Tiểu luận Phân tích mối quan hệ giữa vật chất và ý thức vận dụng vào việc xây dựng Xã hội chủ nghĩa ở nước ta

lêi më ®Çu

ThÕ giíi xung quanh ta cã v« vµn sù vËt vµ hiÖn t-îng phong

phó vµ ®a d¹ng. Nh-ng dï phong phó vµ ®a d¹ng ®Õn ®©u th× còng

quy vÒ hai lÜnh vùc: vËt chÊt vµ ý thøc. Cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm triÕt

häc xoay quanh vÊn ®Õ vÒ mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc, nh-ng

chØ cã quan ®iÓm triÕt häc M¸c - Lªnin lµ ®óng vµ ®Çy ®ñ ®ã lµ: vËt

chÊt lµ c¸i cã tr-íc, ý thøc lµ c¸i cã sau. VËt chÊt quyÕt ®Þnh sù ra ®êi

cña ý thøc, ®ång thêi ý thøc t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt.

Tr-íc n¨m 1986, ®Êt n-íc ta ®· gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n bëi mét

nÒn kinh tÕ tr× trÖ, mét hÖ thèng qu¶n lý yÕu kÐm còng lµ do mét

phÇn kh«ng nhËn thøc ®óng vµ ®Çy ®ñ vÒ mèi quan hÖ gi÷a vËn chÊt

vµ ý thøc. VÊn ®Ò nµy ®· ®-îc nhËn thùc ®óng sau ®æi míi ë ®¹i héi

VI, vµ qu¶ nhiªn ®· giµnh rÊt nhiÒu th¾ng lîi sau khi ®· chuyÓn nÒn

kinh tÕ tõ c¬ chÕ quan liªu bao cÊp sang c¬ chÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n

lý cña nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa.

Víi mong muèn t×m hÓu thªm vÒ vÊn ®Ò nµy, em ®· chän ®Ò

tµi: “Ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc vËn dông vµo

viÖc x©y dùng x· héi chñ nghÜa ë n-íc ta".

1

Néi dung

I. Lý luËn chung vÒ mèi quan hÖ vËt chÊt vµ ý thøc.

Quan ®iÓm triÕt häc M¸c - Lªnin ®· kh¼ng ®Þnh trong mèi quan

hÖ gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc th× vËt chÊt vµ ý thøc t¸c ®éng trë l¹i vËt

chÊt ®Ó lµm râ quan ®iÓm nµy chóng ta chia lµm hai phÇn.

1. VËt chÊt quyÕt ®Þnh sù ra ®êi cña ý thøc.

Lª- Nin ®· ®-a ra mét ®Þnh nghÜa toµn diÖn s©u s¾c vµ khoa häc

vÒ ph¹m trï vËt chÊt “VËt chÊt lµ mét ph¹m trï triÕt häc dïng ®Ó chØ

thùc t¹i kh¸ch quan ®-îc ®em l¹i cho con ng-êi trong c¶m gi¸c, ®-îc

c¶m gi¸c cña chóng ta chÐp l¹i ph¶n ¸nh vµ ®-îc tån t¹i kh«ng lÖ

thuéc vµo c¶m gi¸c”.

Tõ ®Þnh nghÜa cña Lª Nin ®· kh¼ng ®Þnh vËt chÊt lµ thùc t¹i

kh¸ch quan vµo bé n·o cña con ng-êi th«ng qua tri gi¸c vµ c¶m gi¸c.

ThËt vËy vËt chÊt lµ nguån gèc cña ý thøc vµ quyÕt ®Þnh néi dung cña

ý thøc.

