Tiểu luận Địa vị pháp lý của các cơ quan Bộ máy hành chính Nhà nước

Lêi nãi ®Çu

Trong qu¸ tr×nh ®æi míi ®Êt n-íc, theo HiÕn ph¸p 1992 thÓ chÕ hµnh

chÝnh cña c¸c c¬ quan Nhµ n-íc ®· ®-îc thay ®æi kh¸ nhiÒu phï hîp víi viÖc

qu¶n lý x· héi, ®¸p øng ®-îc c«ng cuéc x©y dùng ®Êt n-íc XHCN. C¬ cÊu

qu¶n lý hµnh chÝnh ®· ®-îc ®iÒu chØnh, gi¶m bít sù cång kÒnh gi¶m thiÓu sù

quan liªu ®Ó tiÕn tíi sù mét x· héi c«ng b»ng v¨n minh vµ ph¸t triÓn. ViÖc x©y

dùng c¬ cÊu cña c¸c c¬ quan hµnh chÝnh míi kh«ng lµm thay ®æi hoÆc suy

gi¶m quyÒn lùc vµ nhiÖm vô cña c¸c c¬ quan qu¶n lý nhµ n-íc. MÆt kh¸c ®Þa

vÞ ph¸p lý cña c¬ quan ®-îc ®Ò cao vµ t¨ng c-êng kiÓm tra gi¸m s¸t ®èi víi

tõng bé phËn, hiÓu ®-îc ®-êng lèi chØ ®¹o hîp lý cña Nhµ n-íc vµ vai trß tÝch

cùc cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc. ChÝnh v× vËy, quyÒn vµ nghÜa vô ®©y

chÝnh lµ ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc. MÆt kh¸c, ®Þa vÞ ph¸p lý

cña c¸c c¬ quan ®-îc ®Ò cao vµ t¨ng c-êng kiÓm tra gi¸m s¸t ®èi víi tõng bé

phËn, tõng lÜnh vùc x· héi ph¸t triÓn kh«ng thÓ thiÕu ®-îc ®-êng lèi chØ ®¹o

hîp lý cña Nhµ n-íc vµ vai trß tÝch cùc cña c¸c c¬ quan trong Bé m¸y hµnh

chÝnh Nhµ n-íc vµ ®i¹ vÞ ®ã ®-îc thÓ hiÖn trong viÖc ban hµnh v¨n b¶n vi

ph¹m ph¸p luËt.

Mong thµy c«, b¹n bÌ ®ãng gãp ý kiÕn ®Ó tiÓu luËn ®-îc ®Çy ®ñ vµ hoµn

thiÖn h¬n.

I. Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬

quan trong bé m¸y hµnh chÝnh nhµ n-íc.

1. Kh¸i niÖm:

Bé m¸y qu¶n lý Nhµ n-íc theo hiÕn ph¸p 1980 còng nh- hiÕn ph¸p

1992 lµ mét trong bèn hÖ thèng c¬ quan Nhµ n-íc. Nh- vËy, ®øng vÒ mÆt hÖ

thèng, c¸c c¬ quan trong bé m¸y nhµ n-íc ta gåm:

- C¬ quan quyÒn lùc

- C¬ quan qu¶n lý

- C¬ quan kiÓm s¸t

- C¬ quan xÐt xö

Trong ®ã, c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc lµ c¬ quan chÊp hµnh cña c¬

quan quyÒn lùc, ®-îc tæ chøc thµnh mét hÖ thèng chÆt chÏ tõ Trung -¬ng ®Õn

®Þa ph-¬ng vµ c¬ së ®Î trùc tiÕp qu¶n lý, ®iÒu hµnh c¸c mÆt ho¹t ®éng cña ®êi

sèng x· héi. Nh- vËy, trong mèi quan hÖ vµ mèi ph©n ®Þnh víi ho¹t ®éng cña

c¬ quan quyÒn lùc, c¬ quan kiÓm s¸t, c¬ quan xÐt xö th× kh¸i niÖm qu¶n lý

Nhµ n-íc (ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh, ho¹t ®éng hµnh ph¸p). V× vËy,

chóng lµ chñ thÓ c¬ b¶n cña luËt hµnh chÝnh.

