Công ty Cổ phần trong môi trường thương mại Việt Nam hiện nay
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
CÔNG TY CỔ PHẦN TRONG MÔI TRƯỜNG
THƯƠNG MẠI VIỆT NAM HIỆN NAY
Nguyễn Vinh Hưng*
* TS. Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Công ty cổ phần đang là mô hình kinh doanh rất quan trọng và đóng
góp rất lớn cho sự phát triển của kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, từ thực
tiễn kinh doanh cho thấy, bên cạnh các ưu điểm nổi trội, công ty cổ phần
còn tồn tại khá nhiều hạn chế; đặc biệt là các quy định của pháp luật
điều chỉnh về loại hình công ty này đang tồn tại khá nhiều bất cập, cần
có những sửa đổi, bổ sung để công ty cổ phần phát triển tốt trong môi
trường thương mại Việt Nam.
Từ khóa: Công ty cổ phần,
thị trường chứng khoán, Luật
Doanh nghiệp.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 11/12/2020
: 24/12/2020
: 28/12/2020
Article Infomation:
Abstract:
A joint-stock company is a very important business model, providing
significant contributions to the development of Vietnam’s economy.
However, from practices, there are several shortcomings, along with the
outstanding advantages, appearing inside the model of the joint-stock
companies. Especially, the law governing this model company still
has a number of shortcomings, which need to be reviewed for further
amendments so that the model of the joint-stock company would be
more well developed in the commercial environment of Vietnam.
Keywords: Joint
stock
liability,
company,
limited
stock market, Enterprise law,
company.
Article History:
Received
Edited
: 11 Dec. 2020
: 24 Dec. 2020
: 28 Dec. 2020
Approved
1. Ưu điểm của công ty cổ phần
hoàn thiện về vốn, trình độ tổ chức và hoạt
động mang tính xã hội hóa cao, khả năng
phát triển và mở rộng các quan hệ liên kết
tư bản…”3 là các ưu điểm rất lớn của công
ty cổ phần. Vì vậy, pháp luật công ty ở các
quốc gia có nền kinh tế phát triển trên thế
giới đều điều chỉnh loại hình công ty này.
Nói cách khác, công ty cổ phần được xác
định là sự lựa chọn tối ưu cho các mô hình
Công ty cổ phần là một trong những
định chế quan trọng nhất trong thời đại
kinh doanh toàn cầu1. Công ty cổ phần là
một loại hình công ty hội tụ nhiều ưu điểm
trong nền kinh tế thị trường2. Bởi lẽ, công
ty cổ phần là nơi tập trung tư bản và có
khả năng sử dụng, điều tiết, luân chuyển
nguồn vốn rất linh hoạt. Hơn nữa, “tính
1. Phạm Duy Nghĩa (2015), Giáo trình Luật Kinh tế, Nxb. Công an nhân dân, tr. 244.
2. Nguyễn Thị Thu Hương (2011), Bàn thêm về chế định vốn của công ty cổ phần, Tạp chí Dân chủ và pháp
luật, số 7, tr.37.
3. Friedrich Kubler, Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức, Nxb. Pháp
lý, tr.45.
36
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
kinh doanh với quy mô lớn hay thậm chí
rất lớn và luôn có nhu cầu huy động vốn
rộng rãi. Chính vì vậy, tại Việt Nam hiện
nay, cùng với các loại hình của công ty
trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần luôn
chiếm được sự lựa chọn của các nhà kinh
doanh trong thời gian khá dài4.