Thø nhÊt, ph¶i cã bé ãc cña con ng-êi ph¸t triÓn ë tr×nh ®é cao

th× míi cã sù ra ®êi cña ý thøc. Ph¶i cã thÓ giíi xung quanh lµ tù

nhiªn vµ x· héi bªn ngoµi con ng-êi míi t¹o ra ®-îc ý thøc, hay nãi

c¸ch kh¸c ý thøc lµ sù t-¬ng t¸c gi÷a bé n·o con ng-êi vµ thÕ giíi

kh¸ch quan. Ta cø thö gi¶ dô, nÕu mét ng-êi nµo ®ã sinh ra mµ bé

n·o kh«ng ho¹t ®éng ®-îc hay kh«ng cã bé n·o th× kh«ng thÓ cã ý

thøc ®-îc. Còng nh- c©u chuyÖn cËu bÐ sèng trong rõng cïng bÇy sãi

kh«ng ®-îc tiÕp xóc víi x· héi loµi ng-êi th× hµnh ®éng cña cËu ta

sau khi trë vÒ x· héi còng chØ gièng nh- nh÷ng con sãi. Tøc lµ hoµn

toµn kh«ng cã ý thøc.

2

Thø hai, lµ ph¶i cã lao ®éng vµ ng«n ng÷ ®©y chÝnh lµ nguån

gèc x· héi cña ý thøc. Nhê cã lao ®éng mµ c¸c gi¸c quan cña con

ng-êi ph¸t triÓn ph¶n ¸nh tinh tÕ h¬n ®èi víi hiÖn thùc... ng«n ng÷ lµ

cÇn nèi ®Ó trao ®æi kinh nghiÖm t×nh c¶m, hay lµ ph-¬ng tiÖn thÓ hiÖn

ý thøc. ë ®©y ta còng nhËn thÊy r»ng nguån gèc cña x· héi cã ý

nghÜa quyÕt ®Þnh h¬n cho sù ra ®êi cña ý thøc.

VËt chÊt lµ tiÒn ®Ò cho sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña ý thøc nªn

khi vËt chÊt thay ®æi th× ý thøc còng ph¶i thay ®æi theo.

VD1: Ho¹t ®éng cña ý thøc diÔn ra b×nh th-êng trªn c¬ së ho¹t

®éng sinh lý thÇn kinh cña bé n·o ng-êi. Nh-ng khi bé n·o ng-êi bÞ

tæn th-¬ng th× ho¹t ®éng cña ý thøc còng bÞ rèi lo¹n.

VD2. ë ViÖt Nam, nhËn thøc cña c¸c häc sinh cÊp 1, 2, 3 vÒ

c«ng nghÖ th«ng tin lµ rÊt yÕu kÐm së dÜ nh- vËy lµ do vÒ m¸y mãc

còng nh- ®éi ngò gi¸o viªn gi¶ng dËy cßn thiÕu. Nh-ng nÕu vÊn ®Ò vÒ

c¬ së vËt chÊt ®-îc ®¸p øng th× tr×nh ®é c«ng nghÖ th«ng tin cña c¸c

em cÊp 1, 2, 3 sÏ tèt h¬n rÊt nhiÒu.

VD2. §· kh¼ng ®Þnh ®iÒu kiÖn vËt chÊt nh- thÕ nµo th× ý thøc

chØ lµ nh- thÕ ®ã.

2. ý thøc t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt.

Tr-íc hÕt ta ®-a ra ®Þnh nghÜa cña ý thøc: ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh

s¸ng t¹o thÕ giíi kh¸ch quan vµo trong bé n·o con ng-êi th«ng qua

lao ®éng mµ ng«n ng÷. Nã lµ toµn bé ho¹t ®éng tinh thÇn cña con

ng-êi nh-: T×nh c¶m yªu th-¬ng, t©m tr¹ng, c¶m sóc, ý trÝ, tËp qu¸n,

truyÒn thèng, thãi quen quan ®iÓm, t- t-ëng, lý luËn, ®-êng lèi, chÝnh

s¸ch, môc ®Ých, kÕ ho¹ch, biÖn ph¸p, ph-¬ng h-íng.