2. §Æc ®iÓm ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan qu¶n lý nhµ n-íc.

C¸c c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n-íc lµ c¸c c¬ quan chñ thÓ chñ yÕu cña

quan hÖ ph¸p luËt hµnh chÝnh. Lµ mét bé phËn hîp thµnh cña bé m¸y Nhµ

n-íc, c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc cã nh÷ng ®Æc ®iÓm chung cña c¬ Nhµ n-íc

®ã lµ:

a. Lµ mét tæ chøc (tËp hîp nh÷ng con ng-êi)

b. Cã tÝnh ®éc lËp t-¬ng ®èi vÒ tæ chøc - c¬ cÊu:

Cã c¬ cÊu bé m¸y vµ quan hÖ c«ng t¸c bªn trong cña c¬ quan ®-îc quy

®Þnh tr-íc hÕt b»ng nhiÖm vô, chøc n¨ng thÓ hiÖn vai trß ®éc lËp cña nã,

nh-ng ®ång thêi nã cã nh÷ng quan hÖ ®a d¹ng vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng víi c¬

quan kh¸c trong hÖ thèng bé m¸y qu¶n lý vµ bé m¸y Nhµ n-íc nãi chung mµ

quan hÖ ®ã ®-îc quy ®Þnh chÝnh bëi vÞ trÝ cña tõng c¬ quan trong hÖ thèng

chung ®ã.

c. Cã thÈm quyÒn do ph¸p luËt quy ®Þnh, ®ã lµ tæng thÓ nh÷ng quyÒn,

nhiÖm vô chung vµ nh÷ng quyÒn h¹n cô thÓ mang tÝnh quyÒn lùc ph¸p lý mµ

Nhµ n-íc trao cho ®Ó thùc hiÖn nhiÖm vô chøc n¨ng Nhµ n-íc. C¸c quyÒn h¹n

®ã - yÕu tè quan träng nhÊt cña thÈm quyÒn, cã hiÖu lùc "ra bªn ngoµi" nghÜa

lµ cã hiÖu lùc b¾t buéc ®èi víi c¸c ®èi t-îng ngoµi ph¹m vi c¬ quan. Së dÜ nh-

vËy v× c¬ quan nhµ n-íc nh©n d©n Nhµ n-íc thùc hiÖn quyÒn lùc nh©n d©n v×

lîi Ých cña Nhµ n-íc. §©y lµ ®Æc ®iÓm c¬ b¶n ®Ó ph©n biÖt c¬ quan Nhµ n-íc

víi c¸c c¬ quan, tæ chøc kh«ng ph¶i cña Nhµ n-íc, v× nh÷ng c¬ quan tæ chøc

®ã kh«ng cã thÈm quyÒn (vÝ dô: c¬ quan tæ chøc x· héi, tæ chøc t- nh©n…)

ThÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan Nhµ n-íc cã nh÷ng giíi h¹n vÒ kh«ng

gian (l·nh thæ) vÒ thêi gian cã hiÖu lùc, vÒ ®èi t-îng chÞu sù t¸c ®éng cña nã.

§ã lµ nh÷ng giíi h¹n phap lý v× ®-îc quy ®Þnh trong luËt ph¸p.

Trong c¸c yÕu tè cña thÈm quyÒn c¬ quan Nhµ n-íc th× quyÒn quan

träng nhÊt lµ quyÒn ban hµnh quyÕt ®Þnh ph¸p luËt. Mçi c¬ quan cã h×nh thøc

vµ ph-¬ng ph¸p ho¹t ®éng riªng do ph¸p luËt quy ®Þnh, kÓ c¶ viÖc ¸p dông c¸c

biÖn ph¸p ho¹t ®éng riªng do ph¸p luËt quy ®Þnh, kÓ c¶ viÖc ¸p dông c¸c biÖn

ph¸p c-ìng chÕ Nhµ n-íc. QuyÒn thùc hiÖn c¸c h×nh thøc vµ ph-¬ng ph¸p

ho¹t ®éng ®ã còng lµ yÕu tè quan träng cña thÈm quyÒn c¬ quan Nhµ n-¬c.

