Phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh
142
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
PHONG CÁCH NGOẠI GIAO HỒ CHÍ MINH
Vũ Thꢀ Hà1
Trưꢁng Đꢂi hꢃc Thꢄ ñô Hà Nꢅi
Tóm tꢀt: Nguyên Bꢁ trưꢂng Ngoꢃi giao Nguyꢄn Di Niên tꢅng dày công nghiên cꢆu ñꢇ viꢈt
mꢁt cuꢉn sách vꢊ “Tư tưꢂng ngoꢃi giao Hꢋ Chí Minh”. Ông cho rꢌng phong cách ngoꢃi
giao cꢍa Hꢋ Chí Minh gꢋm: tư duy ñꢁc lꢎp tꢏ chꢍ, sáng tꢃo, ꢆng xꢐ linh hoꢃt; nói giꢑn
dꢒ, dꢄ cꢑm hóa, thuyꢈt phꢓc và viꢈt ngꢀn gꢔn, hàm súc, dꢄ hiꢇu. Bài viꢈt này giꢕi thiꢖu và
phân tích kĩ hơn mꢁt sꢉ nét khái quát trong phong cách ngoꢃi giao Hꢋ Chí Minh: bꢑn
lĩnh, khôn khéo, giꢑn dꢒ, gꢗn gũi, tinh tꢈ, lꢒch lãm, trí tuꢖ.
Tꢅ khóa: Hꢋ Chí Minh, phong cách ngoꢃi giao, bꢑn lĩnh, trí tuꢖ, khôn khéo.
1. Mꢆ ĐꢇU
Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh – ngưꢃi sáng lꢄp Đꢅng Cꢆng sꢅn Viꢇt Nam, Nhà nưꢈc, Quân
ñꢆi nhân dân và Mꢉt trꢄn Tꢊ quꢋc Viꢇt Nam, nhà hoꢌt ñꢆng lꢍi lꢌc cꢀa phong trào cꢆng sꢅn
và công nhân quꢋc tꢎ, ñưꢏc suy tôn là anh hùng giꢅi phóng dân tꢆc và danh nhân văn hóa
kiꢇt xuꢐt. Hꢂ Chí Minh, nhà ngoꢌi giao kiꢇt xuꢐt, ngưꢃi sáng lꢄp nꢑn ngoꢌi giao Viꢇt Nam
hiꢇn ñꢌi, Ngưꢃi ñã tꢒng kiêm Bꢆ trưꢓng Ngoꢌi giao cꢀa Chính phꢀ Viꢇt Nam Dân chꢀ
Cꢆng hòa trong giai ñoꢌn 1945 – 1946, khi cách mꢌng nưꢈc ta vꢒa thành công, phꢅi ñꢋi
phó vꢈi thù trong giꢉc ngoài, vꢄn mꢇnh ngàn cân treo sꢏi tóc. Ngoꢌi giao Viꢇt Nam thꢃi
ñꢌi Hꢂ Chí Minh là bưꢈc ngoꢉt lꢈn nhꢐt trong lꢁch sꢔ ngoꢌi giao cꢀa dân tꢆc ta.
Trong suꢋt mꢐy chꢕc năm trên cương vꢁ lãnh ñꢌo ñꢐt nưꢈc, Ngưꢃi quan tâm chꢖ ñꢌo
sát sao công tác ñꢋi ngoꢌi, nhꢗm phát huy sꢘc mꢌnh cꢀa dân tꢆc và thꢃi ñꢌi, ñóng góp
xꢘng ñáng vào sꢙ nghiꢇp vꢚ vang cꢀa dân tꢆc. Vꢈi các cương vꢁ trong nưꢈc và hoꢌt ñꢆng
quꢋc tꢎ phong phú, Hꢂ Chí Minh tiꢎp cꢄn thꢙc tiꢛn Viꢇt Nam và thꢎ giꢈi, phát triꢜn và ñꢑ
xuꢐt nhiꢑu nguyên lý, quan ñiꢜm, luꢄn ñiꢜm vꢑ thꢃi ñꢌi và vꢑ ñưꢃng lꢋi quꢋc tꢎ, chính sách
ñꢋi ngoꢌi và ngoꢌi giao Viꢇt Nam. Trong toàn bꢆ nꢆi dung phong phú cꢀa tư tưꢓng, ñꢌo
ñꢘc, phong cách Hꢂ Chí Minh, viꢇc tìm hiꢜu mꢆt sꢋ ñꢉc ñiꢜm trong phong cách ngoꢌi giao
Hꢂ Chí Minh có mꢆt vꢁ trí rꢐt quan trꢝng, có ý nghĩa thiꢎt thꢙc ñꢋi vꢈi viꢇc thꢙc hiꢇn
ñưꢃng lꢋi, chính sách ñꢋi ngoꢌi cꢀa Đꢅng và Nhà nưꢈc Viꢇt Nam.