hữu hạn6, bức tường trách nhiệm hữu hạn là
sự đảm bảo an toàn và vững chắc cho các cổ
đông khi nghĩa vụ về tài sản của cổ đông luôn
được giới hạn chỉ trong phạm vi số vốn góp
của họ. Nhờ vậy, khác với công ty hợp danh
và doanh nghiệp tư nhân, công ty cổ phần có
sự tách bạch rõ ràng tài sản công ty cũng như
tài sản riêng của các cổ đông. Vì thế, các cổ
đông và công ty có thể yên tâm, mạnh dạn để
đầu tư vào các lĩnh vực kinh doanh mà có thể
chứa đựng sự rủi ro cao như các lĩnh vực tài
chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, bất
động sản... Đây là lợi thế rất lớn để công ty
cổ phần có thể phát triển mạnh mẽ, đóng góp
rất lớn cho sự phát triển kinh tế, xã hội. Nhờ
khả năng hưởng trách nhiệm hữu hạn về tài
sản nên đã “làm cho các nhà kinh doanh mạnh
dạn đầu tư vào bất kỳ lĩnh vực kinh tế nào có
mang lại lợi ích cho xã hội”7.
Theo quy định của Điều 111 Luật
Doanh nghiệp năm 2020 (Luật Doanh
nghiệp), công ty cổ phần có những đặc
điểm pháp lý cơ bản sau: vốn điều lệ của
công ty luôn được chia thành nhiều phần
bằng nhau; cổ đông của công ty có thể là cá
nhân hoặc pháp nhân nhưng luôn phải có tối
thiểu ba cổ đông và pháp luật không khống
chế số lượng cổ đông tối đa; cổ đông chỉ
phải chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn
góp (cổ phần) của họ và có quyền chuyển
nhượng phần vốn góp đó khá đơn giản, dễ
dàng; công ty có tư cách pháp nhân và có
quyền phát hành chứng khoán các loại để
huy động vốn… Các đặc điểm này cho thấy,
công ty cổ phần có các ưu điểm sau:
Thứ hai, công ty cổ phần có khả năng
mở rộng phạm vi kinh doanh và dễ dàng
thu hút nguồn vốn
Gắn liền với tính chịu trách nhiệm hữu
hạn là khả năng chuyển nhượng tự do của
cổ phần8; vì vậy, công ty cổ phần là loại
hình công ty có cấu trúc “vốn mở”. Điều
này làm cho công ty cổ phần có cấu trúc
vốn và tài chính linh hoạt9 và luôn “có khả
năng mở rộng quy mô vốn thông qua thị
trường chứng khoán”10. Vì thế, giữa “công
ty cổ phần và thị trường chứng khoán có
Thứ nhất, công ty cổ phần bảo đảm
hạn chế rủi ro tài chính cho cổ đông
Công ty cổ phần là công ty mang bản chất
của loại hình công ty đối vốn5. Nên thuận lợi
rất lớn đối với cổ đông đó là được hưởng chế
độ chịu trách nhiệm hữu hạn về mặt tài sản khi
tham gia góp vốn vào công ty cổ phần. Nói
cách khác, tương tự như công ty trách nhiệm
gov.vn/NewsandUpdates/tabid/91/CategoryID/25/language/vi-VN/Default.aspx, truy cập ngày 21/10/2020,
lúc 16:00PM.
5. Bùi Ngọc Cường (2010), Giáo trình Luật Thương mại tập 1, Nxb. Giáo dục Việt Nam, tr. 55.
6. Nguyễn Vinh Hưng (2016), Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên trong môi trường kinh
doanh hiện nay, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 16, tr. 41.
7. Friedrich Fubler và Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức, sđd, tr. 38 - 39.
8. Phạm Duy Nghĩa (2015), Giáo trình Luật Kinh tế, sđd, tr. 169.
9. Nguyễn Thanh Bình (2003), Những lợi thế của công ty cổ phần trong nền kinh tế thị trường, Tạp chí Khoa
học pháp lý, số 1.
10. Nguyễn Thị Lan Hương (2009), Một số so sánh về công ty cổ phần theo Luật công ty Nhật Bản và Luật
doanh nghiệp Việt Nam, Tạp chí Khoa học - Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học 25, tr. 88.
