Tiểu luận Học thuyết hình thái kinh tế xã hội và vận dụng vào việc phát triển lực lượng sản xuất ở nước ta

TiÓu luËn triÕt häc  
PhÇn I: më ®Çu  
Lý luËn, h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ lý luËn c¬ b¶n cña chñ nghÜa duy vËt  
lÞch sö do C. M¸c x©y dùng lªn. Nã cã vÞ trÝ quan träng trong triÕt häc M¸c. Lý  
luËn ®ã ®· ®-îc thõa nhËn Lý luËn khoa häc vµ lµ ph-¬ng ph¸p luËn c¬ b¶n  
trong viÖc nghiªn cøu lÜnh vùc x· héi. Nhê cã lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi,  
lÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö loµi ng-êi, M¸c ®· chØ râ nguån gèc, ®éng lùc bªn  
trong, néi t¹i cña sù ph¸t triÓn x· héi, chØ râ ®-îc b¶n chÊt cña tõng chÕ ®é x·  
héi. Lý luËn ®ã gióp chóng ta nghiªn cøu mét c¸ch ®øng ®¾n vµ khoa häc sù vËn  
hµnh cña x· héi trong giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh còng nh- tiÕn tr×nh vËn ®éng  
lÞch sö nèi chung cña x· héi loµi ng-êi  
Song, ngµy nay. §øng tr-íc sù sôp ®æ cña c¸c n-íc x· héi chñ nghÜa §«ng  
¢u, lý luËn ®ã ®ang ®-îc phª ph¸n tõ nhiÒu phÝa. Sù phª ph¸n ®ã kh«ng ph¶i tõ  
phÝa kÎ thï cña chñ nghÜa M¸c mµ cßn c¶ mét sè ng-êi ®· tõng ®i theo chñ  
nghÜa M¸c. Hä cho r»ng lý luËn, h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cña chñ nghÜa M¸c ®·  
lçi thêi trong thêi ®¹i ngµy nay. Ph¶i thay thÕ nã b»ng mét lý luËn kh¸c, ch¼ng  
h¹n nh- lý luËn vÒ c¸c nÒn v¨n minh. ChÝnh v× vËy lµm râ thùc chÊt lý luËn h×nh  
th¸i kinh tÕ - x· héi, gi¸ trÞ khoa häc vµ tÝnh thêi ®¹i cña nã ®ang lµ mét ®ßi hái  
cÊp thiÕt .  
VÒ thùc tiÔn, ViÖt Nam ®ang tiÕn hµnh c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n-íc theo  
®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa. C«ng cuéc ®ã ®ang ®Æt ra hµng lo¹t vÊn ®Ò ®ßi hái  
c¸c nhµ khoa häc trªn c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau ph¶i tËp chung nghiªn cøu gi¶i  
quyÕt. Trªn c¬ së lµm râ gi¸ trÞ khoa häc cña lý luËn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ,  
viÖc vËn dông lý luËn ®ã vµo viÖc ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt ë n-íc taChÝnh v×  
nh÷ng lý do trªn viÖc nghiªn cøu ®Ò tµi: “Häc thuyÕt h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi  
vµ vËn dông vµo viÖc ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt ë n-íc ta” cã ý nghÜa thiÕt  
thùc c¶ vÒ lý luËn vµ thùc tiÔn.  
1
TiÓu luËn triÕt häc  
Néi dung  
I. Häc thuyÕt vÒ h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi  
1. H×nh th¸i kinh tÕ - x· héi  
+ H×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ mét ph¹m trï cña chñ nghÜa duy vËt lÞch sö  
dïng ®Ó chØ x· héi ë tõng giai ®o¹n lÞch sö nhÊt ®Þnh, víi mét kiÓu quan hÖ s¶n  
xuÊt ®Æc tr-ng cho x· héi ®ã phï hîp víi mét tr×nh ®é nhÊt ®Þnh cña lùc l-îng  
s¶n xuÊt vµ víi mét kiÕn tróc th-îng tÇng t-¬ng øng ®-îc x©y dùng trªn quan hÖ  
s¶n xuÊt Êy. Víi tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn lÞch sö nhÊt ®Þnh th× ë nh÷ng giai ®o¹n  
®ã sÏ tån t¹i c¸c mÆt ®èi lËp, c¸c quan hÖ s¶n xuÊt, lùc l-îng s¶n xuÊt, lùc l-îng  
lao ®éng sinh ho¹t kh¸c nhau víi phong tôc tËp qu¸n cña c¸c n-íc trªn thÕ giíi  
còng kh¸c nhau. Tr×nh ®é ph¸t triÓn kh¸c nhau, mçi n-íc cã mét nÒn s¶n xuÊt,  
nÒn kinh tÕ kh¸c nhau. Nh-ng cuèi cïng th× ®ã sÏ lµ mét kiÕn tróc th-îng tÇng  
®-îc h×nh thµnh trong h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ®ã nã còng cã nh÷ng kÕt cÊu vµ  
chøc n¨ng cïng c¸c yÕu tè cÊu thµnh h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi.  
+ X· héi kh«ng ph¶i lµ tæng hîp cña nh÷ng hiÖn t-îng sù kiÖn rêi r¹c,  
nh÷ng c¸ nh©n riªng lÎ mµ x· héi lµ mét chÝnh thÓ toµn vÑn cã c¬ cÊu phøc t¹p,  
trong ®ã cã nh÷ng mÆt c¬ b¶n nhÊt lµ lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt vµ  
kiÕn tróc th-îng tÇng. Mçi mÆt ®ã cã vai trß nhÊt ®Þnh vµ t¸c ®éng ®Õn c¸c mÆt  
kh¸c t¹o nªn sù vËn ®éng cña x· héi. ChÝnh tÝnh toµn vÑn ®ã ®-îc ph¶n ¸nh b»ng  
tæng thÓ c¸c mÆt cña h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi.  
+ Tæng thÓ h×nh th¸i kinh tÕ x· héi bao gåm nhiÒu mÆt, mçi mÆt l¹i cã  
nh÷ng thÕ m¹nh riªng lÎ vµ ph¶i dùa vµo nh÷ng thÕ m¹nh ®ã ®Ó nghiªn cøu, t×m  
tßi vµ ph¸t triÓn m¹nh mÏ h¬n n÷a.  
