Tiểu luận Công nghiệp hoá hiện đại hoá và vai trò của nó trong sự nghiệp xây dựng CNXH ở nước ta hiện nay

®Ò c-¬ng chi tiÕt

A. §Æt vÊn ®Ò

B. Néi dung

I. tÊt yÕu kh¸ch quan vµ t¸c dông cña CNH- H§H

1.

2.

TÝnh tÊt TÝnh yÕu kh¸ch quan

T¸c dông cña CNH- H§H

II.

Néi dung c¬ b¶n cña sù nghiÖp CNH- H§H ë n-íc ta trong c¸c thêi kú

1. Thùc chÊt cña vÊn ®Ò CNH- H§H

2. Nh÷ng yÕu tè chñ yÕu t¸c ®éng ®Õn sù nghiÖp CNH- H§H ë n-íc ta

3. Néi dung c¬ b¶n cña CNH- H§H trong c¸c thêi kú

a. Néi dung CNH- H§H ë giai ®o¹n 2001- 2010

b. Néi dung CNH- H§H ë giai ®o¹n 2010- 2020

III.Nh÷ng vÊn ®Ò cÇn gi¶I quyÕt ®Ó tiÕp tôc thùc hiÖn chiÕn l-îc CNH- H§H ë

ViÖt Nam

1. T¹o nguån vèn tÝch luü cho CNH- H§H

2. §Èy m¹nh viÖc nghiªn cøu vµ øng dông c¸c thµnh tùu khoa häc- c«ng

nghÖ míi

3. Lµm tèt c«ng t¸c ®iÒu tra c¬ b¶n, th¨m dß ®Þa chÊt

4. ChuÈn bÞ lùc l-îng lao ®éng cho sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc

5. VÊn ®Ò x©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng

6. VÊn ®Ò n©ng cao hiÖu lùc, vai trß ®iÒu tiÕt vÜ m« cña nhµ n-íc

V. Vai trß cña CNH- H§H trong sù nghiÖp x©y dùng chñ nghÜa x· héi ë n-íc

ta hiÖn nay

C. KÕt luËn

D. Danh môc tµi liÖu tham kh¶o

1

A. ®Æt vÇn ®Ò

HiÖn nay trªn thÕ giíi sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin, c«ng nghÖ tri

thøc ®ång diÔn ra víi tèc ®é chãng mÆt, cuéc c¸ch m¹ng ®ã ®· ®em ®Õn thµnh

tùu to lín cho nhiÒu n-íc biÕt vËn dông vµo hµng s¶n xuÊt, ®-a hä trë thµnh

nhiÒu c-êng quèc ph¸t triÓn trªn thÕ giíi hiÖn nay. ViÖt Nam ®ang ë trong thêi

kú qu¸ ®é lªn CNXH, nÒn kinh tÕ vÉn ë trong tr×nh ®é thÊp, chÞu ¶nh h-ëng cña

nÒn kinh tÕ phong kiÕn kÐo dµi, n«ng nghiÖp vÉn chñ yÕu lµ trång lóa. NÒn c«ng

nghiÖp l¹c hËu ch-a cã thµnh tùu nµo quan träng ®ãng gãp cho nÒn kinh tÕ quèc

d©n. Muèn ®-a nÒn kinh tÕ ®i lªn ®Ó cã thÓ s¸nh ngang víi c¸c n-íc trong khu

vùc §«ng nam ¸ Th¸i B×nh D-¬ng.. vµ ®Ó trë thµnh con Rång kinh tÕ th× c«ng

nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ph¶i ®-îc coi träng, ®¸nh gi¸ ®ïng møc sù cÇn thiÕt cña

nã trong giai ®o¹n hiÖn nay.

Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn CNH- H§H nÒn kinh tÕ n-íc ta ®· ®¹t ®-îc

nh÷ng thµnh tùu lín: §· x©y dùng ®-îc mét c¬ së vËt chÊt kü thuËt nhÊt ®Þnh

cho x· héi míi, ®· chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h-íng tiÕn bé h¬n( t¨ng tû

träng cña c¸c nghµnh c«ng nghiÖp vµ dÞch vô trong c¬ cÊu GDP, ph¸t triÓn n«ng

nghiÖp toµn diÖn h¬n..) Thóc ®Èy t¨ng tr-ëng kinh tÕ, n©ng cao ®êi sèng nh©n

d©n. VËy thÕ nµo lµ CNH- H§H? vµ vai trß cña CNH- H§H ë n-íc ta trong sù

nghiÖp x©y dùng CNXH ë n-íc ta hiÖn nay nh- thÕ nµo?

CNH- H§H hiÓu theo nghÜa chung vµ kh¸i qu¸t lµ chuyÓn mét n-íc cã nÒn

kinh tÕ l¹c hËu thµnh mét n-íc c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i víi tr×nh ®é kü thuËt

vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn, n¨ng suÊt lao ®éng cao trong c¸c nghµnh kinh tÕ

quèc d©n.

Trong cuèn s¸ch gi¸o khoa kinh tÕ chÝnh trÞ cña Liªn X«(cò) ®-îc dÞch

sang tiÕng ViÖt Nam n¨m 1958 ®· ®-a ra ®Þnh nghÜa:” C«ng nghiÖp ho¸ x· héi

chñ nghÜa lµ ph¸t triÓn c«ng nghiÖp tr-íc hÕt lµ c«ng nghiÖp nÆng, sù ph¸t triÓn

Êy cÇn thiÕt cho sù t¹o nªn nÒn kinh tÕ quèc d©n trªn c¬ së kü thuËt tiªn tiÕn”.

Héi nghÞ lÇn thø 7 Ban chÊp hµnh Trung -¬ng kho¸ VII cã ®o¹n viÕt:” C«ng

nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh biÕn ®æi c¨n b¶n, toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, x· héi

2

tõ sö dông søc lao ®éng thñ c«ng la chÝnh sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc

lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ, ph-¬ng tiÖn vµ ph-¬ng ph¸p tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i, t¹o

ra n¨ng suÊt lao ®éng cao”

<1.tr4>

Nh- vËy qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n-íc nh»m gi¶i quyÕt hai néi dung c¬

b¶n lµ: Thay ®æi kü thuËt- c«ng nghÖ trong nÒn kinh tÕ, lµm cho lùc l-îng s¶n

xuÊt ph¸t triÓn vµ h×nh thµnh c¬ cÊu kinh tÕ míi, tiÕn bé, hîp lÝ víi c¸c ngµnh

nghÒ, quy m« s¶n xuÊt kinh doanh phï hîp.

§Æt CNH- H§H trong bèi c¶nh chung cña ph¸t triÓn kinh tÕ víi néi dung c¬ b¶n

lµ ph¸t triÓn c¬ cÊu kinh tÕ trªn c¬ së c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i nh»m ®Èy m¹nh nhÞp

®é ph¸t triÓn ®ång thêi h-íng vµo viÖc thùc hiÖn c¸c môc tiªu kinh tÕ x· héi. Tæ

chøc ph¸t triÓn tèt CNH- H§H míi cã kh¶ n¨ng thùc tÕ ®Ó quan t©m ®Çy ®ñ ®Õn

sù ph¸t triÓn tù do vµ toµn diÖn cña nh©n tè con ng-êi.

CNH- H§H cßn t¹o vËt chÊt kü thuËt cho viÖc cñng cè t¨ng c-êng tiÒm lùc ph¸t

triÓn quèc phßng v÷ng m¹nh,cã thÓ chóng ta míi cã thÓ yªn t©m ph¸t triÓn kinh

tÕ vµ ph¸t triÓn kinh tÕ m¹nh th× míi cã thÓ t¹o ra c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho nÒn

an ninh quèc phßng ph¸t triÓn. MÆt kh¸c CNH- H§H cßn t¹o ra nhiÒu kh¶ n¨ng

cho viÖc thùc hiÖn tèt ph©n c«ng vµ hîp t¸c quèc tÕ khoa häc c«ng nghÖ t¨ng

c-êng träng l-îng tiÕng nãi cña ta trªn diÔn ®µn quèc tÕ. Trong giai ®o¹n hiÖn

nay, tÝnh quy luËt cña gi¸ thµnh c«ng nghiÖp ho¸ cµng ®ßi hái bøc thiÕt ®èi víi

n-íc ta v× nguy c¬ tôt hËu ngµy cµng xa víi c¸c n-íc trªn thÕ giíi vµ trongkhu

vùc. Theo sè liÖu thu nhËp n¨m 1983 th× GNP trªn ®Çu ng-êi cña ViÖt Nam lµ

220USD, trong khi ®ã Singgapo lµ 19092USD/®Çu ng-êi. §µI Loan lµ 11900

USD/ ®Çu ng-êi. Hµn Quèc lµ 844 USD/®Çu ng-êi. Malayxia lµ 3713 USD/ ®Çu

ng-êi. Th¸I Lan lµ 2130 USD/®Çu ng-êi. Philipin lµ 913USD/®Çu ng-êi

In®«nªsia lµ 830 USD/®Çu ng-êi.. Møc sèng 220 USD/®Çu ng-êi, c¸c n-íc Hµn

Quèc, §µi Loan, Philipin, Malayxia..còng ®· ®¹t ®-îc tõ mÊy chôc n¨m tr-íc

®©y. VÒ mÆt tr×nh ®é c«ng nghiÖp ho¸ cña n-íc ta còng bÞ tôt hËu so víi hä rÊt

nhiÒu.Nguyªn nh©n lµ do n¨ng suÊt lao ®éng cña ta thÊp h¬n hä nhiÒu lÇn. NÕu

tÝnh theo giµ mua t-¬ng ®-¬ng th× thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng-êi hµng n¨m cña

