Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh - Chương 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội

Chương 3

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN

TỘC VÀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

I. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐỘC LẬP DÂN TỘC

Khái niệm:

Dân tộc

- Là một vấn đề rộng lớn bao gồm những quan hệ

về chính trị, kinh tế, lãnh thổ, pháp lý, tư tưởng và

văn hoá giữa các dân tộc, các nhóm dân tộc và bộ

tộc.

- Thực chất vấn đề dân tộc mà Hồ Chí Minh đề

cập tới là vấn đề dân tộc thuộc địa.

2

1. Vấn đề độc lập dân tộc

a. Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng, bất khả xâm phạm của tất

cả các dân tộc

- Độc lập tự do là khát vọng lớn nhất của HCM và

nhân dân Việt Nam

+ Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là

tất cả những điều tôi muốn; đấy là tất cả những điều tôi

hiểu”.

+ Tư tưởng đó được thể hiện trong bản yêu sách, mà Người

gửi đến Hội nghị hoà bình Vécxây năm 1919, đòi ...

+ “Dù hy sinh tới đâu, dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn

cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập!” (8/1945)

+ Thể hiện trong bản “Tuyên ngôn độc lập năm” 1945

+ Trong “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến” 1946

3

1. Vấn đề độc lập dân tộc

b. Độc lập dân tộc phải gắn liền với tự do, cơm áo và

hạnh phúc của nhân dân

- Thuyết tam dân của Tôn Trung Sơn

- Tuyên ngôn “Nhân quyền và dân quyền” của cách

mạng Pháp 1789

- Cách mạng tháng tháng tám 1945

4

1. Vấn đề độc lập dân tộc

c. Độc lập dân tộc phải là nền độc lập thực sự, hoàn

toàn và triệt để

- Người nhấn mạnh: Độc lập mà người dân không có

quyền tự quyết về ngoại giao, không có quân đội

riêng, không có tài chính riêng…, độc lập đó chẳng

có ý nghĩa gì.

- Vì vậy, ngày 6.3.1946 Người thay mặt Chính phủ ký

với Pháp Hiệp định sơ bộ.

5

1. Vấn đề độc lập dân tộc

d. Độc lập dân tộc gắn liền với thống nhất và toàn vẹn

lãnh thổ

- 1946 trong bức Thư gởi đồng bào nam bộ HCM khẳng

định: “ Đồng bào Nam bộ là dân Việt Nam, Sông có thể

cạn, núi có thể mòn, song chân lý đó không bao giờ thay

đổi”

- Tháng 2.1958 Người khẳng định: “Nước Việt Nam là một,

dân tộc Việt Nam là một”.

- Trong Di Chúc Bác viết: “Dù khó khăn gian khổ đến mấy,

nhân dân ta nhất định hoàn toàn thắng lợi. Đế quốc Mỹ nhất

định cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất.

Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà”

6

2. Về cách mạng giải phóng dân tộc

Mâu thuẫn chủ yếu ở các nước

thuộc địa phương Đông (MTDT)

Đối tượng của CMTĐ: chủ nghĩa

thực dân và tay sai phản động

Yêu cầu cấp thiết của CMTĐ:

Độc lập dân tộc

Nhiệm vụ hàng đầu của

CMTĐ: Giải phóng dân tộc

7

2. Về cách mạng giải phóng dân tộc

Mục tiêu

Conđường

CMGPDT

Phương

pháp CM

Lãnh đạo

cách mạng

Khả năng

CM

Lực lượng

cách mạng

8

Đánh đổ ách thống trị

của CNTD

MỤC

TIÊU

Giành độc lập dân tộc

Thiết lập chính quyền

của nhân dân

“Cuộc CM Đông Dương” hiện tại không phải là

cuộc CM tư sản dân quyền (cuộc CM phải giải

quyết 2 vấn đề: phản đế và điền địa). Mà là cuộc

CM giải quyết vấn đề cần kíp là “dân tộc giải

phóng” – Đó là cuộc CM dân tộc giải phóng.

2. Về cách mạng giải phóng dân tộc

a. Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải

đi theo con đường cách mạng vô sản.

Bài học rút ra từ những con đường cứu

nước trước đó.

CM tư sản là không triệt để.

Con đường giải phóng dân tộc.

a. Cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải

đi theo con đường cách mạng vô sản.

- Rút bài học từ sự thất bại của các con đường cứu nước

trước đó

Hồ Chí Minh đánh giá về con đường cứu nước của:

+ Phan Bội Châu: “Đưa hổ cửa trước, rước beo cửa sau”.

+ Phan Chu Trinh: “Chẳng khác gì xin giặc rủ lòng thương”.

+ Hoàng Hoa Thám: “Vẫn nặng về cốt cách phong kiến”.