2. Vai trß cña lùc l-îng s¶n xuÊt  
LÞch sö ph¸t triÓn cña x· héi loµi ng-êi tõ khi h×nh thµnh ®Õn nay ®· tr¶i  
qua c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cao thÊp kh¸c nhau, t-¬ng øng víi mçi giai ®o¹n ®ã  
lµ mét h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cô thÓ, sù vËn ®éng vµ thay thÕ lÉn nhau cña c¸c  
2
TiÓu luËn triÕt häc  
h×nh th¸i kinh tÕ x· héi trong lÞch sö lµ do c¸c qui luËt kh¸ch quan chi phèi ®Æc  
biÖt lµ bÞ chi phèi bëi qui luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt  
vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Do ®ã C.M¸c viÕt “T«i coi sù ph¸t triÓn cña  
nh÷ng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi lµ mét qu¸ tr×nh lÞch sö tù nhiªn.  
Trong ®êi sèng hµng ngµy nh÷ng ®iÒu tÊt yÕu mµ x· héi nµo còng cÇn cã  
®ã lµ s¶n xuÊt vËt chÊt, s¶n xuÊt vËt chÊt cã vai trß rÊt lín trong cuéc sèng con  
ng-êi, nã lµ qu¸ tr×nh con ng-êi sö dông c«ng cô lao ®éng t¸c ®éng vµo tù nhiªn,  
c¶i biªn c¸c d¹ng vËt chÊt cña tù nhiªn ®Ó t¹o ra cña c¶i vËt chÊt cho ®êi sèng x·  
héi. §ã lµ qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cã môc ®Ých, nh»m c¶i biÕn nh÷ng vËt liÖu tù  
nhiªn lµm cho nã thÝch hîp víi nhu cÇu cña con ng-êi, s¶n xuÊt vËt chÊt thùc  
hiÖn trong qu¸ tr×nh lao ®éng, chÝnh trong qu¸ tr×nh lao ®éng mµ mçi ng-êi ph¶i  
liªn kÕt víi nhau ®Ó lµm vµ mäi ng-êi lµm lµ lùc l-îng s¶n xuÊt sinh ra tõ ®©y.  
Quan hÖ s¶n xuÊt còng sinh ra khi mäi ng-êi dùa vµo nhau ®Ó lµm ra cña c¶i vËt  
chÊt. C¸c nhµ triÕt häc cña x· héi duy t©m gi¶i thÝch nguyªn nh©n, ®éng lùc ph¸t  
triÓn cña x· héi tõ ý thøc t- t-ëng cña con ng-êi hay tõ mét lùc l-îng siªu tù  
nhiªn nµo ®ã. Ngµy nay nhiÒu nhµ x· héi häc t- s¶n gi¶i thÝch sù ph¸t triÓn cña  
x· héi theo quan ®iÓm kü thuËt. Hä kh«ng nãi ®Õn c¸c quan hÖ kinh tÕ - x· héi,  
nguån gèc s¶n sinh vµ thay thÕ c¸c chÕ ®é x· héi kh¸c nhau tronglÞch sö .  
+ ¨ng - ghen viÕt: M¸c lµ ng-êi ®Çu tiªn “ ®· ph¸t hiÖn ra quy luËt ph¸t  
triÓn cña lÞch sö loµi ng-êi", nghÜa lµ t×m ra c¸c sù thËt gi¶n ®¬n lµ tr-íc hÕt con  
ng-êi cÇn ph¶i ¨n uèng , ë vµ mÆc, tr-íc khi cã thÓ lo ®Õn chuyÖn chÝnh trÞ khoa  
häc, t«n gi¸o .  
+ Con ng-êi ph¶i s¶n xuÊt cña c¶i vËt chÊt, ®ã lµ yªu cÇu kh¸ch quan cña  
sù sinh tån x· héi . X· héi kh«ng thÓ tho¶ m·n nhu cÇu cña m×nh b»ng nh÷ng c¸i  
®· cã s½n trong tù nhiªn, ®Ó duy tr× vµ ngµy cµng n©ng cao ®êi sèng cña m×nh  
con ng-êi ph¶i tiÕn hµnh s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt. “ NÕu kh«ng cã s¶n xuÊt  
th× x· héi sÏ diÖt vong. V× thÕ, s¶n xuÊt s¶n xuÊt cña c¶i vËt chÊt lµ mét ®iÒu kiÖn  
c¬ b¶n cña mäi x· héi, lµ mét hµnh ®éng lÞch sö mµ hiÖn nay còng nh- ngµn  
3
TiÓu luËn triÕt häc  
n¨m tr-íc ®©y ng-êi ta vÉn ph¶i tiÕn hµnh tõng ngµy, tõng giê cèt ®Ó duy tr×  
cuéc sèng cña con ng-êi.  
+ §Ó s¶n xuÊt ra cña c¶i vËt chÊt th× ph¶i cÇn ®Õn lùc l-îng s¶n xuÊt v×  
s¶n xuÊt vËt chÊt kh«ng nh÷ng lµ c¬ së cho sù sinh tån cña x· héi , mµ cßn lµ c¬  
së ®Ó h×nh thµnh nªn tÊt c¶ c¸c h×nh thøc quan hÖ x· héi kh¸c. Dï bÊt cø mét hÖ  
thèng vËt chÊt nµo còng ®Òu cã nh÷ng kiÓu quan hÖ nhÊt ®Þnh gi÷a c¸c yÕu tè  
cÊu thµnh nã. Trong ®êi sèng x· héi , tÊt c¶ c¸c quan hÖ x· héi vÒ nhµ n-íc,  
chÝnh trÞ,ph¸p quyÒn, ®¹o ®øc, nghÖ thuËt ... ®Òu h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn trªn c¬  
së s¶n xuÊt. Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nhÊt ®Þnh con ng-êi ®ång thêi s¶n xuÊt vµ  
t¸i s¶n xuÊt ra nh÷ng quan hÖ x· héi cña m×nh.  
+ Muèn s¶n xuÊt ra cña caØ vËt chÊt th× nã còng cã nh÷ng nh©n tè tÊt yÕu  
cña s¶n xuÊt vµ ®êi sèng : X· héi lµ mét hÖ thèng tù ®iÒu khiÓn b»ng nh÷ng quy  
luËt ®Æc thï cña m×nh, song ®iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ x· héi ph¸t triÓn mét  
c¸ch biÖt lËp víi tù nhiªn. Bëi v× tù nhiªn lµ m«i tr-êng sèng cña con ng-êi hîp  
thµnh x· héi vµ x· héi trong ®ã cã con ng-êi lµ s¶n phÈm ph¸t triÓn tù nhiªn.  
Gi÷a x· héi vµ tù nhiªn th-êng xuyªn diÔn ra sù trao ®æi vËt chÊt. Sù trao ®æi ®ã  
nh- M¸c ®· chØ râ - ®-îc thùc hiÖn trong qu¸ tr×nh lao ®éng s¶n xuÊt. §iÒu kiÖn  
tù nhiªn lµ yÕu tè th-êng xuyªn tÊt yÕu cña sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi  
nh-ng kh«ng gi÷ vai trß quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña x· héi.  
