Tiểu luận Quan điểm của chủ nghĩa Mác về con người

TiÓu luËn triÕt häc

Lêi më ®Çu

Ph¸t triÓn con ng-êi lµ môc tiªu cao c¶ nhÊt c¶ nhÊt cña toµn nh©n lo¹i.

Lµn sãng v¨n minh thø ba ®ang ®-îc loµi ng-êi tíi mét kØ nguyªn míi, më ra

bao kh¶ n¨ng ®Ó hä t×m ra nh÷ng con ®-êng tèi -u ®i tíi t-¬ng lai. Trong bèi

c¶nh ®ã sù tan r· cña hÖ thèng x· héi chñ nghÜa cµng lµm cho c¸c t- t-ëng tù

do t×m kiÕm con ®-êng kh¶ quan nhÊt cho sù nghiÖp ph¸t triÓn con ng-êi ViÖt

Nam cµng dÔ ®i ®Õn phñ nhËn vai trß vµ kh¶ n¨ng cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin.

Trong thùc tÕ, kh«ng Ýt ng-êi rÏ ngang ®i t×m kh¶ n¨ng ph¸t triÓn ®ã

trong chñ nghÜa t- b¶n. NhiÒu ng-êi trë vÒ phôc sinh vµ t×m sù hoµn thiÖn con

ng-êi trong c¸c t«n gi¸o vµ hÖ t- t-ëng truyÒn thèng, con ng-êi l¹i “s¸ng t¹o”

ra nh÷ng t- t-ëng, t«n gi¸o míi cho “phï hîp” h¬n víi con ng-êi ViÖt Nam

hiÖn nay. Song nh×n nhËn l¹i mét c¸ch thËt sù kh¸ch quan vµ khoa häc sù tån

t¹i cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin trong x· héi ta, cã lÏ kh«ng ai phñ nhËn ®-îc

vai trß -u tréi vµ triÓn väng cña nã trong sù ph¸t triÓn con ng-êi.

Trªn c¬ së vËn dông khoa häc vµ s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ

con ng-êi t¹i héi nghÞ lÇn thø t- cña ban chÊp hµnh trung -¬ng kho¸ VII,

§¶ng ta ®· ®Ò ra vµ th«ng qua nghÞ quyÕt vÒ viÖc ph¸t triÓn con ng-êi ViÖt

Nam toµn diÖn víi t- c¸ch quyÕt vÒ viÖc ph¸t triÓn con ng-êi ViÖt Nam toµn

diÖn víi t- c¸ch lµ “®éng lùc cña sù nghiÖp x©y dùng x· héi míi ®ång thêi lµ

môc tiªu cña chñ nghÜa x· héi. §ã lµ “con ng-êi ph¸t triÓn cao vÒ trÝ tuÖ,

c-êng tr¸ng vÒ thÓ chÊt, phong phó vÒ tinh thÇn, trong s¸ng vÒ ®¹o ®øc”.

Do nhËn thøc ®-îc tÇm quan träng cña vÊn ®Ò con ng-êi, em ®· chän

®Ò tµi: “Quan ®iÓm cña chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi”.

TiÓu luËn triÕt häc

Néi dung

ch-¬ng i. lý luËn cña chñ nghÜa m¸c vÒ con ng-êi.

I.B¶n chÊt cña con ng-êi.

a. Quan ®iÓm cña c¸c nhµ triÕt häc tr-íc M¸c vÒ con ng-êi:

Cã thÓ nãi vÊn ®Ò con ng-êi lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò quan träng nhÊt

cña thÕ giíi tõ tr-íc tíi nay. §ã lµ vÊn ®Ò mµ lu«n ®-îc c¸c nhµ khoa häc, c¸c

nhµ nghiªn cøu ph©n tÝch mét c¸ch s©u s¾c nhÊt. Kh«ng nh÷ng thÕ trong nhiÒu

®Ò tµi khoa häc cña x· héi x-a vµ nay th× ®Ò tµi con ng-êi lµ mét trung t©m

®-îc c¸c nhµ nghiªn cøu cæ ®¹i ®Æc biÖt chó ý. C¸c lÜnh vùc t©m lý häc, sinh

häc, y häc, triÕt häc, x· héi häc.v.v...Tõ rÊt sím trong lÞch sö ®· quan t©m ®Õn

con ng-êi vµ kh«ng ngõng nghiªn cøu vÒ nã. Mçi lÜnh vùc nghiªn cøu ®ã ®Òu

cã ý nghÜa riªng ®èi v-ãi sù hiÓu biÕt vµ lµm lîi cho con ng-êi.

H¬n bÊt cø mét lÜnh vùc nµo kh¸c, lÜnh vùc triÕt häc l¹i cã nhiÒu m©u

thuÉn trong quan ®iÓm, nhËn thøc vµ nã ®· g©y nªn sù ®Êu tranh kh«ng biÕt

khi nµo dõng. Nh÷ng lËp tr-êng chÝnh trÞ tr×nh ®é nhËn thøc vµ t©m lý cña

nh÷ng ng-êi nghiªn cøu kh¸c nhau vµ do ®ã ®· ®-a ra nh÷ng t- t-ëng h-íng

gi¶i quyÕt kh¸c nhau.

Khi ®Ò cËp tíi vÊn ®Ò con ng-êi c¸c nhµ triÕt häc ®Ó tù hái: Thùc chÊt

con ng-êi lµ g× vµ ®Ó t×m c¸ch tr¶ lêi c©u hái ®ã ph¶i gi¶i quyÕt hµng lo¹t m©u

thuÉn troch chÝnh con ng-êi. Khi ph©n tÝch c¸c nhµ triÕt häc cæ ®¹i coi con

ng-êi lµ mét tiÓu vò trô, lµ mét thùc thÓ nhá bÐ trong thÕ giíi réng lín, b¶n

chÊt con ng-êi lµ b¶n chÊt vò trô. Con ng-êi lµ vËt cao quý nhÊt trong trêi ®Êt,

lµ chóa tÓ cña mu«n loµi. ChØ ®øng sau thÇn linh. Con ng-êi ®-îc chia lµm hai

phÇn lµ phÇn x¸c vµ phÇn hån. Chñ nghÜa duy t©m vµ t«n gi¸o th× cho r»ng:

PhÇn hån lµ do th-îng ®Õ sinh ra; quy ®Þnh, chi phèi mäi ho¹t ®éng cña phÇn

x¸c, linh hoßn con ng-êi tån t¹i m·i m·i. Chñ nghÜa duy vËt th× ng-îc l¹i hä

cho r»ng phÇn x¸c quyÕt ®Þnh vµ chi phèi phÇn hån, kh«ng cã linh hån nµo lµ

TiÓu luËn triÕt häc

bÊt tö c¶, vµ qu¸ tr×nh nhËn thøc ®ã kh«ng ngõng ®-îc ph¸t hiÖn. Cµng ngµy

c¸c nhµ triÕt häc t×m ra ®-îc b¶n chÊt cña con ng-êi vµ kh«ng ngõng kh¾c

phôc lý luËn tr-íc ®ã.

