Nhận diện đối sách của Trung Quốc với các chiến lược của Mỹ trong thời gian gần đây và kiến nghị chính sách cho Việt Nam
Nhận diện đối sách của Trung Quốc
với các chiến lược của Mỹ trong thời gian gần đây
và kiến nghị chính sách cho Việt Nam
Đỗ Tiến Sâm(*)
Tóm tắt: Trong thời gian gần đây, cuộc cạnh tranh chiến lược giữa hai “đối thủ” lớn là
Mỹ và Trung Quốc đã đặt ra những tình hình mới, vấn đề mới, thách thức mới đối với thế
giới, khu vực và sự phát triển của mỗi nước. Do có vị trí địa chiến lược quan trọng trong
chiến lược cạnh tranh của các nước lớn, nhất là giữa Trung Quốc và Mỹ, Việt Nam cũng
không tránh khỏi những tác động trong cuộc “đối đầu lạnh” hiện nay giữa hai nước này.
Vì vậy, việc tìm hiểu những đối sách của Trung Quốc đối với các chiến lược của Mỹ có ý
nghĩa hết sức quan trọng đối với sự phát triển và an ninh quốc gia của Việt Nam.
Từ khóa: Chiến lược cạnh tranh, Nhận diện đối sách, Việt Nam, Trung Quốc, Mỹ
Abstract: In recent times, the strategic competition between the two major rivals, the
United States and China, has created new contexts and posed new challenges to the world,
the region and each country. Due to its crucial geostrategic position in the competitive
strategy of major countries, especially between China and the U.S., Vietnam cannot avoid
impacts of the current “cold confrontation” between the two countries. Therefore, it’s
essential to understand China’s responses to the U.S. strategies for the sake of Vietnam’s
development and national security.
Keywords: Competitive Strategy, Strategic Identification, Vietnam, China, The United States
Mở đầu 1(*)
tranh của các nước lớn, nhất là giữa Trung
Việc Trung Quốc phản ứng với các Quốc và Mỹ. Vì vậy, nhận diện những đối
chiến lược của Mỹ trong thời gian gần đây sách của Trung Quốc với các chiến lược
đã đặt ra những tình hình mới, vấn đề mới, của Mỹ trong thời gian gần đây và xu thế
thách thức mới đối với thế giới và khu cạnh tranh chiến lược giữa hai nước này
vực. Việt Nam là nước có đường bờ biển có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc
dài, vùng biển rộng, có vị trí địa chiến đối với sự phát triển và an ninh quốc gia
lược quan trọng trong chiến lược cạnh của Việt Nam. Bài viết trình bày và phân
tích khái quát đối sách của Trung Quốc
với các chiến lược của Mỹ trong thời gian
gần đây; qua đó rút ra một số nhận xét và
(*)
GS.TS., Viện Nghiên cứu Trung Quốc, Viện
Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Email:
đánh giá bước đầu.
Thông tin Khoa học xã hội, số 1.2020
4
I. Khái quát về đối sách của Trung Quốc
với các chiến lược của Mỹ
lãnh đạo tập trung thống nhất và quyền uy
của Trung ương; Bảo vệ địa vị hạt nhân của
Trung ương Đảng và toàn Đảng của Tổng
Bí thư Tập Cận Bình). Riêng đối với đội
ngũ cán bộ lãnh đạo cấp bộ, ngành và tỉnh/
thành phố trực thuộc Trung ương trở lên,
Tổng Bí thư Tập Cận Bình còn yêu cầu họ
phải đề phòng, hóa giải những rủi ro quan
trọng to lớn trong Đảng hiện nay bao gồm:
chính trị, ý thức hệ, kinh tế, khoa học công
nghệ, xã hội, môi trường bên ngoài, xây
Xi-On-Seven-Crises-20190123/4755101.
html). Thông báo của Bộ Chính trị Đảng
Cộng sản Trung Quốc trong phiên họp ngày
30/7/2019 do Tổng Bí thư Tập Cận Bình
chủ trì đã đưa ra “định vị” mới về “Hai
bảo vệ” khi xác định đây là “nguyên tắc
căn bản và nhiệm vụ quan trọng đầu tiên”
ztzl/2018/xxzl/201907/t20190731_32743
8.shtml).