+ Vai trß cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn tr-íc hÕt ®-îc thÓ hiÖn ë chç: Tõ trong  
thÕ giíi thùc vËt vµ ®éng vËt con ng-êi khai th¸c nh÷ng t- liÖu dinh d-ìng ®Ó  
chÕ biÕn ra t- liÖu tiªu dïng; tµi nguyªn kho¸ng s¶n tù nhiªn, con ng-êi chÕ t¹o  
ra t- liÖu s¶n xuÊt; tõ nguån n¨ng l-îng tù nhiªn con ng-êi sö dông vµo qu¸  
tr×nh s¶n xuÊt nh-: søc giã, søc n-íc, søc h¬i n-íc, ®iÖn, n¨ng l-îng cña qu¸  
tr×nh ho¸ häc vµ c¸c qu¸ tr×nh bªn trong nguyªn tö... ë tr×nh ®é kh¸c nhau cña  
x· héi møc ®é ¶nh h-ëng cña tù nhiªn ®èi víi x· héi còng kh¸c nhau.  
- §iÒu kiÖn tù nhiªn ¶nh h-ëng ®Õn viÖc tæ chøc ph©n c«ng lao ®éng vµ  
ph©n bè lùc l-îng s¶n xuÊt, nhiÒu ngµnh nghÒ ®-îc h×nh thµnh tõ nh÷ng ®iÒu  
kiÖn tù nhiªn nh- c«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, ng- nghiÖp, c¸c ngµnh khai th¸c... tù  
4
TiÓu luËn triÕt häc  
nhiªn phong phó lµ d¹ng c¬ së tù nhiªn cña viÖc ph©n c«ng lao ®éng trong x·  
héi: tù nhiªn t¸c ®éng vµo x· héi hoµn toµn mang tÝnh chÊt tù ph¸t, cßn x· héi  
t¸c ®éng vµo tù nhiªn lµ sù t¸c ®éng cã ý thøc cña con ng-êi.  
+ Sù t¸c ®éng cña con ng-êi vµo tù nhiªn nh- thÕ nµo lµ tuú thuéc vµ tr×nh  
®é ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt vµ vµo chÕ ®é x· héi. Lùc l-îng s¶n xuÊt  
quyÕt ®Þnh c¸ch thøc vµ tr×nh ®é chinh phôc cña con ng-êi.  
+ Qóa tr×nh ph¸t triÓn lÞch sö tù nhiªn cña x· héi cã nguån gèc s©u xa ë sù  
ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Lùc l-îng s¶n xuÊt bao giê còng b¾t ®Çu tõ  
d©n sè, muèn cã lùc l-îng s¶n xuÊt th× tÊt nhiªn ph¶i cã d©n sè, d©n sè ®«ng th×  
lùc l-îng s¶n xuÊt lín m¹nh. Nh-ng d©n sè lµm sao ph¶i phï hîp víi ®Êt n-íc,  
kh«ng qu¸ ®«ng, qu¸ Ýt mµ ph¶i võa ®ñ th× viÖc lµm míi ®¸p øng ®ñ víi lùc  
l-îng s¶n xuÊt ... cßn nÕu thiÕu viÖc lµm th× lùc l-îng s¶n xuÊt sÏ thõa. VËy  
muèn lùc l-îng s¶n xuÊt ®ñ phï hîp víi ®Êt n-íc th× ph¶i k×m h·m d©n sè ph¸t  
triÓn víi nh÷ng n-íc ®«ng d©n vµ khuyÕn khÝch sinh ®Î d©n sè víi nh÷ng n-íc  
cã d©n sè Ýt. V× lùc l-îng s¶n xuÊt lµ nh©n tè chÝnh cña h×nh th¸i kinh tÕ x· héi .  
+ Nh÷ng lùc l-îng s¶n xuÊt ®-îc t¹o ra b»ng n¨ng lùc thùc tiÔn cña con  
ng-êi, song kh«ng ph¶i con ng-êi lµm ra theo ý muèn chñ quan. B¶n th©n  
n¨ng lùc thùc tiÔn cña con ng-êi còng bÞ quy ®Þnh bëi nhiÒu ®iÒu kiÖn kh¸ch  
quan nhÊt ®Þnh. Ng-êi ta lµm ra lùc l-îng s¶n xuÊt cña m×nh dùa trªn nh÷ng  
lùc l-îng s¶n xuÊt ®· ®¹t ®-îc trong mäi h×nh th¸i kinh tÕ- x· héi ®· cã s½n do  
thÕ hÖ tr-íc t¹o ra. Lùc l-îng s¶n xuÊt biÓu hiÖn quan hÖ gi÷a ng-êi víi giíi tù  
nhiªn. Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt thÓ hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña  
loµi ng-êi, lùc l-îng s¶n xuÊt bao gåm:  
- T- liÖu s¶n xuÊt do x· héi t¹o ra, tr-íc hÕt lµ c«ng cô lao ®éng .  
- Ng-êi lao ®éng víi kinh nghiÖm s¶n xuÊt, thãi quen lao ®éng, biÕt sö  
dông t- liÖu s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra cña c¶i vËt chÊt.  
+ §èi t-îng lao ®éng kh«ng ph¶i lµ toµn bé giíi tù nhiªn mµ chØ cã bé  
phËn cña giíi tù nhiªn ®-îc ®-a vµo s¶n xuÊt , ®-îc con ng-êi sö dông míi lµ  
5
TiÓu luËn triÕt häc  
®èi t-îng lao ®éng trùc tiÕp. Con ng-êi kh«ng chØ t×m trong giíi tù nhiªn nh÷ng  
®èi t-îng lao ®éng cã s½n, mµ cßn s¸ng t¹o ra b¶n th©n ®èi t-îng lao ®éng. Sù  
ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt cã liªn quan víi viÖc ®-a nh÷ng ®èi t-îng ngµy cµng  
míi h¬n vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt.  
+ T- liÖu lao ®éng lµ vËt thÓ hay lµ phøc hîp vËt thÓ mµ con ng-êi ®Æt  
gi÷a m×nh víi ®èi t-îng lao ®éng, chóng dÉn truyÒn tÝch cùc sù t¸c ®éng cña  
con ng-êi vµo ®èi t-îng lao ®éng.  
+ Tr×nh ®é ph¸t triÓn cña t- liÖu lao ®éng chñ yÕu lµ c«ng cô lao ®éng lµ  
th-íc ®o tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña loµi ng-êi, lµ c¬ së x¸c ®Þnh tr×nh ®é  
ph¸t triÓn cña s¶n xuÊt, lµ tiªu chuÈn ®Ó kh¸c nhau gi÷a thêi ®¹i kinh tÕ. §èi víi  
mçi thÕ hÖ míi, nh÷ng t- liÖu lao ®éng do thÕ hÖ tr-íc ®Ó l¹i trë thµnh ®iÓm  
xuÊt ph¸t cña sù ph¸t triÓn t-¬ng lai.  
