Đánh giá văn bản pháp luật và việc tuân thủ Cedaw
V. ÀAÁNH GIAÁ VÙN BANÃ PHAÁP LUÊTÅ VAÂ VIÏåC
TUÊN THUÃ CEDAW
V.1 NHÛÄNG CÖNG VIÏåC CHÑNH ÀÏÍ XOAÁ BOÃ PHÊN BIÏåT ÀÖIË XÛÃ VAÂ ÀAÃM BAÃO
BÒNH ÀÙÈNG (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
V.1.1 CAÁC NGHÔA VUÅ THEO CEDAW
V.1.1.1 CEDAW
Ba àiïìu àêìu tiïn cuãa CEDAW liïn quan vúái nhau: Àiïìu 1 àûa ra àinh nghôa vïì “phên biïåt àöëi
xûã”; Àiïìu 2 quy àõnh nhûäng biïån phaáp chung cêìn àûúåc tiïën haânh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã
vaâ thûåc hiïån bònh àùèng möåt caách thûåc tiïîn; vaâ Àiïìu 3 buöåc caác quöëc gia thaânh viïn àaãm baão
sûå phaát triïín vaâ tiïën böå àêìy àuã cuãa phuå nûä.
ÀIÏÌU 1
Vò nhûäng muåc àñch cuãa Cöng ûúác nayâ , thuêåt ngûä "phên biïtå àöëi xûã chönë g laåi phuå nûä" coá nghôa
laâ bêët kyâ sûå phên biïåt, loaåi trûâ hay haån chïë naâo dûåa trïn cú súã giúái tñnh laâm aãnh hûúãng hoùåc
nhùçm muåc àñch laâm töín haåi hoùåc vö hiïåu hoaá viïåc phuå nûä àûúåc cöng nhêån, thuå hûúãng, hay
thûåc hiïån caác quyïìn con ngûúâi vaâ nhûäng tûå do cú baãn trong caác lônh vûåc chñnh trõ, kinh tïë,
xaä höåi, vùn hoaá, dên sûå hay bêët kïí lônh vûåc naâo khaác trïn cú súã bònh àùèng nam nûä, bêët kïí
tònh traång hön nhên cuãa hoå nhû thïë naâo.
ÀIÏÌU 2
Caác quöëc gia thaânh viïn lïn aán sûå phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä thïí hiïån dûúái têët caã caác
hònh thûác, àöìng yá aáp duång têët caã nhûäng biïån phaáp thñch húåp vaâ khöng chêåm trïî àûa ra chñnh
saách xoaá boã phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä vaâ nhùçm muåc àñch àoá cam kïët:
a) Thïí hiïån nguyïn tùæc bònh àùèng nam nûä trong Hiïën phaáp quöëc gia hoùåc trong caác vùn
baãn phaáp luêåt thñch húåp khaác nïëu nguyïn tùæc naây chûa àûúåc àûa vaâo vaâ baão àaãm viïåc
thûåc thi nguyïn tùæc nayâ trong thûcå tïë bùçng phaáp luêåt vaâ nhûäng biïnå phaáp thñch húåp khaác;
b) Thöng qua caác biïån phaáp lêåp phaáp vaâ nhûäng biïån phaáp thñch húåp khaác, kïí caã viïåc trûâng
phaåt trong caác trûúâng húåp cêìn thiïët vaâ ngùn cêëm têët caã nhûäng sûå phên biïåt àöëi xûã chöëng
laåi phuå nûä;
65
c) Thiïët lêåp viïåc baão vïå phaáp lyá caác quyïìn cuãa phuå nûä trïn cú súã bònh àùèng vúái nam giúái
vaâ àaãm baão viïåc baão vïå phuå nûä möåt caách coá hiïåu quaã chöëng laåi bêët kyâ haânh àöång phên
biïåt àöëi xûã naâo thöng qua nhûäng toâa aán vaâ cú quan cöng quyïìn quöëc gia khaác;
d) Cöë gùæng khöng tiïën haânh bêët kyâ haânh àöång hoùåc hoaåt àöång naâo coá tñnh chêët phên biïåt
àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä vaâ baão àaãm rùçng caác nhaâ chûác traách vaâ cú quan cöng quyïìn seä
haânh àöång phuâ húåp vúái nghôa vuå naây;
e) AÁp duång têët caã caác biïån phaáp thñch húåp àïí xoaá boã sûå phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä
do bêët kyâ caá nhên, töí chûác hoùåc doanh nghiïåp naâo tiïën haânh;
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
f) AÁp duång têët caã caác biïån phaáp thñch húåp, kïí caã phaáp luêåt àïí sûãa àöíi hoùåc xoáa boã caác
vùn baãn luêåt, quy àõnh, têåp quaán vaâ thûåc tiïîn hiïån àang töìn taåi àaä taåo lïn sûå phên biïåt
àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä;
g) Huyã boã têët caã caác quy àõnh hònh sûå àaä taåo lïn sûå phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä.
ÀIÏÌU 3
Caác quöëc gia thaânh viïn phaãi aáp dunå g têët caã nhûäng biïån phaáp thñch húpå , kïí caã phapá luêåt trïn
têët caã caác lônh vûåc, àùåc biïåt laâ chñnh trõ, xaä höåi, kinh tïë vaâ vùn hoaá àïí àaãm baão sûå phaát triïín
vaâ tiïën böå àêìy àuã cuãa phuå nûä, vò muåc àñch baão àaãm cho hoå àûúåc thûåc hiïån vaâ thuå hûúãng
nhûäng quyïìn con ngûúâi vaâ tûå do cú baãn trïn cú súã bònh àùèng vúái nam giúái.
V.1.1.2 Caác khuyïën nghõ chung
Nhûäng àoanå trñch sau tûâ caác khuyïën nghõ chung liïn quan àïën caác àiïuì tûâ 1 àïën 3 cuãa CEDAW:
Khuyïën nghõ chung söë 6: Böå maáy quöëc gia coá hiïåu quaã vaâ phöí biïën tuyïn truyïìn
Khuyïën nghõ caác quöëc gia thaânh viïn:
Àoaån 1
Thiïët lêåp vaâ/hoùåc tùng cûúâng caác böå maáy quöëc gia, thïí chïë vaâ thuã tuåc coá hiïåu quaã úã cêëp
cao cuãa Chñnh phuã, vúái àêìy àuã caác nguöìn lûåc, sûå cam kïët vaâ thêím quyïìn àïí: a) Tham
vêën vïì vêën àïì taác àöång àöëi vúái phuå nûä cuãa têët caã caác chñnh saách cuãa Chñnh phuã; b)
Giaám saát tònh hònh phuå nûä möåt caách toaân diïån; c) Giuáp vaåch ra nhûäng chñnh saách múái
vaâ thûåc hiïån coá hiïåu quaã caác chiïën lûúåc vaâ biïån phaáp àïí xoáa boã phên biïåt àöëi xûã.
Àoaån 2
Tiïën haânh caác bûúác thñch húåp àïí àaãm baão viïåc phöí biïën Cöng ûúác, nhûäng baáo caáo cuãa
quöëc gia thaânh viïn theo Àiïìu 18 vaâ caác baáo caáo cuãa UÃy ban bùçng ngön ngûä cuãa nhûäng
quöëc gia coá liïn quan.
Khuyïën nghõ chung söë 9: Söë liïåu thöëng kï vïì tònh hònh phuå nûä
Khuyïën nghõ caác quöëc gia thaânh viïn cêìn tiïën haânh moåi nöî lûåc àïí àaãm baão laâ nhûäng cú
quan thöëng kï quöëc gia cuãa hoå chõu traách nhiïåm vïì viïåc lêåp kïë hoaåch cho caác cuöåc àiïìu
tra dên söë toaân quöëc vaâ nhûäng cuöåc àiïìu tra vïì xaä höåi-kinh tïë khacá thaão ra cacá baãng cêu
hoãi cuãa hoå theo möåt caách maâ coá thïí taách rúâi söë liïåu theo giúái, caã vïì con söë tuyïåt àöëi vaâ
caác tyã lïå, àïí nhûäng ngûúâi sûã duång coá quan têm coá thïí dïî daâng tòm àûúåc caác thöng tin
vïì tònh hònh cuãa phuå nûä trong khu vûåc cuå thïí maâ hoå àang quan têm.
66
Khuyïën nghõ chung söë 10: Kyã niïåm lêìn thûá 10 ngaây thöng qua CEDAW
Khuyïën nghõ rùçng... caác quöëc gia thaânh viïn cêìn xem xeát:
Àoaån 1
Tiïën haânh caác chûúng trònh, bao göìm nhûäng höåi nghõ vaâ höåi thaão àïí tuyïn truyïìn phöí
biïën (CEDAW) bùçng caác ngön ngûä chñnh vaâ cung cêëp thöng tin vïì Cöng ûúác trong caác
nûúác àoá.
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
Khuyïën nghõ chung söë 12: Baåo lûåc vúái phuå nûä
Khuyïën nghõ caác quöëc gia thaânh viïn cêìn nïu trong baáo caáo àõnh kyâ gûãi cho Uyã ban
nhûäng thöng tin vïì:
1. Caác vùn baãn phaáp luêåt hiïån coá hiïåu lûåc àïí baão vïå phuå nûä khoãi têët caã nhûäng loaåi baåo
lûåc trong àúâi söëng haâng ngaây (kïí caã baåo lûåc tònh duåc, caác laåm duång trong gia àònh, quêëy
röëi tònh duåc úã núi laâm viïåc…);
2. Caác biïån phaáp khaác àïí xoaá boã baåo lûåc;
3. Sûå töìn taåi caác dõch vuå höî trúå daânh cho nhûäng phuå nûä laâ naån nhên cuãa caác cuöåc têën
cöng hay baåo lûåc;
4. Nhûäng söë liïåu thöëng kï vïì phaåm vi baåo lûåc thuöåc têët caã caác loaåi vúái phuå nûä vaâ vïì
nhûäng phuå nûä laâ naån nhên cuãa baåo lûåc.
Khuyïën nghõ chung söë 18: Phuå nûä taân têåt
Khuyïën nghõ caác quöëc gia thaânh viïn cung cêëp thöng tin vïì phuå nûä taân têåt trong caác baáo
caáo àõnh kyâ cuãa hoå, vïì nhûäng biïån phaáp àûúåc tiïën haânh àïí giaãi quyïët tònh hònh cuå thïí
cuãa ngûúâi taân têåt, kïí caã caác biïån phaáp àùåc biïåt àïí àaãm baão cho hoå àûúåc tiïëp cêån bònh
àùèng vúái giaáo duåc vaâ viïåc laâm, caác dõch vuå y tïë, baão hiïím xaä höåi vaâ baão àaãm cho hoå coá
thïí tham gia vaâo têët caã caác lônh vûåc trong àúâi söëng xaä höåi vaâ vùn hoáa.
Khuyïën nghõ chung söë 19: Baåo lûåc vúái phuå nûä
Têët caã caác àiïìu khoaãn, àùåc biïåt laâ:
Àoaån 1
Baåo lûåc dûåa trïn cú súã giúái laâ möåt hònh thûác phên biïåt àöëi xûã ngùn caãn nghiïm troång khaã
nùng cuãa phuå nûä àûúåc hûúãng caác quyïìn vaâ tûå do trïn cú súã bònh àùèng vúái nam giúái.
Àoaån 6
Cöng ûúác trong Àiïìu 1 àaä xaác àõnh sûå phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä. Àõnh nghôa vïì
sûå phên biïåt àöëi xûã bao göìm caã baåo lûåc dûåa trïn cú súã giúái, nghôa laâ baåo lûåc nhùçm vaâo
möåt phuå nûä vò ngûúâi àoá laâ phuå nûä, hoùåc baåo lûåc gêy ra taác àöång lúán àöëi vúái phuå nûä. Noá
bao göìm nhûäng haânh àöång gêy ra töín haåi vïì thên thïí, tinh thêìn, tònh duåc hoùåc gêy ra
àau khöí, caác lúâi àe doåa tiïën haânh nhûäng haânh àöång nhû vêåy, sûå eáp buöåc vaâ caác haânh
àöång tûúác àoaåt tûå do khaác. Baåo lûåc trïn cú súã giúái coá thïí àûúåc chó ra trong nhûäng àiïìu
khoaãn cuå thïí cuãa Cöng ûúác, duâ rùçng caác àiïìu khoaãn àoá coá nhùæc àïën baåo lûåc möåt caách
roä raâng hay khöng.
67
Àoaån 17
… Sûå bònh àùèng trong viïåc laâm coá thïí bõ töín haåi nghiïm troång khi phuå nûä bõ baåo lûåc trïn
cú súã giúái, nhû quêëy röëi tònh duåc úã núi laâm viïåc.
Àoaån 18
Quêëy röëi tònh duåc bao göìm haânh vi àûúåc xaác àõnh vïì tònh duåc khöng àûúåc hoan nghïnh,
nhû àuång chaåm thên thïí, theo àuöií taán tónh, nhûäng nhênå xeát mang maâu sùæc tònh duåc, àûa
ra caác vùn hoáa phêím khiïu dêm vaâ àoâi hoãi tònh duåc bêët kïí bùçng lúiâ hay bùçng haânh àöång.
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
Caách cû xûã nhû vêåy coá thïí laâm nhuåc phuå nûä, coá thïí gêy ra möåt vêën àïì vïì an toaân vaâ
sûác khoeã, noá mang tñnh chêët phên biïåt àöëi xûã khi ngûúâi phuå nûä coá caác cú súã xaác àaáng
àïí tin rùçng sûå phaãn àöëi cuãa mònh seä gêy bêët lúåi cho baãn thên vïì vêën àïì viïåc laâm, kïí caã
vêën àïì tuyïín möå vaâ thùng tiïën, hoùåc khi caách cû xûã nhû vêåy taåo ra möi trûúâng thuâ àõch
úã núi laâm viïåc.