C¸c c¬ quan Nhµ n-íc chØ ho¹t ®éng trong ph¹m vi thÈm quyÒn cña

m×nh vµ trong ph¹m vi ®ã nã ho¹t ®éng ®éc lËp, chñ ®éng vµ s¸ng t¹o, thÈm

quyÒn cña c¬ quan Nhµ n-íc lµ nghÜa vô kh«ng phô thuéc vµo ý muèn, sù xÐt

®o¸n riªng cña b¶n th©n c¬ quan còng nh- cña bÊt cø ng-êi l·nh ®¹o nµo.

Ngoµi c¸c ®Æc ®iÓm chung cña c¬ quan Nhµ n-íc, c¬ quan qu¶n lý Nhµ

n-íc cã ®Æc ®iÓm riªng, quyÕt ®Þnh bëi chÝnh b¶n chÊt cña ho¹t ®éng chÊp

hµnh vµ ®iÒu hµnh. Th«ng qua c¸c ®Æc ®iÓm riªng nµy mµ chóng ta ph©n biÖt

râ c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc víi c¸c c¬ quan Nhµ n-íc kh¸c (c¬ quan quyÒn

lùc, viÖn kiÓm s¸t, toµ ¸n).

C¸c ®Æc ®iÓm riªng c¬ b¶n cña ®Þa vÞ ph¸p lý cña c¬ quan qu¶n lý Nhµ

n-íc lµ:

1. Nh×n tæng thÓ, bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n-íc lµ bé m¸y chÊp hµnh cña

c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n-íc. C¸c c¬ quan ®Çu n·o cña bé m¸y hµnh

chÝnh do c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n-íc thµnh lËp (ChÝnh phñ, Bé vµ c¸c c¬

quan, c¬ quan ngang Bé vµ c¸c c¬ quan kh¸c thuéc ChÝnh phñ, UBND c¸c

cÊp). Do ®ã, chóng trùc thuéc, chÞu sù l·nh ®¹o, gi¸m s¸t, kiÓm tra cña c¸c c¬

quan quyÒn lùc Nhµ n-íc t-¬ng øng vµ chÞu tr¸ch nhiÖm b¸o c¸o c«ng t¸c

tr-íc c¬ quan ®ã. Cã nh÷ng c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc kh«ng do c¸c c¬ quan

quyÒn lùc Nhµ n-íc trùc tiÕp lËp ra mµ do c¸c c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn thµnh

lËp, nh-ng vÒ nguyªn t¾c còng chÞu sù gi¸m s¸t, l·nh ®¹o cña c¸c c¬ quan

quyÒn lùc t-¬ng øng.

2. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc chuyªn thùc hiÖn ho¹t ®éng chÊp hµnh

vµ ®iÒu hµnh tøc lµ ho¹t ®éng mang tÝnh d-íi luËt - ho¹t ®éng tiÕn hµnh trªn

c¬ së vµ ®Ó thi hµnh luËt. §ã lµ h×nh thøc chñ yÕu ®Ó ®-a c¸c ®¹o luËt vµ c¸c

v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c … cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n-íc vµo thùc tiÔn

cuéc sèng.

3. ThÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc chØ giíi h¹n trong

ph¹m vi ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh, chñ yÕu ®-îc quy ®Þnh trong c¸c

v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ tæ chøc bé m¸y Nhµ n-íc hoÆc c¸c ®iÒu lÖ, quy chÕ….

Nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô ph¸t sinh tõ quan hÖ d©n sù mµ c¬ quan qu¶n

lý Nhµ n-íc cã thÓ tham gia t-¬ng tù nh- tÊt c¶ c¸c chñ thÓ kh¸c cña ph¸p

luËt d©n sù kh«ng ph¶i lµ yÕu tè cña thÈm quyÒn cña c¸c c¬ quan Nhµ n-íc.