V× vËy nh÷ng t- liÖu ®ã lµ kÕ tôc cña lÞch sö chÝnh nh÷ng tÝnh chÊt vµ  
tr×nh ®é kü thuËt cña lùc l-îng s¶n xuÊt ®· quy ®Þnh mét c¸ch kh¸ch quan tÝnh  
chÊt vµ tr×nh ®é quan hÖ s¶n xuÊt, do ®ã xÐt ®Õn cïng lùc l-îng s¶n xuÊt quyÕt  
®Þnh qu¸ tr×nh vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña h×nh th¸i kinh tÕ- x· héi nh- mét qu¸  
tr×nh lÞch sö - tù nhiªn .  
+ Ngµy nay cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt hiÖn ®¹i ®· t¹o ra b-íc  
nh¶y vät lín trong lùc l-îng s¶n xuÊt. Khoa häc trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt  
trùc tiÕp. Khoa häc trë thµnh ®iÓm xuÊt ph¸t cho nh÷ng biÕn ®æi to lín trong kü  
thuËt s¶n xuÊt, t¹o ra nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt míi, kÕt hîp khoa häc kü thuËt  
thµnh mét thÓ thèng nhÊt, ®-a ®Õn nh÷ng ph-¬ng ph¸p c«ng nghÖ míi ®em l¹i  
hiÖu qu¶ cao trong s¶n xuÊt. Do khoa häc trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp  
mµ thµnh phÇn ng-êi cÊu thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt còng thay ®æi. Ng-êi lao  
®éng trong lùc l-îng s¶n xuÊt kh«ng chØ bao gåm lao ®éng ch©n tay, mµ bao  
gåm c¶ kü thuËt viªn, kü s- vµ c¸n bé khoa häc phôc vô trùc tiÕp qu¸ tr×nh s¶n  
xuÊt.  
- Trong c¸c quy luËt kh¸ch quan chi phèi sù vËn ®éng, ph¸t triÓn cña c¸c  
h×nh th¸i kinh tÕ x· héi th× quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh  
6
TiÓu luËn triÕt häc  
chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt cã vai trß quyÕt ®Þnh nhÊt. Lùc l-îng s¶n  
xuÊt, mét mÆt lµ ph-¬ng thøc s¶n xuÊt, lµ yÕu tè ®¶m b¶o tÝnh kÕ thõa trong sù  
ph¸t triÓn tiÕn lªn cña x· héi, quy ®Þnh khuynh h-íng ph¸t triÓn tõ thÊp ®Õn cao.  
II. VÊn ®Ò cÇn x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ë ViÖt Nam  
1) VÊn ®Ò x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi ë ViÖt Nam  
+ LÇn ®Çu tiªn trong lÞch sö x· héi häc, häc thuyÕt M¸c - Lª nin vÒ h×nh  
th¸i kinh tÕ - x· héi v¹ch ra nguån gèc ®éng lùc bªn trong cña sù ph¸t triÓn x·  
héi, t×m ra nh÷ng nguyªn nh©n vµ c¬ së cña sù xuÊt hiÖn vµ biÕn ®æi cña nh÷ng  
hiÖn t-îng x· héi, ®Æt c¬ së khoa häc cho x· héi häc, n©ng x· héi häc lªn thµnh  
mét khoa häc thËt sù, chèng l¹i quan ®iÓm duy t©m vÒ lÞch sö , coi x· héi häc lµ  
sù kÕt hîp cã tÝnh chÊt m¸y mãc cña nhiÒu c¸ nh©n vµ gia ®×nh, coi sù vËn ®éng  
ph¸t triÓn cña x· héi lµ do ý chÝ cña nh÷ng nhµ cÇn quyÒn chi phèi. Coi kü thuËt  
lµ c¸i chung quyÕt ®Þnh tÝnh chÊt chÕ ®é x· héi lµ tiªu chuÈn kh¸ch quan ph©n  
biÖt c¸c h×nh th¸i kinh tÕ kinh tÕ - x· héi.  
- N-íc ta qu¸ ®é lªn chñ nghÜa x· héi kh«ng qua giai ®o¹n ph¸t triÓn t-  
b¶n chñ nghÜa , kh«ng cã nghÜa lµ g¹t bá tÊt c¶ quan hÖ sö h÷u c¸ thÓ, t- nh©n  
chØ cßn l¹i chÕ ®é c«ng h÷u vµ tËp thÓ, tr¸i l¹i tÊt c¶ nh÷ng g× thuéc vÒ së h÷u  
t- nh©n gãp phÇn vµo s¶n xuÊt kinh doanh th× chÊp nhËn nã nh- mét bé phËn tù  
nhiªn cña qu¸ tr×nh kinh tÕ x©y dùng chñ nghÜa x· héi, khuyÕn khÝch mäi h×nh  
thøc kinh tÕ ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ n©ng cao cuéc sèng cña nh©n d©n.  
- VËy n-íc ta chän lùa con ®-êng x· héi chñ nghÜa kh«ng qua giai ®äan  
ph¸t triÓn t- b¶n víi ý nghÜa lµ bá qua chÕ ®é t- b¶n chñ nghÜa ®Æc biÖt lµ vÒ mÆt  
chÝnh trÞ cña chÕ ®é ®ã- tøc kh«ng thÓ h×nh thµnh mét hÖ thèng chÝnh trÞ cña giai  
cÊp t- s¶n, trong ®ã ®a sè sèng phô thuéc vµo lîi Ých vµ quyÒn lùc cña thiÓu sè.  
§Ó x©y dùng ph-¬ng thøc s¶n xuÊt x· héi chñ nghÜa, chóng ta chñ tr-¬ng mét  
nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn víi c¬ chÕ thÞ tr-êng cã sù qu¶n lý cña  
nhµ n-íc nh»m ph¸t huy mäi tiÒm n¨ng cña c¸c thµnh phÇn kinh tÕ, ph¸t triÓn  
m¹nh mÏ lùc l-îng s¶n xuÊt ®Ó x©y dùng c¬ së kinh tÕ cña chñ nghÜa x· héi,  
tõng b-íc x· héi ho¸ x· héi chñ nghÜa. Trong thùc tÕ nÒn s¶n xuÊt ®i lªn s¶n  
7
TiÓu luËn triÕt häc  
xuÊt lín x· héi chñ nghÜa trªn c¬ së lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn. Qóa tr×nh ®ã  
®-îc thùc hiÖn kh«ng ph¶i b»ng sù t-íc ®o¹t, gß Ðp theo chñ nghÜa h×nh thøc  
nh- tr-íc ®©y mµ ®-îc thÓ hiÖn tõng b-íc th«ng qua hçn hîp c¸c h×nh thøc së  
h÷u nh- c«ng ty cæ phÇn, chñ nghÜa t- b¶n nhµ n-íc, c¸c h×nh thøc hîp t¸c x·...  