Àoaån 19
Àiïìu 12 yïu cêìu caác quöëc gia thaânh viïn tiïën haânh nhûäng biïån phaáp àïí àaãm baão sûå tiïëp
cêån möåt caách bònh àùèng vïì chùm soác sûác khoeã. Baåo lûåc vúái phuå nûä gêy ra nguy cú àöëi
vúái sûác khoeã vaâ tñnh maång cuãa hoå.
Àoaån 23
Baåo lûåc gia àònh laâ möåt trong nhûäng hònh thûác ngêëm ngêìm nhêët cuãa naån baåo lûåc vúái phuå
nûä. Noá thõnh haânh úã têët caã caác xaä höåi.
Àoaån 24
Dûúái aánh saáng cuãa caác bònh luêån naây, Uyã ban Xoáa boã phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä
khuyïën nghõ:
a) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn coá nhûäng biïån phaáp thñch húåp vaâ hiïåu quaã nhùçm khùæc
phuåc têët caã caác hònh thûác baåo lûåc trïn cú súã giúái, bêët kïí do haânh àöång cuãa caá nhên
hay cú quan cöng quyïìn gêy ra.
b) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn àaãm baão coá nhûäng vùn baãn phaáp luêåt chöëng laåi baåo lûåc
gia àònh vaâ laåm duång, haäm hiïëp, cûúäng dêm vaâ caác loaåi baåo lûåc trïn cú súã giúái khaác,
coá sûå baão vïå àêìy àuã àöëi vúái têët caã phuå nûä, tön troång sûå troån veån vaâ phêím giaá cuãa hoå.
Cêìn cung cêëp nhûäng dõch vuå baão vïå vaâ höî trúå thñch húåp cho naån nhên. Têåp huêën coá
sûå nhaåy caãm giúái cho caác quan chûác tû phaáp vaâ nhûäng quan chûác thi haânh phaáp luêåt
cuâng cacá quan chûác cöng quyïìn khaác laâ àiïìu thiïët yïëu àïí thi haânh hiïåu quaã CEDAW.
c) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn khuyïën khñch viïåc têåp húåp nhûäng thöëng kï, nghiïn cûáu
vïì phaåm vi, nguyïn nhên, hêåu quaã cuãa baåo lûåc vaâ vïì tñnh hiïåu quaã cuãa caác biïån phaáp
nhùçm ngùn ngûâa vaâ àöëi phoá vúái naån baåo lûåc.
d) Cêìn aáp duång nhûäng biïån phaáp hiïåu quaã àïí àaãm baão rùçng caác phûúng tiïån thöng tin
àaåi chuáng tön troång vaâ thuác àêíy sûå tön troång vúái phuå nûä.
e) Caác quöcë gia thaânh viïn trong nhûäng baáo caáo cuãa mònh cêìn xaác àõnh tñnh chêët vaâ phaåm
vi cuãa cacá thaái àöå, phong tuåc têåp quaán lamâ keáo daâi tònh traång baåo lûåc vúiá phuå nûä vaâ
nhûäng loaiå baåo lûåc do àoá àaä gêy ra hêåu qua.ã Caác quöcë gia cêìn baoá caáo nhûnä g biïån phaáp
maâ hoå àaä aáp duång àïí khùæc phucå naån baåo lûåc vaâ hiïuå quaã cuãa nhûäng biïnå phaáp àoá.
68
f) Cêìn tiïnë haânh caác biïån phaáp hiïåu quaã àïí khùæc phuåc nhûäng thaái àöå vaâ têåp quaán àoá. Caác
quöëc gia cêìn coá nhûnä g chûúng trònh giaáo ducå vaâ thöng tin cöng cöång nhùçm goáp phêìn loaåi
boã caác thaânh kiïën coá haåi cho sûå bònh àùnè g cuãa phuå nûä (Khuyïnë nghõ söë 3 nùm 1987).
g) Cêìn tiïën haânh caác biïån phaáp ngùn ngûâa vaâ trûâng phaåt cuå thïí àïí àöëi phoá vúái naån
buön baán phuå nûä vaâ boác löåt tònh duåc.
h) Caác quöëc gia thaânh viïn trong nhûäng baáo caáo cuãa mònh cêìn mö taã phaåm vi cuãa têët
caã nhûäng vêën àïì àoá vaâ caác biïån phaáp, kïí caã nhûäng àiïìu khoaãn trong phaáp luêåt hònh
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
sûå, caác biïån phaáp ngùn ngûâa vaâ phuåc höìi àaä àûúåc aáp duång àïí baão vïå phuå nûä bõ
tham gia maåi dêm hay bõ buön baán hoùåc nhûäng hònh thûác boác löåt tònh duåc khaác. Hiïåu
quaã cuãa caác biïån phaáp àoá cuäng cêìn àûúåc kïí ra.
i) Cêìn quy àõnh nhûäng thuã tuåc hiïuå quaã vïì khiïëu kiïån vaâ khùæc phucå , göìm caã böìi thûúâng.
j) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn nïu trong nhûäng baáo caáo cuãa mònh thöng tin vïì naån
quêëy röëi tònh duåc vaâ vïì nhûäng biïån phaáp baão vïå phuå nûä khoãi naån quêëy röëi tònh duåc
vaâ caác hònh thûác baåo lûåc, eáp buöåc khaác xaãy ra úã núi laâm viïåc.
k) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn lêåp ra hoùåc höî trúå nhûäng dõch vuå daânh cho naån nhên
cuãa baåo lûåc gia àònh, naån hiïpë dêm, cûúäng dêm, caác hònh thûác baoå lûåc trïn cú súã giúái
khaác göìm nhûäng núi truá êín daânh cho naån nhên, caác nhên viïn y tïë àûúåc huêën luyïån
àùåc biïåt, nhûäng hoaåt àöång nhùçm phuåc höìi vaâ tham vêën.
l) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn coá nhûäng biïån phaáp khùæc phuåc nhûäng têåp tuåc coá haåi
vaâ cêìn chuá yá àïën khuyïën nghõ cuãa UÃy ban vïì vêën àïì cùæt boã möåt phêìn böå phêån sinh
duåc nûä (Khuyïën nghõ söë 14) khi baáo caáo vïì caác vêën àïì sûác khoeã.
m) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn àaãm baão coá nhûäng biïån phaáp àïí ngùn ngûâa sûå eáp
buöåc vïì mang thai vaâ sinh àeã, coá caác biïån phaáp àïí àaãm baão laâ phuå nûä khöng buöåc
phaãi tòm àïën nhûäng thuã thuêåt y tïë khöng an toaân nhû naåo phaá thai bêët húåp phaáp vò
thiïëu caác dõch vuå thñch húåp liïn quan àïën sûå kiïím soaát sinh àeã.
n) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn nïu roä phaåm vi cuãa nhûäng vêën àïì àoá trong baáo caáo cuãa
mònh vaâ nïu roä caác biïån phaáp àaä àûúåc tiïën haânh cuâng vúái hiïåu quaã cuãa nhûäng biïån
phaáp àoá.
o) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn àaãm baão laâ nhûäng dõch vuå daânh cho naån nhên cuãa baåo
lûåc àïën àûúåc vúái phuå nûä nöng thön vaâ úã nhûäng núi cêìn thiïët coá caác dõch vuå àùåc biïåt
àûúåc cung cêëp cho nhûäng cöång àöìng xa xöi heão laánh.
p) Nhûäng biïån phaáp nhùçm baão vïå hoå khoãi baåo lûåc cêìn bao göìm caã caác cú höåi àaâo taåo,
coá viïåc laâm vaâ giaám saát nhûäng àiïìu kiïån laâm viïåc cuaã caác lao àönå g giuáp viïcå gia àònh.
q) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn baáo caáo vïì nhûäng nguy cú àöëi vúái phuå nûä nöng thön,
phaåm vi vaâ tñnh chêët cuãa baåo lûåc vaâ laåm duång maâ hoå phaãi chõu àûång, nhu cêìu vaâ sûå
tiïëp cêån cuãa hoå àöëi vúái sûå höî trúå, caác dõch vuå khaác vaâ hiïåu quaã cuãa nhûäng biïån phaáp
nhùçm khùæc phuåc naån baåo lûåc.
r) Caác biïån phaáp cêìn thiïët àïí khùæc phuåc baåo lûåc trong gia àònh cêìn bao göìm:
ꢀ Nhûäng xûã phaåt hònh sûå khi cêìn thiïët vaâ caác biïån phaáp khùæc phuåc dên sûå trong
nhûäng trûúâng húåp baåo lûåc gia àònh.
69
ꢀ Caác quy àõnh phaáp luêåt nhùçm loaåi boã viïåc baão vïå danh dûå trong trûúâng húåp coá
têën cöng hoùåc giïët haåi möåt thaânh viïn nûä trong gia àònh.
ꢀ Caác dõch vuå àaãm baão sûå an toaân vaâ an ninh cho nhûäng naån nhên cuãa baåo lûåc gia
àònh, bao göìm núi truá êín, tham vêën vaâ caác chûúng trònh phuåc höìi.
ꢀ Caác chûúng trònh phuåc höìi cho chñnh nhûäng thuã phaåm àaä gêy ra baåo lûcå gia àònh.
ꢀ Caác dõch vuå höî trúå daânh cho nhûäng gia àònh àaä coá xaãy ra loaån luên hay laåm duång
tònh duåc.
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
s) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn baáo caáo vïì quy mö cuãa baåo lûåc gia àònh, laåm duång tònh
duåc vaâ nhûäng biïån phaáp ngùn ngûâa, trûâng phaåt vaâ khùæc phuåc àaä àûúåc aáp duång.
t) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn aáp duång têët caã nhûäng biïån phaáp phaáp luêåt vaâ caác biïån
phaáp cêìn thiïët khaác àïí baão vïå phuå nûä möåt caách coá hiïåu quaã chöëng naån baåo lûåc trïn
cú súã giúái maâ trong àoá göìm:
ꢀ Nhûäng biïån phaáp luêåt phaáp hiïåu quaã göìm caã caác xûã lyá hònh sûå, nhûäng biïån phaáp
khùæc phuåc dên sûå, caác quy àõnh vïì böìi thûúâng nhùçm baão vïå phuå nûä chöëng laåi têët
caã nhûäng loaåi baåo lûåc, kïí caã baåo lûåc vaâ laåm duång trong gia àònh, cûúäng dêm vaâ
quêëy röëi tònh duåc úã núi laâm viïåc.
ꢀ Caác biïnå phaáp phonâ g ngûâa bao göìm nhûnä g chûúng trònh giaáo duåc vaâ thöng tin cöng
cöång nhùmç laâm thay àöíi caác thaái àöå vïì vai troâ vaâ àõa võ cuãa nam giúái vaâ phuå nûä.
ꢀ Caác biïån phaáp baão vïå, bao göìm nhûäng núi truá êín, tham vêën, caác dõch vuå höî trúå
vaâ phuåc höìi daânh cho nhûäng phuå nûä laâ naån nhên cuãa baåo lûåc hoùåc coá nguy cú
bõ baåo lûåc.
u) Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn baáo caáo vïì têët caã nhûäng hònh thûác baåo lûåc trïn cú súã
giúái vaâ caác baáo caáo nhû vêåy cêìn bao göìm têët caã nhûäng söë liïåu sùén coá vïì phaåm vi
xaãy ra tûâng hònh thûác baåo lûåc vaâ vïì caác hêåu quaã do baåo lûåc gêy ra àöëi vúái phuå nûä laâ
naån nhên.
v) Caác baáo caáo cuãa quöëc gia thaânh viïn cêìn bao göìm thöng tin vïì nhûäng biïån phaáp
phaáp luêtå , phoâng ngûâa vaâ baão vïå àaä àûúåc aáp duång àïí khùæc phucå naån baåo lûåc vúái phuå
nûä vaâ vïì hiïåu quaã cuãa nhûäng biïån phaáp nhû vêåy.
Khuyïën nghõ chung söë 21: Bònh àùèng trong caác quan hïå hön nhên vaâ gia àònh
Àoaån 40
Xeát võ trñ cuãa phuå nûä trong cuöåc söëng gia àònh, Uyã ban mong muöën nhêën maånh rùçng caác
quy àõnh àûúåc nïu trong Khuyïën nghõ chung söë 19 (Kyâ hoåp thûá 11) liïn quan àïën baåo
lûåc vúái phuå nûä coá yá nghôa lúán àöëi vúái caác khaã nùng cuãa phuå nûä hûúãng thuå nhûäng quyïìn
vaâ sûå tûå do trïn cú súã bònh àùèng vúái nam giúái. Caác quöëc gia thaânh viïn àûúåc yïu cêìu
tuên thuã khuyïën nghõ chung àoá àïí àaãm baão laâ caã trong àúâi söëng gia àònh vaâ cöng cöång,
phuå nûä àûúåc thoaát khoãi naån baåo lûåc trïn cú súã giúái àang ngùn caãn nghiïm troång viïåc thi
haânh caác quyïìn vaâ sûå tûå do cuãa phuå nûä vúái tû caách caá nhên.
Àoaån 44
Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn kiïn quyïët phï phaán bêët kyâ quan niïåm duy trò sûå bêët bònh
àùèng giûäa nam vaâ nûä àûúåc khùèng àõnh bùçng luêåt phaáp, hay bùçng luêåt tön giaáo hoùåc luêåt
vïì caá nhên hay phong tuåc…
70
Àoaån 47
Àùåc biïåt dûåa trïn cú súã caác àiïìu 1 vaâ 2 cuãa Cöng ûúác, UÃy ban àïì nghõ nhûäng quöëc gia
àoá coá caác cöë gùæng cêìn thiïët àïí xem xeát tònh hònh diïîn ra trïn thûåc tïë liïn quan àïën
nhûäng vêën àïì àoá vaâ aáp duång caác biïån phaáp àaä àûúc yïu cêìu trong luêåt phaáp quöëc gia
cuãa hoå hiïån vêîn coân chûáa àûång nhûäng àiïìu khoaãn phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä.