37
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
mối quan hệ chặt chẽ với nhau”11. Có thể
nói, việc phát hành cổ phiếu là một đặc
điểm riêng biệt của công ty cổ phần trong
việc huy động vốn mà không có bất kỳ loại
hình công ty nào khác có được. Đặc điểm
này làm cho công ty cổ phần trở thành loại
hình công ty rất thích hợp để kinh doanh
lớn và luôn dễ dàng thu hút nguồn vốn huy
động từ bên ngoài qua việc phát hành cổ
phiếu. Bên cạnh đó, ngoài việc phát hành
cổ phiếu, pháp luật còn cho phép công ty cổ
phần có thể phát hành thêm trái phiếu khi
cần huy động vốn.
2. Hạn chế của công ty cổ phần
Thứ nhất, sự đảm bảo an toàn pháp
lý của công ty cổ phần đối với chủ nợ và
khách hàng thấp
Mặc dù “trách nhiệm hữu hạn” mang lại
sự an toàn và bảo vệ rất tốt cho các cổ đông
nhưng lại làm giảm sự đảm bảo an toàn pháp
lý của công ty cổ phần đối với khách hàng
hoặc các chủ nợ khi giao dịch với công ty
này. Friedrich Kubler và Jurgen Simon từng
giải thích: “chế độ trách nhiệm hữu hạn đồng
nghĩa mối nguy hiểm dành cho các chủ nợ
một khi công ty bị phá sản”14. Nếu so sánh
công ty cổ phần với các loại hình của công ty
đối nhân, khi các thành viên của công ty đối
nhân phải chịu trách nhiệm liên đới và vô hạn
về tài sản thì chính các chủ nợ, khách hàng khi
giao dịch sẽ luôn nhận được sự đảm bảo tốt
nhất về tài chính mà công ty đối nhân và các
thành viên của công ty có được. Ngược lại,
với “các công ty có tính chất chịu trách nhiệm
hữu hạn về tài sản thì khi xảy ra tổn thất,
khách hàng chỉ được đảm bảo trong phạm vi
số tài sản của công ty”15. Vì thế, chế độ trách
nhiệm hữu hạn về tài sản của công ty cổ phần
lại mang đến sự rủi ro, bất lợi về mặt tài chính
cho các khách hàng và chủ nợ; và trong một
số trường hợp, công ty cổ phần đã lợi dụng để
kinh doanh nhưng thiếu tinh thần trách nhiệm
gây ra nhiều hậu quả bất lợi cho khách hàng.
Thứ ba, khả năng chuyển nhượng
vốn thuận lợi
Là công ty đối vốn, nên công ty cổ
phần không đề cao sự quen biết hay thân
thiết giữa các cổ đông mà chỉ quan tâm
tới yếu tố “vốn góp” của cổ đông. Do đó,
điều kiện để có thể trở thành cổ đông của
công ty cổ phần khá thuận lợi. Về nguyên
tắc, chỉ cần mua ít nhất một cổ phần thì
nhà đầu tư đã trở thành cổ đông của công
ty cổ phần. Sự tiện lợi trong việc thu hút,
mời gọi nhà đầu tư tham gia còn thể hiện
khi pháp luật cho phép “cả các cán bộ,
công chức cũng có quyền mua cổ phiếu
của công ty cổ phần”12. Đối với nhà đầu
tư, khi cần thiết, họ có thể dễ dàng chuyển
nhượng “cổ phần” cho người khác thông
qua việc mua, bán trên thị trường chứng
khoán. Nhìn chung, pháp luật chỉ đưa ra
một số trường hợp hạn chế khi chuyển
nhượng cổ phần13, còn lại, việc mua, bán,
chuyển nhượng cổ phần được thực hiện
khá thuận lợi và dễ dàng.