®Ó dÇn h×nh thµnh c¸c tËp ®oµn kinh doanh lín, trong ®ã c¸c ®¬n vÞ quèc doanh  
lµ nßng cèt. Tøc lµ chóng ta chØ bá qua nh÷ng g× mµ x· héi míi cã thÓ thay thÕ  
vµo nh÷ng quan hÖ x· héi cò ®em laÞ hiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi cao h¬n. Chóng ta  
kh«ng chñ tr-¬ng g¹t bá c¸i cò ®Ó cã c¸i míi mµ thùc hiÖn chuyÓn ho¸ c¸i cò  
thµnh c¸i m¬Ý.  
+ Muèn lµm ®-îc nh- trªn ta ph¶i ®Þnh h-íng x· héi chñ nghÜa kinh tÕ  
nh- s¶n xuÊt hµng ho¸ nhá vµ hÖ thèng quy luËt kinh tÕ t- b¶n chñ nghÜa th× nhµ  
n-íc ph¶i sö dông tæng thÓ c¸c biÖn ph¸p kinh tÕ, hµnh chÝnh vµ gi¸o dôc trong  
®ã c¸c biÖn ph¸p kinh tÕ cã vai trß quan träng nhÊt nh»m tõng b-íc x· héi ho¸  
nÒn s¶n xuÊt víi nh÷ng h×nh thøc vµ b-íc ®i thÝch hîp theo h-íng: kinh tÕ quèc  
doanh ®-îc cñng cè vµ ph¸t triÓn ë nh÷ng vÞ trÝ nßng cèt. Kinh tÕ tËp thÓ d-íi  
h×nh thøc thu hót phÇn lín nh÷ng ng-êi s¶n xuÊt nhá trong c¸c ngµnh nghÒ, c¸c  
h×nh thøc xÝ nghiÖp, c«ng ty cæ phÇn ph¸t triÓn m¹nh. Kinh tÕ t- nh©n vµ gia  
®×nh ph¸t huy ®-îc mäi tiÒm n¨ng, c¸c tËp ®oµn kinh doanh lín cã søc chi phèi  
trong nÒn kinh tÕ ®-îc h×nh thµnh.  
+ V× c¬ cÊu vµ quy luËt phæ biÕn t¸c ®éng trong mäi h×nh th¸i kinh tÕ - x·  
héi ®-îc biÓu hiÖn theo nh÷ng kiÓu riªng biÖt trong mçi h×nh th¸i kinh tÕ - x·  
héi cô thÓ ( céng s¶n nguyªn thñy, chiÕm h÷u n« lÖ, phong kiÕn, t- b¶n chñ  
nghÜa vµ céng s¶n chñ nghÜa). ë mçi h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cô thÓ nh÷ng  
quy luËt phæ biªn ®ã l¹i thÓ hiÖn theo nh÷ng h×nh thøc ®Æc thï th× ë nh÷ng n-íc  
kh¸c nhau. §iÒu ®ã cho phÐp chóng ta cã thÓ vËn dông nh÷ng quy luËt phæ biÕn  
®Ó nghiªn cøu mét h×nh th¸i kinh tÕ x· héi cô thÓ.  
2. Sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc  
l-îng s¶n xuÊt .  
8
TiÓu luËn triÕt häc  
+ Tr¶i qua qu¸ tr×nh lÞch sö th× lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt lµ  
hai mÆt cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt, chóng tån t¹i kh«ng t¸ch rêi nhau mµ t¸c  
®éng biÖn chøng lÉn nhau h×nh thµnh quy luËt x· héi phæ biÕn cña toµn bé lÞch  
sö loµi ng-êi, quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh  
®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Quy luËt v¹ch râ tÝnh chÊt phô thuéc kh¸ch quan cña  
quan hÖ s¶n xuÊt vµo sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt. §Õn l-ît m×nh quan hÖ  
s¶n xuÊt t¸c ®éng trë l¹i ®èi víi lùc l-îng s¶n xuÊt .  
+ TÝnh chÊt cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ kh¸i niÖm ®-îc ¨ng-ghen sö dông  
®Ó ph©n tÝch lùc l-îng s¶n xuÊt trong c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt kh¸c nhau.  
Khi nÒn s¶n xuÊt ®-îc thùc hiÖn víi nh÷ng c«ng cô ë tr×nh ®é thñ c«ng,  
lùc l-îng s¶n xuÊt chñ yÕu lµ mang tÝnh chÊt c¸ nh©n. Khi s¶n xuÊt ®¹t tíi tr×nh  
®é c¬ khÝ ho¸, lùc l-îng s¶n xuÊt ®ßi hái ph¶i ®-îc vËn ®éng trong sù hîp t¸c x·  
héi réng r·i trªn c¬ së chuyªn m«n ho¸. TÝnh chÊt tù cÊp tù tóc, c« lËp cña nÒn  
s¶n xuÊt nhá lóc ®ã ph¶i ®-îc thay thÕ bëi tÝnh chÊt x· héi ho¸.  
Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt trong tõng giai ®o¹n lÞch sö loµi ng-êi thÓ  
hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña con ng-êi trong giai ®o¹n lÞch sö ®ã. Kh¸i  
niÖm tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt nãi lªn kh¶ n¨ng cña con ng-êi th«ng qua  
viÖc sö dông c«ng cô lao ®éng thùc hiÖn qu¸ tr×nh c¶i biÕn giíi tù nhiªn nh»m  
®¶m b¶o cho sù sinh tån vµ ph¸t triÓn cña m×nh.  
Tr×nh ®é lùc l-îng s¶n xuÊt thÓ hiÖn ë :  
- Tr×nh ®é cña c«ng cô lao ®éng.  
- Tr×nh ®é tæ chøc lao ®éng x· héi .  
- Tr×nh ®é øng dông khoa häc vµo s¶n xuÊt.  
- Kinh nghiÖm vµ kü n¨ng lao ®éng cña con ng-êi.  
- Tr×nh ®é ph©n c«ng lao ®éng.  
Quan hÖ s¶n xuÊt ®-îc h×nh thµnh biÕn ®æi, ph¸t triÓn ®-îc quyÕt ®Þnh bëi  
lùc l-îng s¶n xuÊt.  
