Tiểu luận Học thuyết hình thái kinh tế xã hội và vận dụng vào việc phát triển lực lượng sản xuất ở nước ta
TiÓu luËn triÕt häc
PhÇn I: më ®Çu
Lý luËn, h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ lý luËn c¬ b¶n cña chñ nghÜa duy vËt
lÞch sö do C. M¸c x©y dùng lªn. Nã cã vÞ trÝ quan träng trong triÕt häc M¸c. Lý
luËn ®ã ®· ®-îc thõa nhËn Lý luËn khoa häc vµ lµ ph-¬ng ph¸p luËn c¬ b¶n
trong viÖc nghiªn cøu lÜnh vùc x· héi. Nhê cã lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi,
lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö loµi ng-êi, M¸c ®· chØ râ nguån gèc, ®éng lùc bªn
trong, néi t¹i cña sù ph¸t triÓn x· héi, chØ râ ®-îc b¶n chÊt cña tõng chÕ ®é x·
héi. Lý luËn ®ã gióp chóng ta nghiªn cøu mét c¸ch ®øng ®¾n vµ khoa häc sù vËn
hµnh cña x· héi trong giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh còng nh- tiÕn tr×nh vËn ®éng
lÞch sö nèi chung cña x· héi loµi ng-êi
Song, ngµy nay. §øng tr-íc sù sôp ®æ cña c¸c n-íc x· héi chñ nghÜa §«ng
¢u, lý luËn ®ã ®ang ®-îc phª ph¸n tõ nhiÒu phÝa. Sù phª ph¸n ®ã kh«ng ph¶i tõ
phÝa kÎ thï cña chñ nghÜa M¸c mµ cßn c¶ mét sè ng-êi ®· tõng ®i theo chñ
nghÜa M¸c. Hä cho r»ng lý luËn, h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cña chñ nghÜa M¸c ®·
lçi thêi trong thêi ®¹i ngµy nay. Ph¶i thay thÕ nã b»ng mét lý luËn kh¸c, ch¼ng
h¹n nh- lý luËn vÒ c¸c nÒn v¨n minh. ChÝnh v× vËy lµm râ thùc chÊt lý luËn h×nh
th¸i kinh tÕ - x· héi, gi¸ trÞ khoa häc vµ tÝnh thêi ®¹i cña nã ®ang lµ mét ®ßi hái
cÊp thiÕt .
VÒ thùc tiÔn, ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n-íc theo
®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa. C«ng cuéc ®ã ®ang ®Æt ra hµng lo¹t vÊn ®Ò ®ßi hái
c¸c nhµ khoa häc trªn c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau ph¶i tËp chung nghiªn cøu gi¶i
quyÕt. Trªn c¬ së lµm râ gi¸ trÞ khoa häc cña lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ,
viÖc vËn dông lý luËn ®ã vµo viÖc ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt ë n-íc taChÝnh v×
nh÷ng lý do trªn viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi: “Häc thuyÕt h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi
vµ vËn dông vµo viÖc ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt ë n-íc ta” cã ý nghÜa thiÕt
thùc c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn.
1
TiÓu luËn triÕt häc
Néi dung
I. Häc thuyÕt vÒ h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi
1. H×nh th¸i kinh tÕ - x· héi
+ H×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ mét ph¹m trï cña chñ nghÜa duy vËt lÞch sö
dïng ®Ó chØ x· héi ë tõng giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh, víi mét kiÓu quan hÖ s¶n
xuÊt ®Æc tr-ng cho x· héi ®ã phï hîp víi mét tr×nh ®é nhÊt ®Þnh cña lùc l-îng
s¶n xuÊt vµ víi mét kiÕn tróc th-îng tÇng t-¬ng øng ®-îc x©y dùng trªn quan hÖ
s¶n xuÊt Êy. Víi tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn lÞch sö nhÊt ®Þnh th× ë nh÷ng giai ®o¹n
®ã sÏ tån t¹i c¸c mÆt ®èi lËp, c¸c quan hÖ s¶n xuÊt, lùc l-îng s¶n xuÊt, lùc l-îng
lao ®éng sinh ho¹t kh¸c nhau víi phong tôc tËp qu¸n cña c¸c n-íc trªn thÕ giíi
còng kh¸c nhau. Tr×nh ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau, mçi n-íc cã mét nÒn s¶n xuÊt,
nÒn kinh tÕ kh¸c nhau. Nh-ng cuèi cïng th× ®ã sÏ lµ mét kiÕn tróc th-îng tÇng
®-îc h×nh thµnh trong h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ®ã nã còng cã nh÷ng kÕt cÊu vµ
chøc n¨ng cïng c¸c yÕu tè cÊu thµnh h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi.
+ X· héi kh«ng ph¶i lµ tæng hîp cña nh÷ng hiÖn t-îng sù kiÖn rêi r¹c,
nh÷ng c¸ nh©n riªng lÎ mµ x· héi lµ mét chÝnh thÓ toµn vÑn cã c¬ cÊu phøc t¹p,
trong ®ã cã nh÷ng mÆt c¬ b¶n nhÊt lµ lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt vµ
kiÕn tróc th-îng tÇng. Mçi mÆt ®ã cã vai trß nhÊt ®Þnh vµ t¸c ®éng ®Õn c¸c mÆt
kh¸c t¹o nªn sù vËn ®éng cña x· héi. ChÝnh tÝnh toµn vÑn ®ã ®-îc ph¶n ¸nh b»ng
tæng thÓ c¸c mÆt cña h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi.
+ Tæng thÓ h×nh th¸i kinh tÕ x· héi bao gåm nhiÒu mÆt, mçi mÆt l¹i cã
nh÷ng thÕ m¹nh riªng lÎ vµ ph¶i dùa vµo nh÷ng thÕ m¹nh ®ã ®Ó nghiªn cøu, t×m
tßi vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ h¬n n÷a.
2. Vai trß cña lùc l-îng s¶n xuÊt
LÞch sö ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi tõ khi h×nh thµnh ®Õn nay ®· tr¶i
qua c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cao thÊp kh¸c nhau, t-¬ng øng víi mçi giai ®o¹n ®ã
lµ mét h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cô thÓ, sù vËn ®éng vµ thay thÕ lÉn nhau cña c¸c
2
TiÓu luËn triÕt häc
h×nh th¸i kinh tÕ x· héi trong lÞch sö lµ do c¸c qui luËt kh¸ch quan chi phèi ®Æc
biÖt lµ bÞ chi phèi bëi qui luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt
vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Do ®ã C.M¸c viÕt “T«i coi sù ph¸t triÓn cña
nh÷ng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn.
