Bài giảng Chủ nghĩa xã hội khoa học - Chương 5: Cơ cấu xã hội, giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên Chủ nghĩa xã hội

CHƯƠNG 5

CƠ CẤU XÃ HỘI - GIAI CẤP VÀ LIÊN MINH

GIAI CẤP, TẦNG LỚPTRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ

LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Bộ môn: Chủ nghĩa xã hội khoa học

Khoa:

Lý luận chính trị

Trường: Đại học Thương mại

NỘI DUNG

1. Cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã

hội

2. Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa

xã hội

3. Cơ cấu xã hội - giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp trong

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1. Cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

1.1. Khái niệm và vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp trong cơ cấu xã

hội

1.1.1. Khái niệm cơ cấu xã hội và cơ cấu xã hội - giai cấp

1.1.2. Vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp trong cơ cấu xã hội

1.2. Sự biến đổi của cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội

1.1. Khái niệm và vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp trong cơ cấu xã hội

1.1.1. Khái niệm cơ cấu xã hội và cơ cấu xã hội - giai cấp

+ Cơ cấu xã hội có nhiều loại

hình:

- Cơ cấu xã hội: là những cộng

đồng người cùng toàn bộ những

mối quan hệ xã hội do sự tác

động lẫn nhau của các cộng

đồng ấy tạo nên.

Cơ cấu xã hội - dân cư

Cơ cấu xã hội - nghề nghiệp

Cơ cấu xã hội - giai cấp

Cơ cấu xã hội - dân tộc

Cơ cấu xã hội - tôn giáo

…..

1.1. Khái niệm và vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp trong cơ cấu xã hội

1.1.1. Khái niệm cơ cấu xã hội và cơ cấu xã hội - giai cấp

- Cơ cấu xã hội - giai cấp: là hệ thống các giai cấp, tầng lớp xã hội tồn tại khách

quan trong một chế độ xã hội nhất định, thông qua những mối quan hệ sở hữu

TLSX, về tổ chức quản lý sản xuất, về phân phối thu nhập, về địa vị chính trị - xã

hội…giữa các giai cấp và tầng lớp đó.

- Cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ lên CNXH: là tổng thể các giai

cấp, các tầng lớp, các nhóm xã hội có mối quan hệ hợp tác và gắn bó chặt chẽ với

nhau trong thời kỳ quá độ lên CNXH.

1.1. Khái niệm và vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp trong cơ cấu xã hội

1.1.2. Vị trí của cơ cấu xã hội - giai cấp trong cơ cấu xã hội

- Cơ cấu xã hội - giai cấp là loại hình cơ bản và có vị trí

quyết định nhất, chi phối các loại hình cơ cấu xã hội khác.

- Mặc dù cơ cấu xã hội - giai cấp giữ vị trí quan trọng song

không được tuyệt đối hóa nó và xem nhẹ các loại hình cơ

cấu xã hội khác.

1.2. Sự biến đổi của cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ lên

chủ nghĩa xã hội

- Sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp gắn liền và được quy định bởi sự

biến đổi cơ cấu kinh tế.

- Cơ cấu xã hội - giai cấp biến đổi phức tạp, đa dạng, làm xuất hiện

các tầng lớp xã hội mới.

- Quá trình biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp là một quá trình diễn ra

dần dần từng bước và liên tục.

- Cơ cấu xã hội - giai cấp biến đổi và phát triển trong mối quan hệ vừa

đấu tranh, vừa liên minh, xích lại gần nhau, tiến tới từng bước xóa bỏ

hiện tượng bóc lột giai cấp trong xã hội.

2. Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội

Liên minh giai cấp, tầng lớp là nhu cầu tất yếu khách quan, là

quy luật mang tính phổ biến và là động lực lớn cho sự phát triển

của các xã hội có giai cấp.