C¸c yÕu tè tinh thÇn trªn ®Òu t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt c¸ch

m¹ng mÏ. VD. NÕu t©m tr¹ng cña ng-êi c«ng nh©n mµ kh«ng tèt th×

3

lµm gi¶m n¨ng suÊt cña mét d©y chuyÒn s¶n xuÊt trong nhµ m¸y. NÕu

kh«ng cã ®-êng lèi c¸ch m¹ng ®óng ®¾n cña ®¶ng ta th× d©n téc ta

còng kh«ng thÓ gi¶ng th¾ng l¬Þ trong hai cuéc kh¸ng chiÕn chèng

Ph¸p vµ MÜ còng nh- Lª - Nin ®· nãi “ Kh«ng cã lý luËn c¸ch m¹ng

th× còng kh«ng thÓ cã phong trµo c¸ch m¹ng”.

Nh- vËy ý thøc kh«ng hoµn toµn phô thuéc vµo vËt chÊt mµ ý

thøc cã tÝnh ®éc lËp t-¬ng ®èi v× nã cã tÝnh n¨ng ®éng cao nªn ý thøc

cã thÓ t¸c ®éng trë l¹i. VËt chÊt gãp phÇn c¶i biÕn thÕ giíi kh¸ch

quan th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng-êi.

ý thøc ph¶n ¸nh ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan cã t¸c dông thÊy

®Èy ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng-êi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o thÕ giíi

vËt chÊt. Khi ph¶n ¸nh ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan th× chóng ta hiÓu

b¶n chÊt quy luËt vËn ®éng cña c¸c sù vËt hiÖn t-îng trong thÕ giíi

quan.

VD1. HiÓu tÝnh chÊt vËt lý cña thÐp lµ nãng ch¶y ë h¬n 1000⁰c

th× con ng-êi t¹o ra c¸c nhµ m¸y gang thÐp ®Ó s¶n xuÊt c¸ch lo¹i thÐp

víi ®ñ c¸c kÝch cì chñng lo¹i, chø kh«ng ph¶i b»ng ph-¬ng ph¸p thñ

c«ng xa x-a.

VD2. Tõ nhËn thøc ®óng vÒ thùc t¹i nÒn kinh tÕ cña ®Êt n-íc.

T- s¶n ®¹i héi VI, ®¶ng ta chuyÓn nÒn kinh tÕ tõ trÞ cung, tù cÊp quan

liªu sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng, nhê ®ã mµ sau gÇn 20 n¨m ®Êt míi

bé mÆt ®Êt n-íc ta ®· thay ®æi h¼n.

ý thøc ph¶n ¸nh kh«ng ®óng hiÖn thùc kh¸ch quan cã thÓ k×m

h·m ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng-êi trong qu¸ tr×nh c¶i t¹o thÕ giíi

quan. VD. Nhµ m¸y sö lý r¸c th¶i cña §ång Th¸p lµ mét vÝ dô ®iÓn

h×nh, tõ viÖc kh«ng kh¶o s¸t thùc tÕ kh¸ch quan hay ®óng h¬n nhËn

thøc vÒ viÖc sö lý r¸c v« c¬ vµ r¸c h÷u c¬ lµ ch-a ®Çy ®ñ v× vËy khi

4

võa míi khai tr-¬ng nhµ m¸y nµy ®· kh«ng sö lý næi vµ cho ®Õn nay

nã chØ lµ mét ®èng phÕ liÖu cÇn ®-îc thanh lý.

II. VËn dông mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a vËt chÊt vµ ý

thøc ®èi víi con ®-êng ®i lªn x· héi chñ nghÜa cña

n-íc ta.

1. §Ó x©y dùng x· héi chñ nghÜa ph¶i nhËn thÊy nguyªn lý

vËt chÊt quyÕt ®Þnh ý thøc lµ ph¶i xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ kh¸ch

quan vµ hµnh ®éng theo nã.