3

ViÖt Nam lµ 1023 trong khi ®ã In®«nªsia lµ 2181 Philipin lµ 2303, Th¸i Lan la

3985 Malayxia lµ 6140. §Ó tr¸nh khái tôt hËu xa h¬n n÷a, ®Ó ph¸t triÓn xa h¬n

n÷a trªn con ®-êng ®· chän chóng ta kh«ng cßn c¸ch nµo kh¸c lµ ®Èy m¹nh

CNH- H§H ®Êt n-íc.

ChÝnh tÇm quan träng to lín ®ã cña CNH- H§H lµ lÝ do em chän néi dung

“C«ng nghiÖp ho¸ - HiÖn ®¹i ho¸ vµ vai trß cña nã trong sù nghiÖp x©y dùng

CNXH ë n-íc ta hiÖn nay” lµm ®Ò tµi cho bµI tiÓu luËn cña m×nh. Th«ng qua

bµI viÕt nµy em hy väng cã thªm hiÓu biÕt kiÕn thøc vÒ CNH- HDH.

4

B. gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

I. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan vµ t¸c dông cña sù nghiÖp CNH - H§H

1. TÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan

Khi b-íc vµo thêi kú qu¸ dé lªn CNXH,trong diªu kiÖn c¬ së vËt chÊt- kü thuËt

cßn ë tr×nh ®ä thÊp kÐm, c«ng cô lao ®éng th« s¬, c¬ cÊu kinh tÕ dùa trªn n«ng

nghiÖp lµ chñ yÕu, ®a sè dan c- sèng b»ng nghÒ n«ng nghiÖp, c¬ cÊu nghµnh

nghÒ trong n«ng nghiÖp còng ®¬n gi¶n – c¬ b¶n lµ ®éc canh lóa n-íc. NÒn

s¶n xuÊt vËt chÊt cña x· héi dùa trªn s¶n xuÊt nhá lµ chñ yÕu vµ mang nÆng

tÝnh tù cÊp tù tóc, tû xuÊt hµng ho¸ trong nªn kinh tÕ tÕ thÊp. Trong ®Iªu kiÖn

chiÕn tranh ¸c liÖt, nÒn kinh tÕ víi c¬ së vËt chÊt – kü thuËt nãi trªn khã tån

t¹i vµ ph¸t triÓn b×nh th-êng. Cho n¨m 1990, c«ng nghiÖp vµ x©y dùng chØ

chiÕm 22,6% thu nhËp quèc d©n. Thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng-êi lµ n-íc thuéc

nhãm nghÌo nhÊt thÕ giíi vµ cã nguy c¬ tôt hËu xa h¬n.

Tõ t×nh h×nh nãi trªn. nÕu kh«ng cã sù thay ®æi vµ ph¸t triÓn th× nÒn kinh

tÕ kh«ng thÓ t¨ng tr-ëng nhanh, ®Êt n-íc kh«ng thÓ v-ît qua t×nh tr¹ng nghÌo

nµn vµ kÐm ph¸t triÓn. V× vËy , con ®-êng tÊt yÕu ®Ó ta tho¸t khái t×nh tr¹ng ®ã

lµ ph¶I tiÕn hµnh CNH-H§H .

Bªn c¹nh yªu cÇu thùc hiÖn môc tiªu kinh tÕ - x· héi cña x· héi míi lµ d©n

giµu n-íc m¹nh ,xa héi c«ng b»ng v¨n minh, sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc

ë n-íc ta con do yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ quyÕt ®Þnh. S¶n

phÈm cña nÒn s¶n xuÊt x· héi kh«ng chØ nh»m tho¶ m·n nhu cÇu cña x· héi nãi

chung, mµ chóng cßn ph¶I ®-îc ®em b¸n, chóng ph¶I cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh

trªn thÞ tr-êng , cã kh¶ n¨ng gi÷ v÷ng vµ më réng thÞ tr-êng .v.v. Dop vËy, c¸c

s¶n phÈm hµng ho¸ vµ dÞch vô ph¶I ®-îc s¶n xuÊt dùa trªn m«t nÒn t¶ng v÷ng

ch¾c cña c¬ s¬ v©t chÊt –kü thuËt hiªn d¹i mét c¬ c¸u lµnh nghÒ linh ho¹t,hîp

lý ,chi phÝ trªn mét d¬n vi s¶n phÈm ë møc thÊp nh©t .Ph©n c«ng lao déng ë

tr×nh dé cao, kü thuËt hiÖn ®¹i, t¹o ra c¸c s¶n phÈm ®¸p øng yªu cÇu thÞ tr-êng,

kh¶ n¨ng thu lîi nhuËn lín, t¨ng kh¶ n¨ng tÝch luü cho nÌn kinh tÕ vÇ tham gia

5

vµo quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ ë m-c ®é cao h¬n.Tõ ®ã l¹i thóc ®Èy kinh tÕ trong

n-íc ph¸t triÓn h¬n n÷a.

Ngoµi nh÷ng c¬ së kinh tÕ ®· nªu trªn, sù nghiÖp CNH ®Êt n-íc ë n-íc ta

cßn do yªu cÇu b¶o vÖ tæ quèc, t¨ng c-êng tiÒm lùc quèc phßng cña quèc gia

chi phèi.

Sù nghiÖp x©y dùng, ph¸t triÓn kinh tÕ ë mçi n-íc lu«n ®i ®«i víi sù

nghiÖp b¶o vÖ, gi÷ g×n nh÷ng thµnh qu¶ mäi mÆt ®· ®¹t ®-îc. Trong t×nh h×nh

phøc t¹p cña bÇu kh«ng khÝ chÝnh trÞ kinh tÕ hiÖn nay, c¸c lùc l-îng ph¶n ®éng

trong n-íc vµ ngoµi n-íc lu«n t×m mäi c¸ch ®Ó c¶n trë, ph¸ ho¹i sù nghiÖp

ph¸t triÓn kinh tÕ nãi riªng vµ sù nghiÖp x©y dùng x· héi míi ë n-íc ta nãi

chung. V× vËy chóng ta lu«n ph¶I t¨ng c-êng, cñng cè, hiÖn ®¹i ho¸ lùc l-îng

quèc phßng ®Ó nã trë thµnh lùc l-îng hïng m¹nh, cã kh¶ n¨ng b¶o vÖ v÷ng

ch¾c tæ quèc XHCN, ®Ó cïng chung søc víi c¸c d©n téc b¶o vÖ nÒn hoµ b×nh

thÕ giíi, b¶o vÖ ®éc lËp d©n téc, chñ quyÒn toµn vÑn l·nh thæ quèc gia. HiÖn

®¹i ho¸ quèc phßng, t¨ng søc m¹nh vËt chÊt – kü thuËt cho lùc l-îng vò trang,

dµnh thÕ chñ ®éng trong mäi biÕn ®éng chÝnh trÞ.. chØ cã thÓ thùc hiÖn ®-îc

trªn c¬ së mét nÒn c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i vµ mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn m¹nh

v÷ng ch¾c.

Tãm l¹i tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan cña CNH- HDH ®-îc b¾t nguån

tõ yªu cÇu cña sù ph¸t triÓn kinh tÕ, chÝnh trÞ x· héi, yªu cÇu cñng cè an ninh

quèc phßng vµ yªu cÇu cña viÖc më réng quan hÖ kinh tÕ víi bªn ngoµI cña ®Êt

n-íc.

1.

T¸c dông cña CNH- HDH

ViÖc thùc hiÖn thµnh c«ng sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n-íc cã t¸c dông vÒ

nhiÒu mÆt.

