Đổi mới phương pháp dạy học phần Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam
- 34 -
ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC PHẦN
ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
TS. GVC Tô Thị Hiền Vinh - BM Lý luận Chính trị
TÓM TẮT
Để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội
nhập quốc tế, con đường cơ bản để nâng cao chất lượng đào tạo ở trường đại học là đổi mới
phương pháp dạy học. Phương pháp giáo dục đại học ở nước ta hiện nay phải hình thành kỹ
ã h
năng x ội và việc giáo dục ý thức chính trị cho sinh viên trong giáo dục hội nhập là việc hết
sức quan trọng, ngoài tiếp thu những kiến thức mới, nhưng luôn phải nhớ đến cội nguồn, đến
truyền thống quí báu của dân tộc, tinh thần yêu nước, quan tâm đến những bước phát triển
của đất nước- đó là yếu tố then chốt thúc đẩy xã hội tiến lên trong kỷ nguyên mới.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Xã hội hiện đại cần những con người có cá tính (thời nay không cá tính thường đồng
nghĩa với vô tích sự), biết giao tiếp và hợp tác (thời nay cá nhân đơn độc khó làm việc gì thật
ĩa), có tư duy c
có ý ngh
ởi mở với cái mới, thích dấn thân, sẵn sàng chấp nhận mạo hiểm,
không ngại trả giá để có những thành công lớn, và nhất là phải có đầu óc sáng tạo, tiếp thu cái
mới nhưng luôn phải nhớ đến cội nguồn, đến truyền thống quí báu của dân tộc, tinh thần yêu
nước, quan tâm đến những bước phát triển của đất nước- đó là yếu tố then chốt thúc đẩy xã
hội tiến lên trong kỷ nguyên mới.
Thực trạng dạy và học nói chung trong thời gian qua và hiện nay vẫn còn bộc lộ không ít
ình; v
những vấn đề đáng trăn trở. Đó là những vấn đề về nội dung, chương tr
ấn đề về người dạy,
người học và đặc biệt là vấn đề về cải tiến phương pháp dạy - học trong điều kiện hội nhập.
Để nâng cao chất lượng dạy - học nói chung, trong đó có các học phần Lí luận chính trị
đặc biệt là hoc phần Đường lối chách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếp tục cải tiến
cách dạy, cách học là một trong những vấn đề khoa học vừa mang tính bức bách lại vừa có
tính chiến lược lâu dài. Trong phạm vi bài viết này, người viết chỉ đề cập đến vấn đề “Đổi
mới phương pháp dạy học nói chung trong đó có đổi mới học phần Đường lối cách mạng của
Đảng CSVN ” ở vài khía cạnh chủ yếu.
2. ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY VÀ HỌC HIỆN NAY
2.1. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, hiện đại
Thuật ngữ “phương pháp” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, “methodos” nguyên văn là con
ĩa là cách th
đó; có ngh
đường đi tới một cái gì
ĩa là m
ức đạt tới mục đích và bằng một hình ảnh nhất
định; ngh
ột hành động được điều chỉnh.
- 35 -
Theo tác giả Lưu Xuân Mới (Lý luận dạy học đại học, Nxb Gáo dục, 2000, tr.163; 166),
phương pháp dạy học nói chung, bao gồm: phương pháp dạy và phương pháp học.
Phương pháp dạy là cách thức hoạt động của giảng viên, truyền đạt cho sinh viên nội
dung trí dục và tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức và thực tiễn của sinh viên nhằm đạt
được mục đích dạy học.
Phương pháp học là cách thức hoạt động của sinh viên dưới sự chỉ đạo sư phạm của
ĩnh h
giảng viên. Đây là hoạt động tự giác, tích cực, tự lực, tiếp thu (l
ội) nội dung trí dục và tự
tổ chức, tự điều khiển quá trình nhận thức và hoạt động thực tiễn của bản thân nhằm đạt được
mục đích dạy học.