Tr-¬c thêi k× ®æi míi, khi c¬ së vËt chÊt con ch-a cã chóng ta

n«n nãng mu«n ®èt ch¸y giai ®o¹n nªn ®· ph¶i tr¶ gi¸. ë thêi k× nµy

chóng ta ph¸t triÓn quan hÖ s¶n xuÊt ®i tr-íc lùc l-îng s¶n xuÊt mµ

kh«ng nh×n thÊy vai trß quyÕt ®Þnh cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Sau gi¶i

phãng ®Êt n-íc ta lµ mét ®Êt n-íc n«ng nghiÖp víi sè d©n tham gia

vµo ngµnh nµy tíi h¬n 90%. Nh-ng chóng ta vÉn x©y dùng c¸c nhµ

m¸y c«ng nghiÖp trong khi ®Ó nhanh chãng trë thµnh n-íc c«ng

nghiÖp ho¸ trong khi lùc l-îng s¶n xuÊt ch-a ph¸t triÓn, thªm vµo ®ã

lµ sù ph©n c«ng kh«ng hîp lý vÒ qu¶n lý nhµ n-íc vµ cña x· héi,

quyÒn lùc qu¸ tËp trung vµo §¶ng, vµ Nhµ n-íc qu¶n lý qu¸ nhiÒu

c¸c mÆt cña ®êi sèng x· héi, thùc hiÖn qu¸ cøng nh¾c lµm cho toµn

x· héi thiÕu søc sèng, thiÕu n¨ng ®éng vµ s¸ng t¹o,. C¸c gi¸m ®èc

thêi k× nµy chØ ®Õn ngåi ch¬i x¬i n-íc vµ cuèi th¸ng lÜnh l-¬ng, c¸c

n«ng d©n vµ c«ng nh©n lµm ®óng giê quy ®Þnh nh-ng hiÖu qu¶ kh«ng

cao... ë ®©y chóng ta ®· xem nhÑ thùc tÕ phøc t¹p kh¸ch quan cña

thêi k× qu¸ ®é, ch-a nhËn thøc ®Çy ®ñ r»ng thêi kú qu¸ ®é lªn x· héi

chñ nghÜa lµ qu¸ tr×nh lÞch sö l©u dµi vµ ph¶i tr¶i qua nhiÒu chÆng

®-êng.

5

Tõ ®©y, chóng ta ph¶i cã c¬ së h¹ tÇng cña x· héi chñ nghÜa vµ

c¬ së vËt chÊt ph¸t triÓn. Chóng ta ph¶i x©y dùng lùc l-îng s¶n xuÊt

phï hîp quan hÖ s¶n xuÊt. Chóng ta cã thÓ bá qua t- b¶n chñ nghÜa

nh-ng kh«ng thÓ bá qua nh÷ng tÝnh quy luËt chung cña qu¸ tr×nh tõ

s¶n xuÊt nhá lªn s¶n xuÊt lín. Chóng ta còng ph¶i biÕt kÕ thõa vµ

ph¸t triÓn tÝch cùc nh÷ng kÕt qu¶ cña c«ng nghiÖp t- b¶n nh- thµnh

tùu khoa häc, kü thuËt vµ c«ng nghÖ - m«i tr-êng, lµ c¬ chÕ thÞ

tr-êng víi nhiÒu h×nh thøc cô thÓ t¸c ®éng vµo qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

kinh tÕ.

§Ó vùc nÒn kinh tÕ l¹c hËu cña n-íc nhµ, §¶ng x¸c ®Þnh lµ ph¶i

ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®Ó t¨ng søc sèng vµ n¨ng

®éng cho nÒn kinh tÕ, ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt. Ph¸t triÓn c¸c

quan hÖ hµng ho¸ vµ tiÒn tÖ vµ tù do bu«n b¸n, c¸c thµnh phÇn kinh

tÕ tù do kinh doanh vµ ph¸t triÓn theo khu«n khæ cña ph¸p luËt, ®-îc

b×nh ®¼ng tr-íc ph¸p luËt. Môc tiªu lµ lµm cho thµnh phÇn kinh tÕ

quèc doanh vµ tËp thÓ ®ãng vai trß chñ ®¹o. Song song qu¸ tr×nh ph¸t

triÓn nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn th× chóng ta còng cÇn

ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa.