Thứ hai, dễ phát sinh mâu thuẫn giữa
các cổ đông hoặc các nhóm cổ đông với
nhau và việc quản lý cổ đông thường khó
khăn, phức tạp
Bản chất của công ty đối vốn, về lý
thuyết coi nhẹ vấn đề nhân thân cho thấy
11. Lê Thị Thu Thủy (chủ biên), Giáo trình pháp luật về thị trường chứng khoán, Khoa Luật , Đại học Quốc gia
Hà Nội, Nxb. Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2015, tr. 31.
12. Lê Học Lâm và Lê Ngọc Đức (2010), Luật Kinh doanh, Nxb, Thống kê, tr. 197.
13. Điều 120 Luật Doanh nghiệp năm 2020.
14. Friedrich Kubler, Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức, sđd, tr. 45.
15. Nguyễn Vinh Hưng (2016), Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên trong môi trường kinh
doanh hiện nay, sđd, tr. 42.
38
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
rằng ai cũng có thể trở thành cổ đông công
ty cổ phần sau mua cổ phần mà không cần
có sự đồng ý của các cổ đông trong công
ty16. Khác với công ty hợp danh, các cổ
đông của công ty cổ phần thường không
có sự quen biết, tin tưởng và ngoài ra, đại
đa số không có kiến thức về kinh doanh17.
Điều này dễ dẫn đến tình trạng, công ty cổ
phần có quy mô lớn thì lợi ích của các cổ
đông thường không đồng nhất và dễ gây ra
sự mâu thuẫn, chia rẽ hoặc thậm chí các cổ
đông lớn thường lợi dụng quyền lực, ảnh
hưởng hay sự chi phối của họ để chèn ép
các cổ đông thiểu số. Do vậy, những cổ
đông này rất dễ bị thiểu số những người
nắm quyền lãnh đạo và điều hành công ty
lợi dụng bóc lột, thậm chí lừa đảo18. Nhiều
trường hợp, trong công ty cổ phần tồn tại
sự mâu thuẫn, đối kháng quyết liệt giữa các
cổ đông hoặc các nhóm cổ đông với nhau
và điều này làm cản trở hoạt động của công
ty. Trên thực tế, các công ty cổ phần của
Việt Nam hiện nay đang phát triển theo xu
hướng của Hoa Kỳ19. Tức là, quyền lực của
các công ty tập trung chủ yếu vào các cổ
đông lớn và những người quản lý điều hành
công ty (managers)20. Hơn nữa, do số lượng
cổ đông thường khá lớn nên rất khó khăn để
kiểm soát các cổ đông và không ít trường
hợp, công ty cổ phần tồn tại cả các cổ đông
“ảo” hay “cổ đông danh nghĩa”21, nên đến
khi cần triệu tập, thông báo về những vấn
đề liên quan đến hoạt động kinh doanh của
công ty cho các cổ đông thường rất phức tạp
và khó khăn.
Thứ ba, phải chịu nhiều loại thuế
hơn các công ty đối nhân
Nghiên cứu cho thấy, lợi thế rất lớn
đối với các loại hình công ty đối nhân
như công ty hợp danh chính là pháp luật
không đánh thuế thu nhập doanh nghiệp
đối với bản thân công ty này. Hiện nay,
“nhiều nước không áp dụng thuế thu nhập
công ty cho mô hình hợp danh. Nếu chọn
hợp danh, nhà đầu tư có thể chỉ chịu thuế
thu nhập cá nhân mà tránh bị đánh thuế
hai lần”22. Nhưng đối với công ty cổ phần,
theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá
nhân và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp
của Việt Nam, cổ đông và bản thân công
ty cổ phần đều phải chịu thuế thu nhập
cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp23.
Hay nói cách khác, “công ty cổ phần phải
chịu thuế hai lần nghĩa là bản thân công
16. Maurice Cozian và Alian Viandier (1988), Tổ chức công ty, dịch từ nguyên bản tiếng Pháp “Droit des
societes: Litec”, Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp, 1990, tr. 70.
17. Friedrich Kubler và Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức,
sđd, tr. 45.
18. Friedrich Kubler và Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức,
sđd, tr. 45.