Phương pháp giảng dạy truyền thống là phương pháp mà trong đó chủ yếu là thầy nói -
trò nghe. Ngay tận thập niên 1990, phương pháp này vẫn đang chi phối mạnh ở các trường
cao đẳng và đại học, kể cả ở Hoa Kỳ. Sinh viên thường phải ngồi nghe liên tục trong một
khoảng thời gian dài và học tập theo cách mà Freire gọi là “giáo dục kiểu ngân hàng” . Trong
phương pháp này, giảng viên dạy và sinh viên được dạy; giảng viên biết mọi thứ và sinh viên
ĩ
ĩ
không biết gì; giảng viên suy ngh và sinh viên buộc phải ngh theo cách của giảng viên;
giảng viên nói và sinh viên lắng nghe; giảng viên quyết định (chọn lựa) và sinh viên phải làm
theo. Nhìn chung, giảng viên là chủ thể còn sinh viên là khách thể của quá trình dạy - học.
Giảng viên quan tâm trước hết đến việc truyền đạt kiến thức, hướng đến mục tiêu làm cho
sinh viên hiểu và ghi nhớ kiến thức. Phương pháp này ít quan tâm đến việc phát triển tư duy,
huấn luyện kỹ năng và rèn luyện thái độ cho người học. Nó dẫn đến tình trạng hầu hết sinh
viên học tập thụ động, ra trường không đáp ứng tốt yêu cầu công việc.
Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, hiện đại nói chung hiện nay là một
tất yếu khách quan. Bởi lẽ, trước tình hình thông tin bùng nổ cả về khối lượng và chất lượng,
ĩnh v
cả về tốc độ và phạm vi, l
ũ (trong th
ực như hiện nay, cách dạy học c
ời gian gần đây và
đ
ĩnh
hiện nay) khó đạt được mục tiêu đào tạo con người có bản l
thực tiễn đặt ra.
ể giải quyết những vấn đề do
Yêu cấu bức bách hiện nay là phải chú trọng đúng mức, thậm chí phải đặt lên hàng đầu
vấn đề đào tạo con người theo hướng biết đặt và giải quyết vấn đề Xu hướng đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng tích cực, hiện đại. Có hai xu hướng đổi mới phương pháp dạy học
đại học hiện nay theo hướng tích cực, hiện đại:
Một, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng “đặt và giải quyết vấn đề”. Với xu
hướng này, sinh viên được đặt trước một hệ thống những vấn đề nhận thức có chứa đựng mâu
đư
thuẫn giữa cái cho và cái tìm; sinh viên ợc đưa vào t
ình hu
ống có vấn đề để kích thích họ
ĩnh h
hứng khởi, tự giác giải quyết những vấn đề đó. Từ đó giúp họ l
ĩ nă
ội tri thức một cách tự
giác, tích cực, đồng thời phát triển k ng một cách tự lực và sáng tạo.
- 36 -
Hai, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy hiệu quả của việc áp dụng công
òi h
nghệ dạy học hiện đại. Xu hướng này đ
ỏi: Trước nhất, sinh viên phải có một tỷ trọng tự học
cao. Thứ đến, các phương tiện và công nghệ hiện đại phải được tăng cường áp dụng trong giảng
dạy và học tập một cách hợp lý để tiết kiệm thời gian, giảm nhẹ cường độ lao động dạy học.
Để học tốt thì người học cần phải làm nhiều việc hơn là chỉ nghe một cách thụ động, cụ
thể là phải đọc, viết, thảo luận, hoặc tham gia giải quyết vấn đề. Tương tự như vậy, khi nghiên
cứu tất cả các cấp độ học, thấy rằng sinh viên học và giữ lại kiến thức nhiều hơn khi họ đóng
vai trò thực sự trong quá trình và có cơ hội để nói, chia sẻ, tương tác, phản hồi. Việc học tập
mang tính hàn lâm là quá trừu tượng đối với hầu hết sinh viên, nên muốn học tốt thì sinh viên
cần được “thấy, sờ, và ngửi” cái mà họ đọc và viết. Còn sinh viên không thể học được bằng
cách mang thông tin đẩy vào não họ, do đó chúng ta chỉ có thể dạy bằng cách duy nhất là tạo
ra động lực hiểu biết.
Những thông tin trên đây một mặt cho thấy sự hạn chế của phương pháp giảng dạy
truyền thống; mặt khác đặt ra nhu cầu bức xúc phải chuyển đổi sang phương pháp mới, lôi
cuốn sinh viên gia nhiều hơn trong quá trình dạy-học. Những phương pháp mới đó, chúng ta
tạm gọi là các phương pháp giảng dạy tích cực.