Trong ph¹m vi thÈm quyÒn cña m×nh, cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc cã

tr¸ch nhiÖm ho¹t ®éng th-êng xuyªn hµng ngµy mét c¸ch chñ ®éng vµ s¸ng

t¹o ®Ó ®¸p øng nhu cÇu diÔn biÕn nhanh chãng, phøc t¹p vµ ®a d¹ng cña ho¹t

®éng qu¶n lý.

4. TÊt c¶ c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi

nhau (quan hÖ trùc thuéc trªn - d-íi, trùc thuéc ngang, quan hÖ chÐo) t¹o

thµnh mét hÖ thèng thèng nhÊt cã trung t©m chØ ®¹o lµ ChÝnh phñ ®¶m b¶o

thùc hiÖn nhiÖm vô chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh mét c¸ch mau lÑ, nhÊt qu¸n vµ

hiÖu qu¶.

Nh-ng hÖ thèng qu¶n lý bé m¸y rÊt phøc t¹p, nhiÒu vÒ sè l-îng c¬ quan

ë tÊt c¶ c¸c cÊp tõ trung -¬ng ®Õn c¬ së còng nh- s« nhiÒu vÒ sè biªn chÕ. Sè

l-îng c¬ quan vµ biªn chÕ nµy b»ng gÊp nhiÒu lÇn sè l-îng c¬ quan vµ biªn

chÕ cña tÊt c¶ c¸c c¬ quan Nhµ n-íc kh¸c céng l¹i. H¹t nh©n cña c¸c c¬ quan

qu¶n lý Nhµ n-íc lµ c«ng chøc.

5. Ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh cña bé m¸y qu¶n lý hoµn toµn

kh¸c víi ho¹t ®éng kiÓm s¸t vµ ho¹t ®éng xÐt xö cña toµ ¸n. Tuy nhiªn, chóng

cã quan hÖ chÆt chÏ víi nhau.

Bé m¸y qu¶n lý, toµ ¸n viÖn kiÓm s¸t lµ nh÷ng hÖ thèng ®éc lËp víi

nhau, kh«ng cã quan hÖ trùc thuéc. Nh-ng ho¹t ®éng cña c¸c c¬ quan qu¶n lý

chÞu sù gi¸m s¸t cña viÖn kiÓm s¸t (trõ ho¹t ®éng cña ChÝnh phñ) vµ toµ ¸n.

C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc cã tr¸ch nhiÖm xem xÐt vµ tr¶ lêi c¸c yªu cÇu,

kiÕn nghÞ, kh¸ng nghÞ cña viÖn kiÓm s¸t vµ toµ ¸n trong thêi h¹n do luËt ®Þnh.

Ng-îc l¹i, c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan Nhµ n-íc lµ mét trong

nh÷ng c¨n cø ®Ó toµ ¸n vµ viÖn kiÓm s¸t thùc hiÖn ho¹t ®éng kiÓm s¸t vµ xÐt

xö. Mét sè vÊn ®Ò tæ chøc néi bé cña To¸ ¸n vµ ViÖn kiÓm s¸t so v¨ieät nam

b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan qu¶n lý ®iÒu chØnh (vÝ dô: vÒ chÝnh s¸ch c¸n bé,

vÒ qu¶n lý c¸n bé cña toµ ¸n)

Bé m¸y qu¶n lý ®-îc giao nhiÖm vô qu¶n lý c¸c ngµnh vµ lÜnh vùc qu¶n

lý hµnh chÝnh - chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸ - x· héi chñ yÕu bao gåm rÊt nhiÒu

c¸c c¬ quan, c¸c tæ chøc, xÝ nghiÖp trùc thuéc vµ chÞu sù l·nh ®¹o cña nã. To¸

¸n vµ viÖn kiÓm s¸t nh©n d©n kh«ng cã c¸c ®èi t-îng qu¶n lý nµy.

II. §Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬ quan qu¶n lý víi viÖc ban

hµnh c¸c v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt.

