Tội nhận hối lộ theo bộ luật hình sự năm 2015 và một số kiến nghị hoàn thiện
TỘI NHẬN HỐI LỘ THEO BỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015...
VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN
NGUYỄN NGỌC ĐIỀN*
Bài viết phân tích dấu hiệu của hai yếu tố là mặt khách quan và mặt chủ quan của
tội nhận hối lộ trong Bộ luật hình sự Việt Nam, từ đó đưa ra một số kiến nghị hướng dẫn
áp dụng tội nhận hối lộ theo luật hình sự nước ta nhằm hoàn thiện pháp luật, nâng cao
hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự về tội này.
Từ khóa: Hành vi khách quan; dấu hiệu mặt chủ quan; tội nhận hối lộ; người có chức
vụ, quyền hạn.
Ngày nhận bài: 13/11/2020; Biên tập xong: 20/11/2020; Duyệt đăng: 20/11/2020
The article analyzes the signs of actus reus (objective element) and mens rea
(subjective element) of the crime of taking bribes in the Vietnamese Penal Code,
from which some recommendations to perfect the law and to improve the efficiency of
criminal law application on this crime are given.
Keywords: Actus reus, mens rea, taking bribes, officer-holders.
ộ luật hình sự năm 2015, sửa
đổi, bổ sung năm 2017 (sau
đây gọi tắt là BLHS năm 2015)
mà nhận hối lộ, thì bị xꢁ lý theo quy định tại
Điều 354 BLHS.
B
Như vậy, người nhận hối lộ là người
có chức vụ, quyền hạn trong các tổ chức
kinh tế, bộ máy Nhà nước, cơ quan Đảng
và trong các doanh nghiệp, tổ chức ngoài
Nhà nước đã cố ý lợi dụng chức vụ,
quyền hạn của mình trong khi thực hiện
công vụ, nhiệm vụ, trực tiếp hoặc qua
trung gian nhận hoặc sẽ nhận bất kỳ lợi
ích nào cho chính bản thân người đó
hoặc cho người hoặc tổ chức khác để làm
hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc
theo yêu cầu của người đưa hối lộ. Hành
vi đó đã xâm phạm trực tiếp đến uy tín
và hoạt động đúng đắn của cơ quan, tổ
chức, xâm hại đến quyền và lợi ích của
công dân, làm xói mòn lòng tin của nhân
dân đối với Đảng, Nhà nước, đối với các
doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước.
Trong bốn yếu tố cấu thành tội phạm của
tội nhận hối lộ, trong bài viết này, tác giả
tập trung nghiên cứu, phân tích hai yếu
tố là mặt khách quan và mặt chủ quan
của tội phạm.
đã tiếp tục hoàn thiện các quy định về
nhóm tội phạm tham nhũng, quy định
hành vi tham nhũng trong lĩnh vực tư.
Theo đó, tội nhận hối lộ cũng được sửa
đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu đấu
tranh phòng, chống tội phạm và được
quy định tại Điều 354 BLHS năm 2015:
Nhận hối lộ là hành vi của người lợi dụng
chức vụ, quyền hạn trực tiếp hoặc qua trung
gian nhận hoặc sẽ nhận bất kỳ lợi ích nào sau
đây cho chính bản thân người đó hoặc cho
người hoặc tổ chức khác để làm hoặc không
làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của
người đưa hối lộ: (i) Tiền, tài sản hoặc lợi ích
vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng trở
lên hoặc dưới 2.000.000 đồng nhưng đꢀ bị
xꢁ lý kꢂ luật về hành vi này mà còn vi phạm
hoặc đꢀ bị kết án về một trong các tội quy
định tại Mục 1 Chương này, chưa được xóa
án tích mà còn vi phạm; (ii) Lợi ích phi vật
chất. Người có chức vụ, quyền hạn trong
các doanh nghiệp, tổ chức ngoài Nhà nước
* Phó trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Bình Thuận
Số chuyên đề 4 - 2020
Khoa học Kiểm sát
9
TỘI NHẬN HỐI LỘ THEO bỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015...