TriÕt häc thÕ kû XV - XVIII ph¸t triÓn quan ®iÓm triÕt häc vÒ con ng-êi

trªn c¬ së khoa häc tù nhiªn ®· kh¾c phôc vµ b¾t ®Çu ph¸t triÓn. Chñ nghÜa

duy vËt m¸y mãc coi con ng-êi nh- mét bé m¸y vËn ®éng theo mét quy luËt

cæ. Häc chñ nghÜa duy t©m chñ quan vµ thuyÕt kh«ng thÓ biÕt mét mÆt coi c¸i

t«i vµ c¶m gi¸c cña c¸i t«i lµ trung t©m s¸ng t¹o ra c¸i kh«ng t«i, mÆt kh¶ cho

r»ng c¸i t«i kh«ng cã kh¶ n¨ng v-ît qu¸ c¶m gi¸c cña m×nh nªn vÒ b¶n chÊt lµ

nhá bÐ yÕu ít, phô thuéc ®Êng tíi cao. C¸c nhµ triÕt häc thuéc mét mÆt ®Ò cao

vai trß s¸ng t¹o cña lý tÝnh ng-êi, mÆt kh¸c coi con ng-êi, mÆt kh¸c coi con

ng-êi lµ s¶n phÈm cña tù nhiªn vµ hoµn c¶nh.

C¸c nhµ triÕt häc cæ ®iÓn ®øc, tõ Cart¬ ®Õn Heghen ®· ph¸t triÓn quan

®iÓm triªt häc vÒ con ng-êi theo h-íng cña chñ nghÜa duy t©m. §Æc biÖt

Heghen quan niÖm con ng-êi lµ hiÖn th©n cña ý niÖm tuyÖt ®èi lµ con ng-êi ý

thøc vµ do ®ã ®êi sèng con ng-êi chØ ®-îc xem xÐt vÌ mÆt tinh thÇn Song

Heghen còng lµ ng-êi ®Çu tiªn th«ng qua viÖc xem xÐt c¬ chÕ ho¹t ®éng cña

®êi sèng tinh thÇn mµ ph¸t hiÖn ra quy luËt vÒ sù ph¸t triÓn cña ®êi sèng tinh

thÇn c¸ nh©n. §ång thêi Heghen còng ®· nghiªn cøu b¶n chÊt qu¸ tr×nh t- duy

kh¸i qu¸t c¸c quy luËt c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh ®ã.

Sau khi ®o¹n tuyÖt víi chñ nghÜa duy t©m Heghen, ph¬ b¸ch ®· phª

ph¸n tÝnh siªu tù nhiªn, phi thÓ x¸c trong quan niÖm triÕt häc Heghen, «ng

quan niÖm con ng-êi lµ s¶n phÈm c¶u tù nhiªn, cã b¶n n¨ng tù nhiªn, lµ con

ng-êi sinh häc trùc quan, phô thuéc vµo hoµn c¶nh, «ng ®· sö dông thµnh tùu

cña khoa häc tù nhiªn ®Ó chøng minh mèi liªn hÖ kh«ng thÓ chia c¾t cña t-

duy víi nh÷ng qu¸ tr×nh vËt chÊt diÔn ra trong c¬ thÓ con ng-êi, song khi gi¶i

thÝch con ng-êi trong mèi liªn hÖ céng ®ång th× ph¬ b¸ch l¹i r¬i vµo lËp

tr-êng cña chñ nghÜa duy t©m.

Tãm l¹i: C¸c quan niÖm triÕt häc nãi trªn ®· ®i ®Õn nh÷ng c¸c thøc lý

luËn xem xÐt ng-êi mét c¸ch trõu t-îng. §ã lµ kÕt qu¶ cña viÖc tuyÖt ®èi ho¸

TiÓu luËn triÕt häc

phÇn hån thµnh con ng-êi trõu t-îng. Tù ý thøc cßn chñ nghÜa duy vËt trùc

quan th× tuyÖt ®èi ho¸ phÇn x¸c thµnh con ng-êi trõu t-îng. Sinh häc, tuy

nhiªn hä vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ, c¸c quan niÖm nãi trªn ®Òu ch-a chó ý ®Çy

®ñ ®Õn b¶n chÊt con ng-êi.

Sau nµy chñ nghÜa M¸c ®· kÕ thõa vµ kh¾c phôc nh÷ng mÆt h¹n chÕ ®ã,

®ång thêi ph¸t triÓn nh÷ng quan niÖm vÒ con ng-êi ®· cã trong c¸c häc thuyÕt

triÕt häc tr-íc ®©y ®Ó ®i tíi quan niÖm vÒ con ng-êi thiÖn thùc, con ng-êi thùc

tiÔn c¶i t¹o tù nhiªn vµ x· héi víi t- cd¸ch lµ con ng-êi hiÖn thùc. Con ng-êi

võa lµ s¶n phÈm cña tù nhiªn vµ x· héi ®ång thêi võa lµ chñ thÓ c¶i t¹o tù

nhiªn.

b. Con ng-êi lµ chñ thÓ sinh ®éng nhÊt cña x· héi.

Sù “sinh ®éng” ë ®©y cã nghÜa lµ con ng-êi cã thÓ chinh phôc tù nhiªn,

cØa t¹o tù nhiªn. Tuy r»ng con ng-êi ®· bá xa giíi ®éng vËt trong qu¸ tr×nh

tiÕn ho¸ nh-ng nh- thÕ kh«ng cã nghÜa lµ con ng-êi ®· lét bá tÊt c¶ nh÷ng c¸i

tù nhiªn ®Ó kh«ng cßn mét sù liªn hÖ nµo víi tæ tiªn cña m×nh. Con ng-êi lµ

s¶n phÈm tù nhiªn, lµ kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh tiÕn ho¸ l©u dµi cña giíi h÷u sinh,

®· lµ con ng-êi th× ph¶i tr¶i qua giai ®o¹n sinh tr-ëng, tö vong, mçi con ng-êi

®Òu cã nhu cÇu ¨n, mÆc ë, sinh ho¹t... Song con ng-êi khong ph¶i lµ ®éng vËt

thuÇn tuý nh- c¸c ®éng vËt kh¸c mµ xÐt trªn khÝa c¹nh x· héi th× con ng-êi lµ

®éng vËt cã tÝnh x· héi, con ng-êi lµ s¶n phÈm cña x· héi, mang b¶n tÝnh x·

héi. Nh÷ng yÕu tè x· héi lµ tÊt c¶ nh÷ng quan hÖ, nh÷ng biÕn ®æi xuÊt hiÖn do

¶nh h-ëng cña c¸c ®iÒu kiÖn x· héi kh¸c nhau, nh÷ng quy ®Þnh vÒ mÆt x· héi

to¹ nªn con ng-êi. Con ng-êi chØ cã thÓ tån tÞa ®-îc khi tiÕn hµnh lao ®éng

s¶n xuÊt cña c¶i vËt chÊt ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu m×nh vµ chÝnh lao ®éng s¶n

xuÊt lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh h×nh thµnh con ng-êi vµ ý thøc. Lao ®éng lµ nguån

gèc duy nhÊt cña vËt chÊt, vËt chÊt quyÕt ®Þnh tinh thÇn theo logic th× lao ®éng

lµ nguån gèc cña v¨n ho¸ vËt chÊt vµ tinh thÇn.

