Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Vũ Trung Kiên
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KỸ THUẬT VĨNH LONG
KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
***
MÔN HỌC
CHỦ NGHĨAXÃ HỘI KHOAHỌC
Giảng viên: Vũ Trung Kiên
NỘI DUNG MÔN HỌC
Chương 1: Nhập môn Chủ nghĩa xã hội khoa học
Chương 2: Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân
Chương 3: Chủ nghĩa Xã hội và thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội
Chương 4. Dân chủ Xã hội Chủ nghĩa và Nhà nước Xã hội Chủ nghĩa
Chương 5. Cơ cấu xã hội – giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá
độ lên Chủ nghĩa Xã hội
Chương 6. Vấn đề dân tộc và tôn giáo trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội
Chương 7. Vấn đề gia đình trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa Xã hội
TÀI LIỆU HỌC TẬP MÔN HỌC
1. Sách, giáo trình chính:
Giáo trình Chủ nghĩa Xã hội khoa học (NXB Sự Thật, Bộ GD-ĐT 2021)
2. Tài liệu tham khảo:
[1] Bộ giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Chủ nghĩa Xã hội khoa học, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.
[2] Bộ Giáo dục và Đào tạo, Giáo trình Những Nguyên lý cơ bản của Chủ
nghĩa Mác-Lênin, Nxb.Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2018.
ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC
Chuyên cần Thi giữa kỳ/bài tập nhóm Thi cuối kỳ
(10%)
(40%)
(50%)
CHƯƠNG 1
NHẬPMÔN CHỦ NGHĨAXÃ HỘI KHOA HỌC
5
NỘI DUNG
1. Sự ra đời của Chủ nghĩa xã hội khoa học
2. Các giai đoạn phát triển cơ bản của Chủ nghĩa xã hội
khoa học
3. Đối tượng, phương pháp và ý nghĩa của việc nghiên
cứu Chủ nghĩa xã hội khoa học
6
1. Sự ra đời của Chủ nghĩa xã hội khoa học
1. Hoàn cảnh lịch sử ra đời Chủ nghĩa xã hội khoa học
1.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
1.2. Tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận
2. Vai trò của C.Mác và Ph.Ăngghen
2.1. Sự chuyển biến lập trường triết học và lập trường chính trị
2.2. Ba phát kiến vĩ đại của C.Mác và Ph.Ăngghen
3. Tuyên ngôn của Đảng cộng sản đánh dấu sự ra đời của Chủ nghĩa
xã hội khoa học
7
Quan niệm về Chủ nghĩa xã hội khoa học
- Theo nghĩa rộng: CNXHKH là chủ nghĩa Mác - Lênin, luận giải từ
góc độ triết học, kinh tế chính trị và chính trị - xã hội về sự chuyển biến từ
CNTB lên CNXH và CNCS.
- Theo nghĩa hẹp: CNXHKH là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ
nghĩa Mác - Lênin.
Trong học phần này, Chủ nghĩa xã hội khoa học được nghiên cứu theo
nghĩa hẹp.
8
1. Hoàn cảnh lịch sử ra đời Chủ nghĩa xã hội khoa học
1.1. Điều kiện kinh tế - xã hội
- Cuộc cách mạng công nghiệp phát triển làm cho phương thức sản
xuất TBCN phát triển vượt bậc gây ra mâu thuẫn giữa LLSX
mang tính chất xã hội hóa với QHSX dựa trên chế độ chiếm hữu
tư nhân về TLSX. Biểu hiện về mặt xã hội là mâu thuẫn giữa
GCCN với GCTS.
- Nhiều phong trào đấu tranh của GCCN đã nổ ra, GCCN xuất hiện
với tư cách là một lực lượng chính trị độc lập đòi hỏi phải có lý
luận cách mạng, khoa học dẫn đường. Đây chính là mảnh đất hiện
thực cho sự ra đời của CNXHKH.