1 Nhꢄn bài ngày 15.01.2017; gꢔi phꢅn biꢇn, chꢖnh sꢔa và duyꢇt ñăng ngày 20.02.2017
Liên hꢇ tác giꢅ: Vũ Thꢁ Hà; Email:[email protected]
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
143
2. NꢈI DUNG
2.1. Phong cách ꢉng xꢊ bꢋn lĩnh, tꢌ tin và khôn khéo cꢄa Hꢍ Chí Minh ñꢎ giꢏ
vꢏng mꢐc tiêu ñꢑu tranh vì ñꢅc lꢒp, tꢌ do và hòa bình cꢄa dân tꢅc
Sꢙ kiên ñꢁnh giꢞ vꢞng nguyên tꢟc ñꢆc lꢄp, tꢙ chꢀ nhưng lꢌi hꢎt sꢘc mꢑm dꢚo, linh
hoꢌt trong sách lưꢏc; khéo léo và bꢅn lĩnh ñꢜ ñꢐu tranh ngoꢌi giao trưꢈc kꢚ thù ñꢜ giành,
giꢞ và bꢅo vꢇ nꢑn ñꢆc lꢄp cho dân tꢆc, tꢙ do cho nhân dân Viꢇt Nam tꢌo thành nét ñꢉc sꢟc
trong phong cách ngoꢌi giao cꢀa Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh. Ngày 18/6/1919, thay mꢉt nhꢞng
ngưꢃi Viꢇt Nam yêu nưꢈc tꢌi Pháp, Ngưꢃi lꢐy tên là Nguyꢛn Ái Quꢋc ñã gꢔi tꢈi Hꢆi nghꢁ
Vécꢠxai bꢅn yêu sách cꢀa nhân dân An Nam. Vꢈi phong cách tꢙ tin và khiêm nhưꢃng, bꢅn
yêu sách tꢡ lòng kính trꢝng và hi vꢝng ꢓ các nưꢈc ñꢂng minh thꢟng trꢄn mꢓ ra mꢆt thꢃi ñꢌi
mꢈi, sꢢ thꢙc hiꢇn lꢃi hꢘa cꢀa mình vꢈi các dân tꢆc thuꢆc ñꢁa và nꢔa thuꢆc ñꢁa. Bꢅn yêu
sách ñó không ñưꢏc Hꢆi nghꢁ Vécꢠxai chꢐp nhꢄn, nhưng ñã vꢌch trꢣn bꢅn chꢐt cꢀa các
nưꢈc ñꢎ quꢋc rꢗng nhꢞng lꢃi tuyên bꢋ cꢀa các nhà chính trꢁ ñꢎ quꢋc vꢑ quyꢑn tꢙ do, dân
chꢀ và quyꢑn tꢙ quyꢎt cꢀa các dân tꢆc mà ñiꢜn hình là chương trình 14 ñiꢜm cꢀa Tꢊng
thꢋng Mĩ Uynꢠxơn chꢖ là trò bꢁp các dân tꢆc nhꢡ yꢎu. Bꢅn yêu sách ñã tác ñꢆng mꢌnh mꢢ
ñꢎn ngưꢃi Viꢇt Nam trong nưꢈc và nưꢈc ngoài. Mꢆt ngưꢃi Viꢇt Nam dũng cꢅm vꢈi tên gꢝi
là Nguyꢛn Ái Quꢋc lꢣn ñꢣu tiên ñã dám ñưa vꢐn ñꢑ chính trꢁ cꢀa Viꢇt Nam ra quꢋc tꢎ, ñòi
cho Viꢇt Nam có nhꢞng quyꢑn lꢏi cơ bꢅn chính ñáng, thiꢎt thꢙc. Đây là dꢐu hiꢇu mꢈi cꢀa
cuꢆc ñꢐu tranh cꢀa nhân dân Viꢇt Nam trên ñưꢃng ñi ñꢎn ñꢆc lꢄp dân tꢆc. Lúc hoꢌt ñꢆng ꢓ
Pháp, khi ñưꢏc nꢞ chiꢎn sĩ Rose hꢡi tꢌi sao bꢡ phiꢎu tán thành Quꢋc tꢎ III, Ngưꢃi trꢅ lꢃi:
“Rꢐt giꢅn ñơn, Đꢇ tam quꢋc tꢎ nói sꢢ giúp ñꢤ dân tꢆc bꢁ áp bꢘc giành lꢌi tꢙ do và ñꢆc lꢄp.
Vì vꢄy tôi ñã bꢡ phiꢎu tán thành. Tꢙ do cho ñꢂng bào tôi, ñꢆc lꢄp cho Tꢊ quꢋc tôi, ñꢐy là
tꢐt cꢅ nhꢞng ñiꢑu tôi muꢋn” [1, tr.52]. Và cꢅ khi ñꢘng trưꢈc kꢚ thù cꢀa dân tꢆc, Ngưꢃi luôn
ngꢥng cao ñꢣu, tꢙ tin và bꢅn lĩnh. Cuꢋi tháng 6/1922, viên toàn quyꢑn Đông Dương Anꢠbe
Xaꢠrô cho gꢝi Ngưꢃi lên ñꢜ nhꢟc nhꢓ, cꢅnh cáo trưꢈc nhꢞng hoꢌt ñꢆng cách mꢌng ꢓ Pháp.
Anꢠbe Xaꢠrô tìm mꢝi cách mua chuꢆc Nguyꢛn Ái Quꢋc tꢒ dꢝa nꢌt ñꢎn vuꢋt ve, ôn tꢂn.
Nguyꢛn Ái Quꢋc ñã bình tĩnh, khꢦng khái ñáp trꢅ Anbe Xarô: “Cꢅm ơn ngài! Cái mà tôi
cꢣn nhꢐt trên ñꢃi là: Đꢂng bào tôi ñưꢏc tꢙ do, Tꢊ quꢋc tôi ñưꢏc ñꢆc lꢄp…” [2]. Cuꢆc gꢉp
tuy ngꢟn ngꢀi nhưng ñã thꢜ hiꢇn khí phách bꢐt khuꢐt trưꢈc kꢚ thù, lý tưꢓng kiên ñꢁnh quyꢎt
giành ñꢆc lꢄp tꢙ do cho dân tꢆc và thái ñꢆ ung dung, bình tĩnh cꢀa Nguyꢛn Ái Quꢋc. Có lꢢ
Anꢠbe Xaꢠrô cũng kính trꢝng ñiꢑu ñó, nên năm 1946, trong chuyꢎn ñi thăm nưꢈc Pháp, khi
Anꢠbe Xaꢠrô ñưꢏc Hꢂ Chí Minh mꢃi ñꢎn dꢙ buꢊi tiꢇc chiêu ñãi, ông ta phꢅi thꢋt lên: “Lꢌi
là ông à! Tôi ñã trꢅi qua mꢆt phꢣn lꢈn cuꢆc ñꢃi ñꢜ chꢌy theo ông” [3, tr.77].
Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh giꢞ vꢞng nguyên tꢟc, nhưng vꢑ sách lưꢏc Ngưꢃi rꢐt mꢑm dꢚo
và linh hoꢌt “dĩ bꢐt biꢎn, ꢘng vꢌn biꢎn”, biꢎt mình, biꢎt ngưꢃi, biꢎt thꢃi thꢎ ñꢜ ñꢌt ñưꢏc
144
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
mꢕc tiêu cao nhꢐt. Sau cách mꢌng tháng Tám 1945, chính quyꢑn cách mꢌng non trꢚ cꢀa
nhà nưꢈc Viꢇt Nam Dân chꢀ Cꢆng hòa ñꢘng trưꢈc tình thꢎ “ngàn cân treo sꢏi tóc”, phꢅi
cùng lúc ñꢋi mꢉt vꢈi thù trong giꢉc ngoài. Trong giai ñoꢌn này nꢟm bꢟt mâu thuꢧn Pháp –
Tưꢓng, Ngưꢃi có nhꢞng ꢘng xꢔ ngoꢌi giao khôn khéo, quyꢎt ñoán, dꢙa vào tình hình cꢕ
thꢜ ñꢜ ñưa ra nhꢞng sách lưꢏc hꢏp lý. Đꢋi vꢈi quân Tưꢓng, bꢗng nhꢞng kinh nghiꢇm cꢀa
nhà hoꢌt ñꢆng chính trꢁ lão luyꢇn, Ngưꢃi có cách ꢘng xꢔ mꢑm mꢡng, kiên quyꢎt “chia ghꢎ,
không chia quyꢑn”. Vꢈi nhꢞng viên tưꢈng như Tiêu Văn, Lư Hán, Ngưꢃi ñã chꢀ ñꢆng ñꢎn
thăm, ban ñꢣu chúng ñꢑu tꢡ thái ñꢆ trꢁch thưꢏng, không ra ñón nhưng qua vài lꢣn tiꢎp xúc
vꢈi Ngưꢃi chúng ñã thay ñꢊi thái ñꢆ và trong các cuꢆc hꢆi ñàm, cꢅ Lư Hán lꢧn Tiêu Văn
ñꢑu gꢝi Ngưꢃi là Hꢂ Chꢀ tꢁch dù lúc mꢈi sang Viꢇt Nam, quân Tưꢓng gꢝi Ngưꢃi là “Tiên
sinh Hꢂ Chí Minh”. Khi các ñꢂng chí trong Chính phꢀ thꢟc mꢟc, Ngưꢃi cưꢃi và giꢅi thích:
“Trong công văn giꢐy tꢃ thì hꢝ vꢧn viꢎt là kính gꢔi ông Hꢂ Chí Minh, nhưng trong khi nói
chuyꢇn thì hꢝ lꢌi gꢝi Bác là Hꢂ Chꢀ tꢁch. Thꢎ là hꢝ ñã phꢅi công nhꢄn ta trên thꢙc tꢎ” [4].
Đꢜ ñuꢊi quân Tưꢓng vꢑ nưꢈc, Ngưꢃi ñã chꢀ trương nhân nhưꢏng vꢈi Pháp. Tꢌi cuꢆc ñàm
phán vꢈi ñꢌi diꢇn Chính phꢀ Pháp, trưꢈc tình thꢎ ngay lꢄp tꢘc không thꢜ ñòi Pháp công
nhꢄn nꢑn ñꢆc lꢄp dân tꢆc ta mꢈi giành ñưꢏc, Ngưꢃi ñꢂng ý ký kꢎt khi Pháp công nhꢄn Viꢇt
Nam là quꢋc gia tꢙ do nꢗm trong khꢋi Liên hiꢇp Pháp.
Hơn mꢆt năm ñꢣu sau Cách mꢌng tháng Tám (02/9/1945 – 19/12/1946) là khoꢅng thꢃi
gian hoꢌt ñꢆng ngoꢌi giao liên tꢕc, không biꢎt mꢇt mꢡi cꢀa Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh nhꢗm
cꢀng cꢋ chính quyꢑn cách mꢌng non trꢚ, bꢅo vꢇ nꢑn ñꢆc lꢄp dân tꢆc, trong khi vꢧn phꢅi
giꢅi quyêt nhiꢑu vꢐn ñꢑ lꢈn ꢓ trong nưꢈc như nꢌn ñói, nꢌn dꢋt, khó khăn vꢑ tài chính. Hoꢌt
ñꢆng ngoꢌi giao cꢀa Ngưꢃi trong hơn mꢆt năm này ñã phꢅn ánh ñꢣy ñꢀ bꢅn lĩnh, phong
cách ngoꢌi giao Hꢂ Chí Minh
Trưꢈc hꢎt, cꢣn phꢅi nhìn nhꢄn Hiꢇp ñꢁnh sơ bꢆ là kꢈt quꢑ cꢍa mꢁt quá trình ñàm phán,
thương lưꢘng lâu dài giꢞa chính quyꢑn Viꢇt Nam Dân chꢀ Cꢆng hòa, ñꢘng ñꢣu là Hꢂ Chí
Minh và Chính phꢀ Cꢆng hòa Pháp vꢈi ñꢌi diꢇn là Jean Sainteny, chꢘ không ñơn thuꢣn là
hꢇ quꢅ trꢙc tiꢎp cꢀa thꢡa hiꢇp Pháp – Hoa ngày 28/2/1946. Quá trình này ñã bꢟt ñꢣu tꢒ
ngay trong giai ñoꢌn cuꢋi cꢀa cuꢆc chiꢎn tranh chꢋng Nhꢄt, khi mà cꢅ Viꢇt Minh và các
ñꢌi diꢇn Pháp ñꢑu mong muꢋn tꢊ chꢘc các cuꢆc tiꢎp xúc (tuy không thành hiꢇn thꢙc) ñꢜ
thương lưꢏng vꢑ viꢇc hꢏp tác chꢋng Nhꢄt và hꢏp tác trong viꢇc xây dꢙng mꢋi quan hꢇ Viꢇt
– Pháp trong tương lai. Sau khi Viꢇt Minh nꢟm ñưꢏc chính quyꢑn trong cꢅ nưꢈc, cuꢆc gꢉp
gꢤ chính thꢘc Pháp – Viꢇt ñꢣu tiên diꢛn ra vào ngày 27/8/1945, giꢞa Đꢌi tưꢈng Võ Nguyên
Giáp, Bꢆ trưꢓng Bꢆ Nꢆi vꢕ trong Chính phꢀ lâm thꢃi và Sainteny, ꢨy viên Cꢆng hòa Pháp
tꢌi Bꢟc Bꢆ và nhiꢑu cuꢆc tiꢎp xúc bí mꢄt trong suꢋt 6 tháng sau ñó giꢞa các nhân vꢄt cꢐp
cao ñꢜ ñi tꢈi mꢆt hiꢇp ưꢈc hꢏp tác có thꢜ dung hòa quyꢑn lꢏi cꢀa cꢅ hai bên.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
145
Tꢃi sao Viꢖt Nam muꢉn thương lưꢘng vꢕi Pháp? Không nên cho rꢗng ñó chꢖ là mꢆt
giꢅi pháp tꢌm thꢃi. Nhꢞng ñiꢑu sau ñây chꢘng minh thiꢇn chí cꢀa Hꢂ Chí Minh trong viꢇc
hꢏp tác vꢈi Pháp là có thꢄt.