19. Nguyễn Vinh Hưng (2019), Cơ cấu tổ chức của công ty cổ phần theo Luật Doanh nghiệp năm 2014, Tạp
chí Nghiên cứu lập pháp, số 24, tr. 26 - 27.
20. Friedrich Fubler, Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức, sđd, tr. 50.
21. Hoàng Anh Tuấn (2009), Công ty cổ phần một cổ đông, https://luatminhkhue.vn/kien-thuc-luat-doanh-
nghiep/cong-ty-co-phan-mot-co-dong.aspx , truy cập ngày 02/10/2020.
22. Phạm Duy Nghĩa (2006), Giấc mơ nửa triệu doanh nghiệp và một đạo luật chung: Luật Doanh nghiệp năm
2005 từ một góc nhìn so sánh với Luật Công ty 2005 của CHND Trung Hoa, http://thongtinphapluatdansu.
edu.vn/2009/09/10/..., truy cập ngày 02/10/2020.
23. Điểm a, khoản 1, Điều 2 của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2009 (đã được sửa đổi, bổ sung các
năm 2013 và 2014); và khoản 1, Điều 2 của Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2009 (đã được sửa đổi, bổ sung
năm 2012 và 2014).
39
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
ty phải đóng thuế và các cổ đông cũng
phải chịu thuế thêm một lần nữa”24. Các
“cổ đông còn phải chịu thuế thu nhập bổ
sung từ nguồn cổ tức và lãi cổ phần”25. Vì
thế, nếu chỉ xét về phương diện chịu thuế
thì đây cũng là một hạn chế của công ty
cổ phần.
quy mô rất lớn thì luôn cần phải huy động
nguồn vốn rộng rãi nên công ty cổ phần là
loại hình công ty lý tưởng nhất. Hơn nữa,
thông qua thị trường chứng khoán, công
ty cổ phần có thể quảng bá rộng rãi và tốt
hơn về hình ảnh của công ty đến với công
chúng. Do vậy, trong giai đoạn phát triển
kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu
rộng tại Việt Nam hiện nay, sự tồn tại của
công ty cổ phần là phù hợp.
Thứ tư, khả năng bảo mật thông tin
kinh doanh, tài chính thấp
So với các loại hình công ty có trong
Luật Doanh nghiệp, công ty cổ phần là
công ty có nghĩa vụ phải cung cấp nhiều
loại thông tin nhất. Trong đó, việc công
khai các thông tin về tình hình hoạt động
kinh doanh hay các nguồn thu, chi tài chính
là nghĩa vụ bắt buộc của công ty cổ phần.
Tuy nhiên, do số lượng cổ đông khá lớn
nên vấn đề bảo mật thông tin sẽ rất phức
tạp và khó khăn. Ngoài ra, đến khi niêm
yết trên thị trường chứng khoán thì công ty
cổ phần lại còn phải có nghĩa vụ cung cấp
thêm các loại báo cáo tài chính đã được
kiểm toán chặt chẽ. Nếu xét dưới góc độ
kinh doanh thì đã làm lộ các bí mật kinh
doanh và năng lực tài chính của công ty để
cho các đối thủ cạnh tranh có thể nắm bắt
hoặc khai thác.
Tuy nhiên, cũng vì quy mô hoạt động
của công ty cổ phần rất lớn, nên công ty
này dường như lại không phù hợp với
các nhà đầu tư còn non kinh nghiệm hay
không có nhu cầu kinh doanh quá lớn
hoặc thường xuyên phải huy động vốn.
Hơn nữa, với đặc thù riêng, người Việt
Nam thường coi trọng sự thân quen, tin
tưởng khi tiến hành sản xuất, kinh doanh.