HiÖn nay nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng ë n-íc ta cßn ®ang ë tr×nh ®é kÐm

ph¸t triÓn. BiÓu hiÖn ë sè l-îng hµng ho¸ vµ chñng lo¹i hµng ho¸ qu¸

nghÌo nµn, khèi l-îng hµng ho¸ l-u th«ng trªn thÞ tr-êng vµ kim

ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cßn qu¸ nhá, chi phÝ s¶n xuÊt l¹i qu¸ cao dÉn

®Õn gi¸ thµnh cdao, nh-ng chÊt l-îng mÆt hµng lµ kÐm. NhiÒu lo¹i thÞ

tr-êng quan träng cßn ë tr×nh ®é s¬ khai hoÆc míi ®ang trong qu¸

tr×nh h×nh thµnh nh-: thÞ tr-êng vèn, thÞ tr-êng chøng kho¸n, thÞ

tr-êng søc lao ®éng...

Chóng ta còng cÇn më réng giao l-u kinh tÕ n-íc ngoµi, nhanh

chãng héi nhËp vµo tæ chøc th-¬ng m¹i thÕ giíi WTO, AFTA vµ c¸c

6

hiÖp ®Þnh song ph-¬ng ®ång thêi ph¶i x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp

tù chñ. Muèn vËy, ta ph¶i ®a ph-¬ng ho¸ vµ ®a d¹ng ho¸ h×nh thøc vµ

®èi t¸c, ph¶i qu¸n triÖt trªn nguyªn t¾c ®«i bªn cïng cã lîi, kh«ng

can thiÖp vµo c«ng viÖc néi bé cña nhau vµ kh«ng ph©n biÖt chÕ ®é

chÝnh trÞ - x· héi ph¶i triÖt ®Ó khai th¸c lîi thÕ so s¸nh cña ®Êt n-íc

trong quanhÖ kinh tÕ quèc d©n nh»m khai th¸c tiÒm n¨ng lao ®éng,

tµi nguyªn thiªn nhiªn ®Êt n-íc, t¨ng xuÊt nhËp khÈu, thu hót vèn kü

thuËt, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ kinh nghiÖm qu¶n lý.

Thu hót vèn ®Çu t- n-íc ngoµi vµ ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng còng

lµ mét trong chñ tr-¬ng quan träng cña §¶ng. §Ó lµm ®iÒu nµy th×

chóng ta cÇn gi÷ v÷ng æn ®Þnh chÝnh trÞ, hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p

luËt, ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh vµ tiÒn tÖ, gi¸ c¶, ph¸t triÓn

c¸c thÞ tr-êng quan träng nh- thÞ tr-êng chøng kho¸n, thÞ tr-êng lao

®éng… Nhµ n-íc còng cÇn h¹n chÕ viÖc can thiÖp trùc tiÕp vµo s¶n

xuÊt kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp mµ nªn tËp trung tèt c¸c chøc

n¨ng t¹o m«i tr-êng, h-íng dÉn, hç trî cÇn thiÕt cho c¸c doanh

nghiÖp n-íc ngoµi. X©y dùng vµ hoµn thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt ®ång

bé nh-ng th«ng tho¸ng lµnh m¹nh ®Ó t¹o sù tin t-ëng cho c¸c nhµ

®Çu t- cña n-íc ngoµi. Tr¸nh t×nh tr¹ng giÊy tê phøc t¹p r¾c rèi, trªn

b¶o d-íi kh«ng nghe lµm cho qu¸ tr×nh gi¶i to¶ mÆt b»ng gÆp nhiÒu

khã kh¨n.