-

CNH- HDH, x©y dùng c¬ së vËt chÊt- kü thuËt hiÖn ®¹i vµ c¬ cÊu kinh tÕ

míi t¹o ®iÒu kiÖn biÕn ®æi vÒ chÊt l-îng s¶n xuÊt, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng,

t¨ng søc chÕ ngù cña con ng-êi víi thiªn nhiªn, t¨ng tr-ëng kinh tÕ vµ ph¸t

triÓn kinh tÕ, do ®ã gãp phÇn æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng nh©n d©n; gãp phÇn

quyÕt ®Þnh tíi th¾ng lîi cu¶ x· héi míi cña n-íc ta.

6

-

CNH- H§H t¹o ®IÒu kiÖn vËt chÊt cho viÖc cñng cè, t¨ng c-êng vai trß

kinh tÕ cña nhµ n-íc, n©ng cao n¨ng lùc tÝch luü cu¶ ®Êt n-íc vµ t¹o c«ng ¨n

viÖc lµm cho ng-êi lao ®éng.

- Mçi b-íc ph¸t triÓn míi cña c¬ së vËt chÊt- kü thuËt do qu¸ tr×nh c«ng

nghiÖp ho¨ ®em l¹i sÏ t¹o ra nh÷ng ®IÒu kiÖn míi cho viÖc x©y dùng nÒn v¨n

ho¸ míi, thñ tiªu t×nh tr¹ng l¹c hËu vÒ x· héi, t¹o thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn tù

do toµn diÖn cña con ng-êi- nh©n tè trung t©m cña thêi ®¹i, ®-a ®Êt n-íc ®Õn

tr×nh ®é v¨n minh cao h¬n.

- CNH- H§H gãp phÇn cung cÊp vµ ®¶m b¶o cho quèc phßng cac yÕu tè vËt

chÊt- kü thuËt cã ý nghÜa ®Æc biÖt quan träng ®Ó thùc hiÖn tèt nhiÖm vô gi÷ g×n

an ninh, chñ quyÒn cu¶ ®Êt n-íc.

- CNH- H§H t¹o nhiÒu kh¶ n¨ng cho n-íc ta trong viÖc tham gia vµo ph©n

c«ng lao ®éng vµ hîp t¸c quèc tÕ, do ®ã tËn dông ®-îc søc m¹nh trong n-íc vµ

søc m¹nh kinh tÕ quèc tÕ.

ChÝnh v× nh÷ng t¸c dông to lín, tÝch cùc, toµn diÖn ®· nªu trªn, tõ ®¹i héi III

dÕn nay, §¶ng ta lu«n kh¼ng ®Þnh vÞ trÝ hÕt søc quan träng cña CNH- H§H

trong sù nghiÖp x©y dùng x· héi míi ë n-íc ta. §ång thêi, qua mçi lÇn ®¹i héi,

§¶ng ta l¹i nhËn thøc s©u thªm vµ cô thÓ ho¸ thªm nhiÖm vô nµy cho thÝch hîp

víi ®IÒu kiÖn vµ hoµn c¶nh cña ®Êt n-íc ta trong nh÷ng thêi kú. Trong héi nghÞ

§¹i biÓu toµn quèc gi÷a nhiÖm kú cña §¹i Héi VII, §¶ng ta cßn nªu râ:” §©y

lµ nhiÖm vô trung t©m cã tÇm quan träng hµng ®Çu trong thêi gian tíi. CNH-

H§H lµ con ®-êng tho¸t khái nguy c¬ tôt hËu xa h¬n so víi c¸c n-íc xung

quanh, gi÷ ®-îc æn ®Þnh chÝnh trÞ, x· héi, b¶o vÖ ®-îc ®éc lËp, chñ quyÒn vµ

®Þnh h-íng XHCN”

<1.tr27>

II. Néi dung c¬ b¶n cña sù nghiÖp CNH- H§H ë n-íc ta trong c¸c thêi kú

1. Nh÷ng yÕu tè chñ yÕu t¸c ®éng ®Õn sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ ë n-íc ta

Sù nghiÖp CNH-H§H ®Êt n-íc tõ khi b¾t ®Çu cho ®Õn khi kÕt thóc chiô t¸c

®éng cña nhiÒu yÕu tè : kh¸ch quan, chñ quan,bªn trong, bªn ngoµi , kinh

7

tÕ,chinh trÞ x· héi, khoa häc c«ng nghÖ v. .v. C¸c yÕu tè trªn diÔn ra trong tõng

thêi kú , víi t-ng quèc gia cã kh¸c nhau . §Ó thuËn lîi trong nghiªn cøu, ng-êi

ta th-êng kh¸i qu¸t thµnh hai lo¹i: yÕu tè bªn trong vµ yÕu tè bªn ngoµi

C¸c yÕu tè bªn trong bao gåm: tiÌm n¨ng kinh tÕ tù nhiªn cña quèc

gia(vÞ trÝ ®Þa ly, nguån tµi nguyªn , kho¸ng s¶n trªn ,trong lßng ®Êt, tµi nguyªn

rõng, nguån ®äng vËt cïng c¸c nguån thuû h¶i s¶n v.v.) tiÒm n¨ng kinh tÕ –x·

héi (lùc l-îng lao ®éng,truyÒn thèng v¨n ho¸ , lÞch sö, c¸c nghÒ thñ c«ng truyÒn

thèng cu¶ d©n téc ... n¨ng l-îng ®Þnh h-íng l·nh ®¹o cña §¶ng cÇm quyÒn cïng

sù ®iªu tiÕt cña nhµ n-íc . C¸c yÕu tè bªn ngoµi bao gåm: c¸c thµnh tùu khoa

häc- c«ng nghÖ thÕ giíi, ®-êng lèi ®èi ngo¹i cña c¸c quèc gia, tÊt c¶ nh÷ng

thµnh tùu còng nh- nh÷ng xu h-íng biÕn ®éng cña nÒn kinh tÕ toµn cÇu.

C¶ yÕu tè bªn trong lÉn yÕu tè bªn ngoµi ®Òu lµ ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn kinh tÕ nãi

chung, ®ång thêi còng lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn quyÕt ®Þnh néi dung CNH- H§H nãi

riªng cña mçi quèc gia.

Hai yÕu tè bªn ngoµi cã ¶nh h-ëng m¹nh mÏ nhÊt ®Õn néi dung cña c«ng nghiÖp

ho¸ lµ c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt vµ quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ.

VÒ c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt, ®©y lµ yÕu tè t¸c ®éng s©u s¾c ®Õn nhiÒu mÆt

trong ®êi sèng kinh tÕ, x· héi cña c¸c n-íc, lµ yÕu tè chñ yÕu ®-a nÒn v¨n minh

nh©n lo¹i tõ tr×nh ®é thÊp lªn tr×nh ®é cao vµ do ®ã nã cã t¸c ®éng trùc tiÕp,

m¹nh mÏ ®Õn sù nghiÖp CNH- H§H ë c¸c n-íc chËm ph¸t triÓn. Cho ®Õn nay,

trong lÞch sö ®· diÔn ra ba cuéc c¸ch m¹ng khoa häc- kü thuËt vÜ ®¹i vµ mçi cuéc

c¸ch m¹ng ®ã cã ®Æc tr-ng c¬ b¶n riªng.

C¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt lÇn thø nhÊt ( c¸ch m¹ng c«ng nghiÖp) diÔn ra ë

Anh b¾t ®Çu nh÷ng n¨m 60 cña thÕ kû XVIII vµ kÕt thóc vµo n¨m 1820. Néi

dung c¬ b¶n cña nã lµ biÕn lao ®éng thñ c«ng thµnh lao ®éng c¬ khÝ, trong ®ã vÒ

n¨ng l-îng ®Æc tr-ng lµ viÖc sö dông m¸y h¬i n-íc.

C¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt lÇn thø 2 diÔn ra tõ nöa sau thÕ kû XIX. Néi dung

vµ ®Æc tr-ng c¬ b¶n cña nã lµ ph¸t minh vµ øng dông réng r·i ®éng c¬ ®èt trong

vµ ®iÖn n¨ng.

8

C¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt lÇn thø ba ®-îc gäi lµ c¸ch m¹ng khoa häc- c«ng

nghÖ bëi nh÷ng ph¸t minh khoa häc ®Òu trùc tiÕp dÉn ®Õn h×nh thµnh c¸c nguyªn

lý c«ng nghÖ s¶n xuÊt chø kh«ng chØ dõng l¹i ë c«ng cô s¶n xuÊt nh- c¸c thêi kú

tr-íc.