Thꢆ nhꢙt, Hꢂ Chí Minh ꢀng hꢆ mꢌnh mꢢ con ñưꢃng thương lưꢏng vꢈi Pháp, vì muꢋn
tránh mꢆt cuꢆc xung ñꢆt ñꢧm máu không cꢣn thiꢎt. Đꢋi vꢈi Hꢂ Chí Minh, mꢆt con ngưꢃi
thꢐm nhuꢣn chꢀ nghĩa nhân văn cꢀa chính nưꢈc Pháp mà Sainteny ñã cꢅm nhꢄn ꢓ ông mꢆt
tinh thꢣn “ghê tꢓm bꢌo lꢙc” thì thương lưꢏng là cách thꢘc có thꢜ tiꢎt kiꢇm ñưꢏc xương
máu nhꢐt. Tiꢎn trình thương lưꢏng vꢈi Pháp tꢒ sau Hiꢇp ñꢁnh sơ bꢆ ñã chꢘng tꢡ nhꢞng nꢍ
lꢙc to lꢈn cꢀa Hꢂ Chí Minh ñꢜ ngăn chꢉn mꢆt cuꢆc chiꢎn tranh giꢞa hai dân tꢆc. Cho nên
thiꢇn chí thương lưꢏng hòa bình vꢈi Pháp cꢀa Hꢂ Chí Minh, cꢀa Chính phꢀ Viꢇt Nam năm
1946 là có thꢄt, và cꢣn ñưꢏc nhꢙn mꢃnh như là ñꢁng lꢏc quan trꢔng nhꢙt cꢀa cuꢆc thương
lưꢏng, chꢘ không chꢖ là mꢆt giꢅi pháp hòa hoãn tꢌm thꢃi. Có thꢜ Sainteny trong quá trình
thương lưꢏng tꢒng có lúc cꢅm nhꢄn: “Ngưꢚi Viꢖt Nam cũng như ngưꢚi châu Á ñꢊu nghiêng
vꢊ phía hꢁi ñàm, nhưng hình như chꢛ tham gia hꢁi ñàm ñꢇ nhꢌm mꢓc ñích tranh thꢍ thꢚi
gian” [5, tr.227]. Nhưng ñó là mꢆt sꢙ cꢥn tꢟc vô ưu cꢀa chính phꢀ Viꢇt Nam ñꢜ ñꢑ phòng
trưꢃng hꢏp xꢐu nhꢐt là chiꢎn tranh có thꢜ xꢅy ra, chꢘ hoàn toàn không phꢅi mꢕc tiêu thꢙc
sꢙ cꢀa cuꢆc thương lưꢏng.
Thꢆ hai, trong giai ñoꢌn 1945ꢠ1946, Viꢇt Minh ñã xây dꢙng chính quyꢑn mꢈi trong
tình hình thách thꢘc toàn diꢇn trên tꢐt cꢅ các lĩnh vꢙc và không có mꢆt ñꢂng minh nào.
Trung Hoa dân quꢋc vꢈi chꢀ trương “diꢇt cꢆng, cꢣm Hꢂ” ñã ꢀng hꢆ các lꢙc lưꢏng ñꢋi lꢄp
Viꢇt Minh, Đꢅng Cꢆng sꢅn Trung Quꢋc vꢧn còn ꢓ phía Bꢟc quá xa xôi. Đꢋi vꢈi Hoa Kỳ và
Anh, Hꢂ Chí Minh ñã nhiꢑu lꢣn ngꢡ lꢃi nhưng không ñưꢏc ñáp ꢘng… Trong mꢈ bòng
bong cꢀa mꢆt chính phꢀ “không ñꢂng minh, không tiꢑn, hꢣu như không cꢅ vũ khí” [6], sꢙ
chꢋng ñꢋi quyꢎt liꢇt cꢀa các ñꢅng ñꢋi lꢄp ñưꢏc ñꢤ ñꢣu bꢓi Trung Hoa dân quꢋc… ñã khiꢎn
cho nhꢞng ngưꢃi ñꢘng ñꢣu Chính phꢀ cách mꢌng hiꢜu rꢗng hꢝ ñang thꢙc sꢙ ñi vào ngõ
cꢕt. Vꢈi tính nhꢌy bén chính trꢁ, Hꢂ Chí Minh nhꢄn thꢘc rꢗng không thꢜ có ñꢂng minh nào
có thꢜ hꢍ trꢏ cho tình hình cꢀa Viꢇt Nam tꢋt hơn Pháp, nhꢐt là trong tư tưꢓng Hꢂ Chí
Minh, nhꢞng ngưꢃi Pháp mꢈi (chꢘ không phꢅi thꢙc dân cũ và phái Pháp thân phát xít) ñã
ñꢘng ñꢣu công cuꢆc giꢅi phóng nưꢈc Pháp khꢡi ách thꢋng trꢁ cꢀa phát xít Đꢘc trong suꢋt 4
năm có thꢜ thꢐu hiꢜu nguyꢇn vꢝng ñꢆc lꢄp cꢀa nhân dân Đông Dương. Hơn nꢞa, sꢙ gꢟn bó
chꢉt chꢢ giꢞa Viꢇt Nam và Pháp vꢑ mꢝi mꢉt, nhꢐt là văn hóa; các trí thꢘc Viꢇt Nam thông
thꢌo ngôn ngꢞ, văn hóa Pháp sꢢ là cơ sꢓ ñꢜ Viꢇt – Pháp hꢏp tác thuꢄn lꢏi, không chꢖ trưꢈc
mꢟt mà trong tương lai. Trong cuꢆc hꢝp cꢀa Viꢇt Minh ngày 28/01/1946 ꢓ Nhà hát lꢈn, có
ngưꢃi ñã tuyên bꢋ: “Chính Pháp là nưꢕc mà Viꢖt Nam có thꢇ chꢚ ñꢘi nhiꢊu sꢏ giúp ñꢜ và
thông cꢑm hơn cꢑ” [7]. Mꢉt khác vꢈi tꢣm nhìn xa trông rꢆng, Hꢂ Chí Minh hiꢜu rꢗng trong
146
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
công cuꢆc xây dꢙng nưꢈc Viꢇt Nam mꢈi, sꢏ hꢝ trꢘ cꢍa mꢁt cưꢚng quꢉc là ñiꢑu cꢣn thiꢎt.