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
Àoaån 49
Caác quöëc gia thaânh viïn cêìn ban haânh vaâ thûåc thi phaáp luêåt khi cêìn thiïët àïí tuên thuã
Cöng ûúác, àùåc biïåt tuên thuã nhûäng àiïìu 9, 15 vaâ 16.
Khuyïën nghõ chung söë 25: Caác biïån phaáp àùåc biïåt taåm thúâi
Àoaån 7
Trûúác hïët, nghôa vuå cuãa caác quöëc gia thaânh viïn laâ àaãm baão rùçng khöng coá sûå phên biïåt
àöëi xûã trûåc tiïëp hay giaán tiïëp chöëng laåi phuå nûä…
Àoaån 8
Theo quan àiïím cuãa Uyã ban, caách tiïëp cêån thuêìn tuyá phaáp lyá hay chûúng trònh laâ chûa
àuã àïí xêy dûång quyïìn bònh àùèng giûäa phuå nûä vaâ nam giúái trïn thûåc tïë maâ Uyã ban giaãi
thñch laâ sûå bònh àùèng thûåc tïë. Thïm vaâo àoá, Cöng ûúác àoâi hoãi rùçng phuå nûä phaãi coá àûúåc
sûå xuêët phaát ban àêìu bònh àùèng vaâ sau àoá tùng quyïìn nùng vúái möåt möi truúâng thuêån
lúåi àïí coá thïí àaåt bònh àùèng vïì kïët quaã. Seä laâ chûa àuã nïëu chó baão àaãm àöëi xûã àöëi vúái phuå
nûä giöëng nhû àöëi vúái nam giúái. Búãi vò cêìn phaãi tñnh àïën caã sûå khaác biïåt vïì sinh hoåc, xaä
höåi vaâ vùn hoaá giûäa phuå nûä vaâ nam giúái. Trong nhûäng trûúâng húåp nhêët àõnh, cêìn phaãi
coá sûå àöëi xûã khöng giöëng nhau giûäa nam giúái vaâ phuå nûä nhùçm vûúåt qua nhûäng khaác biïåt
àoá. Àïí àaåt àûúåc muåc tiïu bònh àùèng lêu daâi nhû trïn thò cuäng cêìn phaãi coá möåt chiïën lûúåc
hiïåu quaã àïí khùæc phuåc tònh traång àaåi diïån coân thêëp cuãa ngûúâi phuå nûä vaâ phên phöëi laåi
caác nguöìn lûåc vaâ quyïìn lûåc giûäa phuå nûä vaâ nam giúái.
Àoaån 9
Sûå bònh àùnè g vïì kïët quaã laâ hïå quaã têët yïëu húåp lögic cuaã sûå bònh àùnè g trïn thûcå tïë. Nhûnä g
kïët quaã naây coá thïí laâ àõnh lûúång vaâ/ hoùåc àõnh tñnh vïì baãn chêët. Nhû vêåy, phuå nûä àûúåc
hûúãng caác quyïìn cuãa hoå trïn nhûäng lônh vûåc khaác nhau trong nhûäng con söë khaá bònh
àùèng vúái nam giúái, àûúåc hûúãng cuâng nhûäng mûác thu nhêåp, bònh àùèng trong vai troâ ra
quyïët àõnh vaâ aãnh hûúãng chñnh trõ, phuå nûä àûúåc hûúãng tûå do khöng bõ baåo lûåc.
Ghi chuá 1: Phên biïåt àöëi xûã giaán tiïëp àöëi vúái phuå nûä coá thïí xêíy ra khi caác luêåt phaáp,
chñnh saách vaâ chûúng trònh dûåa trïn caác tiïu chñ hònh nhû tûúng àöëi trung tñnh vïì giúái maâ
hiïån trïn thûåc tïë coá gêy ra nhûäng taác àöång bêët lúåi vúái phuå nûä. Caác vùn baãn luêåt, chñnh
saách vaâ chûúng trònh trung tñnh vïì giúái coá thïí khöng chuã yá gêy ra nhûäng hêåu quaã cuãa
phên biïåt àöëi xûã trong quaá khû.á Chuáng coá thïí àûúåc àõnh ra möåt cacá h vö tònh theo löëi sönë g
cuãa nam giúái maâ khöng àûúåc tñnh àïën nhûäng khña caånh kinh nghiïåm söëng cuãa nûä giúái
vöën coá thïí khaác so vúái nam giúái. Sûå khaác nhau naây töìn taåi coá thïí laâ do caác àõnh kiïën coá
sùén, do thaái àöå vaâ haânh vi trûåc tiïëp àöëi vúái phuå nûä dûåa trïn nhûäng sûå khaác biïåt sinh hoåc
giûäa nam giúái vaâ nûä giúái. Chuáng cuäng coá thïí töìn taåi vò sûå lïå thuöåc thûúâng rêët phöí biïën
cuãa phuå nûä vaâo nam giúái.
71
Ghi chuá 2: Giúái àûúåc xaác àõnh laâ caác yá nghôa xaä höåi cho nhûäng khaác nhau vïì sinh hoåc
giúái tñnh. Àêy laâ möåt cú cêëu tû tûúãng vaâ vùn hoaá nhûng noá cuäng àûúåc taái taåo trong lônh
vûåc caác têåp tuåc vêåt chêët cuå thïí vaâ sau àoá laåi aãnh hûúãng àïën chñnh caác nhên töë àêìu ra
cuãa nhûäng thûåc tiïîn àoá. Noá taác àöång àïën sûå phên phöëi nguöìn lûåc, cuãa caãi, cöng viïåc, ra
quyïët àõnh vaâ quyïìn lûåc chñnh trõ, thuå hûúnã g caác quyïìn vaâ lúåi ñch trong gia àònh cuäng nhû
trong àúâi söëng xaä höåi. Mùåc duâ coá nhûäng biïën àöíi theo caác nïìn vùn hoaá vaâ theo thúâi gian
nhûng nhûäng möëi quan hïå vïì giúái trïn toaân thïë giúái xoay quanh sûå khöng tûúng xûáng
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
quyïìn lûåc giûäa phuå nûä vaâ nam giúái nhû möåt àùåc àiïím phöí biïën. Nhû vêåy, giúái laâ möåt giai
têìng xaä höåi vaâ theo yá nghôa naây thò giúái cuäng tûúng tûå nhû caác gia têìng khaác nhû chuãng
töåc, àùèng cêëp, sùæc töåc, giúái tñnh vaâ tuöíi. Noá giuáp chuáng ta hiïíu vïì cêëu truác xaä höåi cuãa
giúái vaâ cêëu truác bêët bònh àùèng vïì quyïìn lûåc giûäa hai giúái.
V.1.1.3 Caác nhêån xeát kïët luêån
Nhûäng àoaån liïn quan àïën caác àiïìu tûâ 1 àïën 3 cuãa CEDAW trong Caác nhêån xeát kïët luêån vïì
Viïåt Nam nùm 2007 laâ:
Àoaån 8
Trong khi ghi nhêån viïåc thöng qua Luêåt Bònh àùèng giúái nhû laâ möåt bûúác phaát triïín cuãa
thïí chïë phaáp luêåt Viïåt Nam vaâ viïåc thûåc hiïån Cöng ûúác cuäng nhû caác biïån phaáp chñnh
saách vaâ phaáp luêåt trong nhûäng lônh vûåc khaác nhau trong caác nùm gêìn àêy nhùçm xoáa boã
sûå phên biïåt àöëi xûã chöëng laåi phuå nûä vaâ treã em gaái àïí thuác àêíy bònh àùèng giúái, Uyã ban
cuäng lêëy laâm tiïëc laâ quöëc gia thaânh viïn chûa cung cêpë àêìy àuã àûúåc nhûäng thöng tin hay
söë liïåu vïì taác àöång thûåc tïë cuãa caác vùn baãn phaáp luêåt vaâ biïån phaáp naây cuâng mûác àöå
kïët quaã trong viïåc thuác àêíy sûå tiïën böå cuãa phuå nûä vaâ treã em gaái cuâng sûå thuå hûúãng
nhûäng quyïìn con ngûúâi cuãa hoå trong têët caã caác lônh vûåc cuãa Cöng ûúác.
Àoaån 9
Uyã ban khuyïën nghõ quöëc gia thanâ h viïn nïn têåp trung vaoâ viïåc thûcå thi caác vùn baãn phaáp
luêåt vaâ chñnh saách hiïån haânh bùçng caách àùåt ra: nhûäng muåc tiïu roä raâng vaâ coá giúái haån
vïì thúâi gian, thu thêåp vaâ xûã lyá caác söë liïåu möåt caách coá hïå thöëng; kiïím tra nhûäng taác
àöång, xu hûúáng trong suöët quaá trònh vaâ tiïën triïín thûåc hiïån caác muåc tiïu vaâ kïët quaã àaåt
àûúåc; phên böí àêìy àuã nhûäng nguöìn taâi chñnh vaâ nhên lûåc àïí thûåc thi hiïåu lûåc caác vùn
baãn phaáp luêåt hiïån haânh. Àöëi vúái Cöng ûúác vaâ Luêåt Bònh àùèng giúái múái àuúåc thöng qua,
Uyã ban khuyïën khñch quöëc gia thaânh viïn: àaãm baão viïåc phöí biïën röång raäi caác vùn baãn
naây trong caã nûúác, àùåc biïåt laâ túái nhûäng nhaâ hoaåch àõnh chñnh saách úã têët caã caác lônh vûåc,
caác töí chûác quêìn chuáng, xaä höåi dên sûå vaâ baáo chñ, bao göìm caã viïåc dõch nhûäng vùn baãn
naây sang caác thûá tiïëng dên töåc thiïíu söë; tiïën haânh nhiïìu biïån phaáp àïí laâm nhanh sûå haâi
hoaâ cuãa phaáp luêåt hiïån haânh vúái caác muåc tiïu cuãa Cöng ûúác vaâ Luêåt Bònh àùèng giúái, àùåc
biïåt trong nhûäng lônh vûåc viïåc laâm, an sinh xaä höåi, giaoá duåc, sûå tham gia cuãa phuå nûä trong
chñnh trõ vaâ caác cú quan ra quyïët àõnh, trong lônh vûåc haânh chñnh cöng vaâ nhûäng dich vuå
chùm soác sûác khoãe; baáo caáo caác tiïën böå àaåt àûúåc trong baáo caáo àõnh kyâ túái àêy. Vïì
Luêåt Àêët àai, Uyã ban kïu goåi quöëc gia thaânh viïn tiïën haânh caác bûúác cêìn thiïët àïí xoáa
boã bêët kyâ trúã ngaåi haânh chñnh naâo maâ coá thïí caãn trúã viïåc cêëp giêëy chûáng nhêån quyïìn sûã
duång àêët coá caã tïn cuãa caã vúå vaâ chöìng, àùåc biïåt laâ úã nhûäng vuâng nöng thön.
72
Àoaån 16
Mùåc duâ hoan nghïnh viïåc xêy dûång Luêåt Phonâ g chöëng baåo lûåc gia àònh, UÃy ban vêîn tiïëp
tuåc quan ngaåi vïì viïåc thiïëu thöng tin vaâ söë liïåu vïì têët caã caác hònh thûác baåo lûåc vúái phuå
nûä vaâ treã em gaái, thiïëu thöng tin vïì nhûäng biïån phaáp àûúåc aáp dunå g àïí ngùn chùån vaâ àêëu
tranh vúái naån baåo lûåc vúái phuå nûä, göìm caã caác dõch vuå höî trúå naån nhên, truy töë vaâ trûâng
phaåt thuã phaåm gêy ra têët caã nhûäng hònh thûác baåo lûåc.
Àoaån 17
Theo Khuyïën nghõ chung söë 19 cuãa mònh, UÃy ban laåi khuyïën nghõ quöëc gia thaânh viïn
phaãi ûu tiïn cao viïåc apá duång nhûnä g biïån phapá toaân diïnå nhùçm giaãi quyïët têët caã caác hònh
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
thûác baåo lûåc vúái phuå nûä vaâ treã em gaái, bao göìm caã viïåc nhanh choáng thöng qua Luêåt
Phoâng chöëng baåo lûåc gia àònh. Caác biïån phaáp nhû vêåy phaãi àaãm baão rùçng phuå nûä vaâ treã
em gaái laâ naån nhên cuãa tïå baåo lûåc àûúåc böìi thûúâng vaâ àûåoc baão vïå ngay lêåp tûác, coân
thuã phaåm thò phaãi bõ truy töë vaâ trûâng phaåt. UÃy ban thuác giuåc quöëc gia thaânh viïn tiïën
haânh nghiïn cûáu vïì quy mö, nhûäng nguyïn nhên vaâ hêåu quaã cuãa têët caã caác hònh thûác
baåo lûåc vúái phuå nûä, kïí caã baåo lûåc gia àònh laâm cú súã cho nhûäng can thiïåp toaân diïån vaâ
coá troång têm. UÃy ban nhùæc laåi khuyïën nghõ rùçng quöëc gia thaânh viïn phaãi tiïëp tuåc vaâ gia
tùng viïåc thûåc hiïån caác biïån phaáp giaáo ducå vaâ nêng cao nhêån thûcá nhùçm vaoâ nhûäng quan
chûác thûåc thi phaáp luêåt, caán böå ngaânh toaâ aán, caán böå y tïë, nhûäng ngûúâi laâm cöng taác xaä
höåi, caác nhaâ laänh àaåo cöång àöìng vaâ cöng chuáng, àïí àaãm baão hoå nhêån thûác àûúåc laâ têët
caã caác hònh thûác baåo lûåc vúái phuå nûä vaâ treã em gaái laâ khöng thïí chêëp nhêån àûúåc. UÃy ban
cuäng khuyïën nghõ thaânh lêåp möåt söë lûúång àuã nhûäng trung têm cûáu giuáp khêín cêëp, bao
göìm caác nhaâ taåm laánh cho caác naån nhên cuãa tïå baåo lûåc úã caã nhûäng khu vûåc thaânh thõ
vaâ nöng thön.
