›
›

Tác động của gia đình đến khó khăn tâm lý của các em học sinh khối 10 trường THCS – THPT Hoa Sen

Download
TÁC ĐỘNG CỦA GIA ĐÌNH ĐẾN KHÓ KHĂN TÂM LÝ CỦA CÁC EM  
HỌC SINH KHỐI 10 TRƢỜNG THCS – THPT HOA SEN  
Nguyễn Phan Thanh Hƣơng  
Khoa Khoa học xã hội và nhân văn, Trường Đại học Công Nghệ TP. Hồ Chí Minh (HUTECH)  
TÓM TẮT  
Lứa tuổi vị thành niên là lứa tuổi được xem là nổi bật nhất trong các giai đoạn phát triển của con người. Ở  
lứa tuổi này, trẻ có những thay đổi rõ rệt về sinh lý lẫn tinh thần, nhưng không phải em nào cũng chuẩn bị  
tốt tâm lý cho sự thay đổi đó nên có nhiều em còn gặp khó khăn trong giai đoạn này. Gia đình và nhà  
trường là hai môi trường đóng vai trò rất quan trọng trong lứa tuổi này của các em, nên những sự tác  
động từ những môi trường này đến các em đều có sự ảnh hưởng và mức độ của những sự ảnh hưởng  
này thì còn tùy thuộc vào từng vấn đề.  
Từ khóa: Gia đình, khó khăn tâm lý, những vấn đề trong gia đình, tuổi vị thành niên.  
1. ĐẶT VẤN ĐỀ  
Độ tuổi vị thành niên là lứa tuổi từ 10 đến 19 tuổi, theo WHO. [2] Đây là một lứa tuổi quan trọng, là dấu  
mốc mà các em trưởng thành, có cá tính riêng và sự thể hiện quan điểm của các em cũng rõ ràng hơn. Ở  
lứa tuổi này, các yếu tố sinh học ở các em thay đổi rõ rệt và nó cũng làm cho các yếu tố tâm lý thay đổi.  
[1] Nên vì vậy, các em ở lứa tuổi vị thành niên này sẽ khó tránh khỏi những vấn đề gây khó khăn trong  
tâm lý của mình. Những thành viên trong gia đình, thầy cô và bạn bè là những người trực tiếp tiếp xúc với  
các em trong giai đoạn này và họ cũng sẽ là những người tác động đến các em nhiều nhất. Hơn hết, các  
thành viên trong gia đình, với những vị trí và vai trò khác nhau đã tạo thành một kết cấu quan trọng trong  
hệ thống gia đình, đây là môi trường chính, hỗ trợ và tác động nhiều nhất đến tâm lý của các em. Đối với  
những em có sự khỏe mạnh trong tâm lý thì rõ ràng chúng ta cũng hiểu được gia đình đã đóng góp rất  
nhiều trong sự phát triển lành mạnh này. Còn đối với những em gặp rất nhiều khó khăn trong tâm lý của  
mình thì phần nào trong hệ thống gia đình của các em đang có sự cố về mặt nào đó. Đó có thể là do  
phong cách làm cha mẹ, hôn nhân của cha và mẹ, xung đột giữa cha mẹ và con cái về nhu cầu, xung đột  
vai trò của anh chị em hoặc có thể là vấn đề tài chính của gia đình, …  
Có rất nhiều bài nghiên cứu đã chỉ ra được những vấn đề phổ biến này. Và hầu như những bài nghiên  
cứu này đều đề cập đến những vấn đề xoay quay các em ở lứa tuổi vị thành niên và gia đình và các tác  
giả cũng đã chỉ ra được những khía cạnh khác nhau của những vấn đề này.  
1.1 Cơ sở lý luận  
Trong giai đoạn tuổi vị thành niên này, các em có sự biến đổi sâu sắc về thể chất và sinh lý, một trong  
những biến đổi quan trọng đó chính là sự tiếp tục phát triển của não bộ. Não bộ của các em được hoàn  
thiện hơn trước và phát huy được nhiều chức năng hơn nữa. Một sự kiện nổi bật trong giai đoạn này là  
dậy thì. Nhiều nguyên nhân được đưa ra để giải thích cho việc dậy thì này, nhưng nguyên nhân được  
xem là phù hợp nhất đó chính là do chế độ chất dinh dưỡng và sự chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Lúc này,  
trong các cơ thể của các em đang thay đổi nội tiết tố một các rõ ràng nhất, như chất testosterone chính  
yếu ở nam giới và chất estradiol chính yếu ở nữ giới. Đều này cũng giúp cho cơ thể của các em phát triển  
một cách rõ ràng hơn, được biểu hiện qua chiều cao và cân nặng.  