Nh- phÇn trªn ®· tr×nh bµy trong c¸c yÕu tè cña thÈm quyÒn c¬ quan

Nhµ n-íc th× quan träng nhÊt lµ quyÒn ban hµnh quyÕt ®Þnh ph¸p luËt. §èi víi

c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc th× viÖc ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt

nh»m thùc hiÖn ho¹t ®éng chÊp hµnh vµ ®iÒu hµnh. Nh÷ng v¨n b¶n nµy ®Òu cã

nh÷ng ®Æc ®iÓm cña v¨n b¶n Nhµ n-íc nãi chung, ®Æc biÖt lµ tÝnh chÊt ph¸p lý

cña nã tuy nhiªn lµ nh÷ng v¨n b¶n hµnh chÝnh Nhµ n-íc bao giê còng lµ

nh÷ng v¨n b¶n d-íi luËt ®-îc ban hµnh trªn c¬ së ®Ó chÊp hµnh HiÕn ph¸p,

LuËt, Ph¸p lÖnh vµ c¸c NghÞ quyÕt cña c¸c c¬ quan quyÒn lùc.

Thùc tiÔn viÖc ra c¸c v¨n b¶n quy ®Þnh ph¸p luËt ®· ®-îc quy ®Þnh ®Çy

®ñ trong LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt n¨m 1996 (söa ®æi bæ

sung 2002) cña Quèc héi. Tuú vµo vÞ trÝ, tÝnh chÊt ph¸p lý vµ ho¹t ®éng cña

tõng c¬ quan qu¶n lý trong bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n-íc ®Ó ra c¸c v¨n b¶n

ph¸p luËt cã gi¸ trÞ ph¸p lý kh¸c nhau.

1. ChÝnh phñ

Theo hiÕn ph¸p 1992 - §iÒu 109 quy ®Þnh:"ChÝnh phñ lµ c¬ quan chÊp

hµnh cña Quèc héi, c¬ quan hµnh chÝnh Nhµ n-íc cao nhÊt cña n-íc

CHXHCNVN"

Nh- vËy HiÕn ph¸p 1992 ®· kh¼ng ®Þnh r»ng vÒ ho¹t ®éng chÝnh Nhµ

(ho¹t ®éng hµnh ph¸p) th× ChÝnh phñ lµ c¬ quan cao nhÊt cña Nhµ n-íc ta, tøc

lµ c¬ quan ®øng ®Çu hÖ thèng hµnh ph¸p. §Þa vÞ ph¸p lý cña chÝnh phñ cßn

®-îc thÓ hiÖn c¸c nhiÖm vô chÝnh trÞ, kinh tÕ, v¨n ho¸ x· héi, quèc phßng an

ninh vµ ®èi ngo¹i cña Nhµ n-íc, b¶o ®¶m hiÖu lùc cña bé m¸y Nhµ n-íc tõ

Trung -¬ng ®Õn c¬ së, b¶o ®¶m viÖc t«n träng vµ chÊp hµnh hiÕn ph¸p vµ ph¸p

luËt, ph¸t huy quyÒn lµm chñ cña nh©n d©n trong sù nghiÖp x©y dùng vµ b¶o

vÖ Tæ quèc, b¶o ®¶m æn ®Þnh vµ n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt vµ v¨n ho¸ cña

nh©n d©n. (§iÒu 109 kho¶n 2)

XuÊt ph¸t tõ ®Þa vÞ ph¸p lý, tõ vai trß nhiÖm vô cña ChÝnh phñ"c¨n cø

vµo HiÕn ph¸p, LuËt, NghÞ quyÕt cña Quèc héi, Ph¸p lÖnh, NghÞ quyÕt cña Uû

ban th-êng vô Quèc héi, LÖnh, QuyÕt ®Þnh cña Chñ tÞch n-íc, ChÝnh phñ ban

hµnh NghÞ quyÕt, NghÞ ®Þnh"(§iÒu 15. LuËt ban hµnh v¨ieät nam b¶n quy

®Þnh ph¹m ph¸p luËt).