9
TiÓu luËn triÕt häc  
- Trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng víi sù biÕn ®æi vµ ph¸t triÓn cña c«ng cô  
lao ®éng th× kinh nghiÖm s¶n xuÊt, kü n¨ng s¶n xuÊt, kiÕn thøc khoa häc cña con  
ng-êi còng tiÕn bé. Lùc l-îng s¶n xuÊt trë thµnh yÕu tè ho¹t ®éng nhÊt, c¸ch  
m¹ng nhÊt. Cßn quan hÖ s¶n xuÊt lµ yÕu tè t-¬ng ®èi æn ®Þnh, cã khuynh h-íng  
l¹c hËu h¬n sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Lùc l-îng s¶n xuÊt lµ néi dung  
cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt cßn quan hÖ s¶n xuÊt lµ h×nh thøc sh cña nã. Trong  
mèi quan hÖ gi÷a néi dung vµ h×nh thøc th× néi dung quyÕt ®Þnh h×nh thøc, h×nh  
thøc phô thuéc vµo néi dung, néi dung thay ®æi tr-íc, sau ®ã h×nh thøc míi biÕn  
®æi theo.  
- Cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt còng  
h×nh thµnh vµ biÕn ®æi cho phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n  
xuÊt. Sù phï hîp ®ã lµ ®éng lùc lµm cho lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t triÓn m¹nh mÏ.  
Nh-ng lùc l-îng s¶n xuÊt th-êng ph¸t triÓn nhanh, cßn quan hÖ s¶n xuÊt cã xu  
h-íng t-¬ng ®èi æn ®Þnh. Khi lùc l-îng s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn lªn mét tr×nh ®é  
míi, quan hÖ s¶n xuÊt kh«ng cßn phï hîp víi nã n÷a, sÏ trë thµnh ch-íng ng¹i  
®èi víi sù ph¸t triÓn cña nã, sÏ n¶y sinh mÉu thuÉn gay g¾t gi÷a hai mÆt cña  
ph-¬ng thøc s¶n xuÊt. Sù ph¸t triÓn kh¸ch quan ®ã tÊt yÕu dÉn ®Õn viÖc xo¸ bá  
quan hÖ s¶n xuÊt cò, thay thÕ b»ng mét kiÓu quan hÖ s¶n xuÊt míi phï hîp víi  
tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é míi cña lùc l-îng s¶n xuÊt, më ®-êng cho lùc l-îng s¶n  
xuÊt ph¸t triÓn.  
- Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é  
cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt c¬ b¶n cña sù ph¸t triÓn cña x· héi loµi  
ng-êi.Sù t¸c ®éng cña nã trong lÞch sö lµm cho x· héi chuyÓn tõ h×nh th¸i kinh  
tÕ- x· héi thÊp lªn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi kh¸c cao h¬n.  
+ Sù t¸c ®éng trë l¹i cña quan hÖ s¶n xuÊt ®èi víi lùc l-îng s¶n xuÊt :  
- Sù h×nh thµnh, biÕn ®æi , ph¸t triÓn cña quan hÖ s¶n xuÊt phô thuéc vµo  
tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Nh-ng quan hÖ s¶n xuÊt lµ h×nh thøc  
x· héi mµ lùc l-îng s¶n xuÊt dùa vµo ®ã ®Ó ph¸t triÓn, nã t¸c ®éng trë l¹i ®èi víi  
10  
TiÓu luËn triÕt häc  
lùc l-îng s¶n xuÊt, cã thÓ thóc ®Èy hoÆc k×m h·m sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n  
xuÊt.  
- Quan hÖ s¶n xuÊt phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n  
xuÊt trë thµnh ®éng lôc c¬ b¶n thóc ®Èy, më ®-êng cho lùc l-îng s¶n xuÊt ph¸t  
triÓn. Ng-îc l¹i quan hÖ s¶n xuÊt lçi thêi kh«ng cßn phï hîp víi tÝnh chÊt vµ  
tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt, béc lé m©u thuÉn gay g¾t víi lùc l-îng s¶n xuÊt  
th× trë thµnh " xiÒng xÝch trãi buéc" k×m h·m sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n  
xuÊt. Song nã chØ lµ t¹m thêi, theo tÝnh tÊt yÕu kh¸ch quan, cuèi cïng nã sÏ bÞ  
thay thÕ b»ng kiÓu quan hÖ s¶n xuÊt míi phï hîp víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña  
l-îng s¶n xuÊt .  
- Së dÜ quan hÖ s¶n xuÊt cã thÓ t¸c ®éng m¹nh mÏ trë l¹i ®èi víi lùc l-îng  
s¶n xuÊt ( thóc ®Èy hoÆc k×m h·m ) v× nã quy ®Þnh môc ®Ých cña s¶n xuÊt, quy  
®Þnh tæ chøc hÖ thèng qu¶n lý s¶n xuÊt vµ qu¶n lý x· héi; quy ®Þnh ph-¬ng thøc  
ph©n phèi vµ phÇn cña c¶i Ýt nhiÒu mµ ng-êi lao ®éng ®-îc h-ëng . Mçi kiÓu  
quan hÖ s¶n xuÊt lµ mét hÖ thèng chØnh thÓ h÷u c¬ gåm c¶ ba mÆt : quan hÖ së h÷u,  
quan hÖ qu¶n lý vµ quan hÖ ph©n phèi. ChØ trong chØnh thÓ ®ã quan hÖ s¶n xuÊt míi  
trë thµnh ®éng lùc thóc ®Èy con ng-êi hµnh ®éng nh»m ph¸t triÓn s¶n xuÊt.  
+ Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña  
lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt chung nhÊt cña sù ph¸t triÓn x· héi. Quy luËt nµy ®-a  
loµi ng-êi tr¶i qua c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt: c«ng x· nguyªn thuû, chiÕm h÷u n«  
lÖ, phong kiÕn, t- b¶n chñ nghÜa vµ ph-¬ng thøc céng s¶n t-¬ng lai.  
+ Quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é  
cña lùc l-îng s¶n xuÊt lµ quy luËt vËn ®éng, ph¸t triÓn cña x· héi qua sù thay  
thÕ kÕ tiÕp nhau tõ thÊp lªn cao cña c¸c ph-¬ng thøc s¶n xuÊt.  
- Sù khñng ho¶ng vµ sôp ®æ cña nhiÒu n-íc XHCN hiÖn nay cã nhiÒu  
nguyªn nh©n trong ®ã cã nguyªn nh©n c¬ b¶n lµ kh«ng nhËn thøc vµ vËn dông  
®óng c¸c quy luËt x· héi, trong ®ã cã nh÷ng quy luËt c¬ b¶n ë trªn.  