Trước đây, đã có nghiên cứu chỉ rõ: “phù
hợp với truyền thống của người Việt Nam
là quan hệ họ hàng bền chặt. Với tư tưởng,
một giọt máu đào hơn ao nước lã, những
người họ hàng với nhau họ tin tưởng vào
nhau hơn. Đặc biệt là trong điều kiện có ít
vốn, họ chỉ muốn liên kết lại với nhau để
kinh doanh chung, lấy công ty làm lãi là
chủ yếu, do đó rất thích hợp với loại hình
công ty đối nhân”27. Chính vì vậy, có quan
điểm cho rằng, “cơ sở để một loại hình
doanh nghiệp có thể phát triển tốt tại Việt
Nam thì loại hình doanh nghiệp đó phải
thỏa mãn các điều kiện sau (i) quy mô của
doanh nghiệp không quá lớn nhưng lại
có thể dễ dàng mở rộng quy mô trong dài
hạn; (ii) giữa các thành viên của doanh
nghiệp phải luôn tồn tại sự tin tưởng lẫn
3. Sự phù hợp giữa công ty cổ phần
với môi trường thương mại Việt Nam
hiện nay
Không thể phủ nhận tầm quan trọng,
vai trò và ảnh hưởng của công ty cổ phần
đối với nền kinh tế Việt Nam hiện nay.
Thực tiễn cho thấy, công ty cổ phần đã
trở thành mô hình kinh doanh phổ biến
nhất cho các doanh nghiệp quy mô lớn26.
Bởi lẽ, khi doanh nghiệp kinh doanh với
24. Friedrich Kubler và Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức,
sđd, tr. 30.
25. Nguyễn Vinh Hưng (2013), Công ty hợp vốn đơn giản trong các loại hình công ty so sánh và kiến nghị,
Tạp chí Nghề Luật, sđd, tr. 63.
26. Phạm Duy Nghĩa (2015), Giáo trình Luật Kinh tế, sđd, tr. 161.
27. Nguyễn Thị Khế, Bùi Thị Khuyên, Luật kinh doanh, Nxb. Thống kê, 1999, tr. 195.
40
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
nhau; (iii) doanh nghiệp phải đảm bảo sự
an toàn về mặt pháp lý trước pháp luật,
tạo niềm tin cho các khách hàng và cơ
cấu tổ chức, quản trị điều hành không
quá phức tạp”28. Vì vậy, đối với công ty
cổ phần, khi hầu hết các cổ đông thường
không hiểu biết về nhau thì sẽ khó khăn
cho những người vốn đã có tư tưởng kinh
doanh thận trọng và lại luôn đề cao sự tin
tưởng, tín nhiệm lẫn nhau.
vì quy định phải đáp ứng đủ số lượng cổ
đông tối thiểu (ba cổ đông) nên không
thành lập được. Cũng có thể để đối phó
với quy định ba cổ đông tối thiểu, các nhà
đầu tư phải tìm cách nhờ vả những người
thân để đứng tên cho đủ số lượng cổ đông
tối thiểu theo quy định. Trong các trường
hợp này, thực chất, công ty cổ phần đó
chỉ hoạt động với một cổ đông duy nhất,
vì các cổ đông “ảo”, cổ đông “ma” hay
cổ đông “danh nghĩa” đó không có đóng
góp gì trong công ty. Thậm chí, còn làm
khó khăn, rắc rối, phức tạp cho chính
công ty cổ phần vì về nguyên tắc, những
quyết định quan trọng của công ty đều
phải được bàn thảo và quyết định bởi tập
thể cổ đông. Khác với Việt Nam, Cộng
hòa Liên bang Đức hiện đang quy định
loại hình công ty cổ phần một thành viên
(Konzern) và công ty này mang lại sự
thuận lợi rất lớn cho người chủ của nó32.
Trên thực tế, tại Việt Nam, cũng từng có
ý kiến cho rằng, pháp luật nên cho phép
thành lập công ty cổ phần một cổ đông33.
Vì vậy, tác giả cho rằng, cần nghiên cứu
sửa đổi Luật Doanh nghiệp theo hướng
bổ sung quy định về công ty cổ phần một
cổ đông.