1. Quy định của luật hình sự về dấu thỏa thuận đó, người có chức vụ, quyền
hạn đã thực hiện hành vi “Lợi dụng chức
vụ, quyền hạn để nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài
sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật chất
của người đưa hối lộ”:
hiệu khách quan của tội nhận hối lộ
Tội nhận hối lộ có cấu thành hình thức
nên mặt khách quan của tội phạm chỉ có
dấu hiệu hành vi là dấu hiệu định tội.
Hành vi khách quan của tội nhận hối lộ
là hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn
trực tiếp hoặc qua trung gian nhận hoặc
sẽ nhận bất kỳ lợi ích nào cho chính bản
thân người đó hoặc cho người hoặc tổ
chức khác để làm hoặc không làm một
việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu của người
đưa hối lộ. Như vậy, mặt khách quan của
tội nhận hối lộ được biểu hiện ở những
dấu hiệu sau:
“Nhận” là việc người có chức vụ
quyền hạn đã nhận, hoặc đang nhận tiền,
tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật
chất mà người đưa hối lộ trực tiếp hoặc
qua trung qua giao cho. Trường hợp này,
lợi ích đưa hối lộ đã hoặc đang chuyển
dịch sang người nhận hối lộ như: người
nhận hối lộ đã, đang nhận tiền, nhận quà,
nhận vàng hoặc được chuyển khoản tiền
vào tài khoản của mình hoặc của người
nhà… để đạt được những những thỏa
thuận, lợi ích về tinh thần (hối lộ tình
dục, hồ sơ du học…)2.
“Sẽ nhận” là việc người nhận hối lộ
chưa nhận được, chưa nắm giữ, chưa có
được tiền, tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi
ích phi vật chất từ người đưa hối lộ mà họ
chỉ mới nhận được “lời hứa hẹn” sẽ giao,
sẽ đưa, sẽ cung cấp những lợi ích đó. Thực
chất hành vi giao, nhận các lợi ích nói trên
chưa xảy ra trên thực tế3.
Ngoài ra, còn có những hành vi khác
như “sách nhiễu hoặc dùng thủ đoạn xảo
quyệt”4 của tội nhận hối lộ. Sách nhiễu là
việc người nhận hối lộ có thái độ vòi vĩnh,
gây khó khăn cho người khác để đòi tiền,
tài sản hoặc lợi ích vật chất, phi vật chất.
Dùng thủ đoạn xảo quyệt là người nhận
hối lộ có mánh khóe, thâm hiểm, cách
thức gian dối làm cho người khác hoặc
người đưa hối lộ khó lường thấy được để
đề phòng, dễ bị lừa hoặc nếu biết cũng
+ Dấu hiệu hành vi:
Trước hết, hành vi đặc trưng trong tội
phạm này là hành vi của người có chức
vụ, quyền hạn đã lợi dụng chức vụ, quyền
hạn của mình để nhận hoặc sẽ nhận tiền,
tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật
chất của người đưa hối lộ. Hành vi này do
người có chức vụ, quyền hạn thực hiện.
Nói cách khác, hành vi này có liên quan
trực tiếp đến chức vụ, quyền hạn của họ,
nếu không có chức vụ, quyền hạn thì họ
khó có thể thực hiện việc nhận hoặc sẽ
nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích nào khác
của người đưa hối lộ. Chức vụ, quyền hạn
là điều kiện để người phạm tội thực hiện
việc nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài sản hoặc
lợi ích nào khác của người đưa hối lộ.
Thứ hai, theo quy định tại Điều 354
BLHS năm 2015, hành vi nhận hối lộ
thông qua sự thỏa thuận, thống nhất giữa
người nhận hối lộ và người đưa hối lộ. Sự
thỏa thuận này là dấu hiệu bắt buộc của
tội phạm này, đòi hỏi giữa họ phải có sự
trao đổi, thống nhất, đạt đến nhận thức
chung và có sự cam kết, khẳng định, thỏa
Bộ luật hình sự năm 2015 (sꢀa đổi, bổ sung năm 2017)
- Phần các tội phạm, NXB Công an Nhân dân, tr. 777.