11  
TiÓu luËn triÕt häc  
- Tõ lùc l-îng s¶n xuÊt vµ quan hÖ s¶n xuÊt nã cã quan hÖ chÆt chÏ g¾n  
bã víi nhau, lu«n tån t¹i song song vµ kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau ®-îc. Tõ ®©y nã  
sÏ h×nh thµnh nªn tæng thÓ cña nÒn s¶n xuÊt vµ ®êi sèng céng ®ång sÏ h×nh  
thµnh nªn kiÕn tróc th-îng tÇng cña x· héi.  
3. C¸c h×nh thøc ®æi míi ë ViÖt Nam  
+ Muèn x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam th× ph¶i  
coi thùc hiÖn c«ng cuéc ®æi míi lµ qu¸ tr×nh võa lµm viÖc võa häc tËp võa rót  
kinh nghiÖm bëi v× ch-a bao giê cã s½n mét m« h×nh ®Ó c¨n cø vµo ®ã mµ chñ  
®éng v¹ch ra mét ch-¬ng tr×nh ®æi míi cô thÓ, chi tiÕt trªn tõng lÜnh vùc.  
- Më réng d©n chñ x· héi chñ nghÜa ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n  
trong x©y dùng vµ qu¶n lý nhµ n-íc. Ngµy nay chØ cã ph¸t huy søc m¹nh lµm  
chñ cña nh©n d©n míi cã thÓ chèng tiªu cùc , chèng suy tho¸i, chèng tham  
nhòng cã hiÖu qu¶ nh»m cñng cè §¶ng lµm trong s¹ch bé m¸y nhµ n-íc lµnh  
m¹nh ho¸ c¸c quan hÖ x· héi.  
- X©y dùng nÒn kinh tÕ s¶n xuÊt hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn vËn ®éng theo  
c¬ chÕ thÞ tr-êng d-íi sù qu¶n lý cña nhµ n-íc theo ®Þnh h-íng x· héi chñ  
nghÜa, tõng b-íc kinh tÕ quèc doanh, kinh tÕ tËp thÓ sÏ chiÕm -u thÕ vÒ n¨ng  
suÊt chÊt l-îng hiÖu qu¶ qua ®ã gi÷ vÞ trÝ chi phèi.  
- TiÕp tôc thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc chuyÓn ®æi c¨n  
b¶n toµn diÖn c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ x· héi tõ sö dông søc lao ®éng thñ c«ng lµ  
chÝnh sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ ph-¬ng  
tiÖn vµ ph-¬ng ph¸p tiªn tiÕn hiÖn ®¹i t¹o ra n¨ng suÊt lao ®éng x· héi cao .  
- X©y dùng mét nÒn kinh tÕ më, héi nhËp víi khu vùc vµ thÕ giíi, h-íng  
m¹nh vÒ xuÊt khÈu, ®ång thêi thay thÕ nhËp khÈu b»ng nh÷ng s¶n phÈm trong  
n-íc s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶.  
- Ph¸t triÓn nÒn gi¸o dôc, ®µo t¹o, n©ng cao tr×nh ®é mäi mÆt,sö dông  
nh©n lùc mét c¸ch ®Çy ®ñ, hiÖu qu¶ víi nh÷ng chÝnh s¸ch ®·i ngé tho¶ ®¸ng, t¹o  
12  
TiÓu luËn triÕt häc  
m«i tr-êng m«i tr-êng cho ho¹t ®éng tù do s¸ng t¹o cho mäi s¸ng kiÕn c¸ nh©n,  
khai th¸c triÖt ®Ó yÕu tè con ng-êi v× con ng-êi.  
+ X©ydùng kiÕn tróc th-îng tÇng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam, §¶ng ®·  
kh¼ng ®Þnh lÊy chñ nghÜa M¸c - Lª nin lµ kim chØ nam cho hµnh ®éng vµ nªu cao  
t- t-ëng Hå ChÝ Minh. Ta ph¶i x©y dùng hÖ thèng chÝnh trÞ - x· héi chñ nghÜa  
mang b¶n chÊt giai cÊp c«ng nh©n, do ®éi tiªn phong cña nã lµ §¶ng céng s¶n  
l·nh ®¹o, ®¶m b¶o cho nh©n d©n lµ ng-êi chñ thùc sù cña x· héi. Toµn bé quyÒn  
lùc x· héi thuéc vÒ nh©n d©n, thùc hiÖn nÒn d©n chñ x· héi chñ nghÜa, ®¶m b¶o  
ph¸t huy mäi kh¶ n¨ng s¸ng t¹o, tÝnh tÝch cùc chñ ®éng cña cña mäi c¸ nh©n mäi  
tÇng líp x· héi trong c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ vµ v¨n ho¸, phôc vô ngµy cµng  
tèt h¬n ®êi sèng cña nh©n d©n.  
+ C¸c tæ chøc, thiÕt chÕ, c¸c lùc l-îng x· héi tham gia vµo hÖ thèng chÝnh  
trÞ x· héi chñ nghÜa cïng c¸c mèi quan hÖ qua l¹i gi-· chóng víi nhau do cïng  
mét môc tiªu chung, lîi Ých chung t¹o nªn sù ho¹t ®éng cïng chiÒu phèi hîp  
®oµn kÕt vµ hîp t¸c, t¹o thµnh mét lùc l-îng chung h-íng tíi môc tiªu x· héi  
chñ nghÜa, ®¶m b¶o quyÒn d©n chñ, quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n trong qu¶n lý  
kinh tÕ- x· héi vµ mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng kh¸c.  
+ C¸c tæ chøc, bé m¸y t¹o thµnh hÖ thèng chÝnh trÞ x· héi kh«ng tån t¹i  
nh- mét môc ®Ých tù th©n mµ v× phôc vô con ng-êi, thùc hiÖn cho ®-îc lîi Ých vµ  
quyÒn lùc cña nh©n d©n lao ®éng .  
+ Kh¸i qu¸t l¹i , x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi chñ nghÜa ë n-íc ta  
lµ x©ydùng mét hÖ thèng quan hÖ x· héi theo yªu cÇu ph¸t triÓn kh«ng ngõng  
cña lùc l-îng s¶n xuÊt hiÖn ®¹i. X©y dùng mét hÖ thèng chÝnh trÞ lfam chñ cña  
nh©n d©n lao ®éng ho¹t ®éng theo nguyªn t¾c tÊt c¶ tõ con ng-êi vµ v× con ng-êi.  