MÆt kh¸c trong lao ®éng con ng-êi quan hÖ víi nhau trong lÜnh vùc s¶n

xuÊt, ®ã lµ nh÷ng quan hÖ nÒn t¶ng ®Ó tõ ®ã h×nh thµnh c¸c quan hÖ x· héi

kh¸c trong c¸c lÜnh vùc ®êi sèng vµ tinh thÇn.

TiÓu luËn triÕt häc

ChÝnh v× con ng-êi lµ s¶n phÈm cña tù nhiªn vµ x· héi cho nªn con

ng-êi chÞu sù chi phèi cña m«i tr-êng tù nhiªn vµ x· héi cïng c¸c quy luËt

biÕn ®æi cña chóng. C¸c quy luËt tù nhiªn nh- quy luËt vÒ sù phï hîp gi÷a c¬

thÓ vµ m«i tr-êng, quy luËt vÒ qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt... t¸c ®éng t¹o nªn

ph-¬ng diÖn sinh häc cña con ng-êi. C¸c quy luËt t©m lý, ý thøc h×nh thµnh vµ

ho¹t ®éng trªn nÒn t¶ng sinh häc cña con ng-êi h×nh thµnh t- t-ëng t×nh c¶m

kh¸t väng niÒm tin, ý chÝ. C¸c quy luËt x· héi quy ®Þnh mèi quan hÖ gi÷a

ng-êi víi ng-êi, ®iÒu chØnh hµnh vi cña con ng-êi. HÖ thèng c¸c quy luËt trªn

còng t¸c ®éng lªn con ng-êi, t¹o nªn thÓ thèng nhÊt hoµn chØnh gi÷a sinh häc

c¸i x· héi trong con ng-êi.

Víi t- c¸ch lµ con ng-êi x· héi, lµ con ng-êi ho¹t ®éng thùc tiÔn con

ng-êi s¶n xuÊt vµ cña c¶i vËt chÊt, t¸c ®éng vµo tù nhiªn ®Ó c¶i t¹o tù nhiªn,

con ng-êi lµ chñ thÓ c¶i t¹o tù nhiªn. Nh- vËy con ng-êi võa do tù nhiªn sinh

ra, bÞ phô thuéc vµo tù nhiªn võa t¸c ®éng vµo tù nhiªn. T×nh c¶m thèng trÞ tù

nhiªn chØ cã con ng-êi míi kh¾c phôc ®-îc tù nhiªn b»ng c¸ch t¹o ra nh÷ng

vËt chÊt, hiÖn t-îng kh«ng nh- tù nhiªn b»ng c¸ch to¹ ra nh÷ng vËt chÊt, hiÖn

t-îng kh«ng nh- tù nhiªn vèn cã b»ng c¸ch ®ã con ng-êi ®· biÕn ®æi bé mÆt

cña tù nhiªn, b¾t tù nhiªn ph¶i phôc vô con ng-êi. Tuy nã lµ s¶n phÈm cña tù

nhiªn. Mét ®iÒu ch¾c ch¾n r»ng cã con ng-êi chØ cã thÓ thèng trÞ tù nhiªn nÕu

biÕt tu©n theo vµ n¾m b¾t c¸c quy luËt cña chÝnh b¶n th©n ®ã. Qu¸ tr×nh c¶i

biÕn tù nhiªn, con ng-êi còng t¹o ra lÞch sö cho m×nh. Con ng-êi kh«ng

nh÷ng lµ s¶n phÈm cña x· héi mµ con ng-êi cßn lµ chñ thÓ c¶i t¹o chóng.

B»ng mäi ho¹t ®éng lao ®éng s¶n xuÊt con ng-êi s¸ng t¹o ra toµn bé nÒn v¨n

ho¸ vËt chÊt, tinh thÇn. B»ng ho¹t ®éng c¸ch m¹ng. Con ng-êi ®¸nh dÊu thªm

c¸c trang sö míi cho chÝnh m×nh mÆc dï tù nhiªn vµ x· héi ®Òu vËn ®éng theo

nh÷ng quy luËt kh¸ch quan song qu¸ tr×nh vËn ®éng cña con ng-êi lu«n xuÊt

ph¸t tõ nhu cÇu, ®éng c¬ vµ høng thó, theo ®uæi nh÷ng môc ®Ých nhÊt ®Þnh vµ

do ®ã ®· t×m c¸ch h¹n chÕ hoÆc më réng ph¹m vi t¸c dông cu¶ quy luËt cho

phï hîp víi nhu cÇu vµ môc ®Ých cña m×nh. NÕu kh«ng cã con ng-êi víi t-

TiÓu luËn triÕt häc

c¸ch lµ chñ thÓ sinh ®éng nhÊt cña x· héi th× kh«ng thÓ cã x· héi, kh«ng thÓ

cã sù vËn ®éng cña x· héi mµ v-ît lªn tÊt c¶ chÝnh lµ cña c¶i vËt chÊt.

II. Quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi.

Chñ nghÜa x· héi do con ng-êi vµ v× von ng-êi. Do vËy, h×nh thµnh míi

quan hÖ ®óng ®¾n vÒ con ng-êi vÒ vai trß cña con ng-êi trong sù ph¸t triÓn x·

héi nãi chung, trong x· héi chñ nghÜa nãi riªng lµ mét vÊn ®Ò kh«ng thÓ thiÕu

®-îc cña thÕ giíi quan M¸c - Lªnin.

Theo chñ nghÜa M¸c - Lªnin con ng-êi lµ kh¸i niÖm chØ nh÷ng c¸ thÓ

ng-êi nh- mét chØnh thÓ trong sù thèng nhÊt gi÷a mÆt sinh häc vµ mÆt x· héi

cña nã. Con ng-êi lµ s¶n phÈm cña sù tiÕn ho¸ l©u dµi tõ giíi tù nhiªn vµ giíi

sinh vËt. Do vËy nhiÒu quy luËt sinh vËt häc cïng tån t¹i vµ t¸c ®éng ®Õn con

ng-êi. §Ó tån t¹i víi t- c¸ch lµ mét con ng-êi tr-íc hÕt con ng-êi còng ph¶i

¨n, ph¶i uèng... §iÒu ®ã gi¶i thÝch v× sao M¸c cho r»ng co ng-êi tr-íc hÕt ph¶i

¨n, mÆc ë råi míi lµm chÝnh trÞ.

Nh-ng chØ dõng l¹i ë mét sè thuéc tØnh sinh häc cña con ng-êi th×

kh«ng thÓ gi¶i thÝch ®-îc b¶n chÊt cña con ng-êi. Kh«ng chØ cã “con ng-êi lµ

tæng hoµ c¸c quan hÖ x· héi” mµ thùc ra quan ®iÓm cña M¸c lµ mét quan

®iÓm toµn diÖn.