Trong ®êi sèng hµng ngµy nh÷ng ®iÒu tÊt yÕu mµ x· héi nµo còng cÇn cã
®ã lµ s¶n xuÊt vËt chÊt, s¶n xuÊt vËt chÊt cã vai trß rÊt lín trong cuéc sèng con
ng-êi, nã lµ qu¸ tr×nh con ng-êi sö dông c«ng cô lao ®éng t¸c ®éng vµo tù nhiªn,
c¶i biªn c¸c d¹ng vËt chÊt cña tù nhiªn ®Ó t¹o ra cña c¶i vËt chÊt cho ®êi sèng x·
héi. §ã lµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cã môc ®Ých, nh»m c¶i biÕn nh÷ng vËt liÖu tù
nhiªn lµm cho nã thÝch hîp víi nhu cÇu cña con ng-êi, s¶n xuÊt vËt chÊt thùc
hiÖn trong qu¸ tr×nh lao ®éng, chÝnh trong qu¸ tr×nh lao ®éng mµ mçi ng-êi ph¶i
liªn kÕt víi nhau ®Ó lµm vµ mäi ng-êi lµm lµ lùc l-îng s¶n xuÊt sinh ra tõ ®©y.
Quan hÖ s¶n xuÊt còng sinh ra khi mäi ng-êi dùa vµo nhau ®Ó lµm ra cña c¶i vËt
chÊt. C¸c nhµ triÕt häc cña x· héi duy t©m gi¶i thÝch nguyªn nh©n, ®éng lùc ph¸t
triÓn cña x· héi tõ ý thøc t- t-ëng cña con ng-êi hay tõ mét lùc l-îng siªu tù
nhiªn nµo ®ã. Ngµy nay nhiÒu nhµ x· héi häc t- s¶n gi¶i thÝch sù ph¸t triÓn cña
x· héi theo quan ®iÓm kü thuËt. Hä kh«ng nãi ®Õn c¸c quan hÖ kinh tÕ - x· héi,
nguån gèc s¶n sinh vµ thay thÕ c¸c chÕ ®é x· héi kh¸c nhau tronglÞch sö .
+ ¨ng - ghen viÕt: M¸c lµ ng-êi ®Çu tiªn “ ®· ph¸t hiÖn ra quy luËt ph¸t
triÓn cña lÞch sö loµi ng-êi", nghÜa lµ t×m ra c¸c sù thËt gi¶n ®¬n lµ tr-íc hÕt con
ng-êi cÇn ph¶i ¨n uèng , ë vµ mÆc, tr-íc khi cã thÓ lo ®Õn chuyÖn chÝnh trÞ khoa
häc, t«n gi¸o .
+ Con ng-êi ph¶i s¶n xuÊt cña c¶i vËt chÊt, ®ã lµ yªu cÇu kh¸ch quan cña
sù sinh tån x· héi . X· héi kh«ng thÓ tho¶ m·n nhu cÇu cña m×nh b»ng nh÷ng c¸i
®· cã s½n trong tù nhiªn, ®Ó duy tr× vµ ngµy cµng n©ng cao ®êi sèng cña m×nh
con ng-êi ph¶i tiÕn hµnh s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt. “ NÕu kh«ng cã s¶n xuÊt
th× x· héi sÏ diÖt vong. V× thÕ, s¶n xuÊt s¶n xuÊt cña c¶i vËt chÊt lµ mét ®iÒu kiÖn
c¬ b¶n cña mäi x· héi, lµ mét hµnh ®éng lÞch sö mµ hiÖn nay còng nh- ngµn
3
TiÓu luËn triÕt häc
n¨m tr-íc ®©y ng-êi ta vÉn ph¶i tiÕn hµnh tõng ngµy, tõng giê cèt ®Ó duy tr×
cuéc sèng cña con ng-êi.
+ §Ó s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt th× ph¶i cÇn ®Õn lùc l-îng s¶n xuÊt v×
s¶n xuÊt vËt chÊt kh«ng nh÷ng lµ c¬ së cho sù sinh tån cña x· héi , mµ cßn lµ c¬
së ®Ó h×nh thµnh nªn tÊt c¶ c¸c h×nh thøc quan hÖ x· héi kh¸c. Dï bÊt cø mét hÖ
thèng vËt chÊt nµo còng ®Òu cã nh÷ng kiÓu quan hÖ nhÊt ®Þnh gi÷a c¸c yÕu tè
cÊu thµnh nã. Trong ®êi sèng x· héi , tÊt c¶ c¸c quan hÖ x· héi vÒ nhµ n-íc,
chÝnh trÞ,ph¸p quyÒn, ®¹o ®øc, nghÖ thuËt ... ®Òu h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn c¬
së s¶n xuÊt. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh con ng-êi ®ång thêi s¶n xuÊt vµ
t¸i s¶n xuÊt ra nh÷ng quan hÖ x· héi cña m×nh.
+ Muèn s¶n xuÊt ra cña caØ vËt chÊt th× nã còng cã nh÷ng nh©n tè tÊt yÕu
cña s¶n xuÊt vµ ®êi sèng : X· héi lµ mét hÖ thèng tù ®iÒu khiÓn b»ng nh÷ng quy
luËt ®Æc thï cña m×nh, song ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ x· héi ph¸t triÓn mét
c¸ch biÖt lËp víi tù nhiªn. Bëi v× tù nhiªn lµ m«i tr-êng sèng cña con ng-êi hîp
thµnh x· héi vµ x· héi trong ®ã cã con ng-êi lµ s¶n phÈm ph¸t triÓn tù nhiªn.
Gi÷a x· héi vµ tù nhiªn th-êng xuyªn diÔn ra sù trao ®æi vËt chÊt. Sù trao ®æi ®ã
nh- M¸c ®· chØ râ - ®-îc thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt. §iÒu kiÖn
tù nhiªn lµ yÕu tè th-êng xuyªn tÊt yÕu cña sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi
nh-ng kh«ng gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña x· héi.