2ꢀ
Trần Văn Luyện - Phùng Thế Vắc - Lê Văn Thư
thuận bằng miệng, bằng văn bản giấy tờ - Nguyễn Mai Bộ - Phạm Thanh Bình - Nguyễn
hoặc thỏa thuận ngầm1… Để đạt được sự
Ngọc Hà - Phạm Thị Thu (2018), tlđd, tr. 777.
3ꢀ Trần Văn Luyện - Phùng Thế Vắc - Lê Văn Thư
1ꢀ
Trần Văn Luyện - Phùng Thế Vắc - Lê Văn Thư - Nguyễn Mai Bộ - Phạm Thanh Bình - Nguyễn
- Nguyễn Mai Bộ - Phạm Thanh Bình - Nguyễn Ngọc Hà - Phạm Thị Thu (2018), tlđd, tr.778.
Ngọc Hà - Phạm Thị Thu (2018), Bình luận khoa học 4ꢀ Điểm g Khoản 2 Điều 354 BLHS năm 2015.
10 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 4 - 2020
NGUYỄN NGỌC ĐIỀN
không thể đối phó được, như: nhận hối lộ là qua người thứ ba mà có thể thông qua
bằng cách buộc người đưa hối lộ mua tài nhiều người, nhiều giai đoạn và kết quả
sản của mình với giá cao hơn gấp nhiều là “của hối lộ” cũng đến với người nhận
lần so với giá thị trường; nhận hối lộ bằng hối lộ. Người nhận hối lộ không nhất thiết
cách buộc người đưa hối lộ nhận nợ hoặc phải biết người đưa hối lộ là ai, chỉ cần
bán tài sản cho mình… Vì vậy, những
mánh khóe, thủ đoạn, cách thức nhận hối
lộ mà loại tội phạm này thường sử dụng
khó được phát hiện hoặc nếu bị phát hiện
thì quá trình củng cố chứng cứ để buộc tội
cũng rất khó khăn.
Hình thức biểu hiện của hành vi nhận
hối lộ rất đa dạng, thể hiện “trực tiếp hoặc
qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận tiền, tài
sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật chất
dưới bất kỳ hình thức nào”. Như vậy, khi
nhận của hối lộ, người phạm tội có thể
nhận bằng hình thức trực tiếp hoặc qua
trung gian:
Trực tiếp nhận tiền, tài sản, lợi ích vật
chất hoặc lợi ích phi vật chất của người đưa
hối lộ là trường hợp người nhận hối lộ trực
tiếp gặp gỡ, tiếp xúc, nhận “của hối lộ” từ
chính người đưa hối lộ mà không thông
qua người khác. Ví dụ như A đưa hối lộ
cho B bằng cách trực tiếp cầm tiền giao
cho B hoặc chuyển tiền vào tài khoản của
B tại Ngân hàng. Việc trực tiếp nhận tiền,
tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật
chất của người đưa hối lộ thực tiễn không
có nhiều vấn đề vướng mắc. Tuy nhiên,
cần phân biệt trường hợp người trực tiếp
nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi
ích phi vật chất của người khác nhưng
người đưa tiền, tài sản, lợi ích vật chất
hoặc lợi ích phi vật chất lại không phải
là người đưa hối lộ, cũng không phải là
người môi giới hối lộ nhưng người nhận
tiền vẫn là người nhận hối lộ.
biết đó là của hối lộ là đã bị coi là nhận hối
lộ; còn nếu như có căn cứ xác định người
nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất hoặc phi
vật chất nhưng không biết đó là của hối
lộ thì người nhận không bị coi là nhận hối
lộ. Tuy nhiên, hiện nay thủ đoạn nhận hối
lộ diễn ra rất phức tạp, thường thì người
nhận hối lộ không trực tiếp nhận “của hối
lộ” của người đưa hối lộ mà để cho người
thân của mình như bố, mẹ, vợ, chồng, con
cái... nhận. Có trường hợp người thân của
người phạm tội nhận tiền, tài sản hoặc lợi
ích vật chất khác thông qua những giao
dịch mua bán tài sản như: Người đưa hối
lộ mua tài sản của gia đình người nhận
hối lộ với giá gấp nhiều lần giá trị thật của
tài sản đó.