Bản chất của phương pháp giảng dạy tích cực
Thực ra, xét đến cùng thì tất cả các phương pháp giảng dạy đều có thể ẩn chứa những
hoạt động mang tính tích cực của nó. Tuy nhiên, để trở thành một phương pháp mà yếu tố tích
cực trở thành nét đặc trưng thì hầu hết các nhà nghiên cứu đều đề cập đến mức độ tham gia
của sinh viên trong quá trình học tập. Phải thực sự xem người học là trung tâm, là chủ thể của
hoạt động “học”. Muốn vậy cần phải:
ạng
- Đa d
ảng ạy.
hóa các phương pháp gi
d
ảm ời ợng
- Gi th lư
ết ảng
thuy gi
ời ợng ạt ộng ủa
và tăng th lư ho đ
ời ọc.
ngư h
c
ạo ự
ữa
ời ạy ời ọc, ữa
ời ọc ới
- T s tương tác cao gi ngư d và ngư h gi ngư h v nhau.
ến ộc ập ạo, ỏ ối ặt ến ức ểu
ều.
ổng ợp,
- Khuy khích tư duy đ và sáng t xóa b l áp đ ki th theo ki giáo đi
l
ớng ến ệc
ển ận ức ậc
- Hư
và đánh giá.
- Chú tr
đ
vi phát tri nh th
b
cao cho sinh viên, đó là: phân tích, t
h
ọng
ển ỹ
ựng
ộ
ệc ời ọc.
ực
phát tri k năng và xây d
thái đ làm vi tích c cho ngư h
ợc ại, ề
ời ọc, ần ải
ổi
ộ
ọc ập,
t
Ngư v phía ngư
l
h
c
ph thay đ thái đ và phương pháp h
tích
như
ực
c
ạt ộng, ủ ộng ếm ến ức, ện ỹ
ũng
tham gia vào các ho đ ch đ tìm ki ki th rèn luy k năng c
ều ỉnh
ộ
ệc ới
đi ch thái đ trong quá trình làm vi v nhau.
ểm ủa ảng ạy ực
Ưu đi phương pháp gi tích c
c
d
ảng ạy
ực ẽ ạo ều ện
ốn
ời ọc ủ ộng
Phương pháp gi tích c s t đi ki và lôi cu ngư h ch đ trong
d
học tập. Tính chủ động cao là tiền đề cho sự hình thành khả năng tư duy độc lập. Tư duy độc
ập ầm ủa ạo.
l
là m móng c sáng t
- 37 -
ảng ạy
Phương pháp gi
ực ệc ảm ời
ệu ả ọ ập
ờ
d
tích c giúp nâng cao hi qu h c t nh vào vi gi th
ợng
ết ảng.
thuy gi
lư
ốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy. Cách dạy chỉ đạo cách học, nhưng
Mu
ợc lại thói quen học tập của trò cũng ảnh hưởng tới cách dạy của thầy. Chẳng hạn, có
ngư
ờng hợp học sinh đòi hỏi cách dạy tích ực hoạt động nhưng giáo viên chưa đáp ứng được,
trư
c
ường hợp giáo viên hăng hái áp dụng PPDH tích cực nhưng không thành công vì
ặc có tr
ho
ưa thích ứng, vẫn quen với lối học tập thụ động. Vì vậy, giáo viên phải kiên trì
ạy hoạt động để d ương pháp học tập chủ động
ọc sinh ch
h
dùng cách d ần dần xây dựng cho học sinh ph
ột cách vừa sức, từ thấp lên cao. Trong đổi mới phương pháp dạy học phải có sự hợp tác cả
m
của thầy và trò, sự phối hợp nhịp nhàng hoạt động dạy với hoạt động học thì mới thành công.
để phân biệt với "Dạy và học thụ động".
