Công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài của Thành phố Hồ Chí Minh (2005 - 2018)
TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG 10-2019
CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI
CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH (2005 - 2018)
MAI QUỐC DŨNG
Đại học Công nghiệp thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh
Thành phố Hồ Chí Minh là một trong hai trung tâm kinh tế, văn hóa, xă hội lớn của đất nước và là
thành phố có số lượng người Việt Nam ở nước ngoài và thân nhân người Việt Nam ở nước ngoài lớn
nhất cả nước. Giai đoạn 2005-2018, Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh đă có những chủ trương, chính
sách hiệu quả nhằm phát huy vai trò của lực lượng người Việt Nam ở nước ngoài trở thành một trong
những nguồn lực quan trọng đối với công cuộc xây dựng, phát triển thành phố.
Từ khóa: Thành phố Hồ Chí Minh; công tác vận động; người Việt Nam ở nước ngoài
1. Chủ trương của Đảng bộ Thành phố
Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ VIII (2005)
Sau năm 2005, trong xu thế toàn cầu hóa và khu nêu rơ chủ trương, giải pháp nhằm thu hút trí thức
vực hóa kinh tế, vị thế của Việt Nam trên trường quốc NVNONN: “Có chính sách thu hút, sử dụng nhân tài
tế ngày càng được nâng cao, tác động mạnh mẽ đến và đội ngũ trí thức khoa học trên địa bàn thành phố và
sự phát triển của đất nước. Giai đoạn 2005-2018, cả nước, nhất là trí thức đầu đàn trong những ngành
Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) nhấn nghề mũi nhọn và những lĩnh vực quan trọng; thu hút
mạnh vai tṛ của đại đoàn kết dân tộc, trong đó, cộng các nhà khoa học và quản lư nước ngoài, phát huy sự
đồng người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) là đóng góp của trí thức kiều bào. Mạnh dạn thuê
một bộ phận, một nguồn lực của dân tộc. Trong công chuyên gia giỏi về các lĩnh vực và có chính sách thỏa
tác vận động NVNONN, Đảng bộ thành phố luôn đáng về tiền lương, điều kiện và chế độ cư trú, làm
quán triệt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật việc... phù hợp với sự cống hiến của họ”3.
của Nhà nước và không ngừng t
hợp với địa phương.
́
Hiện nay, các chính sách của Đảng và Nhà nước
đang chú trọng về nguồn lực tri thức, tuy nhiên nguồn
Về công tác thông tin, tuyên truyền, Đảng bộ lực kinh tế của NVNONN vẫn là nguồn lực lớn và có
TPHCM chủ trương tăng cường và đổi mới công tác những đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế
thông tin, tuyên truyền, đảm bảo thông tin truyền tải đất nước và thành phố. V́ vậy, Đảng bộ thành phố chủ
tới NVNONN kịp thời, đầy đủ, “tăng cường thông tin trương: thu hút động viên các nhà đầu tư nước ngoài
đối ngoại nhằm giới thiệu thành tựu phát triển kinh và NVNONN tham gia phát triển thành phố, xây
tế-xă hội của đất nước, của thành phố và chủ trương, dựng đất nước… tạo điều kiện để đồng bào định cư ở
đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước đến nước ngoài gắn bó cùng tham gia đóng góp tích cực
đồng bào ta ở nước ngoài và bạn bè quốc tế”1.
Thông tin, tuyên truyền c
vào công cuộc xây dựng, bảo vệ, phát triển thành phố.
n hướng tới mục tiêu Thành phố tích cực xây dựng các chính sách, tạo điều
̣
động viên NVNONN hướng về quê hương, đất nước, kiện thuận lợi về thủ tục hành chính, pháp lý liên
đồng thời chống lại những luận điệu xuyên tạc, vu quan đến đi lại, nhà ở, đầu tư kỹ thuật, vốn, tay nghề
cáo của các thế lực thù địch. Đại hội đại biểu Đảng bộ cho việc phát triển kinh tế-xã hội, văn hóa-giáo dục
TPHCM lần thứ VIII (2005) chủ trương: “Tăng thành phố, khuyến khích đầu tư vốn mở cơ sở sản
cường công tác thông tin, tuyên truyền, tạo mọi điều xuất, nhất là sản xuất hàng xuất khẩu, tạo ra nhiều
kiện thuận lợi để kiều bào đóng góp xây dựng thành việc làm cho người lao động.