Hꢂ Chí Minh khꢦng ñꢁnh: “Chúng tôi muꢉn tꢏ mình cai quꢑn ñꢙt nưꢕc mình và nꢈu tôi ñꢊ
nghꢒ các ông rút hꢈt các quan cai trꢒ ngưꢚi Pháp vꢊ nưꢕc thì ngưꢘc lꢃi chúng tôi lꢃi cꢗn
ñꢈn các ông ñꢇ xây dꢏng mꢁt nưꢕc Viꢖt Nam ñꢁc lꢎp và hùng mꢃnh” [8, tr.227]. Viꢇc kí
kꢎt Hiꢇp ñꢁnh sơ bꢆ ngày 06/3/1946, như mong muꢋn cꢀa Hꢂ Chí Minh, có thꢜ xem là sꢏ
khꢂi ñꢗu cꢍa mꢁt tiꢈn trình quan hꢖ Viꢖt – Pháp lí tưꢂng trong tương lai mà Hꢋ Chí Minh
muꢉn xây dꢏng. Tꢒ mꢕc ñích cꢀa nó, Hiꢇp ñꢁnh sơ bꢆ không chꢖ là mꢆt giꢅi pháp hòa bình
trong tình thꢎ tꢌm thꢃi mà ñã ñꢉt ra mꢆt hưꢕng giꢑi quyꢈt lâu dài trong tương lai hꢏp tác
hꢞu nghꢁ giꢞa Viꢇt Nam và Pháp.
ꢩ mꢝi tình huꢋng Ngưꢃi ñꢑu có cách phꢅn ꢘng nhanh nhꢌy nhꢗm khꢦng ñꢁnh và nâng
cao vꢁ thꢎ cꢀa dân tꢆc. Tháng 5/1946, Cao ꢀy Đông Dương ñꢎn Hà Nꢆi. Phía Pháp tꢊ chꢘc
lꢛ ñón long trꢝng ñꢜ phô trương thanh thꢎ. Hꢝ mꢃi Bác ñꢎn dꢙ lꢛ vào ngày 19/5/1946.
Ngày 18, sau khi nhꢄn giꢐy mꢃi, Bác cho thư ký Vũ Đình Huỳnh thông báo vꢈi các ñꢂng
chí trong Chính phꢀ, Trung ương và các ñoàn thꢜ: Ngày 19ꢠ5 ñꢎn dꢙ kꢪ niꢇm ngày sinh
cꢀa Bác và cꢔ Bꢆ trưꢓng Phan Anh thay mꢉt Chính phꢀ ñꢎn dꢙ lꢛ cꢀa phía Pháp. Năm
1946, tàu chꢓ Bác tꢒ Pháp vꢑ ñi qua vùng Manta, thuꢆc quyꢑn kiꢜm soát cꢀa nưꢈc Anh,
viên hꢌm trưꢓng Pháp phꢅi cho tàu cꢄp bꢎn ñꢜ xin thꢀ tꢕc hꢅi quân Anh. Hiꢜu rõ thông lꢇ
quꢋc tꢎ, Bác thꢐy ñây là cơ hꢆi tꢋt ñꢜ nâng cao hình ꢅnh và vꢁ thꢎ cꢀa ñꢐt nưꢈc, nên ñã yêu
cꢣu kéo lá cꢃ Viꢇt Nam lên, nhưng viên thuyꢑn trưꢓng ñã thoái thác. Bác ñáp lꢌi nhꢫ nhàng
nhưng cương quyꢎt: “Thưa ngài, Viꢇt Nam Dân chꢀ Cꢆng hòa hiꢇn là mꢆt nưꢈc tꢙ do, là
mꢆt thành viên trong liên bang Đông Dương… Hơn ai hꢎt, các Ngài phꢅi hiꢜu rꢗng, lá
quꢋc kỳ cꢀa chúng tôi phꢅi ñưꢏc kéo lên ñꢜ cho ngưꢃi Anh và nhꢞng thꢙc dân khác ꢓ
Châu Á biꢎt sꢙ hiꢇn diꢇn cꢀa nưꢈc Viꢇt Nam” [9, tr.39].
2.2. Phong cách ngoꢂi giao gꢓn gũi, tꢌ nhiên và chân thành
ꢬng xꢔ ngoꢌi giao phꢅi tuân thꢀ nhꢞng nghi thꢘc nên cũng dꢛ hình thành mꢆt thꢘ
“nghꢇ thuꢄt ngoꢌi giao”, có tính chꢐt bꢑ ngoài ñꢜ “lꢐy lòng”, ñꢜ mua chuꢆc lòng ngưꢃi.