Víi c¸c chñ tr-¬ng trªn ta nhËn thÊy vai trß quyÕt ®Þnh cña vËt

chÊt ®èi víi ý thøc, ®ã còng lµ bµi häc quan träng cña §¶ng lµ: "Mäi

®-êng lèi chñ tr-¬ng cña §¶ng ph¶i xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ, t«n träng

quy luËt kh¸ch quan.

2. §Ó x©y dùng XHCN còng cÇn ph¶i hiÓu s©u s¾c vai trß

cña ý thøc t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt

7

Mét rong chñ tr-¬ng quan träng lµ ph¶i lÊy chñ nghÜa M¸c -

Lªnin vµ t- t-ëng Hå ChÝ Minh lµm kim chØ nam cho hµnh ®éng. T-

t-ëng Hå ChÝ Minh n»m trong hÖ t- t-ëng M¸c - Lªnin lµ sù thèn

nhÊt gi÷a chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ thùc tiÔn cña ®Êt n-íc ViÖt

Nam. T- t-ëng Hå ChÝ Minh ®· b¶o vÒ vµ qu¸n triÖt chñ nghÜa M¸c

- Lªnin ®óng ®¾n vµ hiÖu qu¶ nhÊt. Nh- vËy muèn hiÓu s©u s¾c vµ

vËn dông t- t-ëng Hå ChÝ Minh ph¶i n¾m v÷ng chñ nghÜa M¸c -

Lªnin, nhÊt lµ phÐp biÖn chøng duy vËt vµ ph¶i nghiªn cøu, n¾m

v÷ng thùc tiÔn. Chóng ta ph¶i tËp trung suy nghÜ vÒ hai mÆt:

Mét lµ, vÒ môc tiªu, lý t-ëng vµ ®¹o ®øc lèi sèng. §©y lµ yÕu tè

c¬ b¶n nhÊt chi phèi mäi suy nghÜ, hµnh ®éng cña chóng ta quyÕt

®Þnh phÈm chÊt cña ng-êi c¸n bé, ®¶ng viªn trong ®iÒu kiÖn chuyÓn

biÕn cña thÕ giíi vµ t×nh h×nh trong n-íc. T- t-ëng cña B¸c kh¼ng

®Þnh mçi ng-êi chóng ta h·y n©ng cao ®¹o ®øc c¸ch m¹ng, ®¹o ®øc

c«ng d©n vµ ®¹o ®øc cña ng-êi céng s¶n. Cô thÓ, chóng ta ph¶i "cÇn

kiÖm liªm chÝnh, chÝ c«ng v« t-", lu«n v× sù nghiÖp d©n giµu n-íc

m¹nh v× lîi Ých cña c¸ nh©n vµ c¶ lîi Ých cña céng ®ång. Kiªn quyÕt

vµ nghiªm kh¾c chèng chñ nghÜa thùc dông víi c¸c biÓu hiÖn tÝnh ®a

d¹ng trong nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng më cöa, thùc sù gãp phÇn ®Èy lïi

n¹n tham nhòng vµ tÖ n¹n x· héi, ng¨n chÆn sù tho¸i ho¸ biÕn chÊt

trong mét bé phËn c¸n bé, ®¶ng viªn.