Hai là, về kinh tế, Trung Quốc đang
nỗ lực ứng phó với những rủi ro lớn có
thể xuất hiện trong lĩnh vực kinh tế; thực
hiện các phương án, cơ chế phát triển nhằm
lành mạnh, ổn định thị trường bất động sản;
tăng cường giám sát thị trường, nhất là thị
trường tiền tệ; giải quyết vấn đề huy động
vốn khó khăn của các doanh nghiệp vừa
và nhỏ, hỗ trợ doanh nghiệp ổn định việc
làm; đẩy mạnh xử lý các “doanh nghiệp xác
sống”, v.v…
Trong thời gian gần đây, nhất là từ sau
khi Tổng thống Mỹ Donald Trump lên cầm
quyền và Trung Quốc tổ chức Đại hội XIX
Đảng Cộng sản Trung Quốc với những
tham vọng mới đến: giữa thế kỷ XXI vươn
lên trở thành quốc gia hiện đại đứng đầu thế
giới, cục diện thế giới đứng trước những
tình hình mới, vấn đề mới và thách thức
mới (Tập Cận Bình, 2017), Mỹ đã chính
thức “phản ứng” kiềm chế sự trỗi dậy của
Trung Quốc bằng cuộc chiến tranh thương
mại; đồng thời lần đầu tiên trong lịch sử
100 năm nay công khai xác định Trung
Quốc là đối thủ cạnh tranh chủ yếu, đồng
thời Mỹ cũng nêu và triển khai chiến lược
Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và
rộng mở.
Trung Quốc cũng đã lường trước cuộc
chiến tranh thương mại Mỹ - Trung và cạnh
tranh chiến lược Mỹ - Trung là không tránh
khỏi. Vì vậy, nước này đã có sự chuẩn bị
nhất định để ứng phó, bao gồm cả về đối
nội và đối ngoại.
1. Về đối nội
Nhằm đối sách với các chiến lược và
chính sách nêu trên của Mỹ, Trung Quốc đã
và đang triển khai nhiều biện pháp về đối
nội, trong đó tập trung chủ yếu trên một số
lĩnh vực như sau:
Một là, về chính trị, Đảng Cộng sản
Trung Quốc đẩy mạnh tuyên truyền định
hướng dư luận để người dân yên tâm, tin
tưởng vào các quyết sách của Đảng, Chính
phủ và Tổng Bí thư Tập Cận Bình. Đặc biệt,
Đảng Cộng sản Trung Quốc tập trung tuyên
truyền giáo dục về “Bốn ý thức” (Ý thức
chính trị; Ý thức đại cục; Ý thức hạt nhân;
Ý thức nhìn xa); về “Bốn tự tin” (Tự tin con
đường; Tự tin lý luận; Tự tin chế độ; Tự
tin văn hóa); về “Hai bảo vệ” (Bảo vệ sự
Ba là, về xã hội, Trung Quốc cố gắng
duy trì sự ổn định xã hội, giải quyết những
vấn đề mà người dân quan tâm như việc
làm, giáo dục, an sinh xã hội, y tế, an toàn
thực phẩm, an toàn sản xuất, trị an xã hội,
nhà ở; tập trung đấu tranh chống lại các loại
“tội phạm đen”, giải quyết các vụ án lớn
liên quan đến “tội phạm đen”, nhất là cơ
sở kinh tế và mạng lưới đứng sau các thế
Nhận diện đối sách…
5
lực đen, tăng cường sự an toàn cho người trong đó có “ủng hộ lẫn nhau, hợp tác
xây dựng cơ chế hài hòa xã hội, nâng cao world/2019-06/06/c_1124588552htm).
năng lực và trình độ duy trì ổn định xã hội Ngày11/9/2019, khiTổngthốngKazakhstan
từ gốc, v.v…
Kassym-Jomart Tokayev thăm Trung Quốc,
Bốn là, về quốc phòng an ninh, Trung hai nước đã quyết định phát triển Quan
Quốc tập trung mọi nguồn lực để bảo vệ cái hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Vĩnh
triển”; hoàn thiện hệ thống đảm bảo an ninh leaders/2019-09/11/c_1124988091.htm).