C¸ch m¹ng khoa häc- c«ng nghÖ cã nhiÒu néi dung. VÒ quy m« vµ dung l-îng

tri thøc, c¸c nhµ khoa häc ®· ®¸nh gi¸ chóng ph¸t triÓn theo cÊp sè nh©n. Nh-ng

ë ®©y chØ ®Ò cËp ®Õn nh÷ng néi dung cã liªn quan ®Õn c¸c kü thuËt, c«ng nghÖ

®ang cã triÓn väng nhÊt hiÖn nay. §ã lµ: kü thuËt ®iÖn tö, c«ng nghÖ th«ng tin,

c«ng nghÖ vËt liÖu míi, c«ng nghÖ sinh häc vµ c«ng nghÖ vò trô.

- Kü thuËt ®iÖn tö: thµnh tùu næi bËt cña kü thuËt ®iÖn tö lµ viÖc ph¸t minh

vµ sö dông réng r·i m¸y tÝnh ®iÖn tö. Trong thêi gian ng¾n m¸y tÝnh ®iÖn tö ®·

tr¶i qua bèn thÕ hÖ, thÕ hÖ thø n¨m chuÈn bÞ ra ®êi víi kh¶ n¨ng cã thÓ gi¶i

hµng tr¨m tû phÐp tÝnh trong mét gi©y. HiÖn t¹i m¸y tÝnh kh«ng chØ ®Ó tÝnh

to¸n mµ lµ ph-¬ng tiÖn cho hÇu nh- tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng cña con ng-êi vµ lµ c¬

së thiÕt yÕu cña c«ng nghÖ th«ng tin hiÖn ®¹i.

- C«ng nghÖ th«ng tin: lµ lÜnh vùc c«ng nghÖ ph¸t triÓn nhanh nhÊt, thóc

®Èy qu¸ tr×nh chuyÓn tõ x· héi c«ng nghiÖp sang x· héi th«ng tin.

Nh÷ng b-íc ph¸t triÓn nh¶y vät cña c«ng nghÖ th«ng tin g¾n liÒn víi sù hoµn

thiÖn cña m¸y tÝnh. Mét b-íc nh¶y vät trong c«ng nghÖ th«ng tin nh÷ng n¨m

gÇn ®©y lµ sù ra ®êi cña m¹ng m¸y tÝnh. Tõ cuèi nh÷ng n¨m 1980 ®Õn ®Çu

nh÷ng n¨m 1990 m¹ng m¸y tÝnh ph¸t triÓn, nèi mäi n¬i trªn thÕ giíi, lµm h×nh

thµnh siªu xa lé th«ng tin vµ internet.

- C«ng nghÖ vËt liÖu míi: ®-îc h×nh thµnh b»ng viÖc sö dông ph-¬ng ph¸p

khoa häc ®Ó chÕ t¹o vËt liÖu thay thÕ cho vËt liÖu tù nhiªn. NhiÕu lo¹i vËt liÖu

míi víi nh÷ng -u ®iÓm ®Æc biÖt ®· ra ®êi

- C«ng nghÖ sinh häc: ®ang ®-îc dù kiÕn lµ c«ng nghÖ hµng ®Çu khi b-íc vµo

thÕ kû XXI.

Trong ®ã nh÷ng bé phËn ®ang ®-îc nghiªn cøu vµ øng dông nhiÒu nhÊt lµ:

Gen ( hay c«ng nghÖ di truyÒn); c«ng nghÖ dung hîp tÕ bµo ( tæng hîp tÕ bµo

tõ nh÷ng tÕ bµo sinh vËt cã tÝnh di truyÒn kh¸c nhau); c«ng nghÖ g©y men (

9

c«ng nghÖ ph¶n øng sinh vËt). Trong ®ã thµnh c«ng lín nhÊt cña c¸c nhµ khoa

häc lµ ®· vÏ ®-îc b¶n ®å gen cña con ng-êi vµo nh÷ng ngµy ®Çu cña thÕ kû

XXI.

- C«ng nghÖ vò trô: bao gåm viÖc nghiªn cøu chÕ t¹o c¸c thiÕt bÞ m¸y mãc cho

viÖc bay vµo vò trô( nh- vÖ tinh nh©n t¹o, phi thuyÒn trë ng-êi, phi thuyÒn ®ãng

tªn löa) vµ ®ang dù kiÕn lîi dông nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Æc biÖt cña kho¶ng kh«ng vò

trô ( v« trïng, träng lùc cùc nhá..) ®Ó chÕ t¹o nh÷ng s¶n phÈm míi ( nh- d-îc

phÈm cã ®é s¹ch cao..).

Trong c¸c n-íc ph¸t triÓn hiÖn nay, c¸ch m¹ng khoa häc- c«ng nghÖ ®ang diÔn

ra s«i næi, m¹nh mÏ vµ cã t¸c ®éng rÊt to lín. T¸c ®éng c¬ b¶n nhÊt lµ lµm thay

®æi c¬ cÊu c¸c ngµnh kinh tÕ ë c¸c n-íc ph¸t triÓn.Nã thÓ hiÖn trªn nhiÒu mÆt.

Nã lµm thay ®æi tû lÖ gi÷a ba ngµnh lín ( c«ng nghiÖp,n«ng nghiÖp, dÞch vô).

Ngµnh thø nhÊt kh«ng ngõng thu nhá l¹i, tû lÖ ngµnh thø hai lóc ®Çu më réng

sau ®ã thu nhá, ngµnh thø ba kh«ng ngõng më réng. Nã lµm thay ®æi c¬ cÊu néi

bé tõng ngµnh lín vÝ dô nh- ë ngµnh dÞch vô c¸c ngµnh phôc vô truyÒn thèng

nh- ng©n hµng, b¶o hiÓm, ¨n uèng.. kh«ng ngõng ®-îc më réng; c¸c nghÒ t-

vÊn, thiÕt kÕ.. ®ang cã xu h-íng t¨ng lªn; c¸c ngµnh phôc vô cho ph¸t triÓn ®íi

sèng hiÖn ®¹i nh- y tÕ, gi¸o dôc, du lÞch.. ph¸t triÓn t-¬ng ®èi nhanh. §Æc biÖt

c«ng nghÖ cao ®ang hiÖn ®¹i ho¸ c¸c ngµnh s¶n xuÊt vµ dÞch vô truyÒn thèng t¹o

ra nh÷ng ngµnh nghÒ míi, gi¸ trÞ t¨ng cao, thóc ®Èy nhanh sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu

h-íng vÒ kinh tÕ tri thøc.

Tõ lµm thay ®æi c¬ cÊu ngµnh nghÒ c¸ch m¹ng khoa häc- c«ng nghÖ cßn

lµm thay ®æi c¬ cÊu s¶n phÈm trong ®iÒu kiÖn khoa häc- kü thuËt míi lµ lµm

gi¶m vËt t-, gi¶m n¨ng l-îng, gi¶m kh«ng gian vµ gi¶m lao ®éng. Nã cßn lµm

thay ®æi chÕ ®é, c¸ch thøc s¶n xuÊt ra s¶n phÈm. S¶n xuÊt tËp trung, quy m« lín,

s¶n xuÊt hµng lo¹t vµ chñng lo¹i Ýt ®-îc thay thÕ b»ng s¶n xuÊt phi tËp trung, quy

m« nhá, khèi l-îng nhá, chñng lo¹i nhiÒu.

C¸ch m¹ng khoa häc- c«ng nghÖ cßn t¸c ®éng ®Õn yÕu tè chñ thÓ cña nÒn s¶n

xuÊt x· héi lµ ng-êi lao ®«ng. Ng-êi lao ®éng sö dông kü thuËt c«ng nghÖ míi,

®ßi hái ph¶i cã nhiÒu kü n¨ng vµ trÝ tuÖ h¬n. Do ®ã chi phÝ ®µo t¹o tay nghÒ cho

10

ng-ßi lao ®éng cao h¬n tr-íc. Kh«ng nh÷ng thÕ c«ng nghÖ- kü thuËt míi cßn

lµm thay ®æi c¬ cÊu lao ®éng. Nghµnh thø ba ph¸t triÓn ®· t¹o c¬ héi kiÕm viÖc

lµm cho nhiÒu ng-êi lao ®éng d«i ra trong c¸c ngµnh kh¸c vµ sè lao ®éng míi

cña x· héi.