V.1.2 CAÁC CHÓ SÖË ÀÛÚÅC LÛÅA CHOÅN
Ghi nhúá nghôa vuå theo caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW cuäng nhû böëi caãnh cuãa Viïåt Nam, nhiïìu chó
söë àöëi vúái caác àiïìu 1-3 àaä àûúåc sûã duång trong viïåc nghiïn cûáu raâ soaát nhûäng vùn baãn phaáp
luêåt Viïåt Nam liïn quan:
V.1.2.1 Baão àaãm bònh àùèng vaâ vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã
Àiïìu 2(a) CEDAW yïu cêìu nguyïn tùæc bònh àùèng phaãi àûúåc thïí hiïån trong Hiïën phaáp vaâ
phaáp luêåt cuãa quöëc gia thaânh viïn. Tuy nhiïn, baão àaãm bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi
xûã vêîn chûa àuã. Caác baão àaãm vïì bònh àùèng phaãi phuâ húåp vúái truå cöåt cú baãn vïì bònh àùèng
thûåc chêët quy àõnh taåi caác àoaån 8 vaâ 9 cuãa Khuyïën nghõ chung söë 25 vaâ àûúåc giaãi thñch
taåi Phêìn III.2.1. Ngoaâi ra, baão àaãm vïì khöng phên biïåt àöëi xûã phaãi phuâ húåp vúái àõnh nghôa
taåi Àiïìu 1 cuãa CEDAW, cuäng nhû vúái truå cöåt cöët caán vïì khöng phên biïåt àöëi nhû àaä giaãi
thñch taåi Phêìn III.2.2. Àoá phaãi laâ baão àaãm chöëng laåi têët caã caác hònh thûác phên biïåt àöëi xûã
- duâ laâ trûåc tiïëp, giaán tiïëp hay phên biïåt àöëi xûã trong quaá khûá - vaâ phaãi tñnh àïën möëi quan
hïå giûäa caác hònh thûác phên biïåt àöëi xûã khaác nhau. Hún nûäa, hiïíu biïët vïì phên biïåt àöëi xûã
phaãi toaân diïån àïí bao haâm têët caã nhûäng hònh thûác vaâ biïíu hiïån cuãa haânh vi phên biïåt àöëi
xûã, cuäng nhû giaãi quyïët caác sûå sûå giao thoa giûäa caác cú súã cuãa phên biïåt àöëi xûã vúái phên
biïåt àöëi xûã vïì giúái.
Caác chó söë àûúåc choån loåc cho sûå àaãm baão bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã laâ:
Chó söë 1
Chó söë 2
Chó söë 3
Chó söë 4
Coá sûå àaãm baão bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã trïn cú súã giúái hay giúái
tñnh trong Hiïën phaáp hay trong caác vùn baãn phaáp luêåt khöng?
73
Coá àõnh nghôa khöng vïì bònh àùèng giûäa nam giúái vaâ phuå nûä/bònh àùèng giúái
vaâ àõnh nghôa naây coá tûúng thñch vúái bònh àùèng thûåc chêët khöng?
Coá àõnh nghôa khöng vïì phên biïåt àöëi xûã/khöng phên biïåt àöëi xûã trïn cú súã
giúái tñnh vaâ àõnh nghôa naây coá tûúng thñch vúái Àiïìu 1 cuãa CEDAW khöng?
Caác vùn baãn phaáp luêåt coá giaãi quyïët khöng sûå giao thoa giûäa caác cú súã
phên biïåt àöëi xûã khaác vúái phên biïåt àöëi xûã vïì giúái? (nhû sûå phên biïåt àöëi xûã
trïn cú súã sùæc töåc, khuyïët têåt, tuöíi taác, khuynh hûúáng tònh duåc)?
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
V.1.2.2 Cêëm phên biïåt àöëi xûã
Àiïìu 2(b) cuãa CEDAW yïu cêìu aáp duång caác biïån phaáp lêåp phaáp vaâ nhûäng biïån phaáp khaác àïí
cêëm phên biïåt àöëi xûã, kïí caã quy àõnh chïë taâi. Viïåc cêëm phên biïåt àöëi xûã phaãi aáp duång àöëi vúái
caác chuã thïí trong caã khu vûåc cöng vaâ khu vûåc tû131. Nhûäng cú quan cöng quyïìn phaãi traânh
khöng thûåc hiïån bêët kyâ haânh vi hay haânh àöång phên biïåt àöëi xûã naâo132. Quöëc gia thaânh viïn
coá nghôa vuå baão àaãm coá caác biïån phaáp nhùçm xoáa boã haânh vi phên biïåt àöëi xûã do caá nhên,
doanh nghiïåp vaâ töí chûác thûåc hiïån133. Cêìn phaãi coá nhûäng chïë taâi àöëi vúái caác haânh vi phên biïåt
àöëi xûã khi thñch húåp134
.
Caác chó söë àûúåc choån cho viïåc cêëm phên biïåt àöëi xûã laâ:
Chó söë 5
Chó söë 6
Chó söë 7
Coá quy àõnh phaáp luêåt khöng vïì viïåc cêëm roä raâng naån phên biïåt àöëi xûã giúái
do caác cú quan cöng quyïìn gêy ra?
Coá quy àõnh phaáp luêåt cêëm phên biïåt àöëi xûã do caá nhên, doanh nghiïåp vaâ
töí chûác gêy ra khöng?
Coá nhûäng chïë taâi naâo hiïån coá cho caác haânh àöång cöë yá hay khöng laâm gò maâ
dêîn túái phên biïtå àöëi xûã khöng? Coá nhûäng chïë taâi nùång hún khöng nïëu haânh
vi phên biïåt àöëi xûã do quan chûác nhaâ nûúác gêy ra?
Chó söë 8
Coá quy àõnh phaáp luêåt khöng vïì cêëm phên biïåt àöëi xûã giúái do ngûúâi nûúác
ngoaâi vaâ caác thûåc thïí do ngûúâi nûúác ngoaâi súã hûäu vaâ/kiïím soaát gêy ra?
V.1.2.3 Baão vïå phaáp lyá àöëi vúái phuå nûä
Àiïìu 2(c) cuãa Cöng ûúác CEDAW yïu cêìu quöëc gia thaânh viïn quy àõnh sûå baão vïå phaáp lyá àöëi
vúái phuå nûä, àùåc biïåt laâ thöng qua caác cú quan xeát xûã hoùåc cú quan cöng quyïìn quöëc gia. Viïåc
naây bao göìm nhiïìu biïån phaáp cêìn phaãi àûúåc thûåc hiïån nhùçm giuáp phuå nûä tiïëp cêån cöng lyá vaâ
xûã lyá caác haânh vi phên biïåt àöëi xû.ã Phaãi coá nhûäng quy àõnh vïì thuã tuåc àïí khúãi kiïnå haânh vi phên
biïåt àöëi xûã. Caác thuã tuåc naây phaãi laâ nhûäng thuã tuåc thên thiïån vúái phuå nûä vaâ baão àaãm phaãi coá
caác biïån phaáp khùæc phuåc hiïåu quaã. Trong trûúâng húåp naây, àiïìu quan troång laâ laâm thïë naâo àïí
àaánh giaá hiïåu quaã cuaã hoaåt àöång hoâa giaãi hoùcå trung gian hoaâ giaãi. Cacá thuã tuåc naây khöng àûúåc
laâm giaãm hoùåc tûúác ài cuãa phuå nûä quyïìn kiïån àoâi böìi thûúâng thiïåt haåi do nhûäng vi phaåm quyïìn
cuãa hoå. Caác biïån phapá naây phaiã tñnh àïën haâng loaåt nhu cêuì cuãa naån nhên hay ngûúiâ coâng söëng
soát. Trong nhiïìu trûúâng húåp, chïë taâi hònh sûå àöëi vúái bõ caáo toã ra keám hiïåu quaã vaâ khöng phaãi
laâ biïån phaáp xûã lyá duy nhêët maâ ngûúâi bõ haåi muöën àûúåc aáp duång, thñ duå ngûúâi bõ haåi coá thïí yïu
cêìu böìi thûúâng thiïåt haåi, baão vïå khoãi bõ xêm haåi, chûäa bïånh, phuåc höìi hay tû vêën. CEDAW yïu
cêìu phaãi xûã lyá vêën àïì naây.
Phuå nûä cêìn phaãi àûúåc trúå giuáp phaáp lyá àïí giuáp hoå tiïëp cêån caác cú quan tû phaáp vaâ haânh
chñnh. Trúå giuáp phaáp lyá phaãi àûúåc múã röång àïí khöng chó bao göìm àaåi diïån cho àûúng sûå taåi
toaâ aán maâ quan troång hún laâ phaãi giaáo duåc phaáp luêåt vaâ giaãi thñch cho phuå nûä vïì quyïìn cuãa
hoå, viïåc khúãi kiïån àöëi vúái caác haânh vi vi phaåm, caác phûúng aán khúãi kiïån vaâ hêåu quaã cuãa viïåc
lûåa choån caác phûúng aán cuå thïí.
74
131
Àùåc biïåt Àiïìu 2(d) vaâ Àiïìu 2(e) CEDAW.
132
Àiïìu 2(f) CEDAW.
133
Àiïìu 2(e) CEDAW.
134
Àiïìu 2(b) CEDAW.
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
Cuöëi cuâng, CEDAW khöng quy àõnh sûå khaác biïåt naâo giûäa phuå nûä trong nûúác vaâ phuå nûä
nûúác ngoaâi trong phaåm vi cuãa mònh. Do vêåy, caã phuå nûä trong nûúác vaâ phuå nûä nûúác ngoaâi cêìn
phaãi àûúåc Nhaâ nûúác baão vïå àïí khöng bõ phên biïåt àöëi xûã.
Caác chó söë àûúåc choån loåc àïí baão vïå phaáp lyá àöëi vúái phuå nûä laâ:
Chó söë 9
Coá quyïìn àûúåc böiì thûúâng khöng trong nhûäng trûúâng húåp bõ phên biïtå àöëi xûã?
Chó söë 10 Nhûäng thuã tuåc haânh chñnh, dên sûå vaâ hònh sûå hiïån taåi coá khaã nùng giaãi quyïët
thoãa àaáng caác trûúâng húåp bõ phên biïåt àöëi xûã khöng? Coá caác vùn baãn phaáp
luêåt quy àõnh hûúáng dêîn cuå thïí trong viïåc xûã lyá nhûäng trûúâng húåp bõ phên
biïåt àöëi xûã khöng?
Chó söë 11 Coá sûå àaãm baão trúå giuáp phaáp lyá cho caác trûúâng húåp bõ phên biïåt àöëi xûã giúái
khöng? Coá sûå àaãm baão trúå giuáp phaáp lyá cho phuå nûä khöng?
Chó söë 12 Coá hoâa giaãi, daân xïëp hay thûúng lûúång khöng theo yïu cêìu cuãa phaáp luêåt
àïí giaãi quyïët nhûäng tranh chêëp trong têët caã caác trûúâng húåp?
Chó söë 13 Viïåc baão vïå chöëng phên biïåt àöëi xûã giúái coá múã röång àïën ngûúâi nûúác ngoaâi
khöng?
V.1.2.4 Caác thiïët chïë, cú chïë thûåc hiïån vaâ theo doäi
CEDAW yïu cêìu caác nhaâ chûác traách coá thêím quyïìn coá nghôa vuå traánh khöng thûåc hiïån bêët kyâ
haânh vi phên biïåt àöëi xûã naâo135. Cöng ûúác cuäng yïu cêìu quöëc gia thaânh viïn phaãi aáp duång têët caã
nhûäng biïån phaáp thñch húåp trong têët caã caác lônh vûåc, àùåc biïtå laâ nhûäng lônh vûåc chñnh trõ, xaä höåi,
136
kinh tïë vaâ vùn hoaá, kïí caã phaáp luêtå àïí baão àamã sûå phaát triïín vaâ tiïnë böå àêìy àuã cuãa phuå nûä .
Liïn quan àïën viïåc naây, Khuyïën nghõ chung söë 9 cuãa CEDAW (Nhûäng söë liïåu thöëng kï
vïì tònh hònh phuå nûä) khuyïën nghõ caác nûúác cêìn thiïët lêåp vaâ tùng cûúâng böå maáy vaâ thuã tuåc quöëc
gia sao cho hiïåu quaã. Nhûäng böå maáy vaâ thuã tuåc quöëc gia cêìn àûúåc àùåt úã cêëp cao trong Chñnh
phuã vaâ coá àuã nguöìn lûåc, sûå cam kïët uãng höå vaâ thêím quyïìn àïí: a) tû vêën vïì taác àöång cuãa caác
chñnh saách cuãa Chñnh phuã àöëi vúái phuå nûä; b) giuáp soaån thaão nhûäng caác chñnh saách cuãa Chñnh
phuã; c) theo doäi tònh hònh cuãa phuå nûä; vaâ d) giuáp tiïën haânh caác chiïën lûúåc vaâ biïån phaáp xoaá boã
phên biïåt àöëi xûã137. Trong Caác Nhêån xeát kïët luêån vïì Viïåt Nam nùm 2001 trûúác àêy (Viïåt
Nam.2001.CEDAW A/56/38), Uyã ban CEDAW àaä hoan nghïnh viïåc Viïåt Nam phaát triïín vaâ
tùng cûúâng caác cú chïë quöëc gia vïì sûå tiïën böå cuãa phuå nûä úã caác cêëp, trong àoá coá nhûäng àõa
phûúng vaâ sûå kïët nöëi giûäa caác cú chïë naây vúái Höåi Liïn hiïåp phuå nûä Viïåt Nam. UÃy ban khuyïën
75
135
Àiïìu 2(d) CEDAW.