1019  
Chính vì sự thay đổi này nên các em bắt đầu có những mâu thuẫn trong chính con người mình và với mọi  
người xung quanh. Các em có được quá trình phát triển sinh lý một cách tự nhiên nhưng tâm lý thì lại  
không như vậy. Các em đã phải đấu tranh, suy nghĩ rất nhiều về những gì các em đang được trải nghiệm  
trong chính môi trường gia đình và xã hội của các em. Nên vì vậy, các em rất dễ gặp những khó khăn tâm  
lý trong giai đoạn này và tùy vào đặc điểm của từng em mà lựa chọn cách giải quyết khác nhau.  
1.2 Thực trạng của vấn đề  
1.2.1 Khó khăn tâm lý chung của các em học sinh khối 10 trường THCS – THPT Hoa sen  
Bảng 1. Khó khăn tâm lý của các em học sinh khối 10 trường THCS – THPT Hoa sen  
STT  
1
KHÓ KHĂN TÂM LÝ  
TẦN SỐ  
90  
TỈ LỆ  
17,1 %  
8,9 %  
12,5 %  
14,1 %  
11,8 %  
11 %  
Học tập  
Bạn bè  
2
47  
3
Gia đình  
Tình yêu  
Bản thân  
66  
4
74  
5
62  
6
Mối quan hệ xung quanh  
Trầm cảm  
58  
7
20  
3,8 %  
9,5 %  
1,9 %  
5,5 %  
3,8 %  
8
Căng thẳng  
50  
9
Lạm dụng chất gây nghiện  
Sự buồn phiền về phát triển thể chất  
Khác  
10  
10  
11  
29  
20  
Chiếm gần một nửa số khách thể là có khó khăn tâm lý về học tập. Điều này cũng khá hợp lý và dễ hiểu  
khi ở lứa tuổi từ 15 – 16 là lứa tuổi đang có hoạt động chủ đạo là học tập, đa phần thời gian trong ngày là  
các em dùng cho việc học tập của mình, nên các em được tiếp xúc rất nhiều với những kiến thức, cũng  
như các phương pháp học tập khác nhau và được giảng dạy bởi các thầy cô khác nhau. Một mặt khác khi  
các em đã quá quen thuộc với phương pháp học tập, thầy cô, bạn bè, môi trường ở dưới cấp THCS và  
có một sự chuyển cấp mới, với nhiều phương pháp mới, thầy cô mới và bạn bè mới, thì đã có rất nhiều  
em gặp lúng túng trong sự chuyển đổi này. Tiếp theo là các bạn có khó khăn tâm lý trong tình yêu, vậy  
chúng ta có thể hiểu là các bạn gặp khó khăn tâm lý trong chính mối quan hệ với bạn người yêu của  
mình, cũng có thể là đang cảm thấy bối rối khi rất thích một bạn khác, nhưng lại không biết làm sao để  
bày tỏ và nếu bày tỏ thì cũng sợ bị từ chối. Xếp thứ 3 trong các vấn đề gây khó khăn tâm lý hiện tại đó là  
gia đình. Ở lứa tuổi vị thành niên này, gia đình được xem là một điều rất quan trọng đối với các em, ngoài  
những khoảng thời gian trên trường thì gia đình chính là nơi các em trở về và tiếp tục hoàn thành vai trò  
và vị trí của mình. Ở đây, không chỉ là cách các thành viên trong gia đình ứng xử với nhau, mà còn là  
nhiều khía cạnh khác, như là: Phong cách giáo dục của cha mẹ, vấn đề tài chính của gia đình, xung đột  
nhu cầu giữa các thành viên trong gia đình,…. Vì vậy, các em sẽ gặp ít hoặc nhiều các vấn đề trong chính  
gia đình của các em.  
1.2.2 Nguyên nhân dẫn đến những khó khăn tâm lý  
Bảng 2. Nguyên nhân dẫn đến những khó khăn tâm lý của các em học sinh khối 10 trường THCS – THPT Hoa Sen  
NGUYÊN NHÂN  
Do bản thân chưa có phương pháp học tập hợp lý  
Do khối lượng kiến thức lớn và khó  
TẦN SỐ  
93  
67  
Do ít có sự gần gũi với các thành viên trong gia đình  
44  
1020  
Do thời gian giao tiếp giữa các thành viên trong gia đình còn ít  
Do tính cách của bản thân  
47  
91  
56  
60  
47  
Do sự tự kiểm soát cảm xúc cá nhân kém  
Do thiếu kỹ năng giao tiếp  
Do kết quả học tập thấp  
Qua kết quả nghiên cứu thì các em cũng đã phản ánh được những vấn đề tâm lý của các em có đi kèm  
với những nguyên nhân tương ứng. Với hoạt động chủ đạo là học tập thì các em cũng có các nguyên  
nhân dẫn đến khác nhau, nhưng nổi bật nhất đó là “Do bản thân chưa có phương pháp học tập hợp lý”,  
còn đối với môi trường chính là gia đình thì các em cũng gặp những vấn đề tâm lý khác nhau, nhưng nổi  
bật nhất là “Do ít có sự gần gũi với các thành viên trong gia đình”. Một khía cạnh cũng quan trọng không  
kém đó là khó khăn tâm lý đến từ chính bản thân của các em và nguyên nhân chính yếu đó là “Do tính  
cách của bản thân”.  