9
1.2. Tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận
Tiền đề khoa học tự nhiên
Định luật bảo toàn và
chuyển hóa năng lượng
Học thuyết tế bào
Học thuyết tiến hóa
Matthias Jakob
Schleiden
M.V.Lomonosov
Robert Mayer
Charles Darwin
Theodor Schwann
Tiền đề khoa học cho sự ra đời của CNDVBC và CNDVLS
Cơ sở PPL cho các nhà sáng lập CNXHKH nghiên cứu các vấn đề CT-XH
1
0
1.2. Tiền đề khoa học tự nhiên và tư tưởng lý luận
Tiền đề tư tưởng lý luận
Chủ nghĩa xã hội không
KTCT học cổ điểnAnh
A.Smith
Triết học cổ điển Đức
Ph.Hêghen
tưởng phê phán
Xanh Ximông, S.Phuriê,
R.Ôoen
D.Ricardo
L.Phoiơbắc
Tiền đề lý luận trực tiếp cho sự ra đời Chủ nghĩa xã hội khoa học
1
1
Chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán
Giá trị
Hạn chế
• Thể hiện tinh thần phê phán, lên án chế
độ quân chủ chuyên chế và chế độ
TBCN.
• Đưa ra nhiều luận điểm có giá trị về xã
hội tương lai: tổ chức sản xuất và phân
phối, vai trò của công nghiệp và khoa
học - kỹ thuật, xóa bỏ đối lập giữa lao
động trí óc và lao động chân tay, giải
phóng phụ nữ, vai trò lịch sử của nhà
nước…
• Không phát hiện được quy luật vận
động và phát triển của lịch sử xã hội
loài người.
• Không thấy được quy luật vận động
của chủ nghĩa tư bản.
• Không phát hiện ra lực lượng tiên
phong lãnh đạo cách mạng.
• Không chỉ ra được biện pháp cải tạo xã
hội cũ, xây dựng xã hội mới.
• Thức tỉnh giai cấp công nhân và NDLĐ
trong cuộc đấu tranh chống chế độ
quân chủ chuyên chế và chế độ TBCN.
1
2
2. Vai trò của C.Mác và Ph.Ăngghen
2.1. Sự chuyển biến lập trường triết học và lập trường chính trị
- Khi mới bước vào hoạt động khoa học C.Mác và
Ph.Ăngghen là thành viên của câu lạc bộ Hegel trẻ,
chịu ảnh hưởng bởi quan điểm triết học của Hegel và
Feuerbach.
- Hai ông đã kế thừa “cái hạt nhân hợp lý”, cải tạo
và loại bỏ cái vỏ thần bí duy tâm, siêu hình để xây
dựng lý thuyết mới: chủ nghĩa duy vật biện chứng.
- Từ năm 1843-1848 là quá trình chuyển
biến lập trường triết học và chính trị của C.Mác
và Ph.Ăngghen.
C.Mác
(1818-1883)
Ph.Ăngghen
(1820-1895)
10
2.2. Ba phát kiến vĩ đại của C.Mác và Ph.Ăngghen
Ba phát kiến vĩ đại
Học thuyết giá trị
Chủ nghĩa duy vật
Học thuyết về
SMLS toàn thế giới
của GCCN
thặng dư
lịch sử
P/d kinh tế
P/d triết học
P/d CT-XH
Luận giải sự sụp đổ của CNTB và sự ra đời
tất yếu của CNXH
11
3. Tuyên ngôn của Đảng cộng sản đánh dấu sự ra đời của CNXHKH
-Tháng 2/1848 tác phẩm do C.Mác và
Ph.Ăngghen soạn thảo được công bố trước toàn
thế giới.
- Tác phẩm đánh dấu sự ra đời của Chủ nghĩa
Mác với 3 bộ phận hợp thành: triết học, kinh tế
chính trị, CNXHKH.
- Tác phẩm là cương lĩnh chính trị, là kim chỉ
nam cho hoạt động của PTCS&CNQT; dẫn dắt
GCCN và NDLĐ toàn thế giới đấu tranh chống
CNTB, giải phóng loài người khỏi mọi áp bức,
bóc lột, bất công.
12
3. Tuyên ngôn của Đảng cộng sản đánh dấu sự ra đời của CNXHKH
- Những luận điểm tiêu biểu của Tuyên ngôn:
+ GCCN không thể hoàn thành thắng lợi sứ mệnh lịch sử nếu không tổ
chức được chính Đảng của giai cấp.
+ Sự sụp đổ của CNTB và sự thắng lợi của CNXH là tất yếu như nhau.
+ GCCN, do có địa vị kinh tế - xã hội đại diện cho LLSX tiên tiến, có
sứ mệnh thủ tiêu CNTB, đồng thời là lực lượng tiên phong trong quá trình
xây dựng CNXH, CNCS.