ậy, việc d
Như v
ật ngữ "Dạy và học tích cực"
ùng thu
ối quan hệ giữa dạy và học, tích cực với dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
M
Từ thập kỉ cuối cùng của thế kỷ XX, các tài liệu giáo dục ở nước ngoài và trong nước,
ột số văn bản c Đào tạo thường nói tới việc cần thiết phải chuyển dạy học
m
ủa Bộ Giáo dục và
ấy giáo viên làm trung tâm sang dạy học lấy học sinh làm trung tâm.
l
ạy học lấy học sinh làm trung tâm còn có một số thuật ngữ tương đương như: dạy học
D
tập trung vào người học, dạ y học căn cứ vào người học, dạy học hướng vào người học… Các
ật ngữ này có chung một nội hàm là nhấn mạnh hoạt động học và vai trò của học sinh
thu
động
ạy học, khác với cách tiếp cận truyền thống lâu nay là nhấn mạnh hoạt
trong qúa trình d
dạy và vai trò của giáo viên.
ịch sử phát triển giáo dục cho thấy, trong nhà trường một thầy dạy cho một lớp đông
L
ọc trò, cùng lứa tuổi và trình độ tương đối đồng đều thì giáo viên khó có điều kiện chăm lo
h
đã hình thành kiểu dạy "thông báo
ừng học sinh nên
cho t
ồng lo
- đ
ạt". Giáo viên quan tâm
đến việc hoàn thành trách nhiệm của mình là truyền đạt cho hết nội dung quy định
ớc hết
trư
ình và sách giáo khoa, cố gắng làm cho mọi học sinh hiểu và nhớ những điều
trong chương tr
ảng. Cách dạy này đẻ ra cách học tập th động, thiên về ghi nhớ, ít chịu suy nghĩ,
giáo viên gi
ụ
cho nên đã hạn chế chất lượng, hiệu quả dạy và học, không đáp ứng yêu cầu phát triển năng
đại. Để khắc phục tình trạng này, các nhà sư phạm kêu gọi phải phát huy
ộng của xã hội hiện
đ
ực chủ động của họ
tính tích c
ực hiện "dạy học phân hóa"
c sinh, th
ến nhu cầu,
* quan tâm đ
khả năng của mỗi cá nhân học sinh trong tập thể lớp. Phương pháp dạy học tích cực, dạy học
ấy học sinh làm trung tâm ra đời từ bối cảnh đó.
l
ười học vừa là
ực tế, trong qúa trình dạy học ng
Trên th
ượng của hoạt động dạy, lại
ối t
đ
ừa là chủ thể của hoạt động học. Thông qua hoạt động học, dưới sự chỉ đạo của thầy, người
ọc phải tích cực chủ động cải biến chính mình về kiến thức, kĩ năng, thái độ, hoàn thiện nhân
v
h
được
ậy, nếu người học không tự giác chủ động,
. Vì v
cách, không ai làm thay cho mình
ương pháp học tốt thì hiệu quả của việc dạy sẽ rất hạn chế.
ịu học, không có ph
không ch
- 38 -
đã coi trọng vị trí hoạt động và vai trò của người học thì đương nhiên phải
ậy, khi
Như v
ực chủ động ủa người học. Tuy nhiên, ạy học lấy học sinh làm trung
phát huy tính tích c
c
d
ải là một phương pháp dạy học cụ thể
tâm không ph
ột tư tưởng, quan điểm giáo dục,
. Đó là m
ột cách tiếp cận quá trình dạy học chi phối tất cả qúa trình dạy học về mục tiêu, nội dung,
m
đánh giá… chứ không phải chỉ liên quan đến phương
ện, tổ chức,
phương pháp, phương ti
pháp dạy và học.
ận dụng đổi phương pháp giảng dạy tích cực vào giảng học phần Đường lối
2.2. V
ạng của Đảng cộng sản Việt Nam
cách m
Do thời lượng giảng dạy học phần 3TC (45 tiết) gồm 10 chủ đề, bao quát toàn bộ đường
Đảng ta từ khi thành lập đến giành chính quyền, cuộc kháng chống thực dân Pháp và
ối của
l
ộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ thống nhất đất nước, cả thời kỳ đổi mới trên tất cả các
cu
ĩnh vực: kinh tế,chính trị, văn hóa, xã hội v
l
ại giao. Do đó người thầy thầy không thể
à ngo
thuyết giảng như trước đây với khối lượng kiến thức khổng lồ, đồng thời phải làm sao cho
được sự hy sinh sức người của của cả dân tộc mới có ngày hôm nay, từ đó
ời học thấy
ngư
ậy được lòng tự hào dân tộc,
khơi d
ần tự cường, ý chí tự vươn lên của sinh viên của
tinh th
sinh viên, nên tôi phải vận dụng phương pháp mới trong quá trình giảng dạy bằng cách:
ủ đề 2 và chủ đề 3 đó là sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đường lối giành
Ch
Đảng tôi giản
đề cùng
ảng luôn nêu các vấn
ền của
chính quy
g cho sinh viên, trong quá trình gi
ối thoại với sinh viên, nhấn mạnh những vấn đề cơ bản như hoàn cảnh lịch sử trước khi
đ
ảng ra đời, đưa ra những câu hỏi ví dụ như Vì sao các phong trào yêu nước trước khi Đảng
Đ
ời luôn bị ất bại? hay vì sao ta phải giành chính quyền trước khi quân đồng minh vào?...