136
Àiïìu 3 CEDAW.
137
Böí sung cho CEDAW, Cûúng lônh Haânh àöång Bùæc Kinh noái rùçng böå maáy quöëc gia vïì sûå tiïën böå cuãa phuå nûä laâ àún võ
àiïìu phöëi chñnh saách trung ûúng nùçm trong chñnh phuã. Nhiïåm vuå chñnh cuãa böå maáy quöëc gia vïì sûå tiïën böå cuãa phuå nûä
laâ höî trúå chñnh phuã trong viïåc löìng gheáp vêën àïì bònh àùèng giúái vaâo têët caã caác lônh vûåc chñnh saách. Àiïìu kiïån baão àaãm
cho sûå hoaåt àöång coá hiïåu quaã cuãa böå maáy quöëc gia naây göìm: a) àùåt úã cêëp cao nhêët coá thïí trong chñnh phuã, thuöåc traách
nhiïåm cuãa möåt böå trûúãng trong nöåi caác; b) cú chïë vïì thïí chïë hoùåc quy trònh thuác àêíy cöng taác lêåp kïë hoaåch theo hûúáng
phên cêëp, thûåc hiïån vaâ theo doäi nhùçm thu huát sûå tham gia cuãa caác töí chûác phi chñnh phuã vaâ nhûäng töí chûác cöång àöìng
tûâ cêëp cú súã trúã lïn; c) àuã nguöìn lûåc vïì kinh phñ vaâ nùng lûåc chuyïn mön; d) cú höåi gêy aãnh hûúãng àïën viïåc hoaåch àõnh
têët caã caác chñnh saách cuãa chñnh phuã.
Caác nhêån xeát kïët luêån vïì nhûäng nûúác khaác àaä àïì cêåp àïën möåt söë khuyïën nghõ liïn quan àïën böå maáy quöëc gia vïì cöng
taác phuå nûä vaâ/hoùåc bònh àùèng giúái, cuå thïí laâ: a) tùng cûúâng böå maáy quöëc gia bùçng viïåc quy àõnh roä nhiïåm vuå, traách nhiïåm
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
nghõ Viïåt Nam tùng cûúnâ g nùng lûåc cho böå mayá quöëc gia hiïnå haânh nhùmç laâm böå mayá naây àûúåc
biïët túái nhiïìu hún vaâ khaã nùng löìng gheáp caách nhòn giúái vaâo têët caã caác chñnh saách vaâ chûúng
trònh àïí thuác àêíy sûå tiïën böå cuãa phuå nûä. Uyã ban coân cho rùçng nùng lûåc cuãa böå maáy quöëc gia
cêìn phaãi àûúåc àaánh giaá trïn cú súã thûúâng xuyïn vaâ cêìn cung cêëp cho böå maáy naây nhûäng
nguöìn nhên lûåc vaâ taâi chñnh cêìn thiïët.
Ngoaâi böå maáy quöëc gia, Caác Nhêån xeát kïët luêån vïì Viïåt Nam cuãa UÃy ban CEDAW nùm
2007 coân chó ra rùçng Baáo caáo quöëc gia gheáp lêìn thûá nùm vaâ thûá saáu àaä khöng cung cêëp àêìy
àuã thöng tin hoùåc dûä liïåu vïì taác àöång thûåc sûå cuãa caác vùn baãn luêåt vaâ biïån phaáp àoá cuâng mûác
àöå maâ nhûäng vùn baãn luêåt vaâ biïån phaáp àoá àaä giuáp thuác àêíy sûå tiïën böå cuãa phuå nûä, treã em gaái
vaâ sûå thuå hûúãng caác quyïìn con ngûúâi àoá cuãa hoå138. Do vêåy, Uyã ban CEDAW khuyïën nghõ Viïåt
Nam têåp trung vaâo “viïåc thûåc hiïån caác vùn baãn luêåt vaâ chñnh saách hiïån haânh bùçng viïåc: àùåt ra
nhûäng muåc tiïu cuå thïí vaâ thúâi haån thûåc hiïån; thu thêåp vaâ phên tñch dûä liïåu möåt caách coá hïå
thöëng; theo doäi taác àöång, xu hûúáng vaâ tiïën böå trong viïåc thûåc hiïån caác muåc àñch, muåc tiïu vaâ
kïët quaã àaåt àûúåc; phên böí àêìy àuã nguöìn nhên lûåc vaâ taâi chñnh cho viïåc thûåc hiïån coá hiïåu quaã
nhûäng vùn baãn phaáp luêåt hiïån hanâ h”139. Vïì Luêtå Bònh àùèng giúái, Uyã ban thuác giuåc Viïåt Nam súám
haâi hoaâ hoaá phaáp luêåt hiïån haânh vúái caác muåc tiïu cuãa CEDAW vaâ Luêåt Bònh àùèng giúái, vaâ nhû
vêåy caác thuã tuåc vïì thûåc hiïån viïåc naây cêìn phaãi àûúåc quy àõnh ro1ä 40
Nhûäng chó söë àûúåc lûåa choån cho caác thiïët chïë, cú chïë thûåc hiïån vaâ theo doäi laâ:
Chó söë 14 Coá cú quan chuyïn tracá h naâo khöng àïí chõu traách nhiïmå àiïìu phöië caác biïån
phaáp àïí àaåt bònh àùèng giúái hay quyïìn con ngûúâi cuãa phuå nûä? Cú quan àoá
coá àûúåc trao chûác nùng, quyïìn lûåc vaâ nguöìn lûåc thñch húåp khöng àïí coá thïí
thuác àêíy bònh àùèng giúái vaâ baão vïå quyïìn con ngûúâi cuãa phuå nûä?
Chó söë 15 Coá khöng nhûäng vùn baãn quy phamå phaáp luêåt quy àõnh roä traách nhiïåm cuãa
caác cú quan nhaâ nûúác khaác nhau (duâ laâ lêåp phaáp, haânh phaáp, tû phaáp hay
haânh chñnh) àïí àûa bònh àùèng giúái vaoâ nhûäng hoaåt àöång cuãa caác cú quan àoá?
Chó söë 16 Coá khöng caác vùn baãn phaáp luêåt yïu cêìu thu thêåp möåt caách hïå thöëng vaâ
phên tñch dûä liïåu phên chia theo giúái, theo doäi taác àöång cuãa caác can thiïåp
cuäng nhû nhûäng xu hûúáng hoùåc tiïën trònh liïn quan àïën bònh àùèng giúái?
Chó söë 17 Phaáp luêåt coá yïu cêìu caác chiïën lûúåc vaâ kïë hoaåch àûúåc àùåt ra àïí àaãm baão
cho sûå thuác àêíy vaâ baão vïå bònh àùèng giúái khöng?
Chó söë 18 Coá khöng caác töí chûác, duâ cuãa nhaâ nûúác hay àöåc lêåp theo doäi hay giaám saát
sûå tuên thuã cuãa nhaâ nûúác vúái bònh àùèng giúái vaâ/hoùåc CEDAW?
76
cuãa böå maáy àoá vaâ sûå phöëi húåp hiïåu quaã giûäa caác àún võ trong böå maáy àoá; b) trao cho böå maáy quöëc gia àuã thêím quyïìn
vaâ/hoùåc quyïìn ra quyïët àõnh àïí thûåc hiïån nhiïåm vuå cuãa mònh vaâ thuác àêíy sûå tiïën böå cuãa phuå nûä vaâ bònh àùèng giúái möåt
caách coá hiïåu quaã. Àiïìu naây coá nghôa laâ thêím quyïìn àêìy àuã hoùåc võ trñ nùçm trong ngaânh haânh phaáp; (c) thaânh lêåp nhûäng
cú quan giaám saát cuãa hñnh phuã úã têët caã caác cêëp àïí theo doäi viïåc thi haânh; (d) baão àaãm rùçng têët caã sûå bêët bònh àùèng vaâ
vêën àïì vïì giúái hiïån naây maâ phuå nûä thuöåc caác loaåi khaác nhau àang gùåp phaãi, kïí caã nhûäng phuå nûä thuöåc caác nhoám dïî
töín thûúng nhêët coá thïí àûúåc xem xeát vaâ giaãi quyïët möåt caách hiïåu quaã. Xem Chiong, Rea Abada, “Chuá thñch töíng quan
vïì nhûäng chuêín mûåc quöëc tïë theo CEDAW, Cûúng lônh haânh àöång Bùæc Kinh vaâ caác quaá trònh khaác” , Baâi trònh baây taåi
Höåi thaão quöëc tïë caác cú chïë thûåc hiïån vaâ thi haânh phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái do Uyã ban Quöëc gia vïì sûå tiïën böå cuãa
phuå nûä Viïåt Nam vaâ Àaåi sûá quaán Thuyå Syä taåi Viïåt Nam töí chûác taåi Haâ Nöåi ngaây 12-13 thaáng 12 nùm 2005.
138
Caác Nhêån xeát kïët luêån vïì Viïåt Nam nùm 2007, àoaån 8.
139
Sàd, àoaån 9.
140
Sàd.
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
V.1.2.5 Nöåi luêåt hoaá vaâ aáp duång àiïìu ûúác
Võ thïë cuãa CEDAW trong khung phaáp luêåt trong nûúác laâ möåt trong caác chó söë maâ nhûäng thaânh
viïn UÃy ban CEDAW hoãi caác thaânh viïn cuãa àoaân quöëc gia trong caác cuöåc àöëi thoaåi xêy dûång
cuãa hoå. Àêy cuäng laâ àiïìu àaä diïnî ra àöëi vúái Viïåt Nam khi tham gia àöëi thoaåi mang tñnh xêy dûång
trûúác UÃy ban vaâo ngaây 17-1-2007141. Àiïìu rêët quan troång laâ laâm sao àïí phuå nûä dïî tiïëp cêån
hún caác quyïìn quy àõnh trong Cöng ûúác, cuäng nhû àïí CEDAW vêån haânh trïn cú súã böí sung
vaâ phuâ trúå cho vùn baãn phaáp luêåt quöëc gia.
Caác chó söë àûúåc lûåa choån àïí nöåi luêåt hoaá vaâ aáp duång àiïìu ûúác laâ:
Chó söë 19 CEDAW coá võ thïë nhû thïë naâo trong khuön khöí phaáp luêåt trong nûúác?
Chó söë 20 Coá thïí viïån dêîn nhûäng àiïìu khoaãn cuãa CEDAW trûåc tiïëp trong caác thuã tuåc
töë tuång phaáp lyá hay baán phaáp lyá nhû möåt nguöìn quyïìn khiïëu kiïån khöng?
Chó söë 21 Trong trûúâng húåp xung àöåt giûäa CEDAW vúái vùn baãn phaáp luêåt trong nûúác
thò aáp duång CEDAW hay phaáp luêåt quöëc gia ?
V.1.2.6 Baåo lûåc trïn cú súã giúái àöëi vúái phuå nûä vaâ caác biïíu hiïån cuãa noá
Khuyïën nghõ chung söë 12 nùm 1989 (Baåo lûåc vúái phuå nûä) vaâ Khuyïën nghõ chung söë 19 nùm
1992 (Baåo lûåc vúái phuå nûä) nhêën maånh roä nghôa vuå quöëc gia thaânh viïn theo CEDAW trong viïåc
xûã lyá vêën àïì baåo lûåc trïn cú súã giúái. Khuyïën nghõ söë 19 àûa ra àõnh nghôa vïì “baåo lûåc trïn cú
súã giúái” vaâ caác vñ duå vïì hònh thûác vaâ biïíu hiïån cuãa loaåi baåo lûåc naây (nhû baåo lûåc gia àònh, hiïëp
dêm vaâ nhûäng haânh vi cûúäng dêm khaác, kïí caã hiïëp dêm trong hön nhên, quêëy röëi tònh duåc,
cûúäng eáp kïët hön vaâ taão hön, buön baán phuå nûä vaâ boác löåt tònh duåc…). Khuyïën nghõ naây thuác
giuåc caác quöëc gia thaânh viïn quy àõnh nhûäng biïån phaáp àöìng böå nhùçm xûã lyá vêën àïì baåo lûåc
vaâ caác hònh thûác, biïíu hiïån khaác nhau cuãa noá.
Àoaån 24 cuãa Khuyïën nghõ chung söë 19 liïåt kï caác khuyïën nghõ cuãa Uyã ban CEDAW liïn
quan àïën baåo lûåc trïn cú súã giúái àïí hûúáng dêîn viïåc thûåc hiïån. Trong Caác Nhêån xeát kïët luêån
vïì Viïåt Nam nùm 2007, Uyã ban hoan nghïnh Luêåt Phoâng chöëng baåo lûåc gia àònh nhûng cuäng
toã quan ngaåi vïì viïåc thiïëu thöng tin vïì têët caã caác hònh thûác baåo lûåc trïn cú súã giúái maâ phuå nûä
àaä phaãi chõu àûång, vïì dõch vuå àang àûúåc cung cêëp cho nhûäng naån nhên vaâ vïì viïåc truy töë caác
loaåi töåi phaåm ào1á 42. Uyã ban CEDAW àaä àûa ra khuyïën nghõ vïì nhûäng biïån phaáp cêìn aáp duång
taåi àoaån 17 cuãa Khuyïnë nghõ chung söë 19, trong àoá göìm nhûnä g biïån phapá ngay lêåp tûác vïì khùæc
phuåc, böìi thûúâng, truy töë vaâ trûâng trõ nhûäng keã thuã phaåm, tiïëp tuåc nghiïn cûáu vïì vêën àïì baåo
lûåc trïn cú súã giúái, tùng cûúâng caác chûúng trònh giaáo duåc vaâ thaânh lêåp nhûäng trung têm cêëp
cûáu vaâ böë trñ chöî úã taåm cho naån nhên.