Ngoµi ra c¸ch m¹ng khoa häc- c«ng nghÖ trong c¸c n-íc ph¸t triÓn cßn lµm thay

®æi viÖc ph©n bè ®Þa bµn s¶n xuÊt: Mét mÆt nã t¹o ®iÒu kiÖn më réng ph¹m vi

kh«ng gian, ph©n bè ®Þa bµn ho¹t ®éng s¶n xuÊt; mÆt kh¸c nã h¹n chÕ t¸c ®éng

cña hoµn c¶nh tù nhiªn ®èi víi viÖc bæ trÝ lùc l-îng s¶n xuÊt trong nÒn kinh tÕ.

T¸c ®éng chung nhÊt cña c¸ch m¹ng khoa häc- c«ng nghÖ trong c¸c quèc gia

ph¸t triÓn lµ nã lµm t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng x· héi ë c¸c n-íc t¨ng lªn rÊt cao.

Thªm n÷a, cuéc c¸ch m¹ng nµy ®· t¹o cho mäi quèc gia nh÷ng c¬ héi ®Ó ph¸t

triÓn. Nh- -u thÕ vÒ vèn, c«ng nghÖ, thÞ tr-êng.. thuéc vÒ c¸c n-íc ph¸t triÓn. V×

thÕ c¸c n-íc chËm ph¸t triÓn ®ang ®øng tr-íc nh÷ng th¸ch thøc to lín. Kho¶ng

c¸ch chªnh lÖch giµu- nghÌo gi÷a c¸c n-íc ngµy cµng më réng, c¹nh tranh kinh

tÕ diÔn ra ngµy cµng gay g¾t.

VÒ quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y kinh tÕ hµng ho¸ ®· ph¸t

triÓn v-ît khái ph¹m vi quèc gia vµ më réng ra ph¹m vi quèc tÕ. Sù ph¸t triÓn

cña kinh tÕ hµng ho¸ ®Õn tr×nh ®é cao- kinh tÕ thÞ tr-êng ®· lµm cho thÞ tr-êng

thÕ giíi ph¸t triÓn c¶ vÒ chiÒu réng lÉn chiÕu s©u. Tõ ®ã, thÞ tr-êng thÕ giíi vµ

kinh tÕ hµng ho¸ ®µ thóc ®Èy m¹nh mÏ qu¸ tr×nh ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕ vµ

sù hîp t¸c quèc tÕ còng nh- sù phô thuéc lÉn nhau gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ cña c¸c

quèc gia còng t¨ng lªn.Møc ®é vµ ph¹m vi cña quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ ®· ph¸t

triÓn ch-a tõng thÊy trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y.

ViÖc tham gia vµ më réng c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ cã t¸c ®éng nhiÒu mÆt ®Õn

qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ nãi chung vµ c«ng nghiÖp ho¸ nãi riªng cña c¸c quèc

gia. Sù t¸c ®éng ®ã bao gåm c¶ t¸c ®éng tÝch cùc lÊn tiªu cùc, song t¸c ®éng tÝch

cùc lµ chñ yÕu. Quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ t¹o kh¶ n¨ng to lín ®Ó n-íc ta cã thÓ

tiÕp cËn nh÷ng thµnh tùu vÜ ®¹i cña c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, thu

hót thªm c¸c nguån vèn bªn ngoµi, häc hái kinh nghiÖm tæ chøc qu¶n lÝ cña c¸c

n-íc ®i tr-íc trªn con ®-êng c«ng nghiÖp ho¸ ®Êt n-íc. Nã còng gióp chung ta

11

tiÕp nhËn sù gióp ®ì cña b¹n bÌ n¨m ch©u, gi¶i quyÕt nh÷ng khã kh¨n mµ kh¶

n¨ng ®Êt n-íc bÞ h¹n chÕ, sö dông cã hiÖu qu¶ h¬n nh÷ng nguån lùc bªn trong

vèn cã cña ®Êt n-íc m×nh.

VÒ yÕu tè bªn trong:

NÕu nh- c¸c yÕu tè bªn ngoµi lµ c¸ch m¹ng khoa häc- kü thuËt vµ quan

hÖ kinh tÕ quèc tÕ t¸c ®éng m¹nh h¬n ®Õn yÕu tè kü thuËt, c«ng nghÖ trong qu¸

tr×nh CNH- H§H ®Êt n-íc th× yÕu tè bªn trong ®Æc biÖt lµ c¸c tiÒm n¨ng kinh tÕ-

c¸c lîi thÕ so s¸nh cña ViÖt Nam l¹i cã t¸c ®éng nhiÒu h¬n ®Õn c¬ cÊu ngµnh

nghÒ trong qu¸ tr×nh CNH- H§H ë n-íc nµy

Dï kü thuËt hiÖn ®¹i hay th« s¬ th× ViÖt Nam vÉn ph¶i ph¸t triÓn kinh tÕ vµ

thùc hiÖn CNH- H§H ®Êt n-íc trªn c¬ së nh÷ng tiÒm n¨ng kinh tÕ cña m×nh.

Song c¸c yÕu tè bªn ngoµi sÏ cã t¸c ®éng rÊt tÝch cùc ®Õn viÖc sö dông c¸c tiÒm

n¨ng, c¸c nguån lùc bªn trong mét c¸ch cã hiÖu qu¶ vµ nhanh chãng rót ng¾n vÒ

tr×nh ®é ph¸t triÓn víi c¸c n-íc kh¸c trªn thÕ giíi.

+ VÒ vÞ trÝ ®Þa lý, ViÖt Nam n»m ë phÝa ®«ng bµn ®¶o §«ng D-¬ng vµ lµ

quèc gia ven biÓn. Nh- vËy, ViÖt Nam ë gÇn c¸c tuyÕn ®-êng biÓn quan träng vµ

lµ n¬i cã c¸c tuyÕn ®-êng hµng kh«ng ®i qua hoÆc kÒ cËn l·nh thæ. §©y lµ mét

-u thÕ cña ViÖt Nam so víi mét sè n-íc kh¸c nh- Lµo, Campuchia.. .. §-êng

biÓn dµi ®· t¹o c¬ héi cho ngµnh giao th«ng vËn t¶i cña ViÖt Nam ph¸t triÓn. Bªn

c¹nh nã c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ khai th¸c c¸c tiÒm n¨ng cña biÓn nh-: ®¸nh b¾t,

nu«i trång thuû, h¶i s¶n, khai th¸c tµi nguyªn thiªn nhiªn vïng thÒm lôc ®Þa, du

lÞch biÓn cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn.

+ VÒ tµi nguyªn thiªn nhiªn, ®Êt ®ai lµ mét lo¹i tµi nguyªn quan träng ë

ViÖt Nam. Sè l-îng 7 ha ®Êt trång trät cïng víi khÝ hËu nhiÖt ®íi, giã mïa, ®é

Èm cao t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c ngµnh n«ng, l©m nghiÖp ph¸t triÓn. Tuy

vËy, khÝ hËu cña ViÖt Nam còng cã mÆt kh¾c nghiÖt, g©y ra biÕn cè nh- b·o, lò

lôt, h¹n h¸n.. lµm ¶nh h-ëng s©u s¾c lªn mäi ho¹t ®éng kinh tÕ.

Riªng vÒ kho¸ng s¶n, tµi nguyªn kho¸ng s¶n cña ViÖt Nam kh«ng giµu nh-ng

phong phó. ë ViÖt Nam hiÖn ®· ph¸t hiÖn kho¶ng 100 lo¹i quÆng kim lo¹i vµ phi

12

kim lo¹i. TiÒm n¨ng nµy cho phÐp ph¸t triÓn c¸c c¬ së khai kho¸ng, chÕ biÕn vµ

tinh chÕ rÊt lín. Tuy vËy, cïng víi t×nh tr¹ng ch-a ph¸t triÓn cña c¬ së h¹ tÇng,

nhiÒu má kho¸ng s¶n l¹i n»m ë c¸c vïng heo hót, hiÓm trë cña ®Êt n-íc. §iÒu

®ã còng g©y kh«ng Ýt khã kh¨n cho viÖc khai th¸c vµ vËn chuyÓn trong qu¸ tr×nh

s¶n xuÊt- kinh doanh.

+ VÒ nguån nh©n lùc, ViÖt Nam lµ n-íc ®«ng d©n, b-íc vµo thÕ kû XXI d©n

sè ViÖt Nam cã trªn 80 triÖu ng-êi(®«ng d©n thø 2 ë c¸c n-íc §«ng Nam ¸ vµ

thø 13 trong sè 216 quèc gia trªn thÕ giíi). Nh- vËy, ViÖt Nam cã kho¶ng 40

triÖu lao ®éng tû lÖ lao ®éng trÎ cao, vµ chñ yÕu tËp trung ë c¸c thµnh phè. Cho

®Õn cuèi thËp kû 90, lao ®éng tr×nh ®é thÊp vÉn chiÕm tû lÖ cao( kho¶ng trªn

80%) .