phố. Động viên kiều bào hướng về quê hương đất
Bên cạnh hai chủ trương lớn ở trên, Đại hội đại
nước, đấu tranh chống lại các thế lực thù địch phá biểu Đảng bộ Thành phố lần thứ IX (2010) cũng đề ra
hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc, sự nghiệp xây chủ trương về hỗ trợ kiều bào giữ ǵn và phát huy bản
dựng đất nước”2.
sắc văn hóa dân tộc, hướng về Tổ quốc. Phát huy vai
Về thu hút nguồn lực NVNONN, nguồn lực của tṛ của Ủy ban về NVNONN TPHCM trong tuyên
NVNONN được xác định chủ yếu ở lĩnh vực tri thức, truyền, vận động kiều bào tham gia xây dựng thành
kinh tế và cầu nối ngoại giao, xúc tiến thương mại, phố và đất nước4.
đầu tư. Hiện nay, nguồn lực tri thức được coi là
Thực hiện chủ trương về công tác vận động
nguồn lực chủ đạo, nguồn tài nguyên vô giá, nên các NVNONN của Đảng bộ Thành phố, UBND thành
chính sách đề ra tập trung nhiều ở lĩnh vực này.
phố cũng đã ban hành nhiều văn bản triển khai, tiêu
biểu như: Chỉ thị số 03/2004/CT-UB, ngày 15-1-
73
TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG 10-2019
2004, về “Tăng cường thực hiện các chính sách đối tổ chức như Hội Sinh viên Việt Nam tại Pháp, Hội
với người Việt Nam ở nước ngoài trên địa bàn Thành Du học sinh Việt Nam tại Hàn Quốc thường xuyên
phố Hồ Chí Minh”; Quyết định số 77/2006/QĐ- gửi bài giới thiệu về các hoạt động của tổ chức này để
UBND, ngày 22-5-2006, về “Chương trình hành động đưa tin lên trang thông tin điện tử tổng hợp. Bên cạnh
thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị, đó, Bản tin kiều bào phát hành từ cuối năm 2009
Chương trình hành động của Chính phủ và Kế hoạch được duy trì đều đặn, tính đến tháng 5/2015, có gần
số 47-KH/TU của Thành ủy về công tác đối với 100.000 bản tin được chuyển đến các Ban Liên lạc
người Việt Nam ở nước ngoài trên địa bàn Thành NVNONN 24 quận/huyện và các Tổ Liên lạc
phố”; Quyết định số 5715/QĐ-UBND, ngày 21-11- NVNONN phường/xã, các tổ chức NVNONN trong
2014, “Ban hành quy chế thực hiện thí điểm một số và ngoài nước8. Qua bản tin, NVNONN được tham
chính sách thu hút chuyên gia khoa học và công nghệ gia viết tin, bài, sáng tác văn thơ, được gửi gắm tình
vào làm việc tại 4 đơn vị: Khu Công nghệ cao, Khu cảm của người con xa xứ đối với quê hương.
Nông nghiệp công nghệ cao, Viện Khoa học-công
Thành phố thường xuyên tổ chức các buổi giao
nghệ tính toán và Trung tâm Công nghệ sinh học”,… lưu giữa thanh thiếu niên NVNONN với thế hệ trẻ
Các văn bản này đều thể hiện tính đặc thù của thành thành phố để trao đổi, học tập kinh nghiệm. Vào các
phố và tạo những điều kiện đột phá, thông thoáng, cơ dịp lễ, Tết cổ truyền của dân tộc, thành phố tổ chức
bản xóa bỏ các rào cản phân biệt giữa đồng bào trong gặp gỡ NVNONN, đặc biệt là những trí thức, doanh
nước và ngoài nước, đáp ứng nguyện vọng và lợi ích nhân thành đạt, những người làm công tác xã hội,
thiết thân của NVNONN trên các vấn đề quốc tịch, thông tin để lắng nghe những ý kiến, nguyện vọng
đất đai, nhà ở, miễn thị thực, đầu tư, ngoại hối, cư trú, của họ về các vấn đề kinh tế-xã hội quan trọng của
hồi hương…, tạo sự phấn khởi, tin tưởng trong cộng đất nước và thành phố: Hội thảo “Định hướng phát
đồng NVNONN, tăng thêm mối liên kết, gắn bó ruột triển đến 2010 và tầm nhìn 2020 của Thành phổ Hồ
thịt của NVNONN với đất nước, đưa nhận thức Chí Minh: Cơ hội thương mại, đầu tư dành cho kiều
NVNONN là bộ phận không tách rời của cộng đồng bào” (1-2008); Chương tŕnh gặp gỡ, giao lưu mừng
dân tộc Việt Nam ngày càng đi vào thực tế cuộc Xuân Tân Măo 2011 với chủ đề “Kiều bào và hội
sống.