77
Vïì vêën àïì naây, caác chó söë àûúåc choån lûåa laâ:
Chó söë 22 Baåo lûåc trïn cú súã giúái
Chó söë 22(a) Baåo lûåc trïn cú súã giúái coá bõ phaáp luêåt cêëm khöng?
Chó söë 22(b) “Baåo lûåc trïn cú súã giúái” àûúåc àõnh nghôa nhû thïë naâo?
141
“Luêåt Bònh àùèng giúái seä caãi thiïån lúán hïå thöëng phaáp luêåt Viïåt Nam vò sûå tiïën böå cuãa phuå nûä”, Uyã ban Chöëng phên biïåt
àöëi xûã noái”, Vuå Thöng tin cöng cöång, Phoâng Tin tûác vaâ phûúng tiïån truyïìn thöng, Liïn Húåp Quöëc, New York (17-1-2007)
142
Caác àoaån 16-17cuãa Caác Nhêån xeát kïët luêån vïì Viïåt Nam nùm 2007.
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
Chó söë 22(c) Coá nhûäng hònh phaåt naâo aáp duång vúái thuã phaåm?
Chó söë 22(d) Coá nhûnä g biïån phaáp naâo àûúcå aáp duång vúái naån nhên cuãa baoå lûåc trïn
cú súã giúái?
Chó söë 22(e) Phaáp luêtå coá yïu cêuì húåp taác liïn ngaânh àïí giaãi quyïët baåo lûcå trïn cú súã
giúái khöng? Coá phên cöng roä raâng vïì traách nhiïåm riïng vaâ chung cho caác
cú quan nhaâ nûúcá àïí àïí giaãi quyïët baåo lûåc trïn cú súã giúái khöng?
Chó söë 23 Baåo lûåc gia àònh
Chó söë 23(a Baåo lûåc gia àònh coá bõ phaáp luêåt cêëm khöng?
Chó söë 23(b) “Baåo lûåc gia àònh” àûúåc àõnh nghôa nhû thïë naâo?
Chó söë 23(c Caác biïån phaáp naâo àûúåc phaáp luêåt yïu cêìu àïí giaãi quyïët nhûäng nhu
cêìu cú baãn cuãa caác naån nhên cuãa baåo lûåc gia àònh? Coá nhûäng biïån
phaáp taåm thúâi hoùåc lêu daâi naâo àïí baão vïå caác naån nhên naây?
Chó söë 23(d) Coá nhûnä g hònh phatå vaâ/hay biïån phaáp naâo àûúåc apá duång vúiá thuã phaåm
gêy ra baåo lûåc gia àònh?
Chó söë 23(e) Phaáp luêåt coá khuyïën khñch/yïu cêìu hoâa giaãi hoùåc daân xïëp cho caác vuå
baåo lûåc gia àònh khöng? Coá nhiïåm vuå tòm hiïíu chùæc chùæn viïåc
coá/khöng coá baåo lûåc gia àònh trong nhûäng lêìn hoaâ giaãi hay daân xïëp
khöng? Coá nhûäng thuã tuåc naâo àûúåc aáp duång nïëu möåt bïn tham gia
hoâa giaãi hay daân xïëp laâ naån nhên cuãa baåo lûåc gia àònh?
Chó söë 23(f) Trúå giuáp phaáp lyá coá sùén coá cho naån nhên cuãa baåo lûåc gia àònh khöng?
Chó söë 23(g) Phaáp luêåt coá yïu cêìu húåp taác liïn ngaânh àïí giaãi quyïët baåo lûåc gia
àònh khöng? Coá phên cöng roä raâng vïì traách nhiïåm phöëi húåp vaâ traách
nhiïåm riïng cuãa caác cú quan nhaâ nûúác àïí àïí giaãi quyïët baåo lûåc gia
àònh khöng?
Chó söë 24 Hiïëp dêm vaâ caác daång cûúäng bûác tònh duåc khaác
Chó söë 24(a) Hiïëp dêm vaâ caác daång cûúäng bûác tònh duåc khaác coá bõ cêëm khöng?
Chó söë 24(b) “Hiïëp dêm” vaâ “caác daång cûúäng bûác tònh duåc khaác” àûúåc àõnh nghôa
nhû thïë naâo? Chuáng coá bao göìm phaåm vi röång cuãa caác haânh vi cûúäng
bûác tònh duåc khöng?
Chó söë 24(c) Sûå àöìng thuêån cuãa treã em trong nhûäng haânh vi tònh duåc coá àûúåc coi
nhû möåt sûå biïån höå cho töåi hiïëp dêm vaâ caác hònh thûác laåm duång tònh
duåc khaác khöng?
Chó söë 24(d) Hiïëp dêm trong hön nhên coá bõ coi laâ phaåm töåi khöng?
Chó söë 24(e) Viïåc truy töë vi phaåm töåi hiïëp dêm vaâ caác daång cûúäng bûác tònh duåc
khaác chó coá thïí àûúåc thûåc hiïån vúái sûå àöìng yá cuãa naån nhên khöng?
Viïåc truy töë phaåm töåi hiïëp dêm vaâ caác daång cûúäng bûác tònh duåc khaác
seä bõ ngûng laåi khöng nïëu naån nhên ruát àún kiïån, tha thûá cho thuã
phaåm hoùåc kïët hön vúái thuã phaåm?
78
Chó söë 24(f) Coá cêëm viïåc sûã duång trûúác caác biïån phaáp kñch duåc àïí coá sûå àöìng
thuêån cho nhûäng haânh vi tònh duåc khöng?
Chó söë 24(g) Muác àöå khaáng cûå nhû thïë naâo àïí xaác àõnh laâ àaä bõ hiïëp dêm hay
cûúäng bûác tònh duåc?
Chó söë 24(h) Coá yïu cêìu laâm chûáng àïí truy töë nhûnä g vuå hiïëp dêm vaâ/hay caác daång
cûúäng bûác tònh duåc khaác khöng?
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
Chó söë 25 Loaån luên
Chó söë 25(a) Loaån luên coá bõ cêëm khöng?
Chó söë 25(b) Loaån luên àûúåc àõnh nghôa nhû thïë naâo?
Chó söë 25(c) Coá nhûäng hònh thûác böìi thûúâng naâo cho naån nhên cuãa loaån luên?
Chó söë 25(d) Coá nhûäng hònh phaåt naâo àûúåc aáp duång vúái thuã phaåm khöng?
Chó söë 26 Àeo baám
Chó söë 26(a) Àeo baám coá bõ cêëm khöng?
Chó söë 26(b) “Àeo baám” àûúåc àõnh nghôa nhû thïë naâo?
Chó söë 26(c) Coá nhûäng hònh thûác böìi thûúâng naâo cho naån nhên cuãa àeo baám?
Chó söë 26(d) Coá nhûnä g hònh phaåt naâo àûúåc aáp dunå g vúái thuã phaåm àeo baám khöng?
Liïn quan àïën caác hònh thûác khaác cuãa baåo lûåc trïn cú súã giúái nhû buön baán ngûúâi, quêëy
röëi tònh duåc, cûúäng eáp kïët hön, taão hön, cûúäng epá triïåt saãn, chuáng àaä àûúåc liïåt kï trong caác muåc
tûúng ûáng nhû muåc buön baán vaâ boác löåt maåi dêm, viïåc laâm vaâ àúâi söëng hön nhên, gia àònh.
V.1.3 CAÁC VÙN BAÃN PHAÁP LUÊÅT LIÏN QUAN
V.1.3.1 Baão àaãm bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã
Chó söë 1 Coá sûå àaãm baão bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã trïn cú súã giúái hay giúái
tñnh trong Hiïën phaáp vaâ/hay trong caác vùn baãn phaáp luêåt khöng?
Àaä coá caác baão àaãm vïì bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã trïn sú súã giúái trong Hiïën phaáp
vaâ/hoùåc vùn baãn phaáp luêåt.
Hiïën phaáp (Àiïìu 63) quy àõnh:
Àiïìu 63
Cöng dên nûä vaâ nam coá quyïìn ngang nhau vïì moåi mùåt chñnh trõ, kinh tïë, vùn hoaá, xaä
höåi vaâ gia àònh.
Nghiïm cêëm moåi haânh vi phên biïåt àöëi xûã vúái phuå nûä, xuác phaåm nhên phêím phuå nûä.
Lao àöång nûä vaâ nam viïåc laâm nhû nhau thò tiïìn lûúng ngang nhau. Lao àöång nûä coá
quyïìn hûúnã g chïë àöå thai saãn. Phuå nûä laâ viïn chûác Nhaâ nûúác vaâ ngûúâi laâm cöng ùn lûúng
coá quyïìn nghó trûúác vaâ sau khi sinh àeã maâ vêîn hûúãng lûúng, phuå cêëp theo quy àõnh cuãa
phaáp luêåt.
79
Nhaâ nûúác vaâ xaä höåi taåo àiïìu kiïån àïí phuå nûä nêng cao trònh àöå moåi mùåt, khöng ngûâng
phaát huy vai troâ cuãa mònh trong xaä höåi; chùm lo phaát triïín caác nhaâ höå sinh, khoa nhi, nhaâ
treã vaâ caác cú súã phuác lúåi xaä höåi khaác àïí giaãm nheå gaánh nùång gia àònh, taåo àiïìu kiïån cho
phuå nûä saãn xuêët, cöng taác, hoåc têåp, chûäa bïånh, nghó ngúi vaâ laâm troân böín phêån cuãa
ngûúâi meå.
Hiïën phaáp taåi Àiïìu 52 quy àõnh: “Moåi cöng dên àïìu bònh àùèng trûúác phaáp luêåt.”
Tiïëp theo Hiïën phaáp, Àiïìu 7.1 Luêåt Bònh àùèng giúái khùèng àõnh möåt trong caác chñnh saách
cuãa Nhaâ nûúác laâ: “Baão àaãm bònh àùèng giúái trong moåi lônh vûåc chñnh trõ, kinh tïë, vùn hoaá, xaä höåi
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
vaâ gia àònh; höî trúå vaâ taåo àiïìu kiïån cho nam, nûä phaát huy khaã nùng, cú höåi nhû nhau àïí tham
gia vaâo quaá trònh phaát triïín vaâ thuå hûúãng thaânh quaã cuãa sûå phaát triïín”. Tûâ Àiïìu 11 àïën Àiïìu
18, Luêåt tiïëp tuåc khùèng àõnh sûå bònh àùèng giûäa nam vaâ nûä trong caác lônh vûåc chñnh trõ, kinh tïë,
lao àöång, giaáo duåc, àaâo taåo, khoa hoåc, cöng nghïå, vùn hoaá, thöng tin, thïí duåc, thïí thao, y tïë,
vaâ gia àònh.
Luêåt Bònh àùèng giúái cuäng quy àõnh caác haânh vi sau bõ nghiïm cêëm: “1) Caãn trúã nam, nûä
thûåc hiïån bònh àùèng giúái; 2) phên biïåt àöëi xûã vïì giúái dûúái moåi hònh thûác; 3) baåo lûåc trïn cú súã
giúái; 4) caác haânh vi khaác bõ nghiïm cêëm theo quy àõnh cuãa phaáp luêåt”143. Tiïëp theo, caác àiïìu
40 vaâ 41 cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái quy àõnh nhûäng haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái
trong lônh vûåc chñnh trõ, kinh tïë, lao àöång, giaáo duåc vaâ àaâo taåo, khoa hoåc vaâ cöng nghïå, vùn
hoáa, thöng tin, thïí duåc, thïí thao, y tïë vaâ gia àònh144
.
143
Àiïìu 10 Luêåt Bònh àùèng giúái.
144
Àiïìu 40: Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc chñnh trõ, kinh tïë, lao àöång, giaáo duåc vaâ àaâo taåo,
khoa hoåc vaâ cöng nghïå, vùn hoáa, thöng tin, thïí duåc, thïí thao, y tïë.
1. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc chñnh trõ bao göìm:
a) Caãn trúã viïåc nam hoùåc nûä tûå ûáng cûã, àûúåc giúái thiïåu ûáng cûã àaåi biïíu Quöëc höåi, àaåi biïíu Höåi àöìng nhên dên, vaâo cú
quan laänh àaåo cuãa töí chûác chñnh trõ, töí chûác chñnh trõ–xaä höåi, töí chûác chñnh trõ xaä höåi-nghïì nghiïåp, töí chûác xaä höåi, töí
chûác xaä höåi–nghïì nghiïåp vò àõnh kiïën giúái;
b) Khöng thûåc hiïån hoùåc caãn trúã viïåc böí nhiïåm nam, nûä vaâo cûúng võ quaãn lyá, laänh àaåo hoùåc caác chûác danh chuyïn mön
vò àõnh kiïën giúái;
c) Àùåt ra vaâ thûåc hiïån quy àõnh coá sûå phên biïåt àöëi xûã vïì giúái trong caác hûúng ûúác, quy ûúác cuãa cöång àöìng hoùåc trong
quy àõnh, quy chïë cuãa cú quan, töí chûác.
2. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc kinh tïë bao göìm:
a) Caãn trúã nam hoùåc nûä thaânh lêåp doanh nghiïåp, tiïën haânh hoaåt àöång kinh doanh vò àõnh kiïën giúái;
b) Tiïën haânh quaãng caáo thûúng maåi gêy bêët lúåi cho caác chuã doanh nghiïåp, thûúng nhên cuãa möåt giúái nhêët àõnh.
3. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc lao àöång bao göìm:
a) AÁp duång caác àiïìu kiïån khaác nhau trong tuyïín duång lao àöång nam vaâ lao àöång nûä àöëi vúái cuâng möåt cöng viïåc maâ nam,
nûä àïìu coá trònh àöå vaâ khaã nùng thûåc hiïån nhû nhau, trûâ trûúâng húåp aáp duång biïån phaáp thuác àêíy bònh àùèng giúái;
b) Tûâ chöëi tuyïín duång hoùåc tuyïín duång haån chïë lao àöång, sa thaãi hoùåc cho thöi viïåc ngûúâi lao àöång vò lyá do giúái tñnh hoùåc
do viïåc mang thai, sinh con, nuöi con nhoã;
c) Phên cöng cöng viïåc mang tñnh phên biïåt àöëi xûã giûäa nam vaâ nûä dêîn àïën chïnh lïåch vïì thu nhêåp hoùåc aáp duång mûác
traã lûúng khaác nhau cho nhûäng ngûúâi lao àöång coá cuâng trònh àöå, nùng lûåc vò lyá do giúái tñnh;
d) Khöng thûåc hiïån caác quy àõnh cuãa phaáp luêåt lao àöång quy àõnh riïng àöëi vúái lao àöång nûä.
4. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc giaáo duåc vaâ àaâo taåo bao göìm:
a) Quy àõnh tuöíi àaâo taåo, tuöíi tuyïín sinh khaác nhau giûäa nam vaâ nûä;
b) Vêån àöång hoùåc eáp buöåc ngûúâi khaác nghó hoåc vò lyá do giúái tñnh;
c) Tûâ chöëi tuyïín sinh nhûäng ngûúâi coá àuã àiïìu kiïån vaâo caác khoáa àaâo taåo, böìi dûúäng vò lyá do giúái tñnh hoùåc do viïåc mang
thai, sinh con, nuöi con nhoã;
80
d) Giaáo duåc hûúáng nghiïåp, biïn soaån vaâ phöí biïën saách giaáo khoa coá àõnh kiïën giúái.
5. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc khoa hoåc vaâ cöng nghïå bao göìm:
a) Caãn trúã nam, nûä tham gia hoaåt àöång khoa hoåc, cöng nghïå;
b) Tûâ chöëi viïåc tham gia cuãa möåt giúái trong caác khoaá àaâo taåo vïì khoa hoåc vaâ cöng nghïå.
6. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc vùn hoáa, thöng tin, thïí duåc, thïí thao bao göìm:
a) Caãn trúã nam, nûä saáng taác, phï bònh vùn hoåc, nghïå thuêåt, biïíu diïîn vaâ tham gia caác hoaåt àöång vùn hoáa khaác vò àõnh
kiïën giúái;
b) Saáng taác, lûu haânh, cho pheáp xuêët baãn caác taác phêím dûúái bêët kyâ thïí loaåi vaâ hònh thûác naâo àïí cöí vuä, tuyïn truyïìn bêët
bònh àùèng giúái, àõnh kiïën giúái;
c) Truyïìn baá tû tûúãng, tûå mònh thûåc hiïån hoùåc xuái giuåc ngûúâi khaác thûåc hiïån phong tuåc têåp quaán laåc hêåu mang tñnh phên
biïåt àöëi xûã vïì giúái dûúái moåi hònh thûác.
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
Möåt söë luêåt khaác cuãa Viïåt Nam cuäng coá quy àõnh vïì bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi
xûã liïn quan àïën nhûäng vêën àïì thuöåc phaåm vi àiïìu chónh cuãa caác luêåt àoá nhû:
ꢀ Böå luêtå Dên sûå (söë 33/2005/QH11 ngaây 14-6-2005) taåi Àiïìu 5 quy àõnh: “Trong quan
hïå dên sûå, caác bïn àïìu bònh àùèng, khöng àûúåc lêëy lyá do khaác biïåt vïì dên töåc, giúái
tñnh, àõa võ xaä höåi, hoaân caãnh kinh tïë, tñn ngûúäng, tön giaáo, trònh àöå vùn hoaá, nghïì
nghiïåp àïí àöëi xûã khöng bònh àùèng vúái nhau”.
ꢀ Luêåt Hön nhên vaâ gia àònh (söë 22/2000/QH10 ngaây 9-6-2000) taiå Àiïìu 2 quy àõnh möåt
trong caác nguyïn tùæc cú baãn cuãa Luêåt laâ: “Hön nhên tûå nguyïån, tiïën böå, möåt vúå möåt
chöìng, vúå chöìng bònh àùèng” vaâ “Nhaâ nûúác vaâ xaä höåi khöng thûâa nhêån phên biïåt àöëi
xûã giûäa caác con”.
ꢀ Böå luêåt Hònh sûå (söë 15/1999/QH10 ngaây 21-12-1999) taåi Àiïìu 3 quy àõnh möåt trong
caác nguyïn tùæc xûã lyá laâ: “Moåi ngûúâi phaåm töåi àïìu bònh àùèng trûúác phaáp luêåt, khöng
phên biïåt nam, nûä, dên töåc, tñn ngûúäng, tön giaáo, thaânh phêìn, àõa võ xaä höåi”.
ꢀ Böå luêtå Töë tuång hònh sûå (söë 19/2003/QH11 ngaây 26-11-2003) taåi Àiïìu 5 quy àõnh moåi
cöng dên àïìu bònh àùèng trûúác phaáp luêåt, khöng phên biïåt dên töåc, nam nûä, tñn
ngûúäng, tön giaáo, thaânh phêìn xaä höåi, àõa võ xaä höåi.
ꢀ Böå luêåt Töë tuång dên sûå (söë 24/2004/QH11 ngaây 15-6-2004) taåi Àiïìu 8 quy àõnh: “Moåi
cöng dên àïìu bònh àùnè g trûúác phaáp luêtå , trûúác Toaâ aán khöng phên biïåt dên töåc, nam
nûä, thaânh phêìn xaä höåi, tñn ngûúäng, tön giaáo, trònh àöå vùn hoaá, nghïì nghiïåp. Moåi cú
quan, töí chûác àïìu bònh àùèng khöng phuå thuöåc vaâo hònh thûác töí chûác, hònh thûác súã
hûäu vaâ nhûäng vêën àïì khaác.”
ꢀ Böå luêåt Lao àöång (sûãa àöíi söë 84/2007/QH11 ngaây 2-4-2007) taåi Àiïìu 5 quy àõnh:
“Moåi ngûúiâ àïìu coá quyïìn laâm viïåc, tûå do lûåa choån viïåc laâm vaâ nghïì nghiïpå , hoåc nghïì
vaâ nêng cao trònh àöå nghïì nghiïåp, khöng bõ phên biïåt àöëi xûã vïì giúái tñnh, dên töåc,
thaânh phêìn xaä höåi, tñn ngûúäng, tön giaáo.”
ꢀ Luêåt Giaáo duåc (söë 38/2005/QH11 ngaây 14-6-2005) taåi Àiïìu 10 quy àõnh: “Moåi cöng
dên khöng phên biïåt dên töåc, tön giaáo, tñn ngûúäng, nam nûä, nguöìn göëc gia àònh,
hoaân caãnh kinh tïë àïìu bònh àùèng vïì cú höåi hoåc têåp”.
ꢀ Luêåt Baão vïå, chùm soác vaâ giaáo duåc treã em (söë 25/2004/QH11 ngaây 15-6-2004) taåi
Àiïìu 4 quy àõnh: “Treã em, bêët kïí gaái, trai, con trong giaá thuá, con ngoaâi giaá thuá, con
àeã, con nuöi, con riïng, con chung; khöng phên biïåt dên töåc, tñn ngûúäng, tön giaáo,
thaânh phêìn, àõa võ xaä höåi, chñnh kiïën cuãa cha meå hoùåc ngûúâi giaám höå, àïìu àûúåc baão
vïå, chùm soác vaâ giaáo duåc, àûúåc hûúãng caác quyïìn theo quy àõnh cuãa phaáp luêåt”.
7. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong lônh vûåc y tïë bao göìm:
81
a) Caãn trúã, xuái giuåc hoùåc eáp buöåc ngûúâi khaác khöng tham gia caác hoaåt àöång giaáo duåc sûác khoãe vò àõnh kiïën giúái;
b) Lûåa choån giúái tñnh thai nhi dûúái moåi hònh thûác hoùåc xuái giuåc, eáp buöåc ngûúâi khaác phaá thai vò giúái tñnh cuãa thai nhi.
Àiïìu 41. Caác haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì bònh àùèng giúái trong gia àònh
1. Caãn trúã thaânh viïn trong gia àònh coá àuã àiïìu kiïån theo quy àõnh cuãa phaáp luêåt tham gia àõnh àoaåt taâi saãn thuöåc súã hûäu
chung cuãa höå gia àònh vò lyá do giúái tñnh.
2. Khöng cho pheáp hoùåc caãn trúã thaânh viïn trong gia àònh tham gia yá kiïën vaâo viïåc sûã duång taâi saãn chung cuãa gia àònh,
thûåc hiïån caác hoaåt àöång taåo thu nhêåp hoùåc àaáp ûáng caác nhu cêìu khaác cuãa gia àònh vò àõnh kiïën giúái.
3. Àöëi xûã bêët bònh àùèng vúái caác thaânh viïn trong gia àònh vò lyá do giúái tñnh.
4. Haån chïë viïåc ài hoåc hoùåc eáp buöåc thaânh viïn trong gia àònh boã hoåc vò lyá do giúái tñnh.
5. AÁp àùåt viïåc thûåc hiïån lao àöång gia àònh, thûåc hiïån biïån phaáp traánh thai, triïåt saãn nhû laâ traách nhiïåm cuãa thaânh viïn
thuöåc möåt giúái nhêët àõnh.
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
Mùåc duâ vïì mùåt kyä thuêåt khöng phaãi laâ vùn baãn phaáp luêåt nhûng coá hiïåu lûåc cao, caác nghõ
quyïët cuaã Àaãng Cöång saãn Viïåt Nam cuäng àaä àûa ra caác baão àaãm vïì bònh àùèng vaâ khöng phên
biïåt àöëi xûã, thñ duå nhû Nghõ quyïët söë 11-NQ/TW cuãa Böå Chñnh trõ ngaây 27-4-2007 vïì cöng taác
phuå nûä thúâi kyâ àêíy maånh cöng nghiïåp hoaá, hiïån àaåi hoaá àêët nûúác nhêën maånh Àaãng luön luön
quan têm chó àaåo cöng taác phuå nûä vaâ thûåc hiïån muåc tiïu bònh àùèng giúái àûúåc thïí hiïån trong
caác nghõ quyïët cuãa Àaåi höåi Àaãng, nhûäng höåi nghõ cuãa Ban Chêëp haânh Trung ûúng, Böå Chñnh
trõ vaâ Ban Bñ thû. Nghõ quyïët söë 11-NQ/TW àïì ra caác nhiïåm vuå chñnh nhùçm thûåc hiïån bònh
àùèng giúái nhû nêng cao nhêån thûác, thûåc hiïån Luêåt Bònh àùèng giúái vaâ hoaân thiïån hïå thöëng phaáp
luêåt àïí baoã àaãm caác quyïìn con ngûúâi cuãa phuå nûä. Nghõ quyïët coá taác duång àêíy manå h trong viïåc
baão àaãm bònh àùèng giúái vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã.
Chó söë 2
Coá àõnh nghôa khöng vïì bònh àùèng giûäa nam giúái vaâ phuå nûä/bònh àùèng giúái
vaâ àõnh nghôa naây coá tûúng thñch vúái bònh àùèng thûåc chêët khöng?
Chó söë 3
Coá àõnh nghôa khöng vïì phên biïåt àöëi xûã/khöng phên biïåt àöëi xûã trïn cú súã
giúái tñnh vaâ àõnh nghôa naây coá tûúng thñch vúái Àiïìu 1 cuãa CEDAW khöng?
Mùåc duâ viïåc àaãm baoã bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã xuêt hiïnå nhiïìu song chó gêìn àêy
múái coá mötå àõnh nghôa trong phaáp luêtå quy àõnh vïì caác thuêåt ngûä “bònh àùèng” vaâ “phên biïåt àöëi xûã”.
Luêåt Bònh àùèng giúái àûúåc thöng qua ngaây 29-11-2006 àõnh nghôa hai thuêåt ngûä naây nhû sau:
Àiïìu 5. Giaãi thñch tûâ ngûä
3. Bònh àùèng giúái laâ viïåc nam, nûä coá võ trñ, vai troâ ngang nhau, àûúåc taåo àiïìu kiïån vaâ cú
höåi phaát huy nùng lûåc cuãa mònh cho sûå phaát triïín cuãa cöång àöìng, cuãa gia àònh vaâ thuå
hûúãng nhû nhau vïì thaânh quaã cuãa sûå phaát triïín àoá.
5. Phên biïtå àöëi xûã vïì giúái laâ viïåc haån chï,ë loaåi trû,â khöng cöng nhêån hoùåc khöng coi troång
vai troâ, võ trñ cuãa nam vaâ nûä, gêy bêët bònh àùèng giûäa nam vaâ nûä trong caác lônh vûåc cuãa
àúâi söëng xaä höåi vaâ gia àònh.
Viïåc coá àõnh nghôa vïì caã hai thuêåt ngûä noái trïn dêîu coá muöån laâ bûúác tiïën àaáng hoan
nghïnh. Àêy laâ bûúác àêuì tiïn tiïnë túái möåt cacá h hiïíu nhêët quaán vaâ thöëng nhêët vïì thuêåt ngûä bònh
àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã. Tuy nhiïn, roä raâng rùçng àõnh nghôa naây cêìn phaãi àûúåc tiïëp
tuåc hoaân thiïån thïm.