Hai lµ, vÒ yªu cÇu cña nhiÖm vô x©y dùng vµ b¶o vÖ tæ quèc,

mçi ng-êi trªn c-¬ng vÞ tr¸ch nhiÖm cña m×nh, ph¶i hoµn thµnh

nhiÖm vô víi hiÖu qu¶, chÊt l-îng cao. V× vËy, chóng ta ph¶i ®Ò cao

ý chÝ phÊn ®Êu, phÊn ®Êu kh«ng mÖt mái, kh«ng sî hy sinh, gian

khæ, ®ång thêi ph¶i ra søc trau dåi tri thøc. CÇn n©ng cao tri thøc

khoa häc x· héi vµ nh©n v¨n, ®Æc biÖt lµ n©ng cao tr×nh ®é lý luËn vÒ

chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµ t- t-ëng Hå ChÝ Minh, n©ng cao tri thøc

8

vÒ khoa häc tù nhiªn, ®Æc biÖt lµ mòi nhän vÒ khoa häc c«ng nghÖ

hiÖn ®¹i. Ph¶i n¾m v÷ng ph-¬ng ph¸p nhËn thøc vµ hµnh ®éng cña

B¸c, b¸m s¸t thùc tiÔn, b¸m s¸t c¬ së, th©m nhËp d©n chóng, ®¸nh

gi¸ ®óng khã kh¨n thuËn lîi, thùc tr¹ng vµ triÓn väng. Tù néi lùc, v×

søc m¹nh vËt chÊt vµ tinh thÇn, trÝ tuÖ ®Ó v-ît qua khã kh¨n vµ th¸ch

thøc.

PhÊn ®Êu tèt hai mÆt trªn lµ chóng ta ®· thùc sù qu¸n triÖt t-

t-ëng Hå ChÝ Minh vµ lµm theo di chóc cña Ng-êi, ®Èy m¹nh sù

Vai trß ý thøc t¸c ®éng l¹i vËt chÊt còng ph¶i ®-îc hiÖn râ ë

cña con ng-êi, mét sè gi¶i ph¸p cho vÊn ®Ò nµy:

Hai lµ, ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý, hoµn thiÖn hÖ thèng chÝnh s¸ch

x· héi phï hîp cã ý nghÜa then chèt trong viÖc ph¸t huy tÝnh tÝch

cùc cña ng-êi lao ®éng nh-: c¬ chÕ qu¶n lý míi ph¶i thÓ hiÖn râ b¶n

vµ phÈm chÊt thµnh th¹o vÒ nghiÖp vô.

Ba lµ, ®¶m b¶o lîi Ých cña ng-êi lao ®éng lµ ®éng lùc m¹nh mÏ cña qu¸

vËt chÊt, lîi Ých kinh tÕ cña ng-êi lao ®éng ®¶m b¶o nhu cÇu thiÕt yÕu cña hä

ho¹t ®éng s¸ng t¹o nh- ¨n, ë, mÆc, ®i l¹i, häc hµnh, kh¸m ch÷a bÖnh, nghØ ng¬i.

9

Còng cÇn cã chÝnh s¸ch ®¶m b¶o vµ kÝch thÝch ph¸t triÓn vÒ mÆt tinh thÇn, thÓ

gi¶i quyÕt tèt vÊn ®Ò ba lîi Ých tËp thÓ, vµ lîi Ých x· héi nh»m ®¶m b¶o lîi Ých

§¶ng vµ Nhµ n-íc còng cÇn kh¾c phôc th¸i ®é tr«ng chê vµ û

l¹i vµo hoµn c¶nh b»ng c¸ch nhanh chãng cæ phÇn ho¸ c¸c c«ng ty

nhµ n-íc ®Ó t¹o sù n¨ng ®éng, s¸ng t¹o trong ho¹t ®éng còng nh-

c¹nh tranh, nhÊt lµ trong thêi kú héi nhËp hiÖn nay. §¶ng còng ph¶i

c-¬ng quyÕt gi¶i thÓ c¸c c«ng ty lµm ¨n thua lç nh-: Tæng c«ng ty

sµnh sø ViÖt Nam, Tæng c«ng ty nhùa, Tæng c«ng ty rau qu¶ ViÖt

Nam… ®Ó tr¸nh viÖc nhµ n-íc bá vèn vµo nh-ng l¹i lu«n ph¶i bï lç

cho c¸c c«ng ty nµy.