T×nh h×nh nguån nh©n lùc nãi trªn cã thuËn lîi cho ph¸t triÓn nhiÒu ngµnh

kinh tÕ míi. §Æc biÖt lao ®éng trÎ cã kh¶ n¨ng tiÕp thu c«ng nghÖ míi nhanh.

Tuy vËy, chÝnh d©n sè ®«ng còng g©y khã kh¨n cho vÊn ®Ò c¶i thiÖn møc sèng,

®Æc biÖt yªu cÇu më réng thÞ tr-êng lao ®éng ®Ó gi¶i quyÕt vÊn ®Ò viÖc lµm trong

khi tiÒm n¨ng vÒ vèn cña ®Êt n-íc rÊt h¹n chÕ.

C¸c tiÒm n¨ng kinh tÕ nãi trªn cã ¶nh h-ëng rÊt s©u s¾c ®Õn viÖc lùa chän

c¬ cÊu c¸c ngµnh c«ng nghiÖp ë ViÖt Nam trong c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn. §Æc

biÖt viÖc lùa chän c¬ cÊu ngµnh nghÒ trong thêi kú ®Çu cña qu¸ tr×nh CNH-

H§H.

2. Néi dung c¬ b¶n cña CNH- H§H trong thêi kú qu¸ ®é ë n-íc ta

Víi tr×nh ®é kinh tÕ- x· héi ë ®iÓm xuÊt ph¸t cña qu¸ tr×nh x©y dùng x· héi

míi còng nh- t¹i thêi ®iÓm hiÖn nay cßn thÊp kÐm, víi ®iÒu kiÖn bªn trong, bªn

ngoµi cã nhiÒu phøc t¹p, khã kh¨n, qua tham kh¶o kinh nghiÖm cña c¸c n-íc ®i

tr-íc sù nghiÖp CNH- HDDH ®Êt n-íc ë ViÖt Nam ph¶i tiÕn hµnh trong mét qu¸

tr×nh l©u dµi. Qu¸ tr×nh ®ã gåm nhiÒu giai ®o¹n, mçi giai ®o¹n ®Òu ph¶i gi¶i

quyÕt c¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn 2 néi dung c¬ b¶n, ®ã lµ kü thuËt (c«ng nghÖ) vµ

c¬ cÊu ngµnh nghÒ. Song ë giai ®o¹n ®Çu, do ®iÒu kiÖn thiÕu vèn nghiªm träng

vµ do søc Ðp cña vÊn ®Ò bøc xóc lµ gi¶i quyÕt viÖc lµm nªn néi dung c«ng

nghiÖp ho¸ tËp trung vµo ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh nghÒ thu hót nhiÒu lao déng ®Ó

13

t¹o ra tæng s¶n phÈm x· héi vµ gi¸ trÞ hµng ho¸ cao h¬n. ë c¸c giai ®o¹n sau, xÐt

riªng vÒ mÆt kü thuËt- c«ng nghÖ th× cµng rót ng¾n thêi gian ®Ó tiÕp thu nh÷ng

thµnh tùu khoa häc- c«ng nghÖ míi nhÊt cña nh©n lo¹i, cµng tiÕn gÇn tíi ®Ých

thµnh c«ng cña sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc

Qu¸ tr×nh CNH- H§H trong thêi kú qu¸ ®é ë n-íc ta ph¶i gi¶i quyÕt hai néi

dung sau:

Mét lµ: TiÕn hµnh c¸ch m¹ng khoa häc- kü thuËt ®Ó x©y dùng c¬ së vËt chÊt-

kü thuËt míi.

Trong nÒn kinh tÕ ë n-íc ta hiÖn nay, kü thuËt thñ c«ng vÉn chiÕm tû träng

lín, do ®ã vÒ mÆt kü thuËt- c«ng nghÖ ph¶i tiÕn hµnh c¸ch m¹ng khoa häc- kü

thuËt. Thùc chÊt cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc- kü thuËt ë n-íc ta cã néi dung

bao hµm cña c¶ ba cuéc c¸ch m¹ng kü thuËt mµ thÕ giíi ®· tr¶i qua.

C¸ch m¹ng khoa häc- kü thuËt ë n-íc ta lµ mét qu¸ tr×nh kh«ng thÓ thùc hiÖn

trong mét thêi gian ng¾n, hay kÕt thóc ë ngay chÆng ®-êng ®Çu tiªn. Bëi qu¸

tr×nh ®ã sÏ thùc hiÖn ®æi míi vÒ kü thuËt- c«ng nghÖ. Do nh÷ng ®iÒu kiÖn ®Æc

thï cña ViÖt Nam, nªn sù ®æi míi vÒ kü thuËt- c«ng nghÖ sÏ mang c¸c tÝnh chÊt

sau: mét mÆt, sù ®æi míi vÒ kü thuËt c«ng nghÖ sÏ ®-îc tiÕn hµnh tuÇn tù tõ tr×nh

®é kü thuËt thñ c«ng qua c¸c tr×nh ®é cao h¬n( nh- kü thuËt c¬ khÝ) vµ tiÕn tíi ¸p

dông c«ng nghÖ hiÖn ®¹i nhÊt; mÆt kh¸c, sù ®æi míi tiÕn hµnh cã tÝnh nh¶y vät,

c¸ch qu·ng trong nh÷ng tr-êng hîp nhÊt ®Þnh ®èi víi tõng bé phËn cña nÒn kinh

tÕ. Tøc lµ, trong mét sè c¬ së vµ mét sè lÜnh vùc nÕu cã ®ñ ®iÒu kiÖn, cã thÓ ¸p

dông ngay kü thuËt tiªn tiÕn nhÊt, hiÖn ®¹i nhÊt, bá qua c¸c tr×nh ®é kü thuËt

trung gian.

Hai lµ: x©y dùng c¬ cÊu kinh tÕ hîp lÝ: C¬ cÊu kinh tÕ- kü thuËt lµ tæng thÓ c¸c

quan hÖ kinh tÕ gi÷a c¸c ngµnh, c¸c lÜnh vùc vµ c¸c vïng kinh tÕ.

TÝnh chÊt hîp lÝ cña mét c¬ cÊu kinh tÕ- kü thuËt ph¶i bao gåm nh÷ng vÊn ®Ò c¬

b¶n sau:

- Ph¶n ¸nh ®óng yªu cÇu cña c¸c quy luËt kh¸ch quan,tr-íc hÕt lµ quy luËt kinh

tÕ.

- Phï hîp víi xu h-íng tiÕn bé khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i.

14

- Cho phÐp khai th¸c tèt c¸c tiÒm n¨ng cña ®Êt n-íc, tiÒm n¨ng cña ngµnh, cña

doanh nghiÖp ë c¶ chiÒu réng lÉn chiÌu s©u.

- C¬ cÊu ngµnh nghÒ trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng ph¶i bæ sung cho nhau, thóc ®Èy

nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh.

- Cho phÐp khai th¸c c¸c tiÒm n¨ng cña ®Êt n-íc trong t-¬ng quan gi÷a yªu

cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ hiÖn t¹i víi yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ trong t-¬ng lai( c¬

cÊu kinh tÕ cña c¸c giai ®o¹n còng bæ sung cho nhau- c¬ cÊu kinh tÕ cña giai

®o¹n tr-íc ph¶i t¹o ®µ cho c¬ cÊu kinh tÕ ë giai ®o¹n sau)

- C¬ cÊu kinh tÕ- kü thuËt x©y dùng trªn c¬ së kinh tÕ hµng ho¸ vµ sù quèc tÕ

ho¸ ®íi sèng kinh tÕ, ®ã lµ c¬ cÊu kinh tÕ”më”.

2. Néi dung CNH- H§H ®Êt n-íc giai ®o¹n 2001- 2010

a. Mét sè kÕt qu¶ thùc hiÖn CNH- H§H ®Êt n-íc giai ®o¹n 1991- 2000

§Ó ®¸nh gi¸ ®-îc mét c¸ch t-¬ng ®èi s¸c thùc c¶ vÒ thµnh tùu còng nh-

nh÷ng khiÕm khuyÕt cña c«ng cuéc CNH- H§H ®Êt n-íc trong thËp kû 90, tr-íc

hÕt cÇn ®Ò cËp nh÷ng néi dung chñ yÕu cña sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc ë

giai ®o¹n nµy.