Àõnh nghôa “bònh àùèng giúái”
Liïn quan àïën bònh àùnè g giúái, àõnh nghôa trong Àiïìu 53.3 Luêåt Bònh àùèng giúái laâ möåt àõnh
nghôa coá triïín voång tötë búãi vò no:á a) bao gömì bònh àùèng chñnh thûác hay laâ sûå baão àamã bònh àùèng
trong luêåt vaâ baão àaãm caác cú höåi; b) göìm quy àõnh vïì taåo möi trûúâng thuêån lúåi bùçng viïåc baão
àaãm nhûäng àiïìu kiïån nhû nhau; c) bao quaát caã bònh àùèng kïët quaã qua viïåc quy àõnh roä nhu
cêìu vúái nam vaâ nûä coá hûúãng thuå nhû nhau vïì thanâ h quaã cuãa sûå phaát triïín. Àõnh nghôa naây thûåc
sûå chûáa àûång caác yïëu töë cuãa bònh àùèng thûåc chêët, nhêët laâ khi àõnh nghôa àoá àûúåc àoåc kïët húåp
vúái Àiïìu 7.1 cuãa Luêåt145. Tuy nhiïn, bònh àùèng khöng àún giaãn chó laâ vai troâ, võ trñ, àiïìu kiïån,
cú höåi hoùåc thuå hûúãng thaânh quaã. Bònh àùèng göìm caác quyïìn ngang nhau.
82
145
Àiïìu 7.1 quy àõnh möåt trong caác chñnh saách cuãa Nhaâ nûúác vïì bònh àùèng giúái laâ: “Baão àaãm bònh àùèng giúái trong moåi lônh
vûåc chñnh trõ, kinh tïë, vùn hoaá, xaä höåi vaâ gia àònh; höî trúå vaâ taåo àiïìu kiïån cho nam vaâ nûä phaát huy khaã nùng, coá cú höåi
nhû nhau àïí tham gia vaâo quaá trònh phaát triïín vaâ thuå hûúãng thaânh quaã cuãa sûå phaát triïín.”
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Nghiïn cûáu raâ soaát vùn baãn phaáp luêåt Viïåt Nam trïn cú súã quyïìn vaâ giúái qua lùng kñnh CEDAW
Khuyïën nghõ: Àïí baão àaãm phuâ húåp hún vúái CEDAW, àõnh nghôa vïì “bònh àùèng
giúái” (Àiïìu 5.3) trong Luêåt Bònh àùèng giúái phaãi coá tûâ “caác quyïìn”, àoá laâ: “nam, nûä coá caác
quyïìn, võ trñ vaâ vai troâ ngang nhau”. Àiïìu naây nhêën maånh bònh àùèng göìm caác quyïìn
ngang nhau, chûá khöng chó laâ vai troâ, võ trñ nhû nhau.
Àõnh nghôa “phên biïåt àöëi xûã vïì giúái”
Àõnh nghôa “phên biïåt àöëi xûã vïì giúái” trong Luêåt Bònh àùnè g giúái khöng toaân diïnå bùçng àõnh
nghôa trong Àiïìu 1 cuãa CEDAW. Àõnh nghôa trong Luêåt Bònh àùèng giúái chó bao göìm “vai troâ vaâ
võ trñ” cuãa phuå nûä vaâ nam giúái vúái tñnh caách laâ chuã thïí cuãa sûå haån chïë, loaåi trûâ vaâ khöng àûúåc
cöng nhêån. Mùåt khaáci, àõnh nghôa trong Àiïìu 1 CEDAW àoâi hoãi sûå cöng nhêån, thuå hûúãng vaâ
thûåc hiïån caác quyïìn con ngûúâi vaâ nhûäng quyïìn tûå do cú baãn cuãa phuå nûä, cho thêëy viïåc baão
àaãm bònh àùèng giúái coá nghôa röång lúán hún chûá khöng chó bao göìm “vai troâ vaâ võ trñ”.
Hún nûäa, àõnh nghôa vïì “phên biïåt àöëi xûã” trong Luêåt Bònh àùèng giúái khöng noái phên biïåt
àöëi xûã coá thïí laâ trûåc tiïëp hoùåc giaán tiïëp. Àõnh nghôa trong CEDAW noái rùçng haânh vi phên biïåt
àöëi xûã coá thïí xêíy ra nïëu “taác duång vaâ muåc àñch” cuãa noá laâ phên biïåt àöëi xûã. Uyã ban CEDAW
trong Chuá thñch 1 cuãa Khuyïën nghõ chung söë 25 thêåm chñ coân àûa ra möåt àõnh nghôa cuå thïí vïì
phên biïåt àöëi xûã giaán tiïëp àïí hûúáng dêîn viïåc thûåc hiïån.
Khuyïën nghõ: Àïí phuâ húåp vúái àõnh nghôa vïì phên biïåt àöëi xûã taåi Àiïìu 1 CEDAW,
àõnh nghôa phên biïåt àöëi xûã vïì giúái taåi Àiïìu 5.5 trong Luêåt Bònh àùèng giúái cêìn phaãi coá tûâ
“caác quyïìn” àïí baão àaãm phên biïåt àöëi xûã khöng chó àún thuêìn laâ sûå thiïëu tön troång thñch
húåp vïì vai troâ vaâ võ trñ, maâ cêìn bao göìm caã viïåc vi phaåm caác quyïìn. Àõnh nghôa naây
cuäng cêìn noái roä phên biïåt àöëi xûã coá thïí dûúái hònh thûác trûåc tiïëp hoùåc giaán tiïëp. Àõnh
nghôa vïì phên biïåt àöëi xûã giaán tiïëp phuâ húåp vúái Chuá thñch 1 cuãa Khuyïën nghõ chung söë
25 cuãa CEDAW cuäng nïn àûúåc thiïët kïë trong Luêåt Bònh àùèng giúái àïí giuáp viïåc thi haânh.
Nhû àïì cêåp úã trïn, àaä coá caác baão àaãm vïì bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã trong
nhiïìu vùn baãn luêåt. Tuy nhiïn trûâ Luêåt Bònh àùèng giúái, nhûäng luêåt àoá àïìu khöng coá bêët kyâ àõnh
nghôa naâo vïì “bònh àùèng giúái” vaâ/hoùåc vïì“phên biïåt àöëi xûã” vaâ cuäng khöng quy àõnh roä caác
nguyïn tùæc àaä àûúåc tuyïn böë liïn quan àïën caách tiïëp cêån hoùåc mö hònh bònh àùèng àûúåc sûã
duång vaâ liïåu sûå baão àaãm àoá coá múã röång àïí bao haâm caã phên biïåt àöëi xûã giaán tiïëp hay khöng.
Vúái viïåc coá hiïåu lûåc cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái thò cêìn phaãi àûa caác àõnh nghôa trong Luêåt naây
vaâo nhûäng luêåt khaác nhùçm baão àaãm thöëng nhêët trong viïåc aáp duång, thûåc hiïån vaâ giaãi thñch caác
quy àõnh vïì bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã.
Khuyïën nghõ: Caác quy àõnh vïì baão àaãm bònh àùèng trong caác vùn baãn phaáp luêåt
phaãi àûa vaâo nhûäng àõnh nghôa vïì “bònh àùèng giúái” vaâ “phên biïåt àöëi xûã vïì giúái” àaä
àûúåc sûãa àöíi, böí sung nhû àaä khuyïën nghõ hoùåc vúái nhûäng àõnh nghôa tûúng tûå nhû
trong Luêåt Bònh àùèng giúái hay coá möåt quy àõnh dêîn chiïëu trûåc tiïëp àïën caác àõnh nghôa
trong Luêåt Bònh àùèng giúái.
83
Àõnh nghôa “giúái tñnh” vaâ “giúái”
Àiïím àaáng lûu yá laâ trong möåt söë vùn baãn phaáp luêåt, thuêåt ngûä “giúái tñnh” àûúåc sûã duång,
trong khi àoá caác vùn baãn khaác laåi duâng tûâ “giúái”. Do vêåy coá nhu cêìu hûúáng dêîn nhûäng ngûúâi
thûåc hiïån vïì caách sûã duång phuâ húåp hai thuêåt ngûä cho chñnh xaác. Luêåt Bònh àùèng giúái (Àiïìu 5)
coá quy àõnh giaãi thñch vïì caác thuêåt ngûä naây.
Àaánh giaá vùn baãn phaáp luêåt vaâ viïåc tuên thuã CEDAW
CEDAW vaâ Phaáp luêåt:
Àiïìu 5. Giaãi thñch tûâ ngûä
1. Giúái chó àùåc àiïím, võ trñ, vai troâ cuãa nam vaâ nûä trong têët caã caác möëi quan hïå xaä höåi.
2. Giúái tñnh chó caác àùåc àiïím sinh hoåc cuãa nam, nûä.
Liïn quan àïën àõnh nghôa vïì “giúái tñnh”, mùåc duâ àõnh nghôa naây àûúåc thiïët kïë àuáng
hûúáng àïí laâm nöíi roä nïn chuáng töi khuyïën nghõ böí sung thïm àïí nïu bêåt nhûäng àùåc àiïím
traái ngûúåc vïì sinh hoåc giûäa phuå nûä vaâ nam giúái. Vò vêåy, àïì nghõ nïn chónh sûãa laåi àõnh nghôa
hiïån haânh.
Khuyïën nghõ: Vïì Àiïìu 5.2 cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái, chuáng töi gúåi yá nïn böí sung
àõnh nghôa vïì “giúái tñnh” nhû sau: “Giúái tñnh chó caác àùåc àiïím sinh hoåc àïí laâ nam giúái
hay phuå nûä”.
Vïì àõnh nghôa “giúái” trong Àiïìu 5.1 cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái, coá thïí thêëy sûå khöng roä
raâng so vúái àõnh nghôa trong Chuá thñch söë hai cuãa Khuyïën nghõ chung söë 25 cuãa CEDAW.
Àõnh nghôa cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái khöng quy àõnh roä laâ caác àùåc àiïím, võ trñ vaâ vai troâ trao cho
nam giúái vaâ phuå nûä laâ “thiïët kïë vïì mùåt xaä höåi” vaâ laâ yïëu töë quyïët àõnh sûå àöëi lêåp giûäa “giúái” vaâ
“giúái tñnh”. Giúái khöng phaãi laâ “nhûäng àùåc àiïím, võ trñ vaâ vai troâ… trong caác quan hïå xaä höåi”,
maâ laâ caác àùåc àiïím, võ trñ vaâ vai troâ vïì mùåt xaä höåi”.
Khuyïën nghõ: Àõnh nghôa vïì giúái taåi Àiïìu 5.1 cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái cêìn àûúåc
chónh sûãa àöíi hoùåc laâm roä àïí quy àõnh giúái àûúåc cêëu truác vïì mùåt xaä höåi nhû sau: “Giúái
chó caác àùåc àiïím, võ trñ vaâ vai troâ vïì mùåt xaä höåi cuãa nam giúái hoùåc phuå nûä do giúái tñnh
cuãa ngûúâi àoá”. Ta coá thïí sûã duång àõnh nghôa nïu trong Chuá thñch söë hai trong Khuyïën
nghõ chung söë 25 cuãa CEDAW nhû sau: “Giúái àûúåc xaác àõnh laâ nhûäng laâ yá nghôa xaä höåi
àûúåc trao cho nam giúái vaâ phuå nûä do caác khaác biïåt vïì giúái tñnh sinh hoåc”.
Chó söë 4
Caác vùn baãn phaáp luêåt coá giaãi quyïët khöng nhûäng sûå giao thoa giûäa caác cú
súã phên biïåt àöëi xûã khaác vúái sûå phên biïåt àöëi xûã vïì giúái? (nhû nhûäng sûå
phên biïtå àöëi xûã trïn cú súã sùæc töåc, tanâ têåt, tuöíi taác, khuynh hûúáng tònh duåc)?
Trong caác quy àõnh chung vïì baão àaãm bònh àùèng vaâ khöng phên biïåt àöëi xûã, coá thïí
nhêån thêëy ngoaâi giúái tñnh hoùåc giúái, phaáp luêåt Viïåt Nam coân cöng nhêån nhiïìu cú súã phên biïåt
àöëi xûã khacá . Àoá laâ dên töåc, àõa võ/thaânh phêìn/võ trñ xaä höåi, tñn ngûúäng, tön giaáo, trònh àöå vùn hoaá,
nghïì nghiïåp vaâ hoaân caãnh gia àònh. Danh muåc naây chùæc chùæn seä daâi hún nïëu chuná g ta böí sung
caác vùn baãn phaáp luêåt vïì ngûúâi cao tuöíi146, ngûúâi taân têåt147 vaâ HIV/AIDS148. Tuy nhiïn, àiïìu cêìn
lûu yá laâ caác cú súã phên biïåt àöëi xûã àoá àûúåc xem laâ taách biïåt vúái nhau vaâ khöng phaãi bao giúâ
cuäng àûúåc phên tñch trong möëi quan hïå chùåt cheä vúái nhau, thñ duå nhû mùåc duâ phaáp luêåt coá
84
nhûäng quy àõnh vïì phuå nûä dên töåc thiïíu söë hay phuå nûä úã caác vuâng xa xöi hay miïìn nuái149
,
song Luêåt Bònh àùèng giúái laåi khöng coá cú chïë hay quy àõnh vïì nhûäng caách thûác giaãi quyïët caác
hònh thûác thiïåt thoâi khaác ngoaâi giúái möåt caách àöìng thúâi vaâ coá hïå thöëng.
146
Phaáp lïånh Ngûúâi cao tuöíi söë 23/2000/PL-UBTVQH10 ngaây 28-4-2000.
147
Phaáp lïånh Ngûúâi taân têåt söë 06/1998/PL-UBTVQH10 ngaây 30-07-1998.
148
Luêåt Phoâng, chöëng HIV/AIDS söë 64/2006/QH11 ngaây 29-6-2006.
149
Caác àiïìu 7.5 vaâ 17.3 cuãa Luêåt Bònh àùèng giúái.
Nhûäng cöng viïåc chñnh àïí xoaá boã phên biïåt àöëi xûã vaâ àaãm baão bònh àùèng (Caác àiïìu 1-3 cuãa CEDAW)
Tải về để xem bản đầy đủ
306 trang
11640
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Đánh giá văn bản pháp luật và việc tuân thủ Cedaw", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- danh_gia_van_ban_phap_luat_va_viec_tuan_thu_cedaw.pdf