1.2.3 Mức độ ảnh hưởng từ những vấn đề của gia đình đến các em  
Bảng 3. Mức độ ảnh hưởng từ những vấn đề của gia đình đến các em học sinh khối 10 trường  
THCS – THPT Hoa Sen  
STT  
MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG  
Không ảnh hưởng  
TẦN SỐ  
49  
TỈ LỆ  
24,4%  
18,9%  
36,3%  
14,9%  
5,5%  
1
2
3
4
5
Ít ảnh hưởng  
Bình thường  
Ảnh hưởng  
38  
73  
30  
Rất ảnh hưởng  
11  
Qua khảo sát chúng tôi đã thu được 73 lượt lựa chọn của các em học sinh cho rằng các vấn đề của gia  
đình ảnh hưởng đến các em ở mức độ là “bình thường”, như vậy những vấn đề khi xảy ra và các em là  
những người được chứng kiến hoặc là nạn nhân của nó thì các em cũng có bị ảnh hưởng một phần nào  
đó không nhiều và các em có thể hoàn toàn kiểm soát nó. Tiếp theo là có 48 em học sinh cho rằng mình  
“không bị ảnh hưởng” trong những vấn đề này, đây rõ ràng là một điều tích cực vì qua những lần gia đình  
có vấn đề như vậy thì các em vẫn có những cách để bảo vệ chính bản thân mình hoặc ứng phó với nó,  
điều này sẽ giúp cho các em giảm thiểu những vấn đề tâm lý đi kèm rất nhiều. Tiếp theo là “ít ảnh  
hưởng”, được 38 em học sinh lựa chọn, điều này cũng thể hiện được rằng các em đang có những chiến  
lược phòng ngừa rất tốt để bảo vệ chính tâm sinh lý của mình. Chiếm 30 lượt lựa chọn là mức độ “ảnh  
hưởng”, như vậy đối với những em này thì những vấn đề gia đình đã ảnh hưởng đến các em và nó vẫn  
còn đâu đó tác động trực tiếp lên những vấn đề khác, xung quanh các em. Chiếm ít lượt lựa chọn nhất đó  
chính là mức độ “rất ảnh hưởng” (11 lượt lựa chọn), điều này cho thấy các em học sinh này đã và đang  
phải chịu những tổn thương rất nặng nề từ những vấn đề gia đình này, nó làm cho cuộc sống xung quanh  
các em bị ảnh hưởng một cách nặng nề nhất. Điều này cũng báo hiệu một điều rằng, những tổn thương  
tâm lý của các em cũng sẽ có cơ sở phần nào bắt nguồn từ đây.  
1.2.4 So sánh vấn đề gia đình quan tâm nhất đến các em học sinh và vấn đề các em học sinh muốn được  
gia đình quan tâm nhất  
Bảng 4. Mức độ gia đình quan tâm đến từng vấn đề của học sinh khối 10 trường THCS – THPT Hoa Sen  
MỨC ĐỘ  
STT  
VẤN ĐỀ  
Ít  
Rất  
quan tâm  
Không quan  
tâm  
Bình thường  
Quan tâm  
quan tâm  
TS  
TL (%)  
TS  
TL (%) TS TL (%) TS TL (%) TS TL (%)  
1021  
1
2
Học tập  
Bạn bè  
4
8
2
4
5
2,5  
48  
23,9  
50,7  
64  
50  
31,8  
24,9  
80  
19  
39,8  
9,5  
22  
10,9  
10  
2
3
4
5
Tình yêu  
30  
9
14,9  
4,5  
33  
17  
15  
16,4  
8,5  
68  
54  
74  
33,8  
26,9  
36,8  
33  
54  
57  
16,4  
26,9  
28,4  
37  
67  
36  
18,4  
33,3  
17,9  
Bản thân  
Mối quan hệ 19  
9,5  
7,5  
xung quanh  
Bảng 5. Vấn đề các em học sinh khối 10 muốn được quan tâm nhất  
STT  
1
VẤN ĐỀ  
TẦN SỐ  
60  
Học tập  
Bạn bè  
2
30  
3
Tình yêu  
Bản thân  
31  
4
137  
Dựa vào bảng 4 và bảng 5, chúng ta có thể thấy được vấn đề mà gia đình quan tâm nhất đến con em của  
mình đó là học tập, còn vấn đề mà các em muốn được quan tâm nhất đó là chính bản thân của các em,  
nên nó đã tạo ra sự lệch giữa gia đình và các em, từ đó nó sẽ dẫn đến những nhu cầu của các em sẽ  
không được đáp ứng hoặc nếu được đáp ứng thì cũng ở một mức thấp. Nên đây cũng là một trong  
những nguyên nhân gây ra khó khăn tâm lý hiện thời hoặc sẽ là một yếu tố duy trì cho những khó khăn  
tâm lý của các em.  