+ Vai trß cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn tr-íc hÕt ®-îc thÓ hiÖn ë chç: Tõ trong
thÕ giíi thùc vËt vµ ®éng vËt con ng-êi khai th¸c nh÷ng t- liÖu dinh d-ìng ®Ó
chÕ biÕn ra t- liÖu tiªu dïng; tµi nguyªn kho¸ng s¶n tù nhiªn, con ng-êi chÕ t¹o
ra t- liÖu s¶n xuÊt; tõ nguån n¨ng l-îng tù nhiªn con ng-êi sö dông vµo qu¸
tr×nh s¶n xuÊt nh-: søc giã, søc n-íc, søc h¬i n-íc, ®iÖn, n¨ng l-îng cña qu¸
tr×nh ho¸ häc vµ c¸c qu¸ tr×nh bªn trong nguyªn tö... ë tr×nh ®é kh¸c nhau cña
x· héi møc ®é ¶nh h-ëng cña tù nhiªn ®èi víi x· héi còng kh¸c nhau.
- §iÒu kiÖn tù nhiªn ¶nh h-ëng ®Õn viÖc tæ chøc ph©n c«ng lao ®éng vµ
ph©n bè lùc l-îng s¶n xuÊt, nhiÒu ngµnh nghÒ ®-îc h×nh thµnh tõ nh÷ng ®iÒu
kiÖn tù nhiªn nh- c«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng- nghiÖp, c¸c ngµnh khai th¸c... tù
4
TiÓu luËn triÕt häc
nhiªn phong phó lµ d¹ng c¬ së tù nhiªn cña viÖc ph©n c«ng lao ®éng trong x·
héi: tù nhiªn t¸c ®éng vµo x· héi hoµn toµn mang tÝnh chÊt tù ph¸t, cßn x· héi
t¸c ®éng vµo tù nhiªn lµ sù t¸c ®éng cã ý thøc cña con ng-êi.
+ Sù t¸c ®éng cña con ng-êi vµo tù nhiªn nh- thÕ nµo lµ tuú thuéc vµ tr×nh
®é ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt vµ vµo chÕ ®é x· héi. Lùc l-îng s¶n xuÊt
quyÕt ®Þnh c¸ch thøc vµ tr×nh ®é chinh phôc cña con ng-êi.
+ Qóa tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö tù nhiªn cña x· héi cã nguån gèc s©u xa ë sù
ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Lùc l-îng s¶n xuÊt bao giê còng b¾t ®Çu tõ
d©n sè, muèn cã lùc l-îng s¶n xuÊt th× tÊt nhiªn ph¶i cã d©n sè, d©n sè ®«ng th×
lùc l-îng s¶n xuÊt lín m¹nh. Nh-ng d©n sè lµm sao ph¶i phï hîp víi ®Êt n-íc,
kh«ng qu¸ ®«ng, qu¸ Ýt mµ ph¶i võa ®ñ th× viÖc lµm míi ®¸p øng ®ñ víi lùc
l-îng s¶n xuÊt ... cßn nÕu thiÕu viÖc lµm th× lùc l-îng s¶n xuÊt sÏ thõa. VËy
muèn lùc l-îng s¶n xuÊt ®ñ phï hîp víi ®Êt n-íc th× ph¶i k×m h·m d©n sè ph¸t
triÓn víi nh÷ng n-íc ®«ng d©n vµ khuyÕn khÝch sinh ®Î d©n sè víi nh÷ng n-íc
cã d©n sè Ýt. V× lùc l-îng s¶n xuÊt lµ nh©n tè chÝnh cña h×nh th¸i kinh tÕ x· héi .
+ Nh÷ng lùc l-îng s¶n xuÊt ®-îc t¹o ra b»ng n¨ng lùc thùc tiÔn cña con
ng-êi, song kh«ng ph¶i con ng-êi lµm ra theo ý muèn chñ quan. B¶n th©n
n¨ng lùc thùc tiÔn cña con ng-êi còng bÞ quy ®Þnh bëi nhiÒu ®iÒu kiÖn kh¸ch
quan nhÊt ®Þnh. Ng-êi ta lµm ra lùc l-îng s¶n xuÊt cña m×nh dùa trªn nh÷ng
lùc l-îng s¶n xuÊt ®· ®¹t ®-îc trong mäi h×nh th¸i kinh tÕ- x· héi ®· cã s½n do
thÕ hÖ tr-íc t¹o ra. Lùc l-îng s¶n xuÊt biÓu hiÖn quan hÖ gi÷a ng-êi víi giíi tù
nhiªn. Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt thÓ hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña
loµi ng-êi, lùc l-îng s¶n xuÊt bao gåm:
- T- liÖu s¶n xuÊt do x· héi t¹o ra, tr-íc hÕt lµ c«ng cô lao ®éng .
- Ng-êi lao ®éng víi kinh nghiÖm s¶n xuÊt, thãi quen lao ®éng, biÕt sö
dông t- liÖu s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra cña c¶i vËt chÊt.
+ §èi t-îng lao ®éng kh«ng ph¶i lµ toµn bé giíi tù nhiªn mµ chØ cã bé
phËn cña giíi tù nhiªn ®-îc ®-a vµo s¶n xuÊt , ®-îc con ng-êi sö dông míi lµ
5
TiÓu luËn triÕt häc
®èi t-îng lao ®éng trùc tiÕp. Con ng-êi kh«ng chØ t×m trong giíi tù nhiªn nh÷ng
®èi t-îng lao ®éng cã s½n, mµ cßn s¸ng t¹o ra b¶n th©n ®èi t-îng lao ®éng. Sù
ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt cã liªn quan víi viÖc ®-a nh÷ng ®èi t-îng ngµy cµng
míi h¬n vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.
+ T- liÖu lao ®éng lµ vËt thÓ hay lµ phøc hîp vËt thÓ mµ con ng-êi ®Æt
gi÷a m×nh víi ®èi t-îng lao ®éng, chóng dÉn truyÒn tÝch cùc sù t¸c ®éng cña
con ng-êi vµo ®èi t-îng lao ®éng.
+ Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña t- liÖu lao ®éng chñ yÕu lµ c«ng cô lao ®éng lµ
th-íc ®o tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña loµi ng-êi, lµ c¬ së x¸c ®Þnh tr×nh ®é
ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt, lµ tiªu chuÈn ®Ó kh¸c nhau gi÷a thêi ®¹i kinh tÕ. §èi víi
mçi thÕ hÖ míi, nh÷ng t- liÖu lao ®éng do thÕ hÖ tr-íc ®Ó l¹i trë thµnh ®iÓm
xuÊt ph¸t cña sù ph¸t triÓn t-¬ng lai.
V× vËy nh÷ng t- liÖu ®ã lµ kÕ tôc cña lÞch sö chÝnh nh÷ng tÝnh chÊt vµ
tr×nh ®é kü thuËt cña lùc l-îng s¶n xuÊt ®· quy ®Þnh mét c¸ch kh¸ch quan tÝnh
chÊt vµ tr×nh ®é quan hÖ s¶n xuÊt, do ®ã xÐt ®Õn cïng lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt
®Þnh qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña h×nh th¸i kinh tÕ- x· héi nh- mét qu¸
tr×nh lÞch sö - tù nhiªn .
+ Ngµy nay cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt hiÖn ®¹i ®· t¹o ra b-íc
nh¶y vät lín trong lùc l-îng s¶n xuÊt. Khoa häc trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt
trùc tiÕp. Khoa häc trë thµnh ®iÓm xuÊt ph¸t cho nh÷ng biÕn ®æi to lín trong kü
thuËt s¶n xuÊt, t¹o ra nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt míi, kÕt hîp khoa häc kü thuËt
thµnh mét thÓ thèng nhÊt, ®-a ®Õn nh÷ng ph-¬ng ph¸p c«ng nghÖ míi ®em l¹i
hiÖu qu¶ cao trong s¶n xuÊt. Do khoa häc trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp
mµ thµnh phÇn ng-êi cÊu thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt còng thay ®æi. Ng-êi lao
®éng trong lùc l-îng s¶n xuÊt kh«ng chØ bao gåm lao ®éng ch©n tay, mµ bao
gåm c¶ kü thuËt viªn, kü s- vµ c¸n bé khoa häc phôc vô trùc tiÕp qu¸ tr×nh s¶n
xuÊt.
- Trong c¸c quy luËt kh¸ch quan chi phèi sù vËn ®éng, ph¸t triÓn cña c¸c
h×nh th¸i kinh tÕ x· héi th× quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh
6
TiÓu luËn triÕt häc
chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt cã vai trß quyÕt ®Þnh nhÊt. Lùc l-îng s¶n
xuÊt, mét mÆt lµ ph-¬ng thøc s¶n xuÊt, lµ yÕu tè ®¶m b¶o tÝnh kÕ thõa trong sù
ph¸t triÓn tiÕn lªn cña x· héi, quy ®Þnh khuynh h-íng ph¸t triÓn tõ thÊp ®Õn cao.
II. VÊn ®Ò cÇn x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ë ViÖt Nam
1) VÊn ®Ò x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ë ViÖt Nam
+ LÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö x· héi häc, häc thuyÕt M¸c - Lª nin vÒ h×nh
th¸i kinh tÕ - x· héi v¹ch ra nguån gèc ®éng lùc bªn trong cña sù ph¸t triÓn x·
héi, t×m ra nh÷ng nguyªn nh©n vµ c¬ së cña sù xuÊt hiÖn vµ biÕn ®æi cña nh÷ng
hiÖn t-îng x· héi, ®Æt c¬ së khoa häc cho x· héi häc, n©ng x· héi häc lªn thµnh
mét khoa häc thËt sù, chèng l¹i quan ®iÓm duy t©m vÒ lÞch sö , coi x· héi häc lµ
sù kÕt hîp cã tÝnh chÊt m¸y mãc cña nhiÒu c¸ nh©n vµ gia ®×nh, coi sù vËn ®éng
ph¸t triÓn cña x· héi lµ do ý chÝ cña nh÷ng nhµ cÇn quyÒn chi phèi. Coi kü thuËt
lµ c¸i chung quyÕt ®Þnh tÝnh chÊt chÕ ®é x· héi lµ tiªu chuÈn kh¸ch quan ph©n
biÖt c¸c h×nh th¸i kinh tÕ kinh tÕ - x· héi.
- N-íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi kh«ng qua giai ®o¹n ph¸t triÓn t-
b¶n chñ nghÜa , kh«ng cã nghÜa lµ g¹t bá tÊt c¶ quan hÖ sö h÷u c¸ thÓ, t- nh©n
chØ cßn l¹i chÕ ®é c«ng h÷u vµ tËp thÓ, tr¸i l¹i tÊt c¶ nh÷ng g× thuéc vÒ së h÷u
t- nh©n gãp phÇn vµo s¶n xuÊt kinh doanh th× chÊp nhËn nã nh- mét bé phËn tù
nhiªn cña qu¸ tr×nh kinh tÕ x©y dùng chñ nghÜa x· héi, khuyÕn khÝch mäi h×nh
thøc kinh tÕ ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ n©ng cao cuéc sèng cña nh©n d©n.
- VËy n-íc ta chän lùa con ®-êng x· héi chñ nghÜa kh«ng qua giai ®äan
ph¸t triÓn t- b¶n víi ý nghÜa lµ bá qua chÕ ®é t- b¶n chñ nghÜa ®Æc biÖt lµ vÒ mÆt
chÝnh trÞ cña chÕ ®é ®ã- tøc kh«ng thÓ h×nh thµnh mét hÖ thèng chÝnh trÞ cña giai
cÊp t- s¶n, trong ®ã ®a sè sèng phô thuéc vµo lîi Ých vµ quyÒn lùc cña thiÓu sè.