Góc

độ

Trong CMXHCN, GCCN phải liên minh với GCND và các

tầng lớp NDLĐ để tạo sức mạnh tổng hợp đảm bảo thắng lợi cách

mạng cả trong giai đoạn giành chính quyền và giai đoạn xây dựng

xã hội mới.

chính

trị

Liên minh đảm bảo vai trò lãnh đạo của GCCN, là cơ sở chính

trị - xã hội của nhà nước XHCN, là điều kiện quyết định công

cuộc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới.

2. Liên minh giai cấp, tầng lớp

trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội

Liên minh xuất phát từ yêu cầu khách quan của

quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại

hóa, và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Góc độ

kinh tế

Phát huy vai trò của các giai cấp, tầng lớp xã

hội trong lĩnh vực sản xuất và hoạt động nghề

nghiệp làm cho các ngành sản xuất gắn bó chặt

chẽ với khoa học công nghệ.

3. Cơ cấu xã hội - giai cấp và liên minh giai cấp, tầng lớp

trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

3.1. Cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã

hội ở Việt Nam

3.2. Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ lên chủ

nghĩa xã hội ở Việt Nam

3.1. Cơ cấu xã hội - giai cấp trong thời kỳ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (SV TNC)

Giai cấp

công nhân

Đội ngũ

trí thức

Việt

Nam

Giai cấp

nông dân

Đội ngũ

doanh

nhân

3.2. Liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ

lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

3.2.1. Nội dung của liên minh giai cấp, tầng lớp

trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

Nội dung

kinh tế

Nội dung

chính trị

Nội dung

văn hóa - xã hội

3.2.2. Phương hướng cơ bản nhằm phát huy tính tích cực của biến đổi

cơ cấu xã hội - giai cấp và tăng cường liên minh giai cấp, tầng lớp trong thời kỳ quá độ

lên CNXH ở Việt Nam ( SV TNC)

- Đẩy mạnh CNH, HĐH; giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế với đảm bảo

tiến bộ, công bằng xã hội tạo môi trường và điều kiện thúc đẩy biến đổi cơ cấu xã hội - giai

cấp theo hướng tích cực.

- Xây dựng và thực hiện hệ thống chính sách xã hội tổng thể nhằm tác động tạo sự biến

đổi tích cực cơ cấu xã hội, nhất là các chính sách liên quan đến cơ cấu xã hội - giai cấp.

- Tạo sự đồng thuận và phát huy tinh thần đoàn kết thống nhất giữa các lực lượng trong

khối liên minh và toàn xã hội.

- Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, đẩy mạnh phát triển khoa học

và công nghệ, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để phát huy vai trò của các chủ thể trong

khối liên minh.

- Đổi mới hoạt động của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nhằm tăng cường

khối liên minh và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

HỆ THỐNG CÂU HỎI CHƯƠNG 5

1. Cơ cấu xã hội là gì? Cơ cấu xã hội gồm những loại hình cơ bản nào?

2. Trong xã hội có giai cấp, cơ cấu xã hội nào giữ vị trí quyết định nhất, chi phối các loại hình cơ cấu xã

hội khác? Tại sao?

3. Tại sao khẳng định sự biến đổi cơ cấu xã hội - giai cấp gắn liền và được quy định bởi sự biến đổi cơ

cấu kinh tế trong TKQĐ lên CNXH?

4. Cơ cấu xã hội - giai cấp của Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên CNXH bao gồm những giai cấp, tầng

lớp cơ bản nào?

5. Trong cơ cấu xã hội - giai cấp TKQĐ lên CNXH thì giai cấp nào giữ vai trò chủ đạo, tiên phong trong

quá trình CNH, HĐH, cải tạo XH cũ, xây dựng XH mới.

6. Giai cấp nào nào giữ vị trí nòng cốt trong khối liên minh công nhân - nông dân - trí thức?

7. Trong TKQĐ lên CNXH, nội dung liên minh GC, tầng lớp trên lĩnh vực nào giữ vai trò quyết định

nhất, là cơ sở chủ yếu để liên minh các lĩnh vực khác?

14

HẾT CHƯƠNG 5