gi¶i ph¸p m¹nh mÏ phï hîp ®Ó më réng quy m« chÊt l-îng ngµnh

®µo t¹o, ®èi víi néi dung vµ ph-¬ng ph¸p gi¸o dôc, ®µo t¹o, c¶i tiÕn

néi dung ch-¬ng tr×nh gi¸o dôc, ®µo t¹o phï hîp víi tõng ®èi t-îng,

nghiÖp vô cña ng-êi lao ®éng ®Ó ®¸p øng nhu cÇu cao cña sù nghiÖp

c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸. Thùc hiÖn ®ång bé vµ cã hiÖu qu¶

c¸c gi¶i ph¸p trªn sÏ kÝch thÝch tÝnh n¨ng ®éng vµ tµi n¨ng s¸ng t¹o

cña ng-êi lao ®éng ë n-íc ta. Sù nghiÖp ®Êt n-íc cµng ph¸t triÓn th×

tÝnh tÝch cùc vµ n¨ng ®éng cña con ng-êi cµng t¨ng lªn mét c¸ch

hµng hîp víi quy luËt.

KÕt luËn

10

Nãi tãm l¹i, vËt chÊt bao giê còng ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®èi

víi ý thøc, nã lµ c¸i cã tr-íc ý thøc, nh-ng ý thøc cã tÝnh lùc n¨ng

®éng t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt. Mèi t¸c ®éng qua l¹i nµy chØ ®-îc

thùc hiÖn th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng-êi. Chóng ta

n¨ng lùc nhËn thøc c¸c quy luËt kh¸ch quan vµ vËn dông c¸c quy

luËt kh¸ch quan trong ho¹t ®éng thùc tiÔn cña con ng-êi.

Trong thêi k× ®æi míi cña n-íc ta khi chuyÓn nÒn tõ tËp trung,

quan liªu sang nÒn kinh tÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña nhµ n-íc

theo ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa. §¶ng céng s¶n ViÖt Nam lu«n

lu«n xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ kh¸ch quan, t«n träng vµ hµnh ®éng theo

quy luËt kh¸ch quan. Víi chñ tr-¬ng nµy chóng ta ®· giµnh ®-îc

mét sè th¾ng lîi to lín tuy nhiªn vÉn cßn mét sè thiÕu sãt, ®Æc biÖt ë

hiÖn nã míi lµ mét vÊn ®Ò thùc sù khã kh¨n.

11

Danh môc tµi liÖu tham kh¶o

1. T¹p chÝ Céng s¶n, sè 6, n¨m 2001

2. T¹p chÝ Céng s¶n, sè 8, n¨m 2001

3. T¹p chÝ Céng s¶n, sè 23, n¨m 1999

4. T¹p chÝ Céng s¶n, sè 5, n¨m 2001

6. T¹p chÝ TriÕt häc, sè 3, n¨m 2001

7. NhiÒu t¸c gi¶ "ChiÕn l-îc kinh doanh", NXB Hµ Néi, 2001.

12

môc lôc

Lêi më ®Çu .......................................................................................................1

Néi dung ...........................................................................................................2

I. Lý luËn chung vÒ mèi quan hÖ vËt chÊt vµ ý thøc ..........................................2

1. VËt chÊt quyÕt ®Þnh sù ra ®êi cña ý thøc .......................................................2

2. ý thøc t¸c ®éng trë l¹i vËt chÊt......................................................................3

II. VËn dông mèi quan hÖ biÖn chøng gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc ®èi víi con

®-êng ®i lªn x· héi chñ nghÜa cña n-íc ta ........................................................5

thøc lµ ph¶i xuÊt ph¸t tõ thùc tÕ kh¸ch quan vµ hµnh ®éng theo nã ..................5

®éng trë l¹i vËt chÊt ...........................................................................................8

KÕt luËn ..........................................................................................................11

Tµi liÖu tham kh¶o.........................................................................................12

13