cho chiến lược “Vành đai, Con đường” Ngoài ra, thông qua ngoại giao kinh tế,
(Belt and Road Initiative - BRI); vừa đảm tiếp tục tuyên truyền thúc đẩy ngoại giao
bảo an ninh trong nước, vừa đảm bảo an đa phương, thuận tiện hóa thương mại và
ninh bên ngoài, đề phòng, hóa giải các loại đầu tư, nêu và thực hiện công thức “Trung
rủi ro liên hoàn kết nối với nhau. Đặc biệt, Quốc + 1 + khai thác thị trường thứ 3”;
Trung Quốc đã xây dựng Quy hoạch chiến “Trung Quốc + Nhật Bản + Hàn Quốc + X”
lược đại khai phát miền Tây thời đại mới nhằm lôi kéo các nước phát triển cả ở châu
(một khu vực gồm 12 tỉnh thành phố có Âu và châu Á như Pháp, Đức, Ý, Nhật Bản,
dân số hơn 350 triệu người, diện tích rộng Hàn Quốc… tham gia vào BRI.
hơn 6,8 triệu km2) với những định vị mới:
Đối với Mỹ, mặc dù Mỹ đã chính thức
Dư địa xoay chuyển chiến lược cho sự phát “phản ứng” với Trung Quốc bằng chiến
triển lâu dài, qua đó có thể mở rộng không tranh thương mại và lần đầu tiên công
gian phát triển kinh tế, tăng cường năng lực khai coi Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh
đề phòng, hóa giải các loại rủi ro, duy trì cục chiến lược” như đã nêu ở trên, nhưng
crd.net.cn/2018-8/31/content_24735717. nhất là trong ngắn hạn có thể duy trì quan
htm).
2. Về đối ngoại
hệ “tổng thể ổn định” với Mỹ, còn về lâu
dài là tìm ra “phương thức mới cùng tồn
Trước việc Mỹ thay đổi chiến lược tại” giữa hai nước.
coi Trung Quốc từ “đối tác hợp tác chiến
Hai là, tiếp tục thúc đẩy nhằm làm sâu
lược” thành “đối thủ cạnh tranh chiến sắc hơn mối quan hệ với các nước láng
lược”, thúc đẩy chiến lược Ấn Độ Dương - giềng xung quanh Trung Quốc. Điều này đã
Thái Bình Dương, hình thành cục diện bao được nêu trong Văn kiện Đại hội XIX Đảng
vây kiềm chế Trung Quốc hình chữ C, bắt Cộng sản Trung Quốc. Hiện nay, trong
đầu từ Nhật Bản, đi qua biển Đông, đến bối cảnh mới khi chiến tranh thương mại
Ấn Độ, cuối cùng đến Afghanistan, Trung Mỹ - Trung diễn biến phức tạp, cuộc cạnh
Quốc đã và đang điều chỉnh về đối ngoại tranh chiến lược Mỹ - Trung đã bắt đầu
như sau:
và chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình
Một là, tiếp tục coi trọng xây dựng Dương đang dần hình thành, các nước láng
quan hệ quốc tế kiểu mới, đặc biệt là xây giềng trở nên vô cùng quan trọng đối với an
dựng quan hệ đối tác hợp tác chiến lược ninh quốc gia của nước này. Vì vậy, Trung
toàn diện thời đại mới với Nga theo “5 đặc Quốc bằng mọi cách gia tăng quan hệ với
trưng”, “4 nguyên tắc”, “4 phương hướng”, các nước láng giềng, nhất là các nước láng
Thông tin Khoa học xã hội, số 1.2020
6
giềng phía Nam. Trong cuộc họp báo ngày tranh thương mại và cạnh tranh chiến lược);
18/7/2019, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung cũng như chiến lược Ấn Độ Dương - Thái
Quốc Vương Nghị nêu rõ: Các nước láng Bình Dương của Mỹ chính là tiếp tục đề
giềng xung quanh là phương hướng ưu tiên cao chủ nghĩa dân tộc ở bên trong nhằm tạo
của ngoại giao Trung Quốc. Ông còn nhắc sự đồng thuận trong Đảng Cộng sản Trung
lại đề xuất của Tổng Bí thư Tập Cận Bình Quốc và toàn xã hội; còn bên ngoài là tiếp
về xây dựng Cộng đồng chung vận mệnh tục thúc đẩy chiến lược Sáng kiến “Vành
châu Á và cho rằng đây là phương hướng đai, Con đường” và xây dựng cộng đồng
mà các nước châu Á cùng nỗ lực thực hiện chung vận mệnh nhân loại, mà thực chất
(Nhân dân Nhật báo, 2019).