nhập” (1-2011); Chương trình gặp gỡ Xuân Nhâm
Trong những năm 2005-2018, Đảng bộ và chính Thìn 2012 với chủ đề “Kiều bào-Cầu nối thương hiệu
quyền TPHCM đă lănh đạo thực hiện tích cực, chủ Việt” (1-2012); Chương trình “Họp mặt kiều bào
động, sáng tạo công tác vận động NVNONN, phát mừng Xuân Giáp Ngọ 2014” (1-2014); Chương trình
huy truyền thống đại đoàn kết dân tộc, tạo những điều “Họp mặt kiều bào mừng Xuân Mậu Tuất” (2-
kiện thuận lợi nhất để NVNONN về làm ăn, sinh 2018);…
sống, cống hiến trí tuệ, góp phần quan trọng vào quá
Về huy động nguồn lực trí tuệ, Đảng bộ và lãnh
tŕnh phát triển thành phố trong thời kỳ đẩy mạnh đạo thành phố nhấn mạnh nhiệm vụ cụ thể: “xây
CNH, HĐH và hội nhập quốc tế.
2. Một số kết quả
dựng chính sách thỏa đáng đối với những chuyên gia
trí thức kiều bào có trình độ chuyên môn cao, có điều
kiện tham gia đóng góp cho các chương trình dự án
Về công tác tuyên truyền, vận động, để NVNONN phát triển kinh tế-xã hội của thành phố và đất nước.
hiểu rơ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà Nhằm chủ động thu hút nhân tài người Việt Nam ở
nước, thành phố chỉ đạo Ủy ban về NVNONN Thành nước ngoài đóng góp vào sự nghiệp công nghiệp hóa,
phố Hồ Chí Minh “xây dựng đề án thông tin cho kiều hiện đại hóa thành phố và đất nước… thành lập các tổ
bào và thân nhân”5, “phối hợp với các sở-ban-ngành, chức nhằm quy tụ trí thức, chuyên gia kiều bào tham
địa phương các tổ chức liên quan thông tin tuyên gia đóng góp trực tiếp cho các chương trình, dự án
truyền về đường lối, chính sách của Đảng; pháp luật trọng điểm của thành phố”9; “Chuyên gia khoa học và
của Nhà nước; về t
́
́nh chính trị, kinh tế văn hóa, công nghệ là người Việt Nam ở nước ngoài tham gia
xă hội của đất nước, của thành phố đến người Việt hoạt động khoa học và công nghệ tại Việt Nam được
tạo điều kiện thuận lợi trong việc cấp giấy phép lao
Công tác tuyên truyền, vận động luôn được thực động”10, được “tạo điều kiện thuận lợi trong việc đi
hiện đa dạng qua các hình thức như tổ chức hội thảo, lại, thị thực xuất nhập cảnh, đăng kư cư trú cho bản
gặp gỡ trao đổi trực tiếp, tuyên truyền qua các thân hoặc thành viên gia đ́
nh”11. Các chuyên gia sẽ
phương tiện truyền thông. Tính đến tháng 5/2015, được hưởng ưu đăi về lương, phụ cấp, đi lại; đồng
Trang tin điện tử tổng hợp của Ủy ban về NVNONN thời được hưởng thu nhập theo thỏa thuận trực tiếp
Thành phố Hồ Chí Minh đã cập nhật hơn 12.700 tin, giữa thủ trưởng đơn vị với các chuyên gia. Việc tăng
bài, phục vụ cho hơn 30 triệu lượt truy cập7. Một số thêm thu nhập hoặc phụ cấp sẽ được thỏa thuận lại
74
TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG 10-2019
khi ký hợp đồng lao động kỳ tiếp theo (nhưng không phố15. Trong đó có những doanh nghiệp có quy mô
quá 150 triệu đồng/tháng). Đây được xem là đột phá lớn, hoạt động hiệu quả như Sun Group, Sovico
mà TPHCM đă thực hiện nhằm thu hút “chất xám”, Holding, Mỹ Lan, Tập đoàn Liên Thái Bình Dương,
phát huy nguồn lực trí thức để xây dựng, phát triển Tập đoàn Norfolk... Nhiều Việt kiều cũng là cổ đông
thành phố.