C¸c v¨n b¶n cña ChÝnh phñ cã hiÖu lùc trong ph¹m vi toµn quèc vµ lµ c¬

së ph¸p lý quan träng cho ho¹t ®éng cña c¶ hÖ thèng bé m¸y qu¶n lý lµ

ph-¬ng tiÖn chñ yÕu ®¶m b¶o viÖc thi hµnh c¸c nhiÖm vô, chøc n¨ng qu¶n lý

trªn ph¹m vi c¶ n-íc.

ChÕ ®é Thñ t-íng thÓ hiÖn cô thÓ vµ râ nÐt nhÊt trong c¸c quyÒn h¹n cô

thÓ cña Thñ t-íng. §iÒu 114 - HiÕn ph¸p 1992 ®· quy ®Þnh cô thÓ cho Thñ

t-íng mét sè quyÒn h¹n rÊt quan träng mµ tr-íc ®©y thuéc quyÒn h¹n cña Héi

®ång bé tr-ëng hoÆc cña Héi ®ång nh©n d©n d©n tØnh. §Æc biÖt thñ t-íng

chÝnh phñ cßn cã thÈm quyÒn ban hµnh quyÕt ®Þnh vµ chØ thÞ. (§iÒu 15 - LuËt

ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p lý). C¸c v¨n b¶n cña Thñ t-íng chÝnh phñ

cã hiÖu lùc trong toµn quèc trªn c¬ së v¨n b¶n cña c¸c c¬ quan Nhµ n-íc cÊp

trªn vµ kiÓm tra viÖc thi hµnh c¸c v¨n b¶n ®ã (§iÒu 115 - HiÕn ph¸p 1992).

Nh- vËy theo LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt n¨m 1996 (söa

®æi bæ sung n¨m 2002) th× hÖ thèng v¨n b¶n ph¸p luËt cña ChÝnh phñ ®· ®¬n

gi¶n vµ khoa häc h¬n tr-íc. Theo hiÕn ph¸p míi tËp thÓ ChÝnh phñ vµ Thñ

t-íng chÝnh phñ ban hµnh 4 lo¹i v¨n b¶n (NghÞ ®Þnh, NghÞ quyÕt, QuyÕt ®Þnh,

ChØ thÞ) vµ chóng ph©n biÖt râ rµng víi nhau vÒ tªn gäi, tr×nh tù ban hµnh.

§iÒu ®ã chøng tá ®Þa vÞ ph¸p lý cña ChÝnh phñ còng ®· ®-îc thay ®æi so víi

tr-íc kia.

2. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc ë trung -¬ng.

"Bé, chÝnh quyÒn ngang bé lµ chÝnh quyÒn cña ChÝnh phñ, thùc hiÖn

chøc n¨ng qu¶n lý Nhµ n-íc ®èi víi ngµnh hoÆc lÜnh vùc c«ng t¸c trong

ph¹m vi c¶ n-íc" (§iÒu 22 LuËt tæ chøc ChÝnh phñ, th«ng qua ngµy

30/9/1992, §iÒu 1 NghÞ quyÕt sè 15 C«ng ty cæ phÇn vËt liÖu vµ x©y l¾p NghÜa

H-ng cña ChÝnh phñ ngµy 2/3/1993 vÒ nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm

qu¶n lý Nhµ n-íc cña bé, c¬ quan ngang bé).

C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc ë Trung -¬ng (sau ®©y gäi chung lµ "Bé"

thùc hiÖn chøc n¨ng "qu¶n lý Nhµ n-íc cña bé vµ ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc

kinh doanh sù nghiÖp "§iÒu 2 NghÞ ®Þnh sè 15/CP). §Æc biÖt, HiÕn ph¸p 1992

quy ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm cña Bé tr-ëng vµ c¸c thµnh viªn kh¸c cña ChÝnh phñ

ph¶i "b¶o ®¶m quyÒn tù chñ trong ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh cña c¸c c¬

së theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt" (§iÒu 116)