M¸c vµ Anghen nhiÒu lÇn kh¼ng ®Þnh l¹i quan ®iÓm cña nh÷ng nhµ

triÕt häc ®i tr-íc r»ng. Con ng-êi lµ mét bé phËn cña giíi tù nhiªn, lµ mét

®éng vËt x· héi, nh-ng kh¸c víi hä, M¸c, Anghen; xem xÐt mÆt tù nhiªn cña

con ng-êi, nh- ¨n, ngñ, ®i l¹i, yªu thÝch... Kh«ng cßn hoµn mang tÝnh tù nhiªn

nh- ë con vËt mµ ®· ®-îc x· héi ho¸. M¸c viÕt: “B¶n chÊt cña con ng-êi

kh«ng ph¶i lµ mét c¸i trõu t-îng cè h÷u cña c¸ nh©n riªng biÖt. Trong tÝnh

hiÖn thùc cña nã b¶n chÊt cña con ng-êi lµ tæng hoµ cña nh÷ng mèi quan hÖ

x· héi” con ng-êi lµ sù kÕt hîp gi÷a mÆt tù nhiªn vµ mÆt x· héi nªn M¸c

nhiÒu lÇn ®· so s¸nh con ng-êi víi con vËt, so s¸nh con ng-êi víi nh÷ng con

vËt cã b¶n n¨ng gÇn gièng víi con ng-êi... Vµ ®Ó t×m ra sù kh¸c biÖt ®ã. M¸c

®· chØ ra sù kh¸c biÖt ë nhiÒu chç nh- chØ cã con ng-êi lµm ra t- liÖu sinh

ho¹t cña m×nh, con ng-êi biÕn ®æi tù nhiªn theo quy luËt cña tù nhiªn, con

TiÓu luËn triÕt häc

ng-êi lµ th-íc ®o cña v¹n vËt, con ng-êi s¶n xuÊt ra c«ng cô s¶n xuÊt... LuËn

®iÓm xem con ng-êi lµ sinh vËt biÕt chÕ t¹o ra c«ng cô s¶n xuÊt ®-îc xem lµ

luËn ®iÓm tiªu biÓu cña chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi.

LuËn ®iÓm cña M¸c coi “B¶n chÊt cña con ng-êi lµ tæng hoµ c¸c quan

hÖ x· héi” M¸c hoµn toµn kh«ng cã ý phñ nhËn vai trß cña c¸c yÕu tè vµ ®Æc

®iÓm sinh häc cña con ng-êi, «ng chØ ®èi lËp luËn ®iÓm coi con ng-êi ®¬n

thuÇn nh- mét phÇn cña giíi tù nhiªn cßn bá qua, kh«ng nãi g× ®Õn mÆt x· héi

cña con ng-êi. Khi x¸c ®Þnh b¶n chÊt cña con ng-êi tr-íc hÕt M¸c nªu bËt c¸i

chung, c¸i kh«ng thÓ thiÕu vµ cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh lµm cho con ng-êi trë

thµnh mét con ng-êi. Sau, th× khi nãi ®Õn “Sù ®Þnh h-íng hîp lý vÒ mÆt sinh

häc” Lªnin còng chØ b¸c bá c¸c yÕu tè x· héi th-êng xuyªn t¸c ®éng vµ ¶nh

h-ëng to lín ®èi víi b¶n chÊt vµ sù ph¸t triÓn cña con ng-êi. ChÝnh Lªnin

còng ®· kh«ng t¸n thµnh quan ®iÓm cho r»ng mä ng-êi ®Òu ngang nhau vÒ

mÆt sinh häc. ¤ng viÕt “thùc hiÖn mét sù b×nh ®¼ng vÒ søc lùc vµ tµi n¨ng con

ng-êi th× ®ã lµ mét ®iÒu ngu xuÈn... Nãi tíi b×nh ®¼ng th× ®ã lu«n lu«n lµ sù

b×nh ®¼ng x· héi, b×nh ®¼ng vÒ ®Þa vÞ chØ kh«ng ph¶i lµ sù b×nh ®¼ng vÒ thÓ

lùc vµ trÝ lùc cña c¸ nh©n”.

§Ó kh¼ng ®Þnh cho tiÕn tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö cña x· héi loµi ng-êi lµ

sù thay thÕ lÉn nhau cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi, M¸c ®· nãi tíi viÖc lÊy

sù ph¸t triÓn toµn diÖn cña con ng-êi lµm th-íc ®o chung cho sù ph¸t triÓn x·

héi, M¸c cho r»ng xu h-íng chung cña tiÕn tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö ®-îc quy

®Þnh bëi sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt x· héi bao gåm con ng-êi vµ

nh÷ng c«ng cô lao ®éng do con ng-êi t¹o ra, sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n

xuÊt x· héi, tù nã ®· nãi lªn tr×nh ®é ph¸t triÓn cña x· héi qua viÖc con ng-êi

®· chiÕm lÜnh x· héi vµ sö dông ngµy cµng nhiÒu lùc l-îng tù nhiªn víi t-

c¸ch lµ c¬ së vËt chÊt cho ho¹t ®éng sèng cña chÝnh con ng-êi vµ quyÕt ®Þnh

quan hÖ gi÷a ng-êi víi ng-êi trong s¶n xuÊt. S¶n xuÊt ngµy cµng ph¸t triÓn

tÝnh chÊt x· héi ho¸ ngµy cnµg t¨ng. ViÖc tiÕn hµnh s¶n xuÊt tËp thÓ b»ng lùc

l-îng cña toµn x· héi vµ sù ph¸t triÓn míi cña nÒn s¶n xuÊt do nã mang l¹i sÏ

cÇn ®Õn nh÷ng con ng-êi hoµn toµn míi. Nh÷ng con ng-êi cã n¨ng lùc ph¸t

TiÓu luËn triÕt häc

triÓn toµn diÖn vµ ®Õn l-ît nã, nÒn s¶n xuÊt sÏ t¹o nªn nh÷ng con ng-êi míi,

sÏ lµm nªn nh÷ng thµnh viªn trong x· héi cã kh¶ n¨ng sö dông mét c¸ch toµn

diÖn n¨ng lùc ph¸t triÓn cña m×nh theo M¸c "ph¸t triÓn s¶n xuÊt v× sù phån

vinh cña x· héi, v× cuéc sèng tèt ®Ñp h¬n cho mçi thµnh viªn trong céng ®ång

x· héi vµ ph¸t triÓn con ng-êi toµn diÖn lµ mét qu¸ tr×nh thèng nhÊt ®Ó lµm

t¨ng thªm nÒn s¶n xuÊt x· héi" ®Ó s¶n xuÊt ra nh÷ng con ng-êi ph¸t triÓn toµn

diÖn h¬n n÷a, M¸c coi sù kÕt hî chÆt chÏ gi÷a ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ ph¸t triÓn

con ng-êi lµ mét trong nh÷ng biÖn ph¸p m¹nh mÏ ®Ó c¶i biÕn x· héi.