- CM tư sản là không triệt để

“CM Pháp cũng như CM Mỹ, nghĩa là CM tư sản, CM

không đến nơi, tiếng là cộng hòa và dân chủ, kỳ thực

trong thì nó tước lục công nông, ngoài thì nó áp bức

thuộc địa”

Cuộc cách mạng tư sản Pháp (1789 – 1794) đã

kết thúc bằng sự ra đời của nền Cộng hòa Pháp

- Con đường giải phóng dân tộc

 “ Trong thế giới bây giờ chỉ có cách mệnh Nga là đã

thành công và thành công đến nơi, nghĩa là dân chúng

được hưởng cái hạnh phúc tự do, bình đẳng thật...”

 CMT10 Nga không chỉ là một cuộc CM vô sản mà còn là

một cuộc CM giải phóng dân tộc, “mở ra trước mắt thời

đại CM chống đế quốc, thời đại giải phóng dân tộc”.

 “Chỉ có giải phóng giai cấp vô sản thì mới giải phóng

được dân tộc; cả hai cuộc giải phóng này chỉ có thể là sự

nghiệp của CNCS và của CM thế giới”.

“Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con

đường nào khác con đường CM vô sản”

b. Cách mạng giải phóng dân tộc trong thời đại

mới phải do Đảng Cộng sản lãnh đạo

Cách mạng trước hết phải có Đảng

Đảng CSVN là người lãnh đạo duy nhất

Cách mạng trước hết phải có Đảng

 Muốn làm cách mệnh “trước phải làm cho dân giác

ngộ … phải giảng giải lý luận và chủ nghĩa cho dân

hiểu”, “cách mệnh phải hiểu phong trào thế giới, phải

bày sách lược cho dân… Vậy nên, sức cách mệnh phải

tập trung, muốn tập trung phải có đảng cách mệnh”

 “Trước hết phải có Đảng cách mệnh, để trong thì vận

động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân

tộc bị áp bức và giai cấp vô sản mọi nơi. Đảng có vững

CM mới thành công, cũng như người lái đò có vững

thuyền mới chạy”.

 Đảng Cộng sản Việt Nam là Đảng của giai cấp công

nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam

c. Cách mạng giải phóng dân tộc phải dựa trên lực

lượng đoàn kết toàn dân tộc, lấy liên minh công-nông

làm nền tảng.

- Chủ nghĩa Mác Lênin khẳng định: Cách mạng là sự

nghiệp của quần chúng nhân dân,, quần chúng

nhân dân là chủ thể sáng tạo nên lịch sử”

 Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò động lực CM của

công nhân và nông dân. Người khẳng định “công

nông là gốc của cách mệnh”. Đồng thời, Người

không xem nhẹ khả năng CM của các giai cấp, tầng

lớp khác. Người coi tiểu tư sản, tư sản dân tộc và

một bộ phận giai cấp địa chủ là bạn đồng minh của

CM.

d. Cách mạng giải phóng dân tộc cần chủ động, sáng

tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô

sản ở chính quốc.

Nguyễn Ái Quốc khẳng định:

“ tất cả sinh lực của chủ nghĩa tư bản quốc tế đều lấy

ở các thuộc địa”

“ …nọc độc và sức sống của con rắn độc tư bản chủ

nghĩa đang tập trung ở các nước thuộc địa”

Vì vậy: nhân dân các nước thuộc địa có khả năng cách

mạng to lớn

- Người khẳng định: “Công cuộc giải phóng anh em

chỉ có thể thực hiện được bằng sự nổ lực của bản thân

anh em”.

d. Cách mạng giải phóng dân tộc cần chủ động, sáng

tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng

vô sản ở chính quốc.

 Quan điểm của Quốc tế Cộng sản: “chỉ có thể thực

hiện hoàn toàn công cuộc giải phóng các nước thuộc

địa khi giai cấp vô sản giành được thắng lợi ở các

nước tư bản tiên tiến”.

 Quan điểm Hồ Chí Minh:

+ CMTĐ và CMVS ở chính quốc có mối liên hệ mật

thiết với nhau trong cuộc đấu tranh chống CNĐQ.

Đây là mối quan hệ bình đẳng chứ không phải là

quan hệ chính phụ hay lệ thụôc.

d. Cách mạng giải phóng dân tộc cần chủ động, sáng

tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng

vô sản ở chính quốc.

- Nhận thức đúng về vai trò, vị trí chiến lược của cách

mạng thuộc địa và sức mạnh dân tộc, Nguyễn Ái

Quốc cho rằng: cách mạng giải phóng dân tộc ở

thuộc địa có thể giành thắng lợi trước cách mạng vô

sản ở chính quốc.

=> Là luận điểm sáng tạo, có giá trị lý luận to lớn, là

cống hiến quan trọng vào kho tàng lý luận Mác _

Lênin.

e. Cách mạng giải phóng dân tộc phải được tiến hành

bằng phương pháp bạo lực cách mạng

Tính tất yếu của bạo lực CM

- “Chế độ thực dân, tự bản thân nó đã là một hành

động bạo lực của kẻ mạnh đối với kẻ yếu”.

- “Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù của

giai cấp và của dân tộc, cần dùng bạo lực CM chống

bạo lực phản CM, giành lấy chính quyền và bảo vệ

chính quyền”.