Điꢑu này hoàn toàn xa lꢌ vꢈi phong cách ngoꢌi giao Hꢂ Chí Minh. Sꢘc hꢐp dꢧn, cꢅm hóa
cꢀa Hꢂ Chí Minh toát ra mꢆt cách tꢙ nhiên, tꢒ tꢐm lòng ñôn hꢄu bꢥm sinh, tꢒ nhân cách
văn hóa siêu viꢇt cꢀa Ngưꢃi, không chút gưꢏng ép.
Trong các cuꢆc tiꢎp xúc ñꢋi ngoꢌi, Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh luôn gꢣn gũi, quan tâm chu
ñáo ñꢎn mꢝi ngưꢃi xung quanh. Là mꢆt nguyên thꢀ quꢋc gia, mꢆt chính khách nꢊi danh
trên thꢎ giꢈi, nhưng trong các cuꢆc tiꢎp xúc, không bao giꢃ Hꢂ Chí Minh tꢡ ra mình ñꢉc
biꢇt hơn ngưꢃi mà luôn muꢋn ꢥn mình ñi, dành sꢙ quan tâm chu ñáo cho nhꢞng ngưꢃi
xung quanh.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
147
Trong mꢆt buꢊi chiêu ñãi ꢓ ꢭn Đꢆ ngày 06/02/1958, Bác ñã nói lꢃi cꢅm ơn rꢐt chân
thành: “Tôi rꢐt cꢅm ơn nhꢞng lꢃi khen ngꢏi thân ái cꢀa ông Chꢀ tꢁch. Song tôi không phꢅi
là anh hùng. Chính nhꢞng ngưꢃi dân Viꢇt Nam và ꢭn Đꢆ ñã ñoàn kꢎt ñꢐu tranh giành lꢌi
tꢙ do, ñꢆc lꢄp cho Tꢊ quꢋc mình – ñó mꢈi là nhꢞng ngưꢃi anh hùng” [10, tr.83].
Tꢌi cuꢆc chào mꢒng ꢓ Niu Đêꢠli, ông Thꢁ trưꢓng và Thꢀ tưꢈng Nêꢠru mꢃi Bác ngꢂi
vào ghꢎ sơn son thiꢎp vàng trên ñài chꢀ tꢁch. Bác nhꢐt ñꢁnh tꢒ chꢋi vì nó giꢋng mꢆt ngai
vua. Thay ghꢎ khác Bác mꢈi ngꢂi. Quꢣn chúng ñꢘng dꢄy hoan hô “Hꢂ Chí Minh muôn
năm”. Các báo ꢭn Đꢆ viꢎt: Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh ñã xóa bꢡ mꢆt hình thꢘc lꢛ tân bꢗng mꢆt
cꢔ chꢖ rꢐt dân chꢀ…
Mꢍi hành ñꢆng cꢔ chꢖ cꢀa Ngưꢃi thꢜ hiꢇn tính nhân hꢄu, khoan dung. Khi thăm trꢌi tù
binh trong chiꢎn dꢁch Biên giꢈi 1950, thꢐy mꢆt ñꢌi úy quân y Pháp ꢓ trꢣn, ñang run lên vì
lꢌnh, Ngưꢃi ñã cꢓi chiꢎc áo khoác cꢀa mình trao cho anh ta.
Viên sĩ quan Pháp cꢅm ñꢆng trào nưꢈc mꢟt.
2.3. Phong cách ngoꢂi giao tinh tꢔ và lꢀch lãm
Chꢀ tꢁch Hꢂ Chꢖ Minh ꢘng xꢔ rꢐt nhanh nhꢌy, nhưng cꢥn trꢝng. Bác thưꢃng nhꢟc
nhꢓ cán bꢆ ngoꢌi giao cꢣn có thái ñꢆ và cách ꢘng xꢔ phù hꢏp vꢈi tꢒng ñꢋi tưꢏng cꢕ thꢜ
khác nhau.
Đꢣu năm 1946, hai nhà báo Pháp Héctơrich và Bꢃlăngxê có mꢉt tꢌi cuꢆc mít tinh vꢄn
ñꢆng bꢣu cꢔ ñưꢏc tꢊ chꢘc tꢌi khu vꢙc Viꢇt Nam hꢝc xá Hà Nꢆi. Sꢙ có mꢉt cꢀa hꢝ bꢁ chìm
ñi trong không khí nꢂng nhiꢇt cꢀa quꢣn chúng trưꢈc sꢙ xuꢐt hiꢇn cꢀa Hꢂ Chí Minh. Mꢆt bé
gái tiꢎn vꢑ phía Ngưꢃi, nói mꢐy lꢃi chúc mꢒng và tꢉng Ngưꢃi mꢆt ñiꢑu gì ñó. Cháu bé sꢔa
lꢌi mũ canô, cꢣm hai quꢅ cam, tiꢎn vꢑ phía hai nhà báo Pháp tꢉng mꢍi ngưꢃi mꢆt quꢅ
và nói:
Bác Hꢂ tꢉng các ông hai trái cam này ñꢜ các ông cho các bꢌn nhꢡ cꢀa nưꢈc Pháp.
Đưꢏc nhꢞng ngưꢃi xung quanh dꢁch lꢌi cho nghe, hai nhà báo này vô cùng cꢅm kích
trưꢈc con mꢟt tinh tưꢃng và ꢘng xꢔ ngoꢌi giao lꢁch thiꢇp cꢀa vꢁ ñꢘng ñꢣu Nhà nưꢈc Viꢇt
Nam dành cho hꢝ ꢠ nhꢞng nhà báo Pháp còn chưa hꢎt mꢉc cꢅm lo lꢟng vꢑ sꢙ có mꢉt cꢀa
mình khi nghĩ ñꢎn nhꢞng hành ñꢆng tꢆi ác mà bꢝn thꢙc dân ñang gây ra cho ñꢂng bào ta ꢓ
Nam Bꢆ. Sau ñó hꢝ xin tiꢎp kiꢎn Bác Hꢂ và ñưꢏc Ngưꢃi tiꢎp. Nhꢞng ꢐn tưꢏng sâu sꢟc, tꢋt
ñꢫp mà Hꢂ Chí Minh ñꢜ lꢌi trong lòng hꢝ ñã khiꢎn hꢝ vꢑ nưꢈc trꢓ thành nhꢞng nhà báo có
cꢅm tình vꢈi cuꢆc kháng chiꢎn cꢀa nhân dân Viꢇt Nam.