Điểm mới trong quy định của BLHS
năm 2015 về tội phạm này là hành vi nhận
hối lộ của người có chức vụ, quyền hạn
không chỉ nhằm thỏa mãn nhu cầu, lợi ích
cho chính bản thân họ, mà có thể nhằm thỏa
mãn nhu cầu, lợi ích cho người khác hoặc
cơ quan, tổ chức khác. Chẳng hạn: nhận hối
lộ là suất học bổng du học cho con mình;
nhận hối lộ là quà tặng cho cơ quan, tổ chức
mà người đó đang làm việc hoặc cơ quan,
tổ chức khác như tiền ủng hộ xây dựng cơ
quan, trồng cây tặng cơ quan…
+ Dấu hiệu hậu quả:
Hậu quả của tội phạm là những thiệt
hại về vật chất hoặc phi vật chất, tuy nhiên
dấu hiệu hậu quả không phải là dấu hiệu
định tội mà được xác định là dấu hiệu
định khung và quyết định hình phạt cho
Qua trung gian để nhận tiền, tài sản, lợi
ích vật chất hoặc lợi ích phi vật chất của người tội nhận hối lộ. Như vậy, tội nhận hối lộ là
đưa hối lộ là trường hợp người nhận hối lộ tội có cấu thành tội phạm hình thức. Điều
không trực tiếp tiếp xúc, gặp gỡ người đưa 354 BLHS năm 2015 cũng đã nâng mức
hối lộ trong quá trình nhận hối lộ từ người định lượng giá trị của tài sản nhận hối lộ
đưa hối lộ. Qua trung gian không cần phải trong khung định tội, cụ thể:
Số chuyên đề 4 - 2020
Khoa học Kiểm sát 11
TỘI NHẬN HỐI LỘ THEO bỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015...
- Đối với của hối lộ là tiền, tài sản hoặc tiến hành tố tụng còn có nhiều quan điểm
lợi ích vật chất thì giá trị của “của hối lộ” khác nhau, dẫn đến việc xác định hành
vi phạm tội cũng rất khác nhau. Như vậy,
theo quy định thì trong trường hợp này,
người phạm tội khi nhận hoặc có được sự
cam kết, hứa hẹn của người đưa hối lộ sẽ
thực hiện “thỏa thuận” với người đưa hối
lộ. Việc thực hiện thỏa thuận có thể bằng
hình thức hành động hoặc không hành
động thông qua việc người có chức vụ,
quyền hạn làm một việc vì lợi ích hoặc theo
yêu cầu của người đưa hối lộ hoặc không
làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu
của người đưa hối lộ5. Cụ thể như sau:
Để làm một việc vì lợi ích của người đưa
hối lộ là hành vi của người nhận hối lộ
sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình
để giải quyết cho người đưa hối lộ một
việc nào đó, mà việc đó có lợi cho chính
người đưa hối lộ. Ví dụ như Thủ trưởng
nhận hối lộ của cán bộ cấp dưới để tăng
lương, bổ nhiệm, đề bạt họ; Cán bộ của Sở
Tài nguyên và Môi trường nhận hối lộ để
cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
Điều tra viên nhận hối lộ của bị can đang
bị tạm giam để đề xuất thay đổi biện pháp
tạm giam thành biện pháp cấm đi khỏi
nơi cư trú; Kiểm sát viên nhận hối lộ của
bị can để ra quyết định đình chỉ điều tra;
Thẩm phán nhận hối lộ của bị cáo để cho
bị cáo được hưởng án treo... Có thể nói,
nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội đều có
thể xảy ra việc đưa và nhận hối lộ. Tuy
nhiên, để phân biệt dấu hiệu này với các
dấu hiệu khác, chỉ cần xem người phạm
tội làm một việc và việc đó đem lại lợi ích
cho người đưa hối lộ hay người khác mà
người đưa hối lộ quan tâm. Nếu người
nhận hối lộ làm một việc vì lợi ích của
chính người đưa hối lộ thì thuộc trường
hợp phạm tội này; nếu người nhận hối lộ
làm một việc lại vì lợi ích của người khác
không phải của người đưa hối lộ thì thuộc
phải từ 2.000.000 đồng trở lên. Trường
hợp người nhận hối lộ nhận tiền, tài sản,
lợi ích vật chất dưới 2.000.000 triệu đồng
thì phải đảm bảo một trong các điều kiện:
(1) Đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà
còn vi phạm. (2) Đã bị kết án, nhưng chưa
được xóa án tích lại tiếp tục vi phạm về
một trong các tội: tham ô tài sản; lạm
dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài
sản; lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi
thi hành công vụ; lạm quyền trong khi thi
hành công vụ; lợi dụng chức vụ, quyền
hạn gây ảnh hưởng người khác để trục
lợi; giả mạo trong công tác.