lớn của các doanh nghiệp, ngân hàng như
Thành phố mạnh dạn bổ nhiệm trí thức NVNONN Techcombank, VIB, Công ty Eurowindow16. Nguồn
đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo các cơ quan nghiên cứu lực đầu tư của NVNONN đã và đang góp phần tích
khoa học với chế độ làm việc bán thời gian và cấp cực phát triển kinh tế-xã hội của thành phố. Có thể
kinh phí hỗ trợ đặc biệt để hoạt động (Viện Khoa học nói, trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc
và công nghệ tính toán: GS, TS Trương Nguyện thúc đẩy hợp tác với cộng đồng doanh nghiệp, chuyên
Thành-Viện trưởng; Trung tâm Công nghệ sinh học gia NVNONN để có thêm những cánh tay nối dài
TPHCM: TS Nguyễn Quốc Bình-Phó Giám đốc;...).
cùng chung sức vì công cuộc phát triển kinh tế-xã hội
Thành phố Hồ Chí Minh tích cực hỗ trợ thành lập của TPHCM nói riêng và cả nước nói chung càng trở
các tổ chức kết nối trí thức NVNONN và đạt được nên quan trọng.
những kết quả khả quan như: Câu lạc bộ Khoa học và
Đạt được những kết quả trong công tác vận động
kỹ thuật Việt kiều ra mắt năm 2005 nhằm tập hợp, NVNONN như trên là do Đảng bộ TPHCM đă nhận
nối kết các chuyên gia, trí thức NVNONN; đến năm thức đúng đắn và vận dụng linh hoạt chủ trương của
2018, có hơn 130 thành viên là chuyên gia, trí thức Đảng về công tác NVNONN vào thực tiễn địa
NVNONN.
phương, góp phần mở rộng và củng cố khối đại đoàn
Về thu hút nguồn lực kinh tế, đảm bảo cho lượng kết dân tộc; coi trọng và phát huy nguồn lực của
kiều hối ổn định và tăng trưởng, UBND thành phố NVNONN trong quá tŕnh xây dựng và phát triển
yêu cầu các tổ chức tín dụng trên địa bàn thành phố thành phố; xây dựng và củng cố cơ quan chuyên trách
và Ủy ban về NVNONN TPHCM chủ động: “nghiên thực hiện công tác NVNONN.
cứu điều chỉnh, bổ sung kịp thời các chính sách nhằm
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình Đảng
khuyến khích, đẩy mạnh và phát huy hiệu quả của bộ TPHCM lãnh đạo công tác vận động NVNONN
kiều hối”12; chỉ đạo các cơ quan chuyên trách sẵn những năm 2005-2018 vẫn còn một số hạn chế:
sàng tư vấn, hướng dẫn miễn phí các hồ sơ, thủ tục Chính sách đối với NVNONN vẫn chưa có sự đồng
hành chính; thành lập trung tâm hỗ trợ thực hiện các bộ, ổn định lâu dài và mang tính khả thi cao; các cơ
dịch vụ liên quan như: đăng ký kinh doanh, hỗ trợ quan chức năng chưa linh hoạt trong phân tích tình
dịch vụ pháp lý, giới thiệu nguồn nhân lực phù hợp hình, đánh giá đầy đủ về cộng đồng NVNONN trong
với pháp luật.
bối cảnh tình hình quốc tế diễn biến phức tạp để đề ra
Thành phố Hồ Chí Minh có mạng lưới chi trả kiều chính sách kịp thời, phù hợp đáp ứng nguyện vọng
hối phủ khắp thành phố, đến giữa năm 2018, có 2.095 chính đáng của cộng đồng; công tác tuyên truyền
điểm giao dịch ngân hàng cũng là điểm chi trả kiều quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà
hối; 16 tổ chức kinh tế làm dịch vụ nhận và chi trả nước đối với NVNONN chưa được quan tâm đúng
kiều hối trực tiếp; 51 đại lý nhận, chi trả ngoại tệ; 96 mức; công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện công
đại lý thu đổi ngoại tệ. Người dân có thể nhận kiều tác vận động NVNONN tại các địa phương chưa thực
hối tại quầy, qua hệ thống ngân hàng hoặc trực tiếp sự hiệu quả,...