Cũng năm ñó, Hꢂ Chí Minh sang thăm chính thꢘc nưꢈc Pháp, ñông ñꢅo Viꢇt kiꢑu và
bꢌn bè Pháp ñã ñꢎn thăm, chúc mꢒng Ngưꢃi. Các cháu thiꢎu nhi hát cho Ngưꢃi nghe, làm
Ngưꢃi rꢐt cꢅm ñꢆng. Khi các cháu ñꢁnh ra vꢑ, bꢍng Ngưꢃi hꢡi: Thꢎ các cháu có biꢎt hát bài
Quꢋc ca Pháp không? Tꢐt cꢅ ñꢂng thanh trꢅ lꢃi: Có ꢌ! Nhꢞng giꢝng hát thanh thanh lꢌi
148
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐÔ Hꢀ NỘI
vang lên sôi nꢊi, hùng tráng. Mꢆt sꢙ cꢅm ñꢆng thꢉt sꢙ choán hꢎt tâm hꢂn nhꢞng ngưꢃi
Pháp có mꢉt. Ai cũng thꢐy ñó là biꢜu hiꢇn cꢀa mꢆt thiꢇn chí hòa bình và hꢞu nghꢁ, mꢆt
biꢜu hiꢇn hùng hꢂn vꢑ nhꢞng tình cꢅm mà Hꢂ Chí Minh dành cho nhꢞng truyꢑn thông tꢙ
do, bình ñꢦng, bác ái cꢀa nưꢈc Pháp – mꢆt nưꢈc mà Ngưꢃi yêu mꢎn, chꢖ muꢋn hꢏp tác hꢞu
nghꢁ chꢘ không muꢋn chiꢎn tranh.
Cách ꢘng xꢔ ñꢋi ngoꢌi cꢀa Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh không chút pha trꢆn vꢈi xã giao
hình thꢘc bên ngoài. Ngưꢃi dùng cách tiꢎp khách bình dꢁ ñꢜ gꢔi gꢟm thông ñiꢇp ngoꢌi
giao. Năm 1967, khi tiꢎp hai vꢁ trí thꢘc có tên tuꢊi cꢀa Mꢮ ñꢎn Viꢇt Nam ñꢜ thăm dò mꢆt
giꢅi pháp cho cuꢆc chiꢎn tranh, Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh ñã mꢃi hꢝ uꢋng trà. Ngưꢃi nói:
“Chúng ta gꢉp nhau uꢋng nưꢈc chè vꢈi nhau như thꢎ này, có phꢅi tꢋt hơn ñánh hay
không?”. Khách không có cách trꢅ lꢃi nào khác là: “Uꢋng trà tꢋt hơn”. Rꢂi Ngưꢃi nói tiꢎp:
Nꢎu ông Johnson ñꢂng ý thì tôi mꢃi ông ꢐy sang Hà Nꢆi, trꢅi thꢅm ñꢡ ñón ông và cũng
mꢃi ông uꢋng nưꢈc chè như chúng ta hôm nay; chꢖ có mꢆt ñiꢑu kiꢇn là các ông phꢅi rút
quân khꢡi ñꢐt nưꢈc tôi.
2.4. Phong cách ngoꢂi giao giꢋn dꢀ, lꢀch lãm, thông tuꢕ
Sꢘc hꢐp dꢧn, lôi cuꢋn mꢌnh mꢢ cꢀa phong cách ngoꢌi giao Hꢂ Chí Minh ñưꢏc hình
thành tꢒ nhiꢑu yꢎu tꢋ, trong ñó có vꢋn hiꢜu biꢎt văn hóa phong phú rꢆng lꢈn cꢀa Ngưꢃi.
Chính sꢙ lꢁch lãm, thông tuꢇ vꢑ nhiꢑu mꢉt ñã giúp Ngưꢃi dꢛ dàng giành ñưꢏc thꢎ chꢀ ñꢆng
ngay trong cꢅ nhꢞng tình huꢋng bꢐt ngꢃ nhꢐt.
Mùa xuân năm 1945, sau cuꢆc trao trꢅ viên phi công Mꢮ, Hꢂ Chí Minh có cuꢆc tiꢎp
xúc riêng vꢈi tưꢈng Mꢮ Sênôn. Ngưꢃi Mꢮ tꢡ ý cꢅm ơn và muꢋn tꢉng ta tiꢑn và thuꢋc. Hꢂ
Chí Minh trꢅ lꢃi rꢗng, bꢊn phꢄn cꢀa nhꢞng ngưꢃi chꢋng phát xít là làm tꢐt cꢅ nhꢞng viꢇc gì
có thꢜ làm ñưꢏc ñꢜ giúp ñꢤ ñꢂng minh. Ngưꢃi chꢖ xin Sênôn mꢆt tꢐm ꢅnh làm kꢪ niꢇm.
Sênôn là mꢆt viên tưꢈng ñiꢜn trai và hào hoa, vꢋn không thích thú gì hơn là có dꢁp ñưꢏc
tꢉng ꢅnh cho ngưꢃi khác. Điꢑu ñó làm cho ông ta có cꢅm tình vꢈi Cꢕ Hꢂ, sau ñó giao
nhiꢇm vꢕ cho trung úy S.Phen tꢊ chꢘc viꢇc tiꢎp tꢎ và hꢍ trꢏ ñiꢇn ñài cho Viꢇt Minh.
Mꢆt lꢣn Hꢂ Chí Minh ñꢎn dꢙ chiêu ñãi nhân dꢁp quꢋc khánh Cꢆng hòa dân chꢀ Đꢘc.