+ Những người cộng sản trong cuộc đấu tranh chống CNTB, cần thiết
phải liên minh với các lực lượng dân chủ để đánh đổ chế độ phong kiến,
đồng thời không quên đấu tranh cho mục tiêu cuối cùng là CNCS. Những
người cộng sản phải tiến hành cách mạng không ngừng và phải có chiến
13
lược, sách lược khôn khéo và kiên quyết.
2. Các giai đoạn phát triển cơ bản của CNXHKH
2.1. C.Mác và Ph.Ăngghen phát triển Chủ nghĩa xã hội khoa học
2.1.1. Thời kỳ từ 1848 đến Công xã Pari (1871)
2.1.2. Thời kỳ sau công xã Pari đến 1895
2.2. V.I.Lênin vận dụng và phát triển Chủ nghĩa xã hội khoa học
trong điều kiện mới
2.2.1. Thời kỳ trước Cách mạng tháng Mười Nga
2.2.2. Thời kỳ sau Cách mạng tháng Mười Nga
2.3. Sự vận dụng và phát triển sáng tạo Chủ nghĩa xã hội khoa học từ
sau khi V.I.Lênin qua đời đến nay
14
2.1. C.Mác và Ph.Ăngghen phát triển Chủ nghĩa xã hội khoa học
2.1.1. Thời kỳ từ 1848 đến Công xã Pari (1871)
Trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm các cuộc CM của GCCN giai đoạn 1848-1852
C.Mác và Ph.Ăngghen đã phát triển nhiều nội dung của CNXHKH:
- Tư tưởng về đập tan bộ máy nhà nước TS, thiết lập chuyên chính VS.
- Bổ sung tư tưởng về CM không ngừng bằng sự kết hợp giữa đấu tranh của
GCVS với phong trào đấu tranh của GCND.
- Xây dựng khối liên minh CN - ND, đây là điều kiện tiên quyết đảm bảo cho
cuộc CM phát triển không ngừng để đi tới mục tiêu cuối cùng.
15
2.1.2. Thời kỳ sau công xã Pari đến 1895
- Trên cơ sở tổng kết kinh nghiệm Công xã Pari, C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định:
nhiệm vụ của CM là đập tan bộ máy nhà nước quan liêu; đồng thời thừa nhận Công xã
Pari là một hình thái nhà nước của GCCN.
- Khẳng định sự ra đời, phát triển của CNXHKH bắt nguồn từ CNXH không tưởng,
đánh giá cao vai trò của các nhà CNXH không tưởngAnh, Pháp.
- Nhiệm vụ nghiên cứu của CNXHKH là: “nghiên cứu những điều kiện lịch sử và do
đó, nghiên cứu chính ngay bản chất của sự biến đổi ấy và bằng cách ấy làm cho giai
cấp hiện nay đang bị áp bức và có sứ mệnh hoàn thành sự nghiệp ấy hiểu rõ được
những điều kiện và bản chất của sự nghiệp của chính họ”
- C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ học thuyết của mình chỉ là những “gợi ý” cho những
suy nghĩ và hành động vì vậy cần phải tiếp tục, nghiên cứu, bổ sung và phát triển
CNXHKH học phù hợp với điều kiện lịch sử mới.
16
2.2. Lênin vận dụng và phát triển CNXHKH trong điều kiện mới
2.2.1. Thời kỳ trước Cách mạng tháng Mười Nga
V.I.Lênin đã phát triển các nguyên lý của CNXHKH trên những khía cạnh sau:
- Đấu tranh bảo vệ chủ nghĩa Mác, mở đường cho chủ nghĩa Mác thâm nhập vào nước
Nga.
- Xây dựng lý luận về Đảng cách mạng kiểu mới của giai cấp công nhân.
- Hoàn chỉnh lý luận về cách mạng XHCN.
-CMVS có thể nổ ra và thắng lợi ở nơi mà CNTB chưa phải là phát triển nhất, nhưng là
khâu yếu nhất trong sợi dây chuyền TBCN.
- Luận giải về chuyên chính vô sản.
- V.I.Lênin đã trực tiếp lãnh đạo Đảng của GCCN Nga tập hợp lực lượng đấu tranh chống
chế độ chuyên chế Nga hoàng, tiến tới giành chính quyền về tay GCCN và NDLĐ Nga.
17
Tải về để xem bản đầy đủ
175 trang
13400
Free
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Vũ Trung Kiên", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- bai_giang_chu_nghia_xa_hoi_khoa_hoc_vu_trung_kien.pptx