tại nhà13. TPHCM là địa phương đi đầu trong cả nước
Sau hơn 30 năm thực hiện đường lối đổi mới, xây
về thu hút kiều hối và dự án đầu tư của NVNONN. dựng, phát triển và hội nhập cùng cả nước, TPHCM
Thống kê lượng kiều hối chuyển về thành phố qua đă đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên nhiều
các tổ chức tín dụng và công ty có phép chiếm lĩnh vực. T́nh h́nh chính trị-xă hội được ổn định và
khoảng 50% tổng lượng kiều hối của cả nước, bình giữ vững; kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng cao, quy mô
quân mỗi năm tăng từ 8-10%, kiều hối hằng năm kinh tế được mở rộng, cơ cấu kinh tế chuyển dịch
TPHCM chiếm khoảng 50 đến 60% tổng số kiều hối đúng hướng; các nguồn lực xă hội được phát huy; đời
cả nước trong năm 2016, 2017, 2018, giá trị dao động sống người dân ngày càng được nâng cao... trong đó
từ 5 tỷ đến 5,2 tỷ USD so với tổng số kiều hối của cả có sự đóng góp quan trọng của sức mạnh tổng hợp
nước khoảng hơn 10 tỷ14.
nội lực và ngoại lực, của cộng đồng NVNONN.
Tính đến đầu năm 2019, TPHCM có khoảng
3.000 doanh nghiệp của NVNONN đầu tư với số vốn
1. Ban Tuyên giáo Thành ủy: Hướng dẫn số 76-
khoảng 45.000 tỷ đồng. Mỗi năm có khoảng 30.000 HD/BTGTU, ngày 6-3-2014, “Về công tác tuyên
người Việt trẻ ở nước ngoài về thăm quê, tìm kiếm cơ truyền biển, đảo năm 2014”
hội kinh doanh bằng các dự án khởi nghiệp tại thành
75
TẠP CHÍ LỊCH SỬ ĐẢNG 10-2019
2, 3. Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh: Văn kiện
Đại hội đại biểu thành phố lần thứ VIII (2005),
4. Đảng bộ Thành phố Hồ Chí Minh: Văn kiện
Đại hội đại biểu thành phố lần thứ IX (2010),
5, 9, 12. UBND Thành phố Hồ Chí Minh: Quyết
định số 77/2006/QĐ-UBND, ngày 22-5-2006, về
“Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số
36-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chương trình hành
động của Chính phủ và Kế hoạch số 47-KH/TU của
Thành ủy về công tác đối với người Việt Nam ở nước
ngoài trên địa bàn Thành phố“
6. UBND Thành phố Hồ Chí Minh: Quyết định số
33/2009/QĐ-UBND, ngày 29-4-2009, về “Ban hành
quy chế tổ chức và hoạt động của Ủy ban về người
Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh”
7, 8. UBND Thành phố Hồ Chí Minh. Văn bản
số 2816/UBND-ĐN, ngày 26-5-2015, về Tổng kết
thực hiện Chương trình hành động của Chính phủ
ngày 23-6-2004 và Chỉ thị số 19/2008/CT-TTg
ngày 06-6-2008 về công tác đối với người Việt
Nam ở nước ngoài.
10, 11. UBND Thành phố Hồ Chí Minh: Quyết
định số 5715/QĐ-UBND, ngày 21-11-2014, “Ban
hành quy chế thực hiện thí điểm một số chính sách
thu hút chuyên gia khoa học và công nghệ vào làm
việc tại 4 đơn vị: Khu Công nghệ cao, Khu Nông
nghiệp công nghệ cao, Viện Khoa học-Công nghệ
tính toán và Trung tâm Công nghệ sinh học”
13. “Nguồn lực vàng” của Thành phố Hồ Chí
Minh
được
sử
dụng
như
thế
nào”,
20180430195632179.htm, 1-5-2018
14, 15. “Thu hút nguồn lực kiều bào đóng góp cho
sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh”,
306486.html, ngày 12-2-2019
16. “Thành phố Hồ Chí Minh thu hút nguồn lực
hut-nguon-luc-kieu-bao-75755.html, ngày 27-9-2016.
76
4 trang
14820
Free
Bạn đang xem tài liệu "Công tác vận động người Việt Nam ở nước ngoài của Thành phố Hồ Chí Minh (2005 - 2018)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cong_tac_van_dong_nguoi_viet_nam_o_nuoc_ngoai_cua_thanh_pho.docx