Đꢌi sꢘ phu nhân ñem dao, dĩa lꢛ phép ñꢎn mꢃi Ngưꢃi ăn xúc xích luꢆc. Ngưꢃi bꢅo: “Cꢐt
các thꢘ ñó ñi, ꢓ Béclin, xúc xích luꢆc phꢅi lꢐy tay cꢣm, chꢐm mù tꢌt mà ăn chꢘ!”.
Năm 1959, trong buꢊi chiêu ñãi Thꢀ tưꢈng Ôttô Grôtơvôn sang thăm Viꢇt Nam, giꢞa
bꢣu không khí hꢎt sꢘc cꢓi mꢓ cꢀa nhꢞng ngưꢃi ñꢂng chí, các bꢌn Đꢘc bꢐt ngꢃ ñꢑ nghꢁ Bác
Hꢂ hát mꢆt bài. Ngưꢃi vui vꢚ nhꢄn lꢃi và ñꢑ nghꢁ các chꢁ em Đꢘc có mꢉt cùng hát vꢈi
Ngưꢃi mꢆt bài dân ca Đꢘc. Bài hát ñưꢏm chꢐt trꢞ tình, nhꢌc ñiꢇu uyꢜn chuyꢜn, ñã gây cho
các bꢌn bè Đꢘc mꢆt sꢙ xúc ñꢆng, xao xuyꢎn thꢙc sꢙ.
TẠP CHÍ KHOA HỌC − SỐ 13/2017
149
3. KꢖT LUꢗN
Phong cách ngoꢌi giao Hꢂ Chí Minh là ñꢖnh cao cꢀa nghꢇ thuꢄt ꢘng xꢔ trong quan hꢇ
ñꢋi ngoꢌi thꢎ kꢖ XX. Có thꢜ ñúc kꢎt phong cách ngoꢌi giao Hꢂ Chí Minh trong mưꢃi chꢞ:
dũng khí, trí tuꢇ, nhân hꢄu, uyꢜn chuyꢜn, lꢁch lãm. Có lꢢ, ñó cũng là yêu cꢣu và phꢥm chꢐt
cꢀa ngoꢌi giao Viꢇt Nam hiꢇn ñꢌi.
Vꢈi mꢝi ngưꢃi Viꢇt Nam nói chung và thꢎ hꢇ trꢚ nói riêng, viꢇc hꢝc tꢄp tư tưꢓng, ñꢌo
ñꢘc, lꢋi sꢋng, tác phong Hꢂ Chí Minh, trong ñó có phong cách ngoꢌi giao cꢀa Ngưꢃi ñã trꢓ
thành nhu cꢣu, khát vꢝng tꢙ nhiên, chính ñáng. Mꢆt nhà báo nưꢈc ngoài ñã tꢒng nhꢄn xét,
ngưꢃi ta không thꢜ trꢓ thành mꢆt Hꢂ Chí Minh, nhưng ꢓ Hꢂ Chí Minh mꢍi ngưꢃi ñꢑu có
thꢜ hꢝc mꢆt sꢋ ñiꢑu ñꢜ làm cho mình trꢓ nên tꢋt hơn.
TÀI LIꢘU THAM KHꢙO
1. Trꢣn Dân Tiên (2011), Nhꢞng mꢟu chuyꢖn vꢊ ñꢚi hoꢃt ñꢁng cꢍa Hꢋ Chꢍ Tꢒch, Nxb Trꢚ.
2. Nguyꢛn Huy Hoan, Ba lꢗn ñꢉi mꢠt vꢕi Anbe Xarô, thuꢆc khu di tích Chꢀ tꢁch Hꢂ Chí Minh tꢌi
Phꢀ Chꢀ tꢁch, ra ngày 7/04/2014.
3. Trꢣn Đương (2005), Hai chuyꢈn ñi lꢒch sꢐ cꢍa Bác Hꢋ, Nxb Công an nhân dân, Hà Nꢆi.
4. Đoan Trang (2009), Tài ngoꢃi giao cꢍa Bác Hꢋ vꢕi Trung Quꢉc và Tưꢂng Giꢕi Thꢃch, Tuꢣn
báo Vietnamnet, ngày 15/8/2009.
5. Jean Sainteny (Lê Kim dꢁch), Câu chuyꢖn vꢊ mꢁt nꢊn hòa bình bꢒ bꢡ lꢜ, Nxb Quân ñꢆi nhân
dân, Hà Nꢆi.
6. Theo Philippe Devilles, (Hoàng Hꢞu Đꢅn dꢁch), Báo cáo Pignon gꢐi D A ngày 28ꢢ10ꢢ1945.
7. Philippe Deville (2003), (Hoàng Hꢞu Đꢅn dꢁch), Pari – Sài Gòn – Hà Nꢁi, Nxb Tꢊng hꢏp TP.
Hꢂ Chí Minh.
8. Jean Sainteny (Lê Kim dꢁch) (2003), Câu chuyꢖn vꢊ mꢁt nꢊn hòa bình bꢒ bꢡ lꢜ, Nxb Công an
nhân dân, Hà Nꢆi.
9. Ban chꢐp hành Đꢅng bꢆ ꢠ Bꢆ Ngoꢌi giao chꢀ biên (2010), Bác Hꢋ vꢕi ngoꢃi giao ꢢ Mꢟu
chuyꢖn nhꢡ bài hꢔc lꢕn, Nxb Chính trꢁ Quꢋc gia.
10. Hꢂ Chí Minh: Toàn tꢎp, Tꢄp 9, Nxb Sꢙ thꢄt, H.1989.
DIPLOMATIC STYLE OF HO CHI MINH
Abstract: The Former Minister of Foreign Affairs Nguyen Di Nien researched to write a
book on "Diplomatic thought of Ho Chi Minh". He said the diplomatic style of Ho Chi
Minh including independent thinking, creativity, flexible behavior; simple speech,
convincibility, concise and understandable writing. The article introduces an outline of
the diplomatic style of Ho Chi Minh such as brave, clever, simple, close, elegant and
intellectual style.
Keywords: Ho Chi Minh, diplomatic style, brave, intellectual, clever.
8 trang
13000
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phong_cach_ngoai_giao_ho_chi_minh.pdf