- Đối với của hối lộ là lợi ích phi vật
chất, chỉ cần có được sự thỏa thuận để
người nhận hối lộ nhận hoặc sẽ nhận “lợi
ích phi vật chất” đó từ người đưa hối lộ là
tội phạm đã hoàn thành.
Tóm lại, mặt khách quan của tội nhận
hối lộ khá phức tạp, cần có sự kết hợp của
nhiều dấu hiệu và bị coi là hành vi nhận hối
lộ nếu người có chức vụ, quyền hạn đã lợi
dụng chức vụ, quyền hạn của mình trực tiếp
hoặc qua trung gian nhận hoặc sẽ nhận tiền,
tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật
chất dưới bất kỳ hình thức nào. Tội phạm
hoàn thành khi đạt được “sự thỏa thuận”
giữa người nhận và người đưa hối lộ.
2. Quy định của luật hình sự về dấu
hiệu chủ quan của tội nhận hối lộ
Đối với tội nhận hối lộ, lỗi của người
phạm tội là lỗi cố ý trực tiếp, người phạm
tội nhận thức được hành vi lợi dụng chức
vụ, quyền được giao của mình để làm hay
không làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu
của người đưa hối lộ là nguy hiểm cho xã
hội, nhận thức được hậu quả do hành vi
của mình gây ra nhưng mong muốn hậu
quả xảy ra.
5ꢀ Trần Văn Luyện - Phùng Thế Vắc - Lê Văn Thư
- Nguyễn Mai Bộ - Phạm Thanh Bình - Nguyễn
các cơ quan tiến hành tố tụng và người Ngọc Hà - Phạm Thị Thu (2018), tr.778.
Thực tiễn xét xử khi xác định dấu hiệu
này của tội nhận hối lộ trong nhiều vụ án
12 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 4 - 2020
NGUYỄN NGỌC ĐIỀN
trường hợp “để làm một việc theo yêu cầu người nhận hối lộ do không thực hiện
của người đưa hối lộ”.
nhiệm vụ mà theo quy định phải làm nên
điều đó đã đem lại lợi ích cho người khác
mà người đưa hối lộ quan tâm. Ví dụ: A
bị tố giác vì có hành vi cướp tài sản đến
thủ trưởng cơ quan Cảnh sát điều tra và
mặc dù A không yêu cầu, nhưng vì muốn
lo cho A không bị truy cứu trách nhiệm
hình sự, nên bố đẻ của A đã đến gặp và
đưa hối lộ cho B là Thủ trưởng cơ quan
Cảnh sát điều tra 50.000.000 đồng để B
không bị truy cứu trách nhiệm hình sự
đối với A.
Như vậy, việc người phạm tội đã lợi
dụng chức vụ, quyền hạn để làm một việc
hoặc không làm một việc vì lợi ích hoặc
theo yêu cầu của người đưa hối lộ là quy
định chỉ về dấu hiệu có sự thỏa thuận giữa
người nhận và người đưa hối lộ. Nếu hai
bên không có sự thỏa thuận trước về việc
đưa và nhận hối lộ như trên thì hành vi
không cấu thành tội phạm.
