Bài giảng Pháp luật đại cương - Tuần 9

Dành cho sinh viên không chuyên ngành Luật, khối ngành

Khoa học Tự nhiên

Thạc sĩ: Ngô Minh Tín

Email: [email protected]

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

II.Kết hôn

III.Quan hệ giữa vợ và chồng

IV.Chấm dứt hôn nhân

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

1. Lịch sử pháp luật hôn nhân gia đình Việt Nam

Luật hôn nhân gia đình năm 1959 (ban hành ngày 29/12/1959)

Luật hôn nhân gia đình năm 1986 ( ban hành ngày

29/12/1986)

Luật hôn nhân gia đình năm 2000 (ban hành ngày 09/6/2000)

Luật hôn nhân gia đình năm 2014 (ban hành ngày 19/6/2014,

hiệu lực ngày 1/1/2015)

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

2. Nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân gia đình

1. Hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng

bình đẳng.

2. Hôn nhân giữa công dân Việt Nam thuộc các dân tộc, tôn

giáo, giữa người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo,

giữa người có tín ngưỡng với người không có tín ngưỡng, giữa

công dân Việt Nam với người nước ngoài được tôn trọng và

được pháp luật bảo vệ.

3. Xây dựng gia đình ấm no, tiến bộ, hạnh phúc; các thành

viên gia đình có nghĩa vụ tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp

đỡ nhau; không phân biệt đối xử giữa các con.

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

2. Nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân gia đình (tt)

4. Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm bảo vệ, hỗ trợ

trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật thực hiện các quyền

về hôn nhân và gia đình; giúp đỡ các bà mẹ thực hiện tốt chức

năng cao quý của người mẹ; thực hiện kế hoạch hóa gia đình.

5. Kế thừa, phát huy truyền thống văn hóa, đạo đức tốt đẹp

của dân tộc Việt Nam về hôn nhân và gia đình.

Điều 2, Luật hôn nhân và gia đình năm 2014)

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

3. Các thuật ngữ

• Quan hệ giữa vợ và chồng

Hôn nhân

sau khi kết hôn

• Tập hợp những người gắn bó

với nhau do hôn nhân, quan hệ

Gia đình

huyết thống hoặc quan hệ nuôi

dưỡng

• Việc nam và nữ xác lập quan

hệ vợ chồng với nhau theo

Kết hôn

quy định về điều kiện kết

hôn và đăng ký kết hôn.

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

3. Các thuật ngữ (tt)

Chung

sống như

vợ chồng

• Việc nam, nữ tổ chức sống

chung và coi nhau như vợ chồng

• Việc lấy vợ, lấy chồng khi một bên

hoặc cả hai bên chưa đủ tuổi đăng

ký kết hôn theo quy định.

Tảo hôn

Yêu sách • việc đòi hỏi về vật chất một cách

của cải

trong kết

hôn

quá đáng và coi đó là điều kiện

để kết hôn nhằm cản trở việc kết

hôn tự nguyện của nam, nữ.

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

I. Khái quát chung

3. Các thuật ngữ (tt)

• khoảng thời gian tồn tại quan hệ

Thời kỳ

hôn nhân

vợ chồng, được tính từ ngày

đăng ký kết hôn đến ngày chấm

dứt hôn nhân.

• việc chấm dứt quan hệ vợ chồng

theo bản án, quyết định có hiệu

lực pháp luật của Tòa án.

Ly hôn

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

II. Kết hôn

1. Điều kiện kết hôn (Điều 8, Luật HNGĐ)

Nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên

Việc kết hôn do nam, nữ tự nguyện quyết định

Không bị mất năng lực hành vi dân sự

Không thuộc một trong các trường hợp cấm kết

hôn

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

II. Kết hôn

2. Các trường hợp cấm kết hôn

Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;

Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;

Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống

như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng

mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có

chồng, có vợ;

Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người

cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong

phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã

từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ

vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con

riêng của chồng;

(Điểm a,b,c,d Khoản 2, Điều 5 Luật HNGĐ 2014)