ra đ th
đề 4 chủ đề 5 và 8,9 tôi chia nhóm cho sinh viên thuyết trình, các nhóm đặt câu hỏi
ủ
Ch
cho nhóm thuyết trình,
ấn đề gì Sinh viên chưa nói tới hoặc nói lung tung chưa đúng, tôi giành 1 tiết hệ thống
đồng thời cùng GV viên trao đổi, trong quá trình đó tôi chú ý ngh
e
xem v
ại những nội dung cơ bản, nhấn mạnh những vấn đề cần nắm vững, đặc biệt tất cả các câu
l
thuyết trình tôi bắt cả lớp soạn, nhóm nào thuyết trình thì phải làm thật kỹ, còn lại soan đọc ý
để chấm làm 1 cột kiểm tra để
ởng kiểm tra và cuối cùng tôi thu tất cả
chính, các nhóm trư
ình.
đánh giá quá tr
Riêng ch
ủ đề 6 và chủ 7 đó là Đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đường lối kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đây là những vấn quan trọng để xây dựng và phát
ế, tôi nghĩ mình phải làm rõ, phân tích cho họ thấy vì sao phải tiến hành công
triên kinh t
ệp hóa? Vì sao công nghiệp phải hiện đại hóa, gắn với kinh tế thị trường và hội nhập kinh
nghi
tế quốc tế? Vì sao nước ta chuyển sang kinh tế thị trường? và đổi mới tư duy về kinh tế thị
ờng là một quá trình? Nước ta chuyển sang kinh tế thị trường khi nào?...
trư
đổi mới tôi thấy chỉ thực hiện phương pháp giảng dạy tích cực
ết luận: qua thực hiện
K
ới có thể thực hiệ
m
ợc khối lượng kiến lớn trong thời gian hạn hẹp, đồng thời trong quá
n đư
- 39 -
đề thì sinh viên ới chú ý nghe và suy nghĩ, hơn nữa họ phải đọc
ảng luôn nêu các vấn
trình gi
ớc bài trước khi đến lớp, cũng như tự học ở nhà.
trư
ến nghị
Ki
ổ chức theo lớp dễ phân
- Nên t
ũng như học nhóm của sinh viên
chia nhóm c
ệ thống máy chiếu và Mic còn quá hạn chế cho Sv thuyết trình, nên nhà nên kiểm tra
- H
ặc biệt các phòng lớn.
đ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
2. Qui chế Đào tạo đại học và cao đẳng Hệ chính quy theo hệ thống tín chỉ kèm theo
quyết định 43/2007/BGD&ĐT
đào t
ình
3. Lý Hoàng Ánh, Trần Mai Ước (2012), Tiến tới xây dựng chương tr
ạo theo
ư
mô hình CDIO trong các tr ờng đại học hiện nay - Bước đi cần thiết góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục đại học,
4. Kỷ yếu HTKH “Nâng cao chất lượng giáo dục đại học”, Trường Đại học Mở TP.
òng Trung Ương Đ
HCM; Văn ph
ảng.
5. Lưu Xuân Mới - Lý luận dạy học đại học, Nxb Gáo dục, 2000.
6 trang
12000
Free
Bạn đang xem tài liệu "Đổi mới phương pháp dạy học phần Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- doi_moi_phuong_phap_day_hoc_phan_duong_loi_cach_mang_cua_dan.pdf