§Ó x©y dùng ph-¬ng thøc s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa, chóng ta chñ tr-¬ng mét
nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn víi c¬ chÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña
nhµ n-íc nh»m ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, ph¸t triÓn
m¹nh mÏ lùc l-îng s¶n xuÊt ®Ó x©y dùng c¬ së kinh tÕ cña chñ nghÜa x· héi,
tõng b-íc x· héi ho¸ x· héi chñ nghÜa. Trong thùc tÕ nÒn s¶n xuÊt ®i lªn s¶n
7
TiÓu luËn triÕt häc
xuÊt lín x· héi chñ nghÜa trªn c¬ së lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Qóa tr×nh ®ã
®-îc thùc hiÖn kh«ng ph¶i b»ng sù t-íc ®o¹t, gß Ðp theo chñ nghÜa h×nh thøc
nh- tr-íc ®©y mµ ®-îc thÓ hiÖn tõng b-íc th«ng qua hçn hîp c¸c h×nh thøc së
h÷u nh- c«ng ty cæ phÇn, chñ nghÜa t- b¶n nhµ n-íc, c¸c h×nh thøc hîp t¸c x·...
®Ó dÇn h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh doanh lín, trong ®ã c¸c ®¬n vÞ quèc doanh
lµ nßng cèt. Tøc lµ chóng ta chØ bá qua nh÷ng g× mµ x· héi míi cã thÓ thay thÕ
vµo nh÷ng quan hÖ x· héi cò ®em laÞ hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao h¬n. Chóng ta
kh«ng chñ tr-¬ng g¹t bá c¸i cò ®Ó cã c¸i míi mµ thùc hiÖn chuyÓn ho¸ c¸i cò
thµnh c¸i m¬Ý.
+ Muèn lµm ®-îc nh- trªn ta ph¶i ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa kinh tÕ
nh- s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá vµ hÖ thèng quy luËt kinh tÕ t- b¶n chñ nghÜa th× nhµ
n-íc ph¶i sö dông tæng thÓ c¸c biÖn ph¸p kinh tÕ, hµnh chÝnh vµ gi¸o dôc trong
®ã c¸c biÖn ph¸p kinh tÕ cã vai trß quan träng nhÊt nh»m tõng b-íc x· héi ho¸
nÒn s¶n xuÊt víi nh÷ng h×nh thøc vµ b-íc ®i thÝch hîp theo h-íng: kinh tÕ quèc
doanh ®-îc cñng cè vµ ph¸t triÓn ë nh÷ng vÞ trÝ nßng cèt. Kinh tÕ tËp thÓ d-íi
h×nh thøc thu hót phÇn lín nh÷ng ng-êi s¶n xuÊt nhá trong c¸c ngµnh nghÒ, c¸c
h×nh thøc xÝ nghiÖp, c«ng ty cæ phÇn ph¸t triÓn m¹nh. Kinh tÕ t- nh©n vµ gia
®×nh ph¸t huy ®-îc mäi tiÒm n¨ng, c¸c tËp ®oµn kinh doanh lín cã søc chi phèi
trong nÒn kinh tÕ ®-îc h×nh thµnh.
+ V× c¬ cÊu vµ quy luËt phæ biÕn t¸c ®éng trong mäi h×nh th¸i kinh tÕ - x·
héi ®-îc biÓu hiÖn theo nh÷ng kiÓu riªng biÖt trong mçi h×nh th¸i kinh tÕ - x·
héi cô thÓ ( céng s¶n nguyªn thñy, chiÕm h÷u n« lÖ, phong kiÕn, t- b¶n chñ
nghÜa vµ céng s¶n chñ nghÜa). ë mçi h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cô thÓ nh÷ng
quy luËt phæ biªn ®ã l¹i thÓ hiÖn theo nh÷ng h×nh thøc ®Æc thï th× ë nh÷ng n-íc
kh¸c nhau. §iÒu ®ã cho phÐp chóng ta cã thÓ vËn dông nh÷ng quy luËt phæ biÕn
®Ó nghiªn cøu mét h×nh th¸i kinh tÕ x· héi cô thÓ.
2. Sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc
l-îng s¶n xuÊt .
8
TiÓu luËn triÕt häc
+ Tr¶i qua qu¸ tr×nh lÞch sö th× lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lµ
hai mÆt cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt, chóng tån t¹i kh«ng t¸ch rêi nhau mµ t¸c
®éng biÖn chøng lÉn nhau h×nh thµnh quy luËt x· héi phæ biÕn cña toµn bé lÞch
sö loµi ng-êi, quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh
®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Quy luËt v¹ch râ tÝnh chÊt phô thuéc kh¸ch quan cña
quan hÖ s¶n xuÊt vµo sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt. §Õn l-ît m×nh quan hÖ
s¶n xuÊt t¸c ®éng trë l¹i ®èi víi lùc l-îng s¶n xuÊt .
+ TÝnh chÊt cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ kh¸i niÖm ®-îc ¨ng-ghen sö dông
®Ó ph©n tÝch lùc l-îng s¶n xuÊt trong c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt kh¸c nhau.
Khi nÒn s¶n xuÊt ®-îc thùc hiÖn víi nh÷ng c«ng cô ë tr×nh ®é thñ c«ng,
lùc l-îng s¶n xuÊt chñ yÕu lµ mang tÝnh chÊt c¸ nh©n. Khi s¶n xuÊt ®¹t tíi tr×nh
®é c¬ khÝ ho¸, lùc l-îng s¶n xuÊt ®ßi hái ph¶i ®-îc vËn ®éng trong sù hîp t¸c x·
héi réng r·i trªn c¬ së chuyªn m«n ho¸. TÝnh chÊt tù cÊp tù tóc, c« lËp cña nÒn
s¶n xuÊt nhá lóc ®ã ph¶i ®-îc thay thÕ bëi tÝnh chÊt x· héi ho¸.
Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt trong tõng giai ®o¹n lÞch sö loµi ng-êi thÓ
hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña con ng-êi trong giai ®o¹n lÞch sö ®ã. Kh¸i
niÖm tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt nãi lªn kh¶ n¨ng cña con ng-êi th«ng qua
viÖc sö dông c«ng cô lao ®éng thùc hiÖn qu¸ tr×nh c¶i biÕn giíi tù nhiªn nh»m
®¶m b¶o cho sù sinh tån vµ ph¸t triÓn cña m×nh.
Tr×nh ®é lùc l-îng s¶n xuÊt thÓ hiÖn ë :
- Tr×nh ®é cña c«ng cô lao ®éng.
- Tr×nh ®é tæ chøc lao ®éng x· héi .
- Tr×nh ®é øng dông khoa häc vµo s¶n xuÊt.
- Kinh nghiÖm vµ kü n¨ng lao ®éng cña con ng-êi.