cũng là những kênh để Trung Quốc tập hợp
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, Trung lực lượng.
Quốc đang tích cực thúc đẩy quan hệ với II. Kiến nghị về đối sách của Việt Nam với
các nước Đông Nam Á, nhất là Đông Nam Trung Quốc và Mỹ trong bối cảnh mới
Á lục địa. Cả 5 nước Đông Nam Á lục địa
Như đã nêu trên, đối sách của Trung
đều đã được Trung Quốc lần lượt xây dựng Quốc với các chiến lược của Mỹ là toàn
quan hệ “đối tác hợp tác chiến lược toàn diện và lâu dài, đây thực chất là cuộc cạnh
diện”, đề xuất cùng xây dựng “Cộng đồng tranh chiến lược giữa hai “đối thủ” lớn. Vì
chung vận mệnh Lan Thương - Mekong”. vậy, đối sách của Việt Nam với Trung Quốc
Đối với ba nước Đông Dương, Trung và Mỹ cũng phải toàn diện và lâu dài. Ở
Quốc đã cùng với Lào xây dựng “Cộng đây, chúng tôi chỉ đề cập đến ba lĩnh vực
đồng chung vận mệnh có ý nghĩa chiến chính là về chính trị, kinh tế và quốc phòng
lược không thể phá vỡ Trung - Lào”; còn - an ninh.
với Campuchia là “Cộng đồng chung vận
Một là, về chính trị, Việt Nam cần tạo
mệnh có ý nghĩa chiến lược Trung Quốc được sự đồng thuận trong cả hệ thống chính
- Campuchia”. Riêng đối với Việt Nam, trị và trong toàn xã hội về khát vọng xây
“Cộng đồng chung vận mệnh có ý nghĩa dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống
chiến lược” cũng được khẳng định trong nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh; sánh
các buổi làm việc ngoại giao hai bên (Xem: vai các cường quốc năm châu như Chủ
PV., 2017).
tịch Hồ Chí Minh hằng mong muốn. Với
Ba là, tiếp tục đẩy mạnh quan hệ với tư cách Đảng cầm quyền, Đảng cần phát
các nước đang phát triển ở châu Á, châu huy vai trò thống lĩnh toàn cục, hài hòa các
Phi và Mỹ La tinh. Đây được xem là nền phương diện, khắc phục các lỗi hệ thống;
tảng của ngoại giao Trung Quốc. Các diễn kiên quyết chống “lợi ích nhóm” trong
đàn Trung Quốc - châu Phi, Trung Quốc Đảng; tạo thế áp đảo trong cuộc đấu tranh
với các nước Mỹ La tinh... được tổ chức chống tham nhũng; từ đó tạo niềm tin trong
thường xuyên, thực chất là muốn gia tăng nhân dân, củng cố mối quan hệ gắn bó máu
ảnh hưởng của Trung Quốc ở những nước thịt giữa Đảng với dân. Trong điều kiện
này, tập hợp lực lượng để cạnh tranh ảnh xã hội thông tin hóa, Đảng Cộng sản Việt
hưởng với Mỹ trên phạm vi toàn cầu.
Nam cần làm tốt công tác định hướng dư
Tóm lại, công cụ chủ yếu mà Trung luận, nhất là trong vấn đề biển Đông - một
Quốc đã và đang thực hiện để đối sách với điểm nóng của quan hệ Việt - Trung, để
Mỹ trong cả “hai cuộc chiến” (tức chiến người dân không bị tác động và kích động
Nhận diện đối sách…
7
vì nhiễu thông tin, dẫn đến có những hành phạt nhất định như với các nền kinh tế phi
vi trái pháp luật, gây mất ổn định xã hội và thị trường khác.
làm xấu đi môi trường đầu tư.