Tr-íc hÕt vÒ kü thuËt- c«ng nghÖ: trong ®iÒu kiÖn n¨ng lùc tÝch lòy vèn cña

nÒn kinh tÕ thÊp, tr×nh ®é qu¶n lý, tr×nh ®é cña ng-êi lao ®éng cßn h¹n chÕ, vÊn

®Ò viÖc lµm vÉn mang tÝnh bøc sóc. ViÖc ®æi míi kü thuËt- c«ng nghÖ ®-îc thùc

mòi nhän- tiªn tiÕn, lÊy quy m« võa vµ nhá lµ chñ yÕu, cã tÝnh ®Õn quy m« lín

nh-ng ph¶i lµ quy m« hîp lý vµ cã ®iÒu kiÖn.

VÒ c¬ cÊu ngµnh nghÒ:

kÕt cÊu h¹ tÇng dÞch vô cho n«ng nghiÖp

- T¨ng tèc ®é vµ tû träng cña c«ng nghiÖp s¶n xuÊt hµng tiªu dïng, më réng

kinh tÕ dÞch vô thµnh ngµnh kinh tÕ quan träng theo h-íng khai th¸c triÖt ®Ó c¸c

kh¶ n¨ng s¶n xuÊt hµng tiªu dïng vµ hµng suÊt khÈu.

- Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp khai th¸c, trong ®ã ®Èy m¹nh viÖc th¨m dß khai th¸c

dÇu khÝ vµ mét sè lo¹i kho¸ng s¶n.

15

-

Ph¸t triÓn cã lùa chän mét sè ng¸nh s¶n xuÊt t- liÖu s¶n xuÊt: hãa

-

Phat huy n¨ng lùc khoa häc trong n-íc vµ tranh thñ sù hîp t¸c quèc

tÕ ®Ó ph¸t triÓn ngµnh c«ng nghiÖp ®iÖn tö vµ tin häc

c¸c vïng kinh tÕ chuyªn m«n ho¸.

Víi nh÷ng néi dung cô thÓ ®Æt ra nh- trªn, sù nghiÖp CNH- H§H

-

®Êt n-íc giai ®o¹n 1991- 2000 ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu lín nh- sau:

Thµnh tùu næi bËt nhÊt ®ã lµ c«ng nghiÖp ViÖt Nam ®· ®¹t ®-îc b-íc ph¸t

triÓn v-ît tréi so víi c¸c giai ®o¹n tr-íc. Tõ n¨m 1991 ®Õn 1998, møc t¨ng

trung b×nh hµng n¨m lµ 13%, riªng giai ®o¹n 1991- 1995 lµ 13,7%. Trong khi

®ã giai ®o¹n 1976- 1980, møc t¨ng trung b×nh hµng n¨m cña c«ng nghiÖp ViÖt

Nam lµ 0.6%, giai ®o¹n 1986- 1990 lµ 6.1%. NÕu tÝnh riªng, mét sè ngµnh cã

møc t¨ng trung b×nh hµng n¨m trong giai ®o¹n 1990- 1998 rÊt cao. VÝ dô, thÐp

cuén: 30.5%, ¾c quy vµ pin: 30%, dÇu th«:21.1%.

Sù ph¸t triÓn cña khu vùc c«ng nghiÖp ®· lµm t¨ng tû phÊn c«ng nghiÖp

trong tæng s¶n phÈm quèc néi (GDP). N¨m 1990, c«ng nghiÖp chiÕm 18.8%

GDP, n¨m 2000, tû lÖ trªn lµ 34%. Ngoµi ra, c«ng nghiÖp ph¸t triÓn ®· cã t¸c

®éng rÊt lín ®Õn sù ph¸t triÓn c¸c ngµnh kh¸c.

VÒ c¬ cÊu ngµnh cã sù thay ®æi ®¸ng kÓ, mét sè c¬ së thuéc c¸c ngµnh c«ng

nghÖ cao ®· h×nh thµnh trong nÒn kinh tÕ, c¸c ngµnh kinh tÕ chñ chèt nh- khai

th¸c dÇu má, thÐp, dÖt may, giµy dÐp ph¸t triÓn m¹nh,khu vùc dich vô nhê sù

ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp ®· cã b-íc ph¸t triÓn ®¸ng kÓ. NhiÒu khu c«ng

Nh÷ng sù ph¸t triÓn nãi trªn ®· lµm thay ®æi bé mÆt cña nÒn kinh tÕ,

tr×nh ®é kü thuËt cña nÒn kinh tÕ ®· cã nhiÒu tiÕn bé. NÒn c«ng nghiÖp ViÖt

Nam ®· b-íc ®Çu ph¸t triÓn theo h-íng héi nhËp quèc tÕ, n¨ng lùc c¹nh tranh

cña hµng ho¸ ViÖt Nam. §iÒu ®ã thÓ hiÖn c«ng nghiÖp ViÖt Nam ®· dÇn chiÕm

l¹i thÞ phÇn trong n-íc vµ më réng xuÊt khÈu ra n-íc ngoµi. Gi¸ trÞ xuÊt khÈu

16

cña mét sè mÆt hµng c«ng nghiÖp giai ®o¹n 1991- 1998 t¨ng rÊt nhanh. VÝ dô,

hµng ®iÖn tö t¨ng 480 lÇn, than ®¸ t¨ng 100 lÇn, giµy dÐp t¨ng 91.4 lÇn, hµng

dÖt may t¨ng 8.5 lÇn, dÇu th« t¨ng 2.15 lÇn. Nh÷ng sè liÖu vµ t×nh h×nh nªu trªn

cho thÊy kÕt qu¶ thùc hiÖn néi dung CNH- H§H ®Êt n-íc trong thËp kû 90 lµ

cao.

quyÕt ®Þnh hµng ®Çu lµ do t¸c ®éng cña c¬ chÕ qu¶n lý míi (tuy ch-a hoµn

thiÖn) vµ nh÷ng nç lùc thu hót vµ tËp trung vèn ®Ó ph¸t triÓn c«ng nghiÖp. Tæng

vèn ®Çu t- vµo khu vùc c«ng nghiÖp giai ®o¹n 1991- 1998 kho¶ng 52000 tØ

VN§, chiÕm 45% tæng vèn ®Çu t- trong n-íc. Trong giai ®o¹n 1990- 1991 lµ

78%. C¸c kho¶n vay -u ®·i cña chÝnh phñ còng giµnh cho ph¸t triÓn c¸c ngµnh

c«ng nghiÖp träng ®iÓm. Tíi th¸ng 10 n¨m 1998, cã 11.3 tû UUSSDD vèn ®Çu

t- trùc tiÕp n-íc ngoµi ®Çu t- vµo c«ng nghiÖp.

Bªn c¹nh nh÷ng thµnh tùu, c«ng nghiÖp ViÖt Nam vÉn cßn nh÷ng ®iÓm yÕu,

cã thÓ kÓ nh-:

-

Tr×nh ®é kü thuËt- c«ng nghÖ cña nhiÒu c¬ së c«ng nghiÖp

ViÖt Nam vÉn ë tr×nh ®é thÊp. §¸nh gi¸ chung, tr×nh ®é kü thuËt- c«ng nghÖ

ViÖt Nam chËm h¬n c¸c n-íc c«ng nghiÖp tõ 2 ®Õn 3 thÕ hÖ. C«ng nghÖ cÊp

thÊp, lçi thêi chiÕm 60 ®Õn 70%, trong khi c«ng nghÖ hiÖn ®¹i chØ chiÕm 30

®Õn 40%. Do vËy møc tiªu hao n¨ng l-îng trªn ®¬n vÞ s¶n phÈm lín (gÊp 1.2

®Õn 1.5 lÇn so víi c¸c n-íc kh¸c trong khu vùc), s¶n phÈm chÊt l-îng kÐm,

chñng lo¹i ®¬n ®iÖu vµ n¨ng lùc c¹nh tranh cßn nhiÒu h¹n chÕ.

-

ThiÕu vèn, thiÕu ®Çu vµo trung gian. Do thiÕu ®Çu vµo, ®Ó

ho¹t ®éng c¸c c¬ së c«ng nghiÖp ph¶i nhËp khÈu s¶n phÈm s¬ chÕ hoÆc b¸n

thµnh phÈm, nh-ng viÖc nhËp khÈu l¹i cã khã kh¨n vÒ tµi chÝnh. Trong khi ®ã

nhiÒu nguån trong n-íc vÉn ch-a ®-îc khai th¸c vµ sö dông cã hiÖu qu¶.

-

H¹n chÕ vÒ n¨ng lùc chuyªn m«n vµ qu¶n lý trong nguån

®¹i ho¸ nÒn kinh tÕ quèc gia.

-

Nh÷ng bÊt cËp vÒ thÓ chÕ, chÝnh s¸ch qu¶n lý cña nhµ n-íc.

