Tiểu luận Phát triển nguồn nhân lực có tri thức, trình độ, tay nghề cho sự phát triển nền kinh tế

I. §Æt vÊn ®Ò

ThÕ giíi ®· b-íc vµo thÕ kû 21 víi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña khoa häc

- c«ng nghÖ (KH - CN). Ngµy nay KH - CN ®-îc øng dông rÊt nhiÒu vµo cuéc

sèng cña con ng-êi. §Æc biÖt, øng dông tri thøc KH - CN trong ph¸t triÓn kinh

tÕ lµ mét h-íng ®i ®óng.

ë c¸c n-íc