- Tr×nh ®é ph©n c«ng lao ®éng.
Quan hÖ s¶n xuÊt ®-îc h×nh thµnh biÕn ®æi, ph¸t triÓn ®-îc quyÕt ®Þnh bëi
lùc l-îng s¶n xuÊt.
9
TiÓu luËn triÕt häc
- Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng víi sù biÕn ®æi vµ ph¸t triÓn cña c«ng cô
lao ®éng th× kinh nghiÖm s¶n xuÊt, kü n¨ng s¶n xuÊt, kiÕn thøc khoa häc cña con
ng-êi còng tiÕn bé. Lùc l-îng s¶n xuÊt trë thµnh yÕu tè ho¹t ®éng nhÊt, c¸ch
m¹ng nhÊt. Cßn quan hÖ s¶n xuÊt lµ yÕu tè t-¬ng ®èi æn ®Þnh, cã khuynh h-íng
l¹c hËu h¬n sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Lùc l-îng s¶n xuÊt lµ néi dung
cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt cßn quan hÖ s¶n xuÊt lµ h×nh thøc sh cña nã. Trong
mèi quan hÖ gi÷a néi dung vµ h×nh thøc th× néi dung quyÕt ®Þnh h×nh thøc, h×nh
thøc phô thuéc vµo néi dung, néi dung thay ®æi tr-íc, sau ®ã h×nh thøc míi biÕn
®æi theo.
- Cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt còng
h×nh thµnh vµ biÕn ®æi cho phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n
xuÊt. Sù phï hîp ®ã lµ ®éng lùc lµm cho lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn m¹nh mÏ.
Nh-ng lùc l-îng s¶n xuÊt th-êng ph¸t triÓn nhanh, cßn quan hÖ s¶n xuÊt cã xu
h-íng t-¬ng ®èi æn ®Þnh. Khi lùc l-îng s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn lªn mét tr×nh ®é
míi, quan hÖ s¶n xuÊt kh«ng cßn phï hîp víi nã n÷a, sÏ trë thµnh ch-íng ng¹i
®èi víi sù ph¸t triÓn cña nã, sÏ n¶y sinh mÉu thuÉn gay g¾t gi÷a hai mÆt cña
ph-¬ng thøc s¶n xuÊt. Sù ph¸t triÓn kh¸ch quan ®ã tÊt yÕu dÉn ®Õn viÖc xo¸ bá
quan hÖ s¶n xuÊt cò, thay thÕ b»ng mét kiÓu quan hÖ s¶n xuÊt míi phï hîp víi
tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é míi cña lùc l-îng s¶n xuÊt, më ®-êng cho lùc l-îng s¶n
xuÊt ph¸t triÓn.
- Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é
cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi
ng-êi.Sù t¸c ®éng cña nã trong lÞch sö lµm cho x· héi chuyÓn tõ h×nh th¸i kinh
tÕ- x· héi thÊp lªn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi kh¸c cao h¬n.
+ Sù t¸c ®éng trë l¹i cña quan hÖ s¶n xuÊt ®èi víi lùc l-îng s¶n xuÊt :
- Sù h×nh thµnh, biÕn ®æi , ph¸t triÓn cña quan hÖ s¶n xuÊt phô thuéc vµo
tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Nh-ng quan hÖ s¶n xuÊt lµ h×nh thøc
x· héi mµ lùc l-îng s¶n xuÊt dùa vµo ®ã ®Ó ph¸t triÓn, nã t¸c ®éng trë l¹i ®èi víi
10
TiÓu luËn triÕt häc
lùc l-îng s¶n xuÊt, cã thÓ thóc ®Èy hoÆc k×m h·m sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n
xuÊt.
- Quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n
xuÊt trë thµnh ®éng lôc c¬ b¶n thóc ®Èy, më ®-êng cho lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t
triÓn. Ng-îc l¹i quan hÖ s¶n xuÊt lçi thêi kh«ng cßn phï hîp víi tÝnh chÊt vµ
tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt, béc lé m©u thuÉn gay g¾t víi lùc l-îng s¶n xuÊt
th× trë thµnh " xiÒng xÝch trãi buéc" k×m h·m sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n
xuÊt. Song nã chØ lµ t¹m thêi, theo tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan, cuèi cïng nã sÏ bÞ
thay thÕ b»ng kiÓu quan hÖ s¶n xuÊt míi phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña
l-îng s¶n xuÊt .
- Së dÜ quan hÖ s¶n xuÊt cã thÓ t¸c ®éng m¹nh mÏ trë l¹i ®èi víi lùc l-îng
s¶n xuÊt ( thóc ®Èy hoÆc k×m h·m ) v× nã quy ®Þnh môc ®Ých cña s¶n xuÊt, quy
®Þnh tæ chøc hÖ thèng qu¶n lý s¶n xuÊt vµ qu¶n lý x· héi; quy ®Þnh ph-¬ng thøc
ph©n phèi vµ phÇn cña c¶i Ýt nhiÒu mµ ng-êi lao ®éng ®-îc h-ëng . Mçi kiÓu
quan hÖ s¶n xuÊt lµ mét hÖ thèng chØnh thÓ h÷u c¬ gåm c¶ ba mÆt : quan hÖ së h÷u,
quan hÖ qu¶n lý vµ quan hÖ ph©n phèi. ChØ trong chØnh thÓ ®ã quan hÖ s¶n xuÊt míi
trë thµnh ®éng lùc thóc ®Èy con ng-êi hµnh ®éng nh»m ph¸t triÓn s¶n xuÊt.
+ Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña
lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt chung nhÊt cña sù ph¸t triÓn x· héi. Quy luËt nµy ®-a
loµi ng-êi tr¶i qua c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt: c«ng x· nguyªn thuû, chiÕm h÷u n«
lÖ, phong kiÕn, t- b¶n chñ nghÜa vµ ph-¬ng thøc céng s¶n t-¬ng lai.
+ Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é
cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt vËn ®éng, ph¸t triÓn cña x· héi qua sù thay
thÕ kÕ tiÕp nhau tõ thÊp lªn cao cña c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt.