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

II. Kết hôn

Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những

người cùng giới

Khoản 2, Điều 8, Luật Hôn nhân gia đình 2014

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

II. Kết hôn

3. Thủ tục đăng ký kết hôn

Đối tượng

Đủ điều kiện kết hôn theo quy định của Luật

HNGĐ 2014

Thẩm quyền UBND cấp xã nơi đăng ký hộ khẩu thường trú của

một hoặc cả hai bên

Hồ sơ

1. Tờ khai đăng ký kết hôn

2. Bản chính Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân

để làm thủ tục đăng ký kết hôn

3. Bản chính CMND

4. Bản chính hộ khẩu thường trú

Thời hạn

giải quyết

05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp

lệ

Lệ phí

20.000 VNĐ

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

II. Kết hôn

3. Thủ tục đăng ký kết hôn

LƯU Ý

- Giấy xác nhận tình trạng hôn nhân hoặc Tờ khai đăng ký kết

hôn có xác nhận tình trạng hôn nhân trong hồ sơ đăng ký kết hôn

của hai bên nam nữ phải là bản chính. Không sử dụng Giấy xác

nhận tình trạng hôn nhân đã ghi mục đích sử dụng khác để làm

thủ tục đăng ký kết hôn, không sử dụng Giấy xác nhận tình trạng

hôn nhân đã ghi mục đích làm thủ tục đăng ký kết hôn để sử dụng

vào mục đích khác.

- Trường hợp bên kết hôn là người đã có vợ, có chồng nhưng đã

ly hôn hoặc người kia đã chết thì phải xuất trình bản chính bản án

của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật, quyết định của Tòa án đã có

hiệu lực pháp luật về việc ly hôn hoặc bản sao Giấy chứng tử của

người vợ (hoặc người chồng) đã chết khi yêu cầu cấp xác nhận về

tình trạng hôn nhân.

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

III. Quan hệ giữa vợ và chồng

1. Quyền và nghĩa vụ về nhân thân

-Bình đẳng về quyền, nghĩa vụ giữa

vợ, chồng;

-Bảo vệ quyền, nghĩa vụ về nhân

thân của vợ, chồng;

-Tình nghĩa vợ chồng: vợ chồng có

nghĩa vụ thương yêu, chung thủy,

tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp

đỡ nhau; cùng chia sẻ, thực hiện các

công việc trong gia đình;

-Tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy

tín của vợ, chồng

-Tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng,

tôn giáo của vợ, chồng

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

III. Quan hệ giữa vợ và chồng

2. Chế độ tài sản của vợ chồng

TÀI SẢN CHUNG

CÓ

NỢ

TÀI SẢN RIÊNG

CỦA CHỒNG

CỦA VỢ

CÓ

NỢ

CÓ

NỢ

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

III. Quan hệ giữa vợ và chồng

2. Chế độ tài sản của vợ chồng

Điều 29. Nguyên tắc chung về chế độ tài sản của vợ chồng

1. Vợ, chồng bình đẳng với nhau về quyền, nghĩa vụ trong

việc tạo lập, chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung;

không phân biệt giữa lao động trong gia đình và lao động

có thu nhập.

2. Vợ, chồng có nghĩa vụ bảo đảm điều kiện để đáp ứng nhu

cầu thiết yếu của gia đình.

3. Việc thực hiện quyền, nghĩa vụ về tài sản của vợ chồng mà

xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, chồng, gia

đình và của người khác thì phải bồi thường.

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

III. Quan hệ giữa vợ và chồng

2. Chế độ tài sản của vợ chồng

Tài sản chung giữa vợ và

chồng

Do áp

dụng luật

chung về

xác lập

Quyền sở

hữu

Do được

chuyển

dịch

không có

đền bù

Do thỏa

thuận của

vợ và

Do hoạt

động tạo

thu nhập

Do vợ

chồng tạo

ra

chồng

LUẬT HÔN NHÂN GIA ĐÌNH

III. Quan hệ giữa vợ và chồng

2. Chế độ tài sản của vợ chồng

Do hoạt động tạo thu nhập

Hoa lợi, lợi

tức (từ tài

sản chung/

Thu nhập

từ sản xuất,

kinh doanh

Thu nhập

do trúng

thưởng

Tiền lương

từ lao động

riêng)

Bài giảng Pháp luật đại cương - Tuần 9 - Ngô Minh Tín