Thứ ba, về mặt quốc phòng - an ninh,
Hai là, về kinh tế, Việt Nam phát huy đây là lĩnh vực thể hiện rõ nhất tinh thần
lợi thế của nước đi sau, nhanh chóng nắm vừa hợp tác, vừa đấu tranh trong quan hệ
bắt và đón đầu các xu thế phát triển của với Trung Quốc. Về hợp tác, Việt Nam tiếp
kinh tế thế giới, chuyển đổi phương thức tục duy trì các cơ chế hợp tác đã có giữa hai
phát triển, hội nhập sâu rộng vào nền kinh nước và đưa các hợp tác này ngày càng hiệu
tế toàn cầu, tránh bị lệ thuộc vào một trong quả, thực chất như: Giao lưu giữa lực lượng
hai nền kinh tế; tăng cường khả năng chống biên phòng, tuần tra chung giữa hải quân,
chịu của nền kinh tế. Một mặt tận dụng lợi hợp tác chống khủng bố, chống tội phạm
thế gần gũi về địa lý và cầu nối của hai thị xuyên quốc gia... Trong bối cảnh mới, Việt
trường lớn Trung Quốc và ASEAN trong Nam có thể phối hợp, giúp đỡ Trung Quốc
quan hệ kinh tế với Trung Quốc; mặt khác, trong việc chống các loại “tội phạm đen”
coi trọng khai thác mở rộng quan hệ với mà Trung ương Đảng và Quốc vụ viện
các nền kinh tế phát triển Mỹ - Nhật Bản - Trung Quốc coi đó là sự sắp xếp chiến lược
Liên minh châu Âu (EU) cả về thị trường, đang được triển khai rộng khắp, nhất là ở
công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất các tỉnh biên giới Vân Nam, Quảng Tây
lượng cao.
Riêng quan hệ hợp tác kinh tế với Trung
tiếp giáp với Việt Nam.
Về đấu tranh, trong bối cảnh ứng phó
Quốc, Việt Nam một mặt cần nghiên cứu với chiến lược Ấn Độ Dương -Thái Bình
đánh giá khách quan về chất lượng, hiệu Dương và cạnh tranh chiến lược Mỹ -
quả đối với các dự án đầu tư và thầu khoán Trung, nhất định Trung Quốc sẽ gia tăng
công trình của Trung Quốc ở Việt Nam để các hoạt động nhằm kiểm soát, khống chế
có sự điều chỉnh phù hợp; mặt khác cần biển Đông. Thực tế các sự kiện xảy ra sau
nghiên cứu đánh giá những tác động tiêu Đại hội XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc
cực từ cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - và sau khi công bố bản Sách trắng Quốc
xấu từ các chiến lược ứng phó của Trung gov.cn/regulatory/2019-07/24/),
Trung
Quốc đối với hai cuộc chiến đã nêu trên; Quốc đã tiến hành nhiều hoạt động ở biển
chủ động, không bị bất ngờ, nhất là trước Đông như: Tổ chức duyệt binh quy mô
tác động của vấn đề biển Đông đối với giao lớn; Tổ chức huấn luyện quân sự bắn đạn
lưu kinh tế diễn ra trên biên giới đất liền thật ở khu vực quần đảo Hoàng Sa của
hai nước.
Việt Nam; Đưa tàu Địa chất Hải dương
Đối với Mỹ, Việt Nam cũng cần nghiên 8 tác nghiệp trái phép ở khu vực bãi Tư
cứu, đánh giá khách quan hợp tác kinh tế Chính nằm trong vùng đặc quyền kinh tế
với Mỹ, sao cho vừa tận dụng tốt thị trường, và thềm lục địa của Việt Nam… Đây là
công nghệ nguồn, kinh nghiệm quản trị những dẫn chứng cho thấy Trung Quốc
hiện đại của nước này; mặt khác hoàn thiện đã bất chấp dư luận, đang và sẽ triển khai
về thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển kinh những biện pháp manh động nhằm thực
tế thị trường hiện đại theo đúng nghĩa của hiện tham vọng kiểm soát tiến tới độc
nó, không để Mỹ có thể áp đặt những trừng chiếm biển Đông.