Con ng-êi kh«ng chØ lµ chñ thÓ cña ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chÊt lµ yÕu

tè hµng ®Çu, yÕu tè ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh trong lùc l-îng s¶n xuÊt cña x·

héi mµ h¬n n÷a, con ng-êi cßn ®ãng vai trß lµ chñ thÓ ho¹t ®éng cña qu¸ tr×nh

lÞch sö. Th«ng qua ho¹t ®éng s¶n xuÊt vËt chËt con ng-êi s¸ng t¹o ra lÞch sö

cña m×nh, lÞch sö 7cña x· héi loµi ngoµi. Tõ ®ã quan niÖm ®ã M¸c kh¼ng ®Þnh

sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt x· héi cã ý nghÜa lµ sù ph¸t triÓn phong

phó b¶n chÊt con ng-êi, coi nh- lµ mét môc ®Ých tù th©n. Bëi vËy theo M¸c ý

nghÜa lÞch sö môc ®Ých cao c¶ cña sù ph¸t triÓn x· héi lµ ph¸t triÓn con ng-êi

toµn diÖn, n©ng cao n¨ng lùc vµ phÈm gi¸ con ng-êi, gi¶i phãng con ng-êi,

lo¹i trõ ra khái cuéc sèng con ng-êi ®Ó con ng-êi ®-îc sèng víi cuéc sèng

®Ých thùc. Vµ b-íc quan träng nhÊt trªn con ®-êng ®ã lµ gi¶i phãng con ng-êi

vÒ mÆt x· héi.

§iÒu ®ã cho thÊy trong quan niÖm cña M¸c thùc chÊt cña tiÕn tr×nh ph¸t

triÓn lÞch sö x· héi loµi ng-êi lµ v× con ng-êi, v× cuéc sèng ngµy cnµg tèt ®Ñp

h¬n cho con ng-êi, ph¸t triÓn con ng-êi toµn diÖn vµ gi¶i phãng con ng-êi,

nãi theo Anghen lµ ®-a con ng-êi tõ v-¬ng quèc cña tÊt yÕu sang v-¬ng quèc

cña tù do, con ng-êi cuèi cïng còng lµ ng-êi t«n t¹i cña x· héi cña chÝnh

m×nh, ®ång thêi còng trë thµnh ng-êi chñ cña tù nhiªn, ng-êi chñ b¶n th©n

m×nh. §ã lµ qu¸ tr×nh mµ nh©n lo¹i ®· tù t¹o ra cho m×nh nh÷ng ®iÒu kiÖn,

nh÷ng kh¶ n¨ng cho chÝnh m×nh nh»m ®em l¹i sù ph¸t triÓn toµn diÖn, tù do vµ

hµi hoµ cho mçi con ng-êi trong céng ®ång nh©n lo¹i t¹o cho con ng-êi n¨ng

lùc lµm chñ tiÕn tr×nh lÞch sö cña chÝnh m×nh.

TiÓu luËn triÕt häc

Quan niÖm cña M¸c vÒ ®Þnh h-íng ph¸t triÓn x· héi lÊy sù ph¸t triÓn

cña con ng-êi lµm th-íc ®o chung cµng ®-îc kh¼ng ®Þnh trong bèi c¶nh lÞch

sö cña x· héi loµi ng-êi. Ngµy nay loµi ng-êi ®ang sèng trong bèi c¶nh quèc

tÕ ®Çy nh÷ng biÕn ®éng, céng ®ång thÕ giíi ®ang thÓ hiÖn hÕt søc râ rµng tÝnh

®a d¹ng trong c¸c h×nh thøc ph¸t triÓn cña nã x· héi loµi ng-êi kÓ tõ thêi tiÒn

sö cho ®Õn nay bao giê còng lµ mét hÖ thèng thèng nhÊt tuy nhiªn còng lµ mét

hÖ thèng hÕt søc phøc t¹p vµ chÝnh v× sù phøc t¹p ®ã ®· t¹o nªn tÝnh kh«ng

®ång ®Òu trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ë c¸c n-íc, c¸c khu vùc kh¸c nhau.

§Õn l-ît m×nh, tÝnh kh«ng ®ång ®Òu cña sù ph¸t triÓn nµy l¹i h×nh thµnh nªn

mét bøc tranh nhiÒu mµu s¾c vÒ ®Þnh h-íng nµo, th× mäi ®Þnh h-íng ph¸t triÓn

vÉn ph¶i h-íng tíi gi¸ trÞ nh©n v¨n cña nã - tíi sù ph¸t triÓn con ng-êi.

X· héi bao giê còng tån t¹i nhiÒu giai cÊp ®ã ®iÒu quan träng lµ giai

cÊp ®ã cã phôc tïng ®-îc lßng d©n hay kh«ng. Tr¶i qua thêi kú ph¸t triÓn cña

x· héi lo¹i ng-êi chØ cã giai cÊp v« s¶n lµ giai cÊp ®¸p øng ®Çy ®ñ mäi quy

luËt cña cuéc sèng vµ ®ã chÝnh lµ lý do t¹i sao m¸c l¹i lÊy giai cÊp v« s¶n ®Ó

nghiªn cøu trong ®ã M¸c tËp trung nghiªn cøu con ng-êi v« s¶n lµ chñ yÕu.

Theo M¸c, ng-êi v« s¶n lµ ngõ¬i s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt cho x· héi

hiÖn ®¹i, nh-ng lao ®éng cña hä l¹i bÞ tha ho¸, lao ®éng tõ chç g¾n bã víi hä

nay trë nªn xa l¹ nghiªm träng h¬n n÷a chÝnh nã ®· thèng trÞ hä, t×nh tr¹ng

bÊt hîp lý nµy cÇn ph¶i ®-îc gi¶i quyÕt. Víi M¸c, ng-êi v« s¶n lµ ng-êi tiªu

biÓu cho ph-¬ng thøc s¶n xuÊt míi, cã sø mÖnh vµ hoµn toµn cã kh¶ n¨ng gi¶i

phãng m×nh, gi¶i phãng x· héi ®Ó x©y dùng x· héi míi tèt ®Ñp h¬n. Theo M¸c

"®Õn x· héi céng s¶n chñ nghÜa, con ng-êi kh«ng cßn thÊt nghiÖp, kh«ng cßn

bÞ rµng buéc vµo mét nghÒ nghiÖp nhÊt ®Þnh hä cã thÓ lµm bÊt kú mét nghÒ

nµo nÕu cã kh¶ n¨ng vµ thÝch thó, hä cã quyÒn lµm theo n¨ng lùc, h-íng theo

nhu cÇu tuy nhiªn nh÷ng ý muèn ®ã kh«ng x¶y ra bëi v× c¸ch m¹ng céng s¶n

chñ nghÜa kh«ng diÔn ra theo ý cña hä. Nã kh«ng diÔn ra ®ång lo¹t tren tÊt c¶

c¸c n-íc t- b¶n, Ýt ra lµ ë c¸c n-íc t- b¶n tiªn tiÕn, tr¸i l¹i nã l¹i diÔn ra ë

nh÷ng n-íc x· héi chñ nghÜa tiªu biÓu lµ n-íc Nga (Liªn X« cò)… Mét n-íc

TiÓu luËn triÕt häc

c«ng nghiÖp ch-a ph¸t triÓn, n«ng d©n chiÕm sè ®«ng trong d©n sè. V× vËy

quan niÖm cña «ng vÒ con ng-êi khã cã ®iÒu kiÖn ®-îc chøng minh.