- Sù khñng ho¶ng vµ sôp ®æ cña nhiÒu n-íc XHCN hiÖn nay cã nhiÒu
nguyªn nh©n trong ®ã cã nguyªn nh©n c¬ b¶n lµ kh«ng nhËn thøc vµ vËn dông
®óng c¸c quy luËt x· héi, trong ®ã cã nh÷ng quy luËt c¬ b¶n ë trªn.
11
TiÓu luËn triÕt häc
- Tõ lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt nã cã quan hÖ chÆt chÏ g¾n
bã víi nhau, lu«n tån t¹i song song vµ kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau ®-îc. Tõ ®©y nã
sÏ h×nh thµnh nªn tæng thÓ cña nÒn s¶n xuÊt vµ ®êi sèng céng ®ång sÏ h×nh
thµnh nªn kiÕn tróc th-îng tÇng cña x· héi.
3. C¸c h×nh thøc ®æi míi ë ViÖt Nam
+ Muèn x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam th× ph¶i
coi thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi lµ qu¸ tr×nh võa lµm viÖc võa häc tËp võa rót
kinh nghiÖm bëi v× ch-a bao giê cã s½n mét m« h×nh ®Ó c¨n cø vµo ®ã mµ chñ
®éng v¹ch ra mét ch-¬ng tr×nh ®æi míi cô thÓ, chi tiÕt trªn tõng lÜnh vùc.
- Më réng d©n chñ x· héi chñ nghÜa ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n
trong x©y dùng vµ qu¶n lý nhµ n-íc. Ngµy nay chØ cã ph¸t huy søc m¹nh lµm
chñ cña nh©n d©n míi cã thÓ chèng tiªu cùc , chèng suy tho¸i, chèng tham
nhòng cã hiÖu qu¶ nh»m cñng cè §¶ng lµm trong s¹ch bé m¸y nhµ n-íc lµnh
m¹nh ho¸ c¸c quan hÖ x· héi.
- X©y dùng nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn vËn ®éng theo
c¬ chÕ thÞ tr-êng d-íi sù qu¶n lý cña nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ
nghÜa, tõng b-íc kinh tÕ quèc doanh, kinh tÕ tËp thÓ sÏ chiÕm -u thÕ vÒ n¨ng
suÊt chÊt l-îng hiÖu qu¶ qua ®ã gi÷ vÞ trÝ chi phèi.
- TiÕp tôc thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc chuyÓn ®æi c¨n
b¶n toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi tõ sö dông søc lao ®éng thñ c«ng lµ
chÝnh sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ ph-¬ng
tiÖn vµ ph-¬ng ph¸p tiªn tiÕn hiÖn ®¹i t¹o ra n¨ng suÊt lao ®éng x· héi cao .
- X©y dùng mét nÒn kinh tÕ më, héi nhËp víi khu vùc vµ thÕ giíi, h-íng
m¹nh vÒ xuÊt khÈu, ®ång thêi thay thÕ nhËp khÈu b»ng nh÷ng s¶n phÈm trong
n-íc s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶.
- Ph¸t triÓn nÒn gi¸o dôc, ®µo t¹o, n©ng cao tr×nh ®é mäi mÆt,sö dông
nh©n lùc mét c¸ch ®Çy ®ñ, hiÖu qu¶ víi nh÷ng chÝnh s¸ch ®·i ngé tho¶ ®¸ng, t¹o
12
TiÓu luËn triÕt häc
m«i tr-êng m«i tr-êng cho ho¹t ®éng tù do s¸ng t¹o cho mäi s¸ng kiÕn c¸ nh©n,
khai th¸c triÖt ®Ó yÕu tè con ng-êi v× con ng-êi.
+ X©ydùng kiÕn tróc th-îng tÇng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam, §¶ng ®·
kh¼ng ®Þnh lÊy chñ nghÜa M¸c - Lª nin lµ kim chØ nam cho hµnh ®éng vµ nªu cao
t- t-ëng Hå ChÝ Minh. Ta ph¶i x©y dùng hÖ thèng chÝnh trÞ - x· héi chñ nghÜa
mang b¶n chÊt giai cÊp c«ng nh©n, do ®éi tiªn phong cña nã lµ §¶ng céng s¶n
l·nh ®¹o, ®¶m b¶o cho nh©n d©n lµ ng-êi chñ thùc sù cña x· héi. Toµn bé quyÒn
lùc x· héi thuéc vÒ nh©n d©n, thùc hiÖn nÒn d©n chñ x· héi chñ nghÜa, ®¶m b¶o
ph¸t huy mäi kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, tÝnh tÝch cùc chñ ®éng cña cña mäi c¸ nh©n mäi
tÇng líp x· héi trong c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ v¨n ho¸, phôc vô ngµy cµng
tèt h¬n ®êi sèng cña nh©n d©n.
+ C¸c tæ chøc, thiÕt chÕ, c¸c lùc l-îng x· héi tham gia vµo hÖ thèng chÝnh
trÞ x· héi chñ nghÜa cïng c¸c mèi quan hÖ qua l¹i gi-· chóng víi nhau do cïng
mét môc tiªu chung, lîi Ých chung t¹o nªn sù ho¹t ®éng cïng chiÒu phèi hîp
®oµn kÕt vµ hîp t¸c, t¹o thµnh mét lùc l-îng chung h-íng tíi môc tiªu x· héi
chñ nghÜa, ®¶m b¶o quyÒn d©n chñ, quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n trong qu¶n lý
kinh tÕ- x· héi vµ mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng kh¸c.
+ C¸c tæ chøc, bé m¸y t¹o thµnh hÖ thèng chÝnh trÞ x· héi kh«ng tån t¹i
nh- mét môc ®Ých tù th©n mµ v× phôc vô con ng-êi, thùc hiÖn cho ®-îc lîi Ých vµ
quyÒn lùc cña nh©n d©n lao ®éng .
+ Kh¸i qu¸t l¹i , x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi chñ nghÜa ë n-íc ta
lµ x©ydùng mét hÖ thèng quan hÖ x· héi theo yªu cÇu ph¸t triÓn kh«ng ngõng
cña lùc l-îng s¶n xuÊt hiÖn ®¹i. X©y dùng mét hÖ thèng chÝnh trÞ lfam chñ cña
nh©n d©n lao ®éng ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tÊt c¶ tõ con ng-êi vµ v× con ng-êi.
+ TÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò trªn ®Òu cã ý nghÜa quan träng ®Ó x©y dùng h×nh th¸i
kinh tÕ- x· héi ë n-íc ta. Tõ lùc l-îng s¶n xuÊt ®Õn quan hÖ s¶n xuÊt, kiÕn tróc
th-îng tÇng ...®Òu cã h-íng ph¸t triÓn riªng cña nã víi quy m« vµ kÕt qu¶ thu
®-îc sao cho tèt nhÊt ®Ó ®-a nÒn kinh tÕ n-íc ta ngµy mét ph¸t triÓn x©y dùng
n-íc ta thµnh mét n-íc c«ng nghiÖp cã c¬ së vËt chÊt kü thuËt hiÖn ®¹i, c¬ cÊu
13
TiÓu luËn triÕt häc
kinh tÕ hîp lý, quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn bé, phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc
l-îng s¶n xuÊt, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cao, quèc phßng, an ninh v÷ng
ch¾c, d©n giµu n-íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh.
14
TiÓu luËn triÕt häc
KÕt luËn
Häc thuyÕt h×nh th¸i kinh tÕ x· héi lµ nÒn t¶ng chÝnh cña mäi quèc gia
trªn thÕ giíi v× nã chÝnh lµ nÒn t¶ng kinh tÕ - x· héi cña mäi n-íc, mµ trong ®ã
nh÷ng yÕu tè ®Ó h×nh thµnh nªn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi bao gåm lùc l-îng s¶n
xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt, kiÕn tróc th-îng tÇng, sinh ho¹t, v¨n ho¸ x· héi ... lµ
nh©n tè chÝnh cña h×nh th¸i kinh tÕ x· héi .
Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt thÓ hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña
loµi ng-êi cña n¨ng lùc thùc tiÔn cña con ng-êi. Lùc l-îng s¶n xuÊt lµm ra t-
liÖu s¶n xuÊt cho x· héi, tõ lùc l-îng s¶n xuÊt nµy sÏ n¶y sinh ra quan hÖ s¶n
xuÊt lµ quan lÖ gi÷a ng-êi vµ ng-êi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, vµ còng thuéc lÜnh
vùc ®êi sèng vËt chÊt cña x· héi, t- liÖu lao ®éng lµ x-¬ng cèt b¾p thÞt cña s¶n
xuÊt, trong qu¸ tr×nh lao ®éng th× c«ng cô lao ®éng lu«n ®-îc c¶i tiÕn. Trong c¸c
quy luËt kh¸ch quan chi phèi sù vËn ®éng ph¸t triÓn cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ-
x· héi th× quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é
cña lùc l-îng s¶n xuÊt cã vai trß quyÕt ®Þnh nhÊt. Tõ lùc l-îng s¶n xuÊt sÏ h×nh
thµnh nªn mét tæng thÓ ®ã lµ kiÕn tróc th-îng tÇng bao gåm toµn bé nh÷ng quan
®iÓm t- t-ëng x· héi, nh÷ng thiÕt chÕ t-¬ng øng vµ nh÷ng quan hÖ néi t¹i cña
th-îng tÇng h×nh thµnh trªn mét c¬ së h¹ tÇng nhÊt ®Þnh vµ ®Òu cã ®Æc ®iÓm
riªng, cã quy luËt ph¸t triÓn riªng nh-ng kh«ng tån t¹i t¸c rêi nhau mµ liªn hÖ
t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau vµ n¶y sinh trªn c¬ së h¹ tÇng, ph¶n ¸nh c¬ së h¹ tÇng.
VËy x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ x· héi ë ViÖt Nam th× nhÊt thiÕt c¸c yÕu
tè lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt vµ kiÕn tróc th-îng tÇng, sinh ho¹t, v¨n
ho¸ ... kh«ng thÓ thiÕu mét yÕu tè nµo ®-îc mµ nã ph¶i g¾n bã, liªn kÕt cïng
nhau trªn con ®-êng ph¸t triÓn cña ®Êt n-íc.BiÕt t×m ra nh÷ng ph-¬ng ph¸p cã
hiÖu qu¶ phï hîp víi ®Êt n-íc nh- x©y dùng nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ nhiÒu thµnh
phÇn, x©y dùng hÖ thèng chÝnh trÞ theo nguyªn t¾c nh©n d©n lao ®éng, më réng
giao l-u quèc tÕ... sÏ lµm cho h×nh th¸i kinh tÕ n-íc ta ph¸t triÓn h¬n. ChÝnh
nh÷ng ®iÒu ®ã sÏ cã ý nghÜa rÊt tèt ®èi víi c¸c mÆt trong tæng thÓ h×nh th¸i kinh
tÕ x· héi cña n-íc ta. Nã sÏ thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ lùc l-îng lao ®éng sÏ cã
viÖc lµm vµ kh«ng bÞ d- thõa, ®êi sèng v¨n minh lÞch sù, thu nhËp quèc d©n t¨ng
th× tæng thÓ h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cña n-íc ta sÏ ph¸t triÓn, nã sÏ thóc ®Èy
nÒn kinh tÕ cña n-íc ta ®i lªn. Muèn vËy n-íc ta ph¶i thùc hiÖn tèt ®-ênglèi ®æi
míi toµn diÖn mµ §¶ng ®· ®Ò ra.
15
TiÓu luËn triÕt häc
tµi liÖu tham kh¶o
1. Gi¸o tr×nh triÕt häc M¸c - Lª nin
( NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi)
2. TriÕt häc M¸c - Lª nin
( NXB gi¸o dôc)
3.Tµi liÖu häc tËp LÝ luËn chÝnh trÞ phæ th«ng tËp II
( NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi)
4. V¨n kiÖn §¹i h«Þ ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VII
(NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi)
5. V¨n kiÖn §¹i h«Þ ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII
(NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi).
6.V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø b¶y Ban chÊp hµnh Trung -¬ng
(Kho¸ VII), Hµ Néi , 1994
16
Bạn đang xem tài liệu "Tiểu luận Học thuyết hình thái kinh tế xã hội và vận dụng vào việc phát triển lực lượng sản xuất ở nước ta", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
tieu_luan_hoc_thuyet_hinh_thai_kinh_te_xa_hoi_va_van_dung_va.doc