Bên cạnh đó, nhiều phân tích chỉ rõ môi
trường kinh doanh của Việt Nam chưa thực
sự chín muồi cho sự ra đời của những công
ty lớn29. Các công ty tư nhân Việt Nam hiện
nay về cơ bản vẫn huy động vốn trong khu
vực kinh tế gia đình, chúng chưa có dáng
dấp của các công ty đối vốn thật sự30; các
doanh nghiệp ở Việt Nam phát triển nhanh
nhưng chủ yếu vẫn là các doanh nghiệp có
quy mô vừa và nhỏ31. Do vậy, nếu các nhà
đầu tư chỉ có nhu cầu thành lập công ty với
quy mô vừa hoặc nhỏ và đồng thời luôn
mong muốn giữa họ phải có mối quan hệ
thân thiết, tin cậy thì công ty cổ phần lại
càng không phù hợp.
4. Một số kiến nghị
Tác giả cho rằng, để công ty cổ phần
có thể phát triển mạnh mẽ và phù hợp với
môi trường thương mại tại Việt Nam thì
cần thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ hai, hạn chế một số lĩnh vực
kinh doanh của công ty cổ phần
Thứ nhất, bổ sung thêm loại hình
công ty cổ phần một cổ đông
Tác giả cho rằng, các nhóm ngành,
nghề, lĩnh vực kinh doanh như: y tế (mở
phòng khám chữa bệnh tư nhân, cửa hàng
bán thuốc, các vật tư ngành y tế…), nhóm
tư vấn thiết kế (xây dựng, kiến trúc, thi
Từ thực tiễn kinh doanh tại Việt Nam
cho thấy, khá nhiều nhà đầu tư có nhu
cầu thành lập công ty cổ phần nhưng chỉ
28. Nguyễn Vinh Hưng (2015), Cần xây dựng loại hình doanh nghiệp phù hợp với nền kinh tế Việt Nam, Tạp
chí Dân chủ và pháp luật, sđd, tr. 33.
29. Phạm Duy Nghĩa, Luật về mua bán doanh nghiệp: bình luận ngắn từ góc nhìn quản trị công ty, Tạp chí
Nghiên cứu lập pháp số 10 (171) tháng 5/2010, tr. 47.
30. Phạm Duy Nghĩa (2015), Giáo trình Luật Kinh tế, sđd, tr. 49.
31. Tổng cục Thống kê, Doanh nghiệp Việt Nam 9 năm đầu thế kỷ 21, Nxb. Thống kê, tr. 15.
32. Friedrich Fubler, Jurgen Simon (1992), Mấy vấn đề pháp luật kinh tế Cộng hòa Liên bang Đức, sđd, tr. 44.
33. Hoàng Anh Tuấn (2009), Công ty cổ phần một cổ đông, tlđd, truy cập ngày 05/10/2020.
41
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
công…), hay kiểm toán, dược phẩm, hóa
chất, các dịch vụ liên quan đến lĩnh vực
pháp lý… là những ngành, nghề không
nên cho phép đăng ký thành lập, hoạt động
dưới hình thức của công ty cổ phần. Bởi
lẽ, đây đều là những ngành, nghề gây ảnh
hưởng lớn đến xã hội, nếu doanh nghiệp
kinh doanh các dịch vụ trên thiếu tinh
thần trách nhiệm hay chủ quan, liều lĩnh,
tắc trách sẽ dẫn đến những hậu quả rất lớn
mà khó có thể sửa chữa, khắc phục. Vì
vậy, doanh nghiệp cần phải bị ràng buộc
trách nhiệm vô hạn về tài sản. Có ý kiến
cho rằng, nếu để các lĩnh vực này được
phép kinh doanh dưới hình thức công ty
cổ phần hay công ty trách nhiệm hữu hạn
sẽ mang lại sự chủ quan, thiếu trách nhiệm
vì những người chủ kinh doanh được xác
định sẽ chỉ phải chịu những hậu quả trong
phạm vi số vốn giới hạn của họ34. Trong
trường hợp này, “tính chịu trách nhiệm
hữu hạn đã trở thành bức tường che chắn
cho thành viên trước yêu cầu đòi nợ của
các bạn hàng làm ăn với công ty… Bức
tường trách nhiệm hữu hạn giới hạn được
rủi ro cho người kinh doanh, vì lẽ ấy, nó
cũng có thể đẩy một phần rủi ro sang cho
khách hàng, người làm công và các chủ
nợ khác của công ty35.