Thông tin Khoa học xã hội, số 1.2020
8
Trong quan hệ hợp tác quốc phòng - an trên, đây là cơ hội để Việt Nam cần tiếp tục
ninh với Mỹ, với phương châm vừa hợp tác khai thác thị trường, hợp tác công nghệ và
vừa đấu tranh, Việt Nam một mặt cần đẩy đào tạo nguồn nhân lực với Mỹ, đáp ứng
mạnh hợp tác với Mỹ, nhất là trong việc yêu cầu phát triển của Việt Nam đến năm
nâng cao năng lực cho các lực lượng chấp 2030 trở thành quốc gia công nghiệp theo
pháp trên biển như cảnh sát biển, kiểm hướng hiện đại và đến năm 2045 trở thành
ngư, biên phòng biển, phòng chống an ninh nước công nghiệp hiện đại.
phi truyền thống, nghiên cứu khoa học khí
Về quan hệ với ASEAN, Việt Nam cần
tượng thủy văn trên biển và dưới đáy biển, tiếp tục phát huy vai trò là thành viên có
nâng cao năng lực quan sát từ xa cho các trách nhiệm trong việc xây dựng tình đoàn
lực lượng bảo vệ biển, đảo...; mặt khác, kết, thống nhất trong ASEAN và phát huy
Việt Nam cũng cần đề cao cảnh giác trước vai trò trung tâm của ASEAN trong tiến
các thế lực thù địch trong chính giới và xã trình hợp tác khu vực cũng như tạo thế
hội Mỹ chống lại sự cầm quyền của Đảng trong xử lý mối quan hệ với các nước lớn
Cộng sản Việt Nam hoặc gây mất ổn định trong và ngoài khu vực, đặc biệt là khi Việt
chính trị, xã hội của Việt Nam.
Nam chính thức đảm nhận vai trò Chủ tịch
Theo chúng tôi, về đối ngoại Việt Nam ASEAN từ ngày 01/01/2020.
nên tập trung xử lý tốt một số mối quan hệ
Về quan hệ với Ấn Độ, quốc gia này có
quốc tế song phương và đa phương như sau: mối quan hệ hữu nghị truyền thống và thủy
Về quan hệ với Trung Quốc, Việt Nam chung với Việt Nam. Vấn đề là các ngành
cần tiếp tục duy trì mối quan hệ ổn định hữu quan, địa phương và doanh nghiệp hai
lành mạnh với Trung Quốc, theo đó tiếp nước cần tìm hiểu nhu cầu của nhau để gia
tục phát triển quan hệ kinh tế, văn hóa, tăng hợp tác hiệu quả và thực chất. Một
quan hệ giữa hai đảng, v.v... theo hướng trong những biện pháp góp phần thúc đẩy
hợp tác thực chất, cùng có lợi; đồng thời quan hệ hai nước là ngành hàng không, hai
tránh sự hiểu lầm và phán đoán sai về chiến nước nên xem xét mở đường bay trực tiếp,
lược của từng nước. Trước những hành tạo điều kiện phát triển du lịch văn hóa và
động “manh động” của Trung Quốc ở biển tâm linh của người dân hai nước.
Đông, nhất là để bảo vệ những quyền, lợi
Tóm lại, về đối ngoại, điểm nhấn trong
ích hợp pháp và chính đáng của Việt Nam, quan hệ đối ngoại song phương giữa Việt
chúng ta cần tiếp tục kiên quyết, kiên trì, Nam với các nước là làm mới mối quan hệ
trao đổi thẳng thắn với Trung Quốc qua với Ấn Độ và Indonesia, duy trì được sự
cả kênh chính thức và học giả. Chỉ có như thăng bằng trong quan hệ với Trung Quốc
vậy, Đảng Cộng sản Việt Nam mới nhận và Mỹ; còn về đa phương, tiếp tục dựa vào
được sự đồng tình ủng hộ của nhân dân ASEAN, tạo thế cho Việt Nam trong quan
trong nước và bạn bè quốc tế.
hệ với các nước lớn trong và ngoài khu vực.
