh trÞ

lµ hai mÆ cèt lâi cña mèi quan hÖ gi÷a c¬ së h¹ tÇng vµ kiÕn tróc th-îng

tÇng. Trong mèi quan hÖ gi÷a kinh tÕ vµ chÝnh trÞ th× kinh tÕ gi÷ vai trß

quyÕt ®Þnh chÝnh trÞ, v×.

12

Kinh tÕ lµ néi dung vËt chÊt cña chÝnh trÞ, cßn chÝnh trÞ lµ biÓu hiÖn

tËp trung cña kinh tÕ.

C¬ së kinh tÕ víi tÝnh c¸ch lµ kÕt cÊu hiÖn thùc s¶n sinh ra hÖ thèng

chÝnh trÞ t-¬ng øng víi quy ®Þnh hÖ thèng ®ã. Nãi c¸ch kh¸c, tÝnh chÊt x·

héi, giai cÊp cña chÝnh trÞ bao giê còng ph¶n ¸nh tÝnh chÊt x· héi vµ gia

cÊp cña c¬ së h¹ tÇng. Tõ ®ã dÉn ®Õn ù biÕn ®æi c¨n b¶n cña kinh tÕ lÉn

chÝnh trÞ.

Sù t¸c ®éng cña chÝnh trÞ ®ãi víi kinh tÕ: ChÝnh trÞ ®-îc biÓu hiÖn tËp

trung b»ng nhµ n-íc, cã søc m¹nh vËt chÊt t-¬ng øng. Nhµ n-íc cã t¸c

dông quyÕt ®Þnh n¨ng lùc hiÖn thùc ho¸ nh÷ng tÊt yÕu kinh tÕ. ¡nghen

nãi" B¹o lùc ( quyÒn lùc nhµ n-íc) còng lµ mét lùc l-îng kinh tÕ".

Trong c«ng cuéc ®æi míi cña n-íc ta hiÖn nay, chóng ta chñ ch-¬ng

tiÕn hµnh ®æi míi ®ång bé ph¶i kÕt hîp ngay tõ ®Çu, ®æi míi kinh tÕ víi

®æi míi chÝnh trÞ vµ c¸c mÆt kh¸c cña ®êi sèng x· héi. Trong ®ã, ®æi míi

míi kinh tÕ chÝnh lµ ®æi míi ë lÜnh vùc CSHT, ®ã lµ ®æi míi c¬ cÊu kinh

nghÖ…nh»m lµm cho nÒn kinh tÕ n-íc ta ph¸t triÓn hoµ nhËp víi tr×nh ®é

ph¸t triÓn kinh tÕ thÕ giíi.

§æi míi kinh tÕ lµ tiÒn ®Ò cho ®æi míi chÝnh trÞ, nã t¹o ra nÒn t¶ng vËt

chÊt cho æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ x· héi, nã lµm n¶y sinh nhu cÇu ®æi míi hÖ

thèng chÝnh trÞ, lµm cho nã n¨ng ®éng vµ trë thµnh ®éng lùc thùc sù cña

sù ph¸t triÓn kinh tÕ.

§æi míi chÝnh trÞ ph¶i xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu ®æi míi kinh tÕ, ph¶i phï

hîp víi ®æi míi kinh tÕ.

§æi míi chÝnh trÞ chÝnh lµ ®æi míi ë bé phËn quan träng cña KTTT,

13

§æi míi chÝnh trÞ, t¹o ®iÒu kiÖn cho ®æi míi kinh tÕ

Khi ®-êng lèi chÝnh trÞ, thiÕt chÕ chÝnh trÞ ®-îc ®æi míi phï hîp víi

yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ th× chÝnh trÞ trë thµnh ®Þnh h-íng cho ph¸t triÓn

kinh tÕ. §ång thêi t¹o m«i tr-êng ph¸t triÓn vÒ an ninh trËt tù ®Ó ph¸t

triÓn kinh tÕ vµ chÝnh trÞ cßn ®ãng vai trß can thiÖp ®iÒu tiÕt, kh¾c phôc

nh÷ng mÆt tr¸i do ®æi míi kinh tÕ ®-a ®Õn.

Mét trong nh÷ng ®Æc tr-ng c¬ b¶n cña CNXH ®ã lµ nÒn kinh tÕ nhiÒu

phÇn kinh tÕ, chØ cßn 2 l¹i thµnh phÇn kinh tÕ lµ kinh tÕ nhµ n-íc vµ kinh

tÕ tËp thÓ, th× nay chóng ta ph¶i chñ tr-¬ng ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸

nhiÒu thµnh phÇn ph¶i ®i ®«i víi vai trß t¨ng c-êng qu¶n lý cña nhµ n-íc

vÒ kinh tÕ-x· héi.

mét thµnh phÇn dùa trªn c¬ së c«ng h÷u XHCN vÒ t- liÖu s¶n xuÊt, lµm

nh- vËy lµ chóng ta ®· ®Èy QHSX ®i qu¸ xa so víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña

QHSX ®-îc x· héi ho¸ gi¶ t¹o, dÉn ®Õn k×m h·m sù ph¸t triÓn cña LLSX

dung nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, xuÊt ph¸t tõ tÝnh chÊt vµ

tr×nh ®é cña LLSX n-íc ta lµ ®a d¹ng, kh«ng ®ång ®Òu vµ ch-a cao.

kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn lµ phï häp víi ph¸t triÓn LLSX ë n-íc ta. Nã ®·

dËy n¨ng lùc s¸ng t¹o chñ ®éng cña c¸c chñ thÓ lao ®éng trong s¶n xuÊt,

®-a n-íc ta ra khái thêi kú khñng ho¶ng kinh tÕ x· héi.

chóng ta chÊp nhËn ®a d¹ng ho¸ c¸c h×nh thøc së h÷u ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ

n-íc nhµ.

14

KÕt luËn

N-íc ta qu¸ ®é lªn CNXH tõ xuÊt ph¸t ®iÓm rÊt thÊp; nÒn kinh tÕ chñ

yÕu lµ s¶n xuÊt nhá, tù cÊzp tù tóc, cßn ë t×nh tr¹ng phæ biÕn cña t¸i s¶n

xuÊt gi¶n ®¬n, lùc l-îng s¶n xuÊt l¹c hËu, n¨ng suÊt lao ®éng thÊp, quan

hÖ s¶n xuÊt yÕu kÐm…

chñ tr-¬ng ®æi míi toµn diÖn trªn mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi, ph¶i kÕt

hîp ®æi míi kinh tÕ víi ®æi míi chÝnh trÞ. Ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh

phÇn, t¹o mäi ®iÒu kiÖn ®Ó c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¸t triÓn, cã nh- vËy

míi t¹o ra nhiÒu cña c¶i vËt chÊt t¹o tiÒn ®Ò cho sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña

CNXH

15