của con người và an toàn xã hội, hay nói
cách khác, không cần yêu cầu chủ doanh
nghiệp phải chịu trách nhiệm vô hạn thì
mới cho phép thành lập dưới hình thức
của công ty cổ phần. Thời gian trước đây,
pháp luật đã từng có quy định, khi kinh
doanh các dịch vụ pháp lý thì bắt buộc
phải kinh doanh dưới hình thức là các
văn phòng luật hoặc phải thành lập theo
mô hình công ty luật hợp danh và mô
hình này được tổ chức gần như theo mô
hình công ty hợp danh trong Luật Doanh
nghiệp36. Hoặc quy định hiện nay đối với
Văn phòng Thừa phát lại, nếu do một
Thừa phát lại thành lập thì phải được tổ
chức và hoạt động theo loại hình doanh
nghiệp tư nhân, còn nếu do hai Thừa phát
lại trở lên thành lập thì sẽ tổ chức và hoạt
động theo mô hình công ty hợp danh37.
Hay đối với văn phòng công chứng cũng
được tổ chức và hoạt động theo mô hình
của công ty hợp danh38. Điều này cho
thấy, pháp luật ngày càng quan tâm đến
vấn đề định hướng ngành, nghề, lĩnh vực
kinh doanh theo đặc thù riêng của từng
loại hình công ty.
Việc quy định cụ thể các ngành, nghề,
lĩnh vực kinh doanh dưới hình thức công ty
cổ phần không làm hạn chế hay giảm bớt
quyền tự do, sáng tạo trong kinh doanh.
Bởi lẽ, chỉ với mục đích định hướng các
ngành, nghề, lĩnh vực kinh doanh đi theo
đúng trật tự, hoạt động an toàn, hiệu quả
và để phù hợp với thế mạnh của loại hình
Chúng tôi cho rằng, cần quy định
việc kinh doanh các lĩnh vực trên sẽ chỉ
thuộc về các loại hình công ty có tính chất
chịu trách nhiệm vô hạn như công ty hợp
danh hay doanh nghiệp tư nhân. Chỉ đối
với các ngành, nghề, lĩnh vực kinh doanh
không gây ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe
công ty cổ phần
34. Nguyễn Vinh Hưng (2016), Hoàn thiện chế định pháp luật về công ty hợp danh trong Luật Doanh nghiệp
năm 2014, Tạp chí Kinh tế đối ngoại, số 88/2016, tr. 103 - 104.
35. Phạm Duy Nghĩa (2015), Giáo trình Luật Kinh tế, sđd, tr. 202 - 204.
36. Điều 17 và Điều 19, Pháp lệnh Luật sư năm 2001.
37. Khoản 4, Điều 1, Quyết định 224/QĐ-TTg ngày 19/2/2009 của Thủ tướng Chính phủ về Phê duyệt đề án
“Thực hiện thí điểm chế định Thừa phát lại tại Thành phố Hồ Chí Minh”.
38. Điều 22, Luật Công chứng năm 2014.
42
7 trang
9860
Free
Bạn đang xem tài liệu "Công ty Cổ phần trong môi trường thương mại Việt Nam hiện nay", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- cong_ty_co_phan_trong_moi_truong_thuong_mai_viet_nam_hien_na.pdf