Về quan hệ với Mỹ, cạnh tranh chiến Như vậy, Việt Nam có thể không bị động,
lược Mỹ - Trung và việc Mỹ triển khai duy trì được mối quan hệ ổn định, lành
chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình mạnh với cả Trung Quốc và Mỹ.
Dương cùng với đối sách ứng phó của III. Một số nhận xét, kết luận
Trung Quốc đặt ra tình huống mới khi xử
Qua tìm hiểu những đối sách của
lý quan hệ với Mỹ. Trong bối cảnh mới nêu Trung Quốc đối với các chiến lược của
Nhận diện đối sách…
9
Mỹ, chúng tôi rút ra một số nhận xét bước rất lớn đến tình hình thế giới, khu vực và sự
đầu như sau:
Một là, do nhận thức và nghiên cứu về
phát triển của mỗi nước.
Ba là, Việt Nam là nước láng giềng núi
chiến tranh thương mại, cạnh tranh chiến liền núi, sông liền sông với Trung Quốc,
lược Mỹ - Trung và chiến lược Ấn Độ giao thông đi lại giữa hai nước thuận tiện,
Dương - Thái Bình Dương là không thể nên những tác động từ sự đối phó của Trung
tránh khỏi nên Trung Quốc đã có sự chuẩn Quốc đối với các chiến lược kiềm chế của
bị nhất định để đối phó, cả trong ngắn hạn, Mỹ đến Việt Nam là không tránh khỏi, đưa
trung hạn và dài hạn. Tuy nhiên, vấn đề đặt đến cả cơ hội lẫn những thách thức mới,
ra là, các cuộc chiến trên của Mỹ lại diễn thậm chí trước nay chưa từng có.
ra trong bối cảnh tình hình kinh tế, chính
Do vị trí địa chiến lược cùng với bản
trị, an ninh của Trung Quốc cũng đang diễn lĩnh của một dân tộc luôn luôn dám đương
biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ mất ổn định đầu với những kẻ thù lớn và mạnh gấp
kinh tế vĩ mô và chính trị xã hội. Vì vậy, có nhiều lần, nên Việt Nam luôn được các
thể nói rằng, những khó khăn, thách thức nước, nhất là các nước lớn tranh thủ và bạn
đặt ra đối với Trung Quốc hiện nay là vô bè trong khu vực và quốc tế gửi gắm tin
cùng lớn và hết sức nghiêm trọng.
cậy. Đây là cơ hội để Việt Nam có thể tranh
Theo chúng tôi, về ngắn hạn, Trung thủ sự giúp đỡ của cộng đồng quốc tế và
Quốc có thể sẽ gặp phải những khó khăn của cả các đối thủ cạnh tranh chiến lược.
nhất định trong việc ổn định kinh tế vĩ
Tuy nhiên, khác với cuộc cạnh tranh
mô như duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế chiến lược Mỹ - Liên Xô trong Chiến tranh
ở mức cao vừa phải, ổn định tiền tệ, đối Lạnh, lúc đó Việt Nam nằm ở vị trí “ngoại
mặt với tình trạng ly khai dân tộc ở một số vi” của cả Mỹ và Liên Xô; còn trong cuộc
địa bàn như Tân Cương, Tây Tạng, Hồng “đối đầu lạnh” hiện nay giữa Mỹ và Trung
Kông, v.v..., nhưng về trung và dài hạn, Quốc, nhiều khả năng biển Đông sẽ là một
khi các biện pháp phát huy hiệu quả, đồng trong những địa bàn cạnh tranh chiến lược
thời không xảy ra những biến động lớn về giữa hai nước này. Điều đó làm cho việc
chính trị nội bộ và chiến tranh nóng với duy trì môi trường xung quanh hòa bình ổn
Mỹ, Trung Quốc sẽ có thể “trụ được”, thực định cho công cuộc đổi mới đất nước của
hiện được một số kế hoạch đã đề ra trong Việt Nam đứng trước những khó khăn mới
Đại hội XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc. lớn hơn.