Nh- vËy vÞ trÝ vµ tÝnh chÊt ph¸p lý cña Bé ®-îc quy ®Þnh kh¸ râ rµng

trong c¸c v¨n b¶n luËt cña Nhµ n-íc. §Ó cã nh÷ng quyÒn h¹n cô thÓ ®Ó qu¶n

lý ®-îc tèt, LuËt ban hµnh v¨n b¶n quy ®Þnh ph¸p luËt ®· trao thÈm quyÒn cho

Bé tr-ëng, Thñ t-íng chÝnh quyÒn ngang Bé, Thñ t-íng c¬ quan thuéc Bé,

Thñ t-íng c¬ quan ChÝnh phñ"c¨n cø vµo HiÕn ph¸p, LuËt, NghÞ quyÕt cña

Quèc héi, Ph¸p lÖnh, NghÞ quyÕt cña Uû ban th-êng vô Quèc héi, LÖnh,

QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ cña Thñ t-íng ChÝnh phñ, Bé tr-ëng, Thñ t-íng c¬ quan

ngang Bé, Thñ t-íng c¬ quan thuéc ChÝnh phñ ban hµnh QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ,

Th«ng t-".

§Ó thùc hiÖn c¸c quyÒn h¹n cña m×nh ngoµi viÖc ban hµnh v¨n b¶n th×

viÖc ®ång thêi víi nã lµ Bé tr-ëng vµ Thñ t-íng c¸c c¬ quan qu¶n lý ngµnh vµ

lÜnh vùc thuéc ChÝnh phñ ph¶i kiÓm tra viÖc thi hµnh c¸c v¨n b¶n ®ã víi tÊt c¶

c¸c ngµnh, c¸c ®Þa ph-¬ng vµ c¬ së. Nh÷ng QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ, Th«ng t- tr¸i

ph¸p luËt cña Bé tr-ëng vµ Thñ tr-ëng c¸c c¬ quan thuéc ChÝnh phñ th× bÞ Thñ

t-íng ®×nh chØ hoÆc b·i bá.

3. C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc ë ®Þa ph-¬ng.

ph-¬ng chÞu tr¸ch nhiÖm chÊp hµnh HiÕn ph¸p, LuËt, c¸c v¨n b¶n cña c¸c c¬

UBND lµ c¬ quan qu¶n lý thÈm quyÒn chung ®øng ®Çu bé m¸y qu¶n lý

thuéc ®¬n vÞ hµnh chÝnh - l·nh thæ cña m×nh. Nh- tiÓu ChÝnh phñ ë ®Þa

ph-¬ng, UBND thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý tæng thÓ theo tæng l·nh thæ ®èi

víi mäi ngµnh, lÜnh vùc trùc thuéc ®Þa ph-¬ng m×nh, b¶o ®¶m viÖc thi hµnh

ph-¬ng, gi¸m s¸t viÖc thi hµnh ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan cÊp trªn ë ®i¹

ph-¬ng trong ph¹m vi nh÷ng vÊn ®Ò thuéc quyÒn qu¶n lý theo l·nh thæ, cñng

cè theo ph¸p chÕ XHCN, b¶o vÖ lîi Ých Nhµ n-íc, quyÒn tù do vµ lîi Ých hîp

§Ó thùc hiÖn nhiÖm vô, chøc n¨ng, c¸c quyÒn chung cña m×nh, UBND

®-îc quyÒn ra QuyÕt ®Þnh, ChØ thÞ trong ph¹m vi thÈm quyÒn vµ kiÓm tra viÖc

thi hµnh nh÷ng v¨n b¶n ®ã.

III. Nh÷ng h¹n chÕ vµ kiÕn nghÞ liªn quan ®Õn viÖc ban

hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p luËt cña c¸c c¬ quan qu¶n lý

Nhµ n-íc.