2. KẾT LUẬN  
Đối với lứa tuổi vị thành niên, thì vấn đề quan trọng nhất đối với các em hiện tại là chính bản thân của các  
em. Các em luôn chú ý đến những chi tiết dù là nhỏ nhặt nhất từ cơ thể cho đến những tâm tư tình cảm  
của mình, vì các em biết rằng từ giai đoạn này trở đi, các em sẽ trở thành người lớn. Nhưng sự thật là  
các em chỉ lớn về mặt sinh lý, còn về tâm lý thì còn tùy thuộc vào từng bạn. Hoạt động chủ đạo ở giai  
đoạn này là học tập nên cũng dễ hiểu khi các em gặp khá nhiều vấn đề về nó. Thêm vào đó là sự thay đổi  
môi trường từ cấp thấp đến cấp cao hơn, sự thay đổi hoàn toàn về phương pháp cũng như lượng kiến  
thức các em tiếp thu được, để rồi kết quả là các em nghĩ rằng những vấn đề đó là do chính bản thân các  
em. Nên một trong những khó khăn tâm lý được xuất hiện nhiều nhất trong gia đoạn này là bản thân của  
các em. Có thể nói, trong giai đoạn này người đóng vai trò quan trọng nhất đó chính là gia đình và bạn  
bè. Mỗi một sự tác động, giúp đỡ hay quan tâm từ gia đình cũng góp phần làm cho khó khăn tâm lý hiện  
tại của các em trở nên tốt hơn, nhưng nếu đó là sự tác động xấu thì rõ ràng nó chỉ càng làm cho khó khăn  
của các em thêm trầm trọng. Nên chính vì vậy, khi các em gặp khá nhiều sự xung đột với các thành viên  
trong gia đình thì người mà các em tin tưởng và tìm đến để chia sẻ đó chính là những người bạn thân.  
Một điều dễ hiểu ở lứa tuổi này là khi các em thay đổi cả về mặt thể lý lẫn tâm lý thì các em cũng sẽ thay  
đổi những cách cư xử, ăn nói, hành vi của mình, nên nếu bố mẹ nào mà chưa được chuẩn bị trước  
những kiến thức về sự thay đổi này thì hoàn toàn họ có thể bị sốc, từ đó dẫn đến việc là sẽ la mắng và  
không chấp nhận những sự thay đổi này của các em. Nên một trong những điều quan trọng lúc này các  
bậc cha mẹ cần làm cho con là ngồi lại nói chuyện để hiểu nhau hơn. Chính vì không tìm được sự đồng  
cảm từ bố mẹ nên khi các em có bất kỳ khó khăn tâm lý gì thì người mà các em nghĩ đến nhiều nhất đó là  
bạn bè. Nhưng đó là cách mà các em lựa chọn sau khi đã tự nghĩ ra cách giải quyết khó khăn tâm lý của  
mình là tự giải quyết chúng.  
TÀI LIỆU THAM KHẢO  
1022  
[1]  
[2]  
Nhan Thị Lạc An (2010), Cách thức ứng phó trước những khó khăn tâm lý của học sinh THPT  
thành phố, Luận văn thạc sĩ Tâm lý học, Trường ĐH sư phạm TP.HCM; Lê Thị Xuân Mai (2012),  
Khó khăn tâm lý trong giao tiếp với bạn bè của học sinh lớp 8,9 trường THCS Hiệp Hòa, huyện  
Đức Hòa, tỉnh Long An  
Phạm Thị Thùy Dung (2016), Xử lý thông tin về trẻ vị thành niên phạm pháp trên báo điện tử, Luận  
văn thạc sĩ Báo chí học, Trường đại học khoa học xã hội và nhân văn.  
1023  
pdf 5 trang Thùy Anh 8780 Free
Download
Bạn đang xem tài liệu "Tác động của gia đình đến khó khăn tâm lý của các em học sinh khối 10 trường THCS – THPT Hoa Sen", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

  • pdftac_dong_cua_gia_dinh_den_kho_khan_tam_ly_cua_cac_em_hoc_sin.pdf