Hai là, việc Mỹ nêu lên và triển khai
Vì vậy, hơn lúc nào hết, đây là thời
các chiến lược để kiềm chế sự trỗi dậy của điểm Việt Nam cần phải tỉnh táo, phát huy
Trung Quốc, theo đó thách thức quyền lực bản lĩnh và trí tuệ được tích lũy từ lịch sử
của Mỹ cả trên đất liền (lục quyền) và trên dựng nước và giữ nước hàng nghìn năm
biển (hải quyền), về mặt lâu dài là cạnh của dân tộc; Đảng Cộng sản Việt Nam cần
tranh địa vị bá chủ của Mỹ, là điều không phải phát huy bản lĩnh của một chính đảng
thể tránh khỏi. Vì vậy, đây sẽ là “cuộc cách mạng do Chủ tịch Hồ Chí Minh - lãnh
chiến” lâu dài và toàn diện, thậm chí nếu tụ vĩ đại, anh hùng giải phóng dân tộc và
không kiểm soát được, có thể dẫn đến chiến danh nhân văn hóa thế giới, sáng lập và
tranh cục bộ ở một khu vực nhất định, mà rèn luyện; từ đó định ra chủ trương, đường
sự “thắng hay thua” nhất định sẽ tác động lối, chính sách phù hợp cả về đối nội và
Thông tin Khoa học xã hội, số 1.2020
10
đối ngoại để thích ứng, bứt phá phát triển
nhanh và bền vững, đưa đất nước “sánh vai
com/a/Xi-On-Seven-Crises-20190123
/4755101.html
với các cường quốc năm châu”, đồng thời 5. Tập Cận Bình hội đàm với Tổng thống
góp phần xứng đáng vào sự nghiệp cách
mạng thế giới như Chủ tịch Hồ Chí Minh
hằng mong muốn
huanet.com/politics/leaders/2019-09/
11/c_1124988091.htm
6. Bình luận viên Tân Hoa xã: Cùng thúc
đẩy quan hệ Trung - Mỹ lấy hài hòa,
hợp tác, ổn định làm cơ sở, http://
30/c_1124691303.htm
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng
sản Trung Quốc triệu tập hội nghị,
/xxzl/201907/t20190731_327438.sh32 7. Hình thành cục diện mới thúc đẩy
7434
đại khai phát miền Tây thời đại mới,
content_24735717.htm
2. PV. (2017), Phát triển quan hệ đối
tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt
Su-kien-Binh-luan-thoi-su/Phat-trien
-quan-he-doi-tac-hop-tac-chien-luoc-
toan-dien-Viet-Nam-Trung-Quoc-
458774/
regulatory/2019-07/24/content_4846
424.htm
9. Tuyên bố chung giữa nước Cộng hòa
Nhân dân Trung Hoa và Liên bang
Nga về phát triển Quan hệ đối tác
hiệp tác Chiến lược Toàn diện thời
world/2019-06/06/c_1124588552.htm
3. Tập Cận Bình (2017), Quyết thắng
trong xây dựng toàn diện xã hội khá
giả, giành thắng lợi vĩ đại trong xây
dựng chủ nghĩa xã hội đặc sắc Trung
Quốc thời đại mới, Báo cáo Đại hội lần
thứ XIX Đảng Cộng sản Trung Quốc, 10. “Vương Nghị biểu thị các nước láng
Nxb. Nhân dân, Bắc Kinh, ngày 18/10.
4. Tập Cận Bình nói Trung Quốc đối mặt
giềng xung quanh là phương hướng ưu
tiên của ngoại giao Trung Quốc”, Nhân
dân Nhật báo, ngày 19/7/2019.
8 trang
11500
Free
Bạn đang xem tài liệu "Nhận diện đối sách của Trung Quốc với các chiến lược của Mỹ trong thời gian gần đây và kiến nghị chính sách cho Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- nhan_dien_doi_sach_cua_trung_quoc_voi_cac_chien_luoc_cua_my.pdf