+ TÊt c¶ c¸c vÊn ®Ò trªn ®Òu cã ý nghÜa quan träng ®Ó x©y dùng h×nh th¸i  
kinh tÕ- x· héi ë n-íc ta. Tõ lùc l-îng s¶n xuÊt ®Õn quan hÖ s¶n xuÊt, kiÕn tróc  
th-îng tÇng ...®Òu cã h-íng ph¸t triÓn riªng cña nã víi quy m« vµ kÕt qu¶ thu  
®-îc sao cho tèt nhÊt ®Ó ®-a nÒn kinh tÕ n-íc ta ngµy mét ph¸t triÓn x©y dùng  
n-íc ta thµnh mét n-íc c«ng nghiÖp cã c¬ së vËt chÊt kü thuËt hiÖn ®¹i, c¬ cÊu  
13  
TiÓu luËn triÕt häc  
kinh tÕ hîp lý, quan hÖ s¶n xuÊt tiÕn bé, phï hîp víi tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc  
l-îng s¶n xuÊt, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cao, quèc phßng, an ninh v÷ng  
ch¾c, d©n giµu n-íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng v¨n minh.  
14  
TiÓu luËn triÕt häc  
KÕt luËn  
Häc thuyÕt h×nh th¸i kinh tÕ x· héi lµ nÒn t¶ng chÝnh cña mäi quèc gia  
trªn thÕ giíi v× nã chÝnh lµ nÒn t¶ng kinh tÕ - x· héi cña mäi n-íc, mµ trong ®ã  
nh÷ng yÕu tè ®Ó h×nh thµnh nªn h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi bao gåm lùc l-îng s¶n  
xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt, kiÕn tróc th-îng tÇng, sinh ho¹t, v¨n ho¸ x· héi ... lµ  
nh©n tè chÝnh cña h×nh th¸i kinh tÕ x· héi .  
Tr×nh ®é cña lùc l-îng s¶n xuÊt thÓ hiÖn tr×nh ®é chinh phôc tù nhiªn cña  
loµi ng-êi cña n¨ng lùc thùc tiÔn cña con ng-êi. Lùc l-îng s¶n xuÊt lµm ra t-  
liÖu s¶n xuÊt cho x· héi, tõ lùc l-îng s¶n xuÊt nµy sÏ n¶y sinh ra quan hÖ s¶n  
xuÊt lµ quan lÖ gi÷a ng-êi vµ ng-êi trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, vµ còng thuéc lÜnh  
vùc ®êi sèng vËt chÊt cña x· héi, t- liÖu lao ®éng lµ x-¬ng cèt b¾p thÞt cña s¶n  
xuÊt, trong qu¸ tr×nh lao ®éng th× c«ng cô lao ®éng lu«n ®-îc c¶i tiÕn. Trong c¸c  
quy luËt kh¸ch quan chi phèi sù vËn ®éng ph¸t triÓn cña c¸c h×nh th¸i kinh tÕ-  
x· héi th× quy luËt vÒ sù phï hîp cña quan hÖ s¶n xuÊt víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é  
cña lùc l-îng s¶n xuÊt cã vai trß quyÕt ®Þnh nhÊt. Tõ lùc l-îng s¶n xuÊt sÏ h×nh  
thµnh nªn mét tæng thÓ ®ã lµ kiÕn tróc th-îng tÇng bao gåm toµn bé nh÷ng quan  
®iÓm t- t-ëng x· héi, nh÷ng thiÕt chÕ t-¬ng øng vµ nh÷ng quan hÖ néi t¹i cña  
th-îng tÇng h×nh thµnh trªn mét c¬ së h¹ tÇng nhÊt ®Þnh vµ ®Òu cã ®Æc ®iÓm  
riªng, cã quy luËt ph¸t triÓn riªng nh-ng kh«ng tån t¹i t¸c rêi nhau mµ liªn hÖ  
t¸c ®éng qua l¹i lÉn nhau vµ n¶y sinh trªn c¬ së h¹ tÇng, ph¶n ¸nh c¬ së h¹ tÇng.  
VËy x©y dùng h×nh th¸i kinh tÕ x· héi ë ViÖt Nam th× nhÊt thiÕt c¸c yÕu  
tè lùc l-îng s¶n xuÊt, quan hÖ s¶n xuÊt vµ kiÕn tróc th-îng tÇng, sinh ho¹t, v¨n  
ho¸ ... kh«ng thÓ thiÕu mét yÕu tè nµo ®-îc mµ nã ph¶i g¾n bã, liªn kÕt cïng  
nhau trªn con ®-êng ph¸t triÓn cña ®Êt n-íc.BiÕt t×m ra nh÷ng ph-¬ng ph¸p cã  
hiÖu qu¶ phï hîp víi ®Êt n-íc nh- x©y dùng nÒn s¶n xuÊt hµng ho¸ nhiÒu thµnh  
phÇn, x©y dùng hÖ thèng chÝnh trÞ theo nguyªn t¾c nh©n d©n lao ®éng, më réng  
giao l-u quèc tÕ... sÏ lµm cho h×nh th¸i kinh tÕ n-íc ta ph¸t triÓn h¬n. ChÝnh  
nh÷ng ®iÒu ®ã sÏ cã ý nghÜa rÊt tèt ®èi víi c¸c mÆt trong tæng thÓ h×nh th¸i kinh  
tÕ x· héi cña n-íc ta. Nã sÏ thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ lùc l-îng lao ®éng sÏ cã  
viÖc lµm vµ kh«ng bÞ d- thõa, ®êi sèng v¨n minh lÞch sù, thu nhËp quèc d©n t¨ng  
th× tæng thÓ h×nh th¸i kinh tÕ - x· héi cña n-íc ta sÏ ph¸t triÓn, nã sÏ thóc ®Èy  
nÒn kinh tÕ cña n-íc ta ®i lªn. Muèn vËy n-íc ta ph¶i thùc hiÖn tèt ®-ênglèi ®æi  
míi toµn diÖn mµ §¶ng ®· ®Ò ra.  
15  
TiÓu luËn triÕt häc  
tµi liÖu tham kh¶o  
1. Gi¸o tr×nh triÕt häc M¸c - Lª nin  
( NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi)  
2. TriÕt häc M¸c - Lª nin  
( NXB gi¸o dôc)  
3.Tµi liÖu häc tËp LÝ luËn chÝnh trÞ phæ th«ng tËp II  
( NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi)  
4. V¨n kiÖn §¹i h«Þ ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VII  
(NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi)  
5. V¨n kiÖn §¹i h«Þ ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø VIII  
(NXB ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi).  
6.V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø b¶y Ban chÊp hµnh Trung -¬ng  
(Kho¸ VII), Hµ Néi , 1994  
16  
doc 16 trang Thùy Anh 16920 Free
Bạn đang xem tài liệu "Tiểu luận Học thuyết hình thái kinh tế xã hội và vận dụng vào việc phát triển lực lượng sản xuất ở nước ta", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • doctieu_luan_hoc_thuyet_hinh_thai_kinh_te_xa_hoi_va_van_dung_va.doc