Để làm một việc theo yêu cầu của người
đưa hối lộ là trường hợp người nhận hối lộ
đã sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình
để giải quyết cho người đưa hối lộ một
việc nào đó, mà việc đó đem lại lợi ích cho
người khác mà người đưa hối lộ quan tâm
như: Bố mẹ đưa hối lộ để xin học cho con;
con đưa hối lộ chạy tội cho bố mẹ; vợ hoặc
chồng đưa hối lộ để chạy tội cho chồng
hoặc vợ; anh chị em đưa hối lộ để chạy
tội cho nhau... Thậm chí, có khi người đưa
hối lộ chỉ yêu cầu người nhận hối lộ thi
hành nhanh một quyết định của cơ quan,
tổ chức có lợi cho người mà người đưa hối
lộ quan tâm.
Để không làm một việc vì lợi ích của
người đưa hối lộ là trường hợp vì đã nhận
hối lộ nên người phạm tội không thực
hiện một việc mà lẽ ra họ phải thực hiện
và do không thực hiện nhiệm vụ đó nên
đã đem lại lợi ích cho người đưa hối lộ.
Ví dụ: không ra quyết định thi hành án
phạt tù để người bị kết án bỏ trốn hoặc
hết thời hiệu thi hành án; không thi hành
lệnh bắt tạm giam, để người phạm tội bỏ
trốn; không bắt người đang trốn khỏi trại
giam; không thi hành lệnh cưỡng chế giải
phóng mặt bằng; không lập biên bản vi
phạm trong trường hợp bắt được hàng
lậu, hàng cấm... Khoa học luật hình sự coi
trường hợp phạm tội này là không hành
động, tức là không làm một việc mà pháp
luật bắt buộc người có chức vụ, quyền
hạn phải làm.
3. Một số kiến nghị hướng dẫn áp
dụng tội nhận hối lộ theo luật hình sự
Việt Nam
Từ những cơ sở và phân tích trên cho
thấy, việc xác định chính xác hành vi
khách quan của tội nhận hối lộ sẽ giúp
cho công tác đấu tranh phòng, chống tội
phạm được hiệu quả, tránh được oan sai,
bỏ lọt tội phạm. Từ đó, tác giả đưa ra một
số kiến nghị cụ thể như sau:
Một là, hướng dẫn về hành vi khách
quan của tội nhận hối lộ, đặc biệt là
những hành vi nhận hối lộ trong lĩnh
vực tư. Lĩnh vực tư còn những trường
hợp như nhận tiền hoa hồng, chi phí môi
giới,… (được pháp luật cho phép) vẫn
còn đang tồn tại. Môi giới là một hoạt
động dịch vụ được pháp luật thừa nhận,
hoa hồng môi giới là giá của dịch vụ này.
Người được môi giới có nghĩa vụ phải
trả hoa hồng cho người môi giới và được
Để không làm một việc theo yêu cầu của
người đưa hối lộ là trường hợp tương tự
như trường hợp không làm một việc vì
lợi ích của người đưa hối lộ, chỉ khác ở
chỗ: lợi ích mà người nhận hối lộ đem
lại không phải cho người đưa hối lộ mà
là cho người khác mà người đưa hối lộ
quan tâm, có thể là những người thân của
người đưa hối lộ nhưng cũng có thể chỉ phép tính vào chi phí hợp lý khoản phí
là bạn bè của người đưa hối lộ. Như vậy, này nếu hoạt động được môi giới có liên
Số chuyên đề 4 - 2020
Khoa học Kiểm sát 13
TỘI NHẬN HỐI LỘ THEO bỘ LUẬT HÌNH SỰ NĂM 2015...
quan đến hoạt động kinh doanh tạo ra
doanh thu và thu nhập chịu thuế. Hoa
hồng môi giới cũng là khoản chi phí rất
dễ bị lợi dụng nếu không có cơ chế quản
lý. Chính vì vậy, cần phải có văn bản
hướng dẫn rõ ràng để phân biệt trường
hợp phạm tội với không phạm tội?
Ví dụ: A là Trưởng phòng kinh doanh
của công ty X. A đã giới thiệu công ty M
kí kết hợp đồng với công ty X nên được
công ty M chi trả chi phí môi giới hoa
hồng (theo quy định của công ty M) với
giá trị là 5% giá trị hợp đồng. Như vậy,
trong trường hợp này A có bị xem là
nhận hối lộ trong lĩnh vực tư hay không?