Theo HiÕn ph¸p n¨m 1992 ®· cã nhiÒu ®iÓm thay ®æi, tiÕn bé phï hîp

víi c«ng t¸c qu¶n lý cña c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc. Song riªng vÊn ®Ò ban

hµnh c¸c v¨n b¶n ph¸p lý th× cong nhiÒu chç bÊt cËp ®ã lµ:

HiÕn ph¸p 1992 ®· bá qua nh÷ng khÝa c¹nh quan träng trong quan hÖ

gi÷a v¨n b¶n cña ChÝnh phñ vµ Chñ tÞch n-íc. Theo ®iÒu 115 v¨n b¶n cña Thñ

t-íng ChÝnh phñ vÉn ph¶i phï hîp víi v¨n b¶n cña Chñ tÞch n-íc, nh-ng khi

nã kh«ng phï hîp th× l¹i kh«ng quy ®Þnh c¬ quan nµo cã thÈm quyÒn ®×nh chØ

hoÆc b·i bá. Chñ tÞch n-íc kh«ng cã quyÒn nµy (®iÒu 113).

MÆt kh¸c, t-¬ng quan vÒ hiÖu lùc ph¸p lý gi÷a v¨n b¶n cña ChÝnh phñ

chuyÓn" sang nguyªn t¾c kÕt hîp chÕ ®é tËp thÓ l·nh ®¹o vµ chÕ ®é Thñ

tr-ëng ®èi víi ChÝnh phñ trong hiÕn ph¸p 1992.

§èi víi c¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc ë Trung -¬ng th× Bé, c¸c c¬ quan

chuyªn m«n cña Bé vµ c¸c c¬ quan kh¸c trùc thuéc Bé ®Æt t¹i ®Þa ph-¬ng ph¶i

chÊp hµnh c¸c quy ®Þnh cña UBND c¸c cÊp vÒ vÊn ®Ò thuéc chøc n¨ng qu¶n lý

theo l·nh thæ nh-: an ninh, trËt tù an toµn c«ng céng, b¶o vÖ m«i tr-êng ®Êt

UBND rÊt phøc t¹p, khã gi¶i quyÕt.

C¸c c¬ quan qu¶n lý Nhµ n-íc ë ®Þa ph-¬ng th× viÖc ban hµnh v¨n b¶n

ph¸p luËt th× c¶ HiÕn ph¸p 1992 vµ luËt ban hµnh v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt

1996 (söa ®æi bæ sung 2002) ch-a quy ®Þnh râ rµng v¨ieät nam b¶n nµo lµ cña

tËp thÓ UBND vµ v¨n b¶n nµo lµ cña Chñ tÞch UBND.

víi c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n-íc cÇn xem xÐt vµ quy ®Þnh sao cho phï hîp

víi tõng chøc n¨ng, nhiÖm vô cña tõng c¬ quan ®Ó c¸c c¬ quan qu¶n lý x· héi

®-îc tèt trong thêi gian tíi.

IV. KÕt luËn

§Þa vÞ ph¸p lý cña c¸c c¬ quan Bé m¸y hµnh chÝnh Nhµ n-íc ®ã lµ tæng

hîp nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô trong tõng lÜnh vùc qu¶n lý cña m×nh. §Þa vÞ

ph¸p lý rÊt quan träng ®èi víi tõng c¬ quan v× nã ®· thÓ hiÖn chç ®øng, vÞ trã,

quyÒn h¹n ®èi víi lÜnh vùc mµ m×nh ®iÒu chØnh. Cã nh÷ng quyÒn vµ nghÜa vô

cô thÓ th× c¸c c¬ quan qu¶n lý míi gãp phÇn vµ ®¶m b¶o cho x· héi ®-îc tèt

h¬n.

Tµi liÖu tham kh¶o

- HP 1992

- LuËt tæ chøc ChÝnh phñ

- LuËt tæ chøc Quèc héi

- LuËt ban hµnh v¨n b¶n vi ph¹m ph¸p luËt 1996 (söa ®æi bæ sung 2002)

ChÝnh phñ ngµy 2/3/1993 vÒ nhiÖm vô, quyÒn h¹n vµ tr¸ch nhiÖm qu¶n lý Nhµ

n-íc cña Bé, c¬ quan ngang Bé.