III. Vai trß cña chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi trong ®êi sèng x· héi.

Do nh©n thøc ®-îc vai trß vµ tÇm quan träng cña vÊn ®Ò con ng-êi ®¹c

biÖt lµ vÊn ®Ò con ng-êi trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt

n-íc ta hiÖn nay. §¶ng vµ nh©n d©n ta ®· vµ ®ang x©y dùng vµ ph¸t triÓn ®Êt

n-íc toµn diÖn vÒ nhiÒu mÆt ®Æc biÖt lµ lÜnh vùc kinh tÕ, nã phô thuéc rÊt

nhiÒu vµo nhiÒu chiÕn l-îc con ng-êi: CÇn ®µo t¹o con ng-êi mét c¸ch cã

chiÒu s©u lÊy t- t-¬ng vµ chñ nghÜa M¸c - Lªnin lµm nÒn t¶ng, còng nh- trªn

thÕ giíi ë n-íc ta chiÕn l-îc con ng-êi nã cã mét ý nghÜa hÕt søc quan träng

vµ ®Ó ph¸t triÓn ®óng h-íng chiÕn l-îc ®ã cÇn cã mét chÝnh s¸ch ph¸t triÓn

con ng-êi, kh«ng ®Ó con ng-êi ®i lÖch t- t-ëng tuy nhiªn trong thùc tÕ kh«ng

Ýt ng-êi sÏ ngang ®i t×m kh¶ n¨ng ph¸t triÓn nã trong chñ nghÜa t- b¶n. NhiÒu

ng-êi trë vÒ phôc sinh vµ t×m sù hoµn thiÖn con ng-êi trong c¸c t«n gi¸o vµ

c¸c hÖ t- t-ëng truyÒn thèng. Cã ng-êi l¹i s¸ng t¹o ra t- t-ëng t«n gi¸o míi

cho phï hîp víi con ng-êi ViÖt Nam. Song nh×n l¹i mét cd¸ch kh¸ch quan vµ

khoa häc sù tån t¹i cña chñ nghÜa M¸c - Lªnin trong x· héi ViÖt Nam cã lÏ

kh«ng ai cã thÓ phñ nhËn ®-îc vai trß -u tréi vµ triÓn väng cu¶ nã trong sù

nghiÖp ph¸t triÓn con ng-êi t¹o ®µ cho b-íc ph¸t triÓn tiÕp theo cña sù nghiÖp

c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ th× mét n-íc ®ang cßn ë t×nh tr¹ng kÐm ph¸t

triÓn nh- n-íc ta kh«ng thÓ kh«ng x©y dùng mét chÝnh s¸ch ph¸t triÓn l©u dµi,

cã tÇm nh×n xa tr«ng réng ph¸t triÓn con ng-êi n©ng cao chÊt l-îng cña ng-êi

lao ®éng. H¬n bÊt cø mét lÜnh vùc nghiªn cøu nµo kh¸c, lÜnh vùc ph¸t triÓn

con ng-êi lµ môc tiªu cao c¶ nhÊt cña toµn d©n, ®-a loµi ng-êi tíi mét kû

nguyªn míi, më ra nhiÒu kh¶ n¨ng ®Ó t×m ra nh÷ng con ®-êng tèi -u ®i tíi

t-¬ng lai con ®-êng kh¶ quan nhÊt cho sù nghiÖp ph¸t triÓn con ng-êi trong sù

nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc. Trong ®êi sèng x· héi thùc tiÔn

c¬ së vËn dông khoa häc vµ s¸ng t¹o chñ nghÜa M¸c - Lªnin vÒ con ng-êi t¹i

héi nghÞ lÇn thø t- cña ban chÊp hµnh trung -¬ng §¶ng kho¸ VII ®Ò ra nghÞ

quyÕt vµ th«ng qua nghÞ quyÕt vÒ viÖc ph¸t triÓn con ng-êi ViÖt Nam toµn

TiÓu luËn triÕt häc

diÖn víi t- c¸ch lµ "§éng lùc cña sù nghiÖp x©y dùng x· héi míi, ®ång thêi lµ

môc tiªu cña chñ nghÜa x· héi" §ã lµ "con ng-êi ph¸t triÓn cao vÒ trÝ tuÖ,

c-êng tr¸ng vÒ thÓ chÊt phong phó vÒ tinh thÇn, trong s¸ng vÒ ®¹o ®øc". Bëi

lÏ, ng-êi lao ®éng n-íc ta ngµy cµng ®ãng vai trß quan träng trong mäi lÜnh

vùc cña ®êi sèng x· héi vµ trong sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ ®Êt n-íc theo cí

chÕ thÞ tr-êng, d-íi sù qu¶n lý cña nhµ n-íc, theo ®Þnh h-íng x· héi chñ

nghÜa th× chÊt l-îng cña ng-êi lao ®éng lµ nh©n tè quyÕt ®Þnh nghÞ quyÕt ®¹i

héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII cña §¶ng ®· kh¼ng ®Þnh "N©ng cao d©n trÝ,

båi d-ìng vµ ph¸t huy nguån lùc to lín cña con ng-êi ViÖt Nam lµ nh©n tè

quyÕt ®Þnh th¾ng lîi cu¶ c«ng cuéc ®æi míi ®Êt n-íc". Thùc tiÔn ®· chøng tá

x· héi ta hiÖn nay t×nh tr¹ng mÊt hµi hoµ vÒ mÆt b¶n thÓ cña mçi c¸ nh©n lµ

chñ yÕu, lµ tÊt c¶ b¶n thÓ c¸ nh©n ph¸t triÓn toµn diÖn vµ hµi hoµ vÒ ®¹o ®øc,

trÝ tuÖ, thÓ lùc lµ môc tiªu x©y dùng con ng-êi trong chñ nghÜa x· héi nh-ng

môc tiªu c¬ b¶n vµ quan träng h¬n c¶ lµ vÊn ®Ò con ng-êi ph¶i trë thµnh nh©n

tè quyÕt ®Þnh lÞch sö x· héivµ lÞch sö cña chÝnh m×nh.

C¸c nhµ t- t-ëng t- s¶n xuyªn t¹c chñ nghÜa M¸c cho r»ng ®ã lµ "chñ

nghÜa kh«ng cã con ng-êi" thùc tÕ th×, chñ nghÜa M¸c lµ mét chØnh thÓ thèng

nhÊt cña ba bé phËn triÕt häc nghiªn cøu c¸c quy luËt cña thÕ giíi, gióp ta

hiÓu b¶n chÊt, míi quan hÖ tù nhiªn - x· héi - con ng-êi, chÝnh trÞ kinh tÕ v¹ch

ra quy luËt ®i lªn cña x· héi, chñ nghÜa x· héi khoa häc chØ ra con ®-êng vµ

ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu con ng-êi. Chñ nghÜa M¸c lµ mét chØ nghÜ v× con

ng-êi, chñ nghÜa nh©n ®¹o. Häc thuyÕt ®ã kh«ng chØ chøng minh b¶n chÊt cña

con ng-êi ("tæng hoµ cña c¸c quan hÖ x· héi") vµ b¶n tÝnh con ng-êi ("lu«n

v-¬n tíi sù hoµn thiÖn") mµ cßn v¹ch h-íng ®-¨ con ng-êi ®i ®óng b¶n chÊt

vµ b¶n tÝnh cña m×nh, gi¶i phãng, xo¸ bá sù tha ho¸, t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t huy

mäi søc m¹nh b¶n chÊt ng-êi, ph¸t triÓn toµn diÖn, hµi hoµ cho tõng c¸ nh©n.