Đây là một trường hợp còn tồn tại trong
thực tiễn và cần phải có văn bản hướng
dẫn phân biệt.
Kết luận
Những hành vi phạm tội nhận hối
lộ đều tác động đến người có chức vụ,
quyền hạn để người này làm hoặc không
làm một việc vì lợi ích hoặc theo yêu cầu
của người đưa hối lộ. Luật hình sự Việt
Nam không đòi hỏi việc làm hoặc không
làm này phải là hành vi trái pháp luật.
Tuy điều luật không quy định trực tiếp
nhưng quan điểm được thừa nhận chung
cũng như thực tiễn xét xử cho thấy hành
vi của người có chức vụ, quyền hạn nhận
tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác để
làm hoặc không làm một việc hợp pháp
hoặc một việc đúng với chức năng, quyền
hạn của người đó vì lợi ích hoặc theo yêu
cầu của người đưa hối lộ vẫn bị coi là tội
phạm. Do đó, việc nghiên cứu làm sáng
tỏ những quy định của pháp luật hình
Hai là, giải thích, hướng dẫn cụ thể
hơn về hành vi “sẽ nhận” của hối lộ nhằm
giúp cho cơ quan tiến hành tố tụng, người
tiến hành tố tụng và người tham gia tố sự liên quan đến tội nhận hối lộ có một ý
tụng xác định chính xác về thời điểm cấu
thành tội phạm, tội phạm hoàn thành.
Theo đó, thời điểm cấu thành tội phạm
là thời điểm mà người có chức vụ, quyền
hạn chấp nhận đề nghị hối lộ hoặc đưa ra
đề nghị hối lộ.
nghĩa quan trọng không chỉ về mặt nhận
thức mà còn giúp các cơ quan tiến hành
tố tụng có cơ sở pháp lý để phòng ngừa
và đấu tranh có hiệu quả với các hành vi
phạm tội nhận hối lộ./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Ba là, nghiên cứu quy định hành vi
nhận hối lộ tạ ơn cũng phạm tội nhận
hối lộ. Đây trường hợp người đưa hối lộ
thông thường chỉ nói: “Giúp rồi sẽ nhớ
ơn” và sau khi người nhận giúp đỡ thì
người được giúp mới tiến hành “đền ơn
đáp nghĩa” bằng khoản lợi ích vật chất/
phi vật chất nào đó (đây được coi là kiểu
hối lộ tạ ơn), hiện Việt Nam vẫn chưa công
nhận hình thức hối lộ này. Thiết nghĩ, trên
thực tế đa số trường hợp người am hiểu sẽ
lợi dụng lỗ hổng này để lách luật và tiến
hành thực hiện hành vi phạm tội “ngầm”.
Chính vì vậy, tác giả cho rằng cần thiết
phải bổ sung hình thức nhận hối lộ này
vào pháp luật hình sự Việt Nam.
1. BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm
2017).
2. Trần Thị Quang Vinh - Vũ Thị Thúy
(2018), Luật hình sự Việt Nam, NXB Đại học
Quốc gia TP. Hồ Chí Minh.
3. Trần Văn Luyện - Phùng Thế Vắc - Lê
Văn Thư - Nguyễn Mai Bộ - Phạm Thanh Bình
- Nguyễn Ngọc Hà - Phạm Thị Thu (2018).
Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 2015 (sꢀa
đổi, bổ sung năm 2017) - Phần các tội phạm, NXB
Công an Nhân dân.
4. Trường ĐH Luật Tp. HCM (2017), Giáo
trình luật hình sự Việt Nam - Phần các tội phạm -
quyển 2, NXB Hồng Đức - Hội Luật Gia Việt Nam.
14 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 4 - 2020
6 trang
19160
Free
Bạn đang xem tài liệu "Tội nhận hối lộ theo bộ luật hình sự năm 2015 và một số kiến nghị hoàn thiện", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- toi_nhan_hoi_lo_theo_bo_luat_hinh_su_nam_2015_va_mot_so_kien.pdf