17

-

N¨ng lùc c¹nh tranh cña hµng c«ng nghiÖp ViÖt Nam thÊp

vµ sù h¹n chÕ vÒ thÞ tr-êng tiªu thô.

Nh÷ng vÊn ®Ò nªu trªn ®ang cÇn t×m lêi gi¶i ë sù nghiÖp CNH- H§H trong

thËp kû ®Çu tiªn cña thiªn niªn kû míi cña n-íc ta

a.

Néi dung CNH- H§H ®Êt n-íc giai ®o¹n 2001- 2010

Sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc giai ®o¹n 2001- 2010 nh»m thùc hiÖn chiÕn

l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ- x· héi m-êi n¨m, ®ã lµ:” §-a n-íc ta tho¸t ra khái t×nh

mét n-íc c«ng nghiÖp theo h-íng hiÖn ®¹i. Nguån lùc con ng-êi, n¨ng lùc

khoa häc vµ c«ng nghÖ, kÕt cÊu h¹ tÇng, tiÒm lùc kinh tÕ, quèc phßng, an ninh

®-îc t¨ng c-êng v÷ng ch¾c. ThÓ chÕ kinh tÕ thÞ tr-êng, ®Þnh h-íng x· héi chñ

nghÜa ®-îc h×nh thµnh vÒ c¬ b¶n. VÞ thÕ n-íc ta trong quan hÖ quèc tÕ ®-îc

<2.tr 89- 90>

Tõ nh÷ng thµnh tùu vµ tån ®äng cña giai ®o¹n tr-íc, ®Ó thùc hiÖn nh÷ng môc

tiªu nãi trªn, sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc giai ®o¹n 2001- 2010 cã nh÷ng

néi dung nh- sau:

nhiÓu tr×nh ®é. Song hiÖn nay tr×nh ®é kü thuËt- c«ng nghÖ trong nÒn kinh tÕ

thuËt- c«ng nghÖ giai ®o¹n hiÖn nay lµ nh»m tËp trung c¬ héi ®Ó ®¹t ®-îc tr×nh

®é c«ng nghÖ hiÖn ®¹i. Trªn c¬ së ®ã b¸o c¸o chÝnh trÞ cña §¹i Héi §¶ng céng

s¶n ViÖt Nam lÇn thø IX ®· x¸c ®Þnh:

“ C«ng nghiÖp võa ph¸t triÓn c¸c ngµnh sö dông nhiÒu lao ®éng, võa ¸p dông

c«ng nghÖ tiÕn bé, ®i nhanh vÒ mét sè ngµnh, lÜnh vùc cã c«ng nghÖ hiÖn ®¹i,

c«ng nghÖ cao”

<3.tr93>

VÒ c¬ cÊu ngµnh, c¬ cÊu vïng: tiÕp tôc khai th¸c nh÷ng mÆt tÝch cùc cña c¬

cÊu kinh tÕ- kü thuËt giai ®o¹n 1991- 2000.

18

C¬ cÊu kinh tÕ kinh tÕ- ký thuËt cña ViÖt Nam trong giai ®o¹n míi ®-îc ®Þnh

h-íng thay ®æi theo h-íng ph¸t triÓn kinh tÕ thÞ tr-êng vµ héi nhËp quèc tÕ. Tû

träng khu vùc dÞch vô vµ c«ng nghiÖp t¨ng lªn, tû träng khu vùc n«ng nghiÖp

sÏ gi¨m xuèng.

§Ó trë thµnh quèc gia c«ng nghiÖp ho¸ vµo n¨m 2020, dù kiÕn vµo n¨m 2010,

c«ng nghiÖp ViÖt Nam sÏ chiÕm 37- 38% GDP vµ 40- 41% vµo n¨m 2020. §Æc

n-íc vµ ngoµi n-íc. VÒ chi tiÕt cã nh÷ng ®iÓm ®¸ng chó ý nh- sau:

- Ph¸t triÓn m¹nh c«ng nghiÖp chÕ biÕn (n«ng s¶n, thuû s¶n), c¸c ngµnh may

mÆc, da giµy.

- TËp trung ph¸t triÓn mét sè lÜnh vùc c«ng nghÖ cao: c«ng nghÖ th«ng tin,

phÇn mÒm.

l-¬ng, ho¸ chÊt, luyÖn kim, c¬ khÝ.

cËp sö dông tin häc vµ internet trong nÒn kinh tÕ vµ ®êi sèng x· héi.

th«ng, th«ng tin, thuû lîi, hÖ thèng cÊp tho¸t n-íc..)

- Ph¸t huy vai trß ®éng lùc cña c¸c vïng kinh tÕ träng diÓm,t¹o diÒu kiÖn cho

c¸c vïng kh¸c ph¸t triÓn,t¨ng c-êng mèi liªn kÕt gi÷a c¸c vïng nh»m gi¶i

quyÕt t×nh tr¹ng kÐm ph¸t triÓn ë mét sè vïng vµ c¶ nÒn kinh tÕ.

III. Nh÷ng vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt ®Ó tiÕp tôc thùc hiÖn chiÕn l-îc CNh-

H§H ë ViÖt Nam

Sù nghiÖp CNH- H§H ®Êt n-íc ®Ó ®i ®Õn thµnh c«ng phô thuéc vµo nhiÒu vÊn

®Ò.

1. T¹o nguån vèn tÝch lòy cho CNH- H§H

ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt trong ®iÒu kiÖn s¶n xuÊt hµng ho¸ ®ßi hái ph¶i cß

nhiÒu vèn.

19

Vèn vµ sö dông vèn lµ vÊn ®Ò ®Æc biÖt quan träng. Kh«ng cã vèn mµ nãi ®Õn

CNH- H§H th× chØ lµ ¶o t-ëng. VÊn ®Ò nµy xuÊt ph¸t tõ viÖc CNH- H§H kÐo

theo sù thay ®æi lín vÕ sè l-îng vµ chÊt l-îng, vÒ c¬ cÊu ngµnh s¶n xuÊt, nhiÒu

ngµnh míi xuÊt hiÖn nªn ®ßi hái ph¶i cã vèn ®Çu t- míi cã thÓ ®¸p øng yªu cÇu

®ã. Theo tÝnh to¸n cña c¸c nhµ kinh tÕ th× yªu cÇu tÝch luü vµ ®Çu t- ®Ó c«ng

nghiÖp ho¸ ph¶i ®¹t 20% GNP. Trong khi ®ã nÒn kinh tÕ n-íc ta ®· cho thÊy

kho¶ng 200USD/ng-êi) vµ møc tÝch luü míi ®¹t 8% GNP. Cßn ®Çu t- so víi

GNP chØ h¬n 10%.

Do ®ã huy ®éng vèn cho CNH- H§H lµ mét nhiÖm vô quan träng cña toµn

ViÖc t¹o nguån vèn ë n-íc ta hiÖn nay cã thÓ dùa vµo hai nguån vèn, ®ã

lµ: nguån vèn trong n-íc vµ nguån vèn n-íc ngoµi. Trong §¹i héi ®¹i biÓu toµn

®Þnh, vèn tõ n-íc ngoµi lµ quan träng”. Víi nguån vèn trong n-íc th× tÝnh quyÕt

®Þnh cña nã ®· ®-îc kh¼ng ®Þnh b»ng kinh nghiÖm cña rÊt nhiÒu n-íc trªn thÕ

huy ®éng ë trong n-íc kho¶ng 50% ®Õn 80% sè vèn cÇn thiÕt vµ ph¶i duy tr×

trong nhiÒu n¨m møc ®Çu t- trªn 30%GDP míi trë thµnh nh÷ng” Con Rång”

nh- hiÖn nay. §èi víi n-íc ta, huy ®éng nguån vèn tÝch luü trong n-íc cÊn ph¶i

thùc hiÖn m¹nh mÏ c¸c biÖn ph¸p sau:

- Khai th¸c cã hiÖu qu¶ c¸c tiÒm n¨ng kinh tÕ cña ®Êt n-íc( lao ®éng, tµi

nguyªn..); ph¸t triÓn c¸c ngµnh nghÒ, sö dông tèi ®a c«ng suÊt cña m¸y mãc,

thiÕt bÞ hiÖn cã, t¹o thªm viÖc lµm cho ng-êi lao ®éng ®Ó t¨ng s¶n phÈm cho ®Êt

n-íc trong ®ã cã s¶n phÈm thÆng d-- tiÒn ®Ò cña tÝch luü.

- KhuyÕn khÝch ph¸t triÓn c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ph¶i ®-îc coi lµ ®-êng lèi

20