Sù phï hîp gi÷a t- t-ëng M¸c XÝt víi b¶n chÊt vµ b¶n tÝnh ng-êi ®· thu phôc

vµ lµm say mª nh÷ng con ng-êi h»ng mong v-¬n lªn x©y dùng x· héi míi,

më ra mäi kh¶ n¨ng cho sù ph¸t triÓn con ng-êi.

TiÓu luËn triÕt häc

ChØ cã chñ nghÜa M¸c - Lªnin míi cã thÎ v¹ch râ ®-îc h-íng ®i ®óng

cho con ®-êng ®i lªn x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam, thùc tÕ cho thÊy cïng víi

t- t-ëng Hå ChÝ Minh, chñ nghÜa M¸c - Lªnin vµo ViÖt Nam ®· lµm nªn

thùc hiÖn ý chÝ ®éc lËp tù do con ng-êi viÖt Nam ®iÒu mµ bao nhiªu häc

thuyÕt tr-íc M¸c kh«ng thÓ ¸p dông ®-îc, vµ chÝnh chñ nghÜa M¸c - Lªnin ®·

lµm thay ®æi, trë thµnh hÖ t- t-ëng chÝnh thèng cña toµn x· héi, thay ®æi

thøc toµn diÖn. B»ng hÖ thèng gi¸o dôc víi c¸c h×nh thøc ®µo t¹o ®a d¹ng, víi

c¸c h×nh thøc khoa häc thÊm nhuÇn tinh thÇn c¬ b¶n cña chñ nghÜa M¸c -

Lªnin ®· h×nh thµnh kÕ tiÕp nhau nh÷ng líp ng-êi lao ®éng míi ngµy cµng cã

t- t-ëng, tr×nh ®é chung, chuyªn m«n cao ngµy nay chóng ta ®· cã mét ®éi

ngò c¸n bé v¨n ho¸ khoa häc c«ng nghÖ víi tr×nh ®é lý luËn vµ qu¶n lý tèt

®ång ®Òu trong c¶ n-íc.

Cã thÓ nãi chØ trong mét thêi gian ng¾n hÖ t- t-ëng MacxÝt ®· thÓ hiÖn

cña c¸c lo¹i t- t-ëng tù ph¸t, l¹c hËu, thÊp kÐm trong con ng-êi cò, mª tÝn dÞ

®oan, c¸c niÒm tin mï qu¸ng… Víi søc m¹nh cã tÝnh khoa häc, häc thuyÕt

tÝnh tÝch cùc trong con ng-êi cña c¸c hÖ t- t-ëng truyÒn thèng. MÆt kh¸c, chñ

nghÜa M¸c - Lªnin cßn thÓ hiÖn râ tÝnh -u viÖt trong con ng-êi ®èi víi c¸c

kinh nghiÖm, phi khoa häc trong con ng-êi thiÕu v¨n ho¸ do x· héi cò ®Ó l¹i

®· ®-îc tri thøc khoa häc M¸c xÝt ph¸ tan. Mét ý thøc tiªn tiÕn ra ®êi. C¸c tÝn

ng-ìng dÇn dÇn còng ph¶i nh-êng chç cho niÒm tin khoa häc. C¸c yÕu tè t-

TiÓu luËn triÕt häc

duy duy vËt biÖn chøng h×nh thµnh trong ®êi sèng th-êng ngµy, trong lao

®éng, còng nh- trong mäi ho¹t ®éng cña x· héi. ThÕ giíi quan khoa häc ngµy

héi nã nh×n thÕ giíi, x· héi, con ng-êi trong sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn trong

tÝnh hiÖn thùc vµ tiÒm Èn nh÷ng kh¶ n¨ng, sù tån t¹i kh¸ch quan lµ ®iÒu kiÖn

sèng vµ sù ph¸t triÓn con ng-êi.

nh÷ng quan niÖm sai lÇm, phiÕn diÖn vÒ con ng-êi cña c¸c hÖ t- t-ëng kh¸c.

Sù chuyÓn ®æi hÖ t- t-ëng dÉn ®Õn chuyÓn ®æi hÖ gi¸ trÞ cña x· héi vµ

gi¸ trÞ con ng-êi, con ng-êi tõ chç phôc tïng chuyÓn sang tù chñ, s¸ng t¹o, tõ

chuyÓn sang t«n träng c¶ c¸ tÝnh vµ b¶n lÜnh riªng. C¸c chuÈn mùc míi cña

ph¸t triÓn hµi hoµ tÝnh c¸ch m¹ng cña häc thuyÕt M¸c xÝt kh¾c phôc dÇn lèi

sèng thô ®éng, hÑp hßi, lµm c¬ së cho lèi sèng tÝch cùc, v× x· héi, ph¸t triÓn ý

c¸ch míi.

Tuy nhiªn sù ph¸t triÓn con ng-êi ngµy nay kh«ng chØ lµ s¶n phÈm cña

hÖ t- t-ëng M¸c xÝt v× ngay khi chñ nghÜa M¸c xÝt trë thµnh hÖ t- t-ëng chÝnh

thèng ë ViÖt Nam th× c¸c t«n gi¸o, c¸c hÖ t- t-ëng vµ v¨n ho¸ b¶n ®Þa ®· cã

t-ëng khoa häc v-ît h¼n lªn c¸i nÒn v¨n ho¸ b¶n ®Þa, nh-ng nã còng chÞu sù

chi phèi t¸c ®éng ®an xen cña c¸c yÕu tè sai - ®óng, yÕu - m¹nh, míi - cò,

v.v.. C¸c yÕu tè tÝch cùc ®· thóc ®Èy, cßn c¸c yÕu tè tiªu cùc th× k×m h·m sù

ph¸t triÓn con ng-êi.

Sù v¨n minh, ph¸t triÓn ho¸ con ng-êi ViÖt Nam cña chñ nghÜa M¸c -

Lªnin võa cã lîi thÕ song còng kh«ng tr¸nh khái nh÷ng sai lÇm. Sai lÇm lµ sù

chèng tr¶ cña t- t-ëng v¨n ho¸ b¶n ®Þa ®· thµnh truyÒn thèng. Lîi thÕ lµ v¨n

ho¸ b¶n ®Þa ch-a cã mét hÖ t- t-ëng khoa häc ®Þnh h×nh v÷ng ch¾c, nã d-êng

nh- ®ang thiÕu mét lý thuyÕt khoa häc. NÕu nh- kh«ng cã chñ nghÜa M¸c -

TiÓu luËn triÕt häc

Lªnin x· héi ViÖt Nam ph¸t triÓn h¬n, ®ã lµ t- t-ëng cña nh÷ng ng-êi thiÕu

hiÓu biÕt vÒ mét x· héi tiÕn bé, lu«n coi c¸i tr-íc m¾t m×nh lµ nh÷ng thø v«

gi¸ trÞ mµ chØ ch¹y theo trµo l-u, ®iÒu ®¸ng tr¸ch h¬n lµ hä cÇn cho r»ng v¨n

ho¸ ViÖt Nam sÏ phong phó h¬n, ®Æc s¾c h¬n. Thùc tÕ, tõ khi xuÊt hiÖn chñ

nghÜa M¸c - Lªnin x· héi ViÖt Nam nh- ®-îc tiÕp thªm søc m¹nh, ph¸t triÓn

ho¸, khoa häc, nghÖ thuËt… Con ng-êi ViÖt Nam kh«ng thua kÐm con ng-êi

cña c¸c n-íc v¨n minh kh¸c.

Theo chñ nghÜa M¸c - Lªnin con ng-êi chØ nh÷ng c¸ thÓ, lµ sù thèng

nhÊt gi÷a mÆt sinh häc vµ mÆt x· héi cña nã. C¸i mµ chñ nghÜa M¸c - Lªnin

®· lµm ®-îc ®ã lµ lý luËn con ng-êi trong x· héi chø kh«ng chØ mÆt sinh häc

trong c¸ch m¹ng x· héi chñ nghÜa con ng-êi lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh võa lµ ®iÓm

chÊt vµ tinh thÇn ®Ó thùc hiÖn trong thùc tÕ nguyªn t¾c "Sù ph¸t triÓn tù do cña

mçi ng-êi lµ ®iÒu kiÖn cho sù ph¸t triÓn tù do cña tÊt c¶ mäi ng-êi" vµ ë mét

®Êt n-íc ta, mét ®Êt n-íc ®ang cßn nghÌo nµn th× viÖc ph¸t triÓn yÕu tè con

ng-êi lµ mét vÊn ®Ò mµ §¶ng ta ®· x¸c ®Þnh ®ã lµ vÊn ®Ò then chèt cho sù

ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n-íc lÊy chñ nghÜa M¸c - Lªnin lµ kim chØ nam cho mäi

ho¹t ®éng.

Chóng ta còng ®· cã nh÷ng ®æi míi râ rÖt, sù ph¸t triÓn hµng ho¸ nhiÒu

viÖc më cöa vµ ph¸t triÓn giao l-u quèc tÕ vÒ c¸c mÆt kinh tÕ, v¨n ho¸ vµ

chÝnh trÞ, trªn thÕ gií. Sù biÕn ®æi nhanh chãng cña t×nh h×nh chÝnh trÞ quèc tÕ,

sù ph¸t triÓn vò b·o cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc vµ c«ng nghÖ… §iÒu ®ã

®ßi hái chóng ta ph¶i biÕt vËn dông chñ nghÜa M¸c mét c¸ch khoa häc, hîp lý

vµ s¸ng t¹o ®Ó ®¸p øng ®-îc nh÷ng ®ßi hái cña x· héi míi nÕu muèn tån t¹i

vµ v-¬n lªn mét tÇm cao míi.

TiÓu luËn triÕt häc

kÕt luËn

Chñ nghÜa x· héi do con ng-êi, v× con ng-êi. Do vËy h×nh thµnh mèi

quan hÖ ®óng ®¾n vÒ con ng-êi vÒ vai trß cña con ng-êi trong sù ph¸t triÓn x·

héi nãi chung trong x· héi, x· héi chñ nghÜa nãi riªng lµ mét v¸n ®Ò kh«ng

thÓ thiÕu ®-îc cña thÕ giíi quan M¸c - Lªnin.

Con ng-êi lµ kh¸i niÖm chØ nh÷ng c¸ thÓ ng-êi nh- mét chØnh thÓ, trong

sù thèng nhÊt gi÷a mÆt sinh häc vµ mÆt x· héi cña nã.

NÕu chØ dõng l¹i ë mét sè tr-íc tÝnh sinh häc cña con ng-êi th× kh«ng

thÓ gi¶i thÝch ®-îc b¶n chÊt cña con ng-êi, con ng-êi lµ mét thùc thÓ ®Æc biÖt

ho¹t ®éng cã ý thøc, cã kh¶ n¨ng s¸ng t¹o cho m×nh. Tõ tù nhiªn vµ chÝnh

trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ®ã nh÷ng quan hÖ x· héi ®-îc h×nh thµnh cã t¸c

ng-êi lµ tæng hoµ cña nh÷ng quan hÖ x· héi”.

Con ng-êi lµ chñ thÓ lÞch sö, s¸ng t¹o vµ lÞch sö. Trong CMXHCN con

ng-êi lµ yÕu tè quyÕt didnhj võa lµ ®iÓm xuÊt ph¸t võa lµ môc ®Ých cña mét

thÇn.

ViÖt Nam ®· lµm ®-îc ®iÒu ®ã hay ch-a; cho tíi nay tuy chóng ta ®· ®¹t

®-îc nh÷ng thµnh tùu ®¸ng kÓ nh-ng ®êi sèng vËt chÊt tinh thÇn cña ®¹i ®a sè,

®iÓm chñ nghÜa M¸c Lªnin vÒ con ng-êi lµ kim chØ nam ®Ó h-íng ®Êt n-íc ta

c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i hãa ®Êt n-íc, cã nh- vËy chóng ta míi v-ît qua

®-îc c¸i ng-ìng cña nghÌo nµn vµ l¹c hËu...

TiÓu luËn triÕt häc

Tµi liÖu tham kh¶o

1. Gi¸o t×nh triÕt häc M¸c Lªn cña NXB chÝnh trÞ quèc gia (tËp I, tËp II).

2. Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ häc cña NXB gi¸o dôc 1996,

3. Tµi liÖu häc tËp lý luËn chÝnh trÞ phæ th«ng (NXB chÝnh trÞ quèc gia

(tËp 1).

4. T¹p chÝ céng s¶n.

5. Con ng-êi ViÖt Nam vµ c«ng cuéc ®æi míi kû yÕu héi nghÞ khoa häc

tõ 28 - 29 /7/1993. T¹i TPHCM.

TiÓu luËn triÕt häc

Môc lôc

Lêi më ®Çu.................................................................................................1

Néi dung

Ch-¬ng I. Lý luËn cña chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi.................................3

I. B¶n chÊt cña con ng-êi .........................................................................3

a. Quan ®iÓm cña c¸c nhµ triÕt häc tr-íc M¸c vÒ con ng-êi.....................4

b. Con ng-êi lµ chñ thÓ sinh ®éng nhÊt cña x· héi....................................5

II. Quan ®iÓm chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi ..............................................7

III. Vai trß cña chñ nghÜa M¸c vÒ con ng-êi trong ®êi sèng x· héi........11

KÕt luËn ...................................................................................................15

Tµi liÖu tham kh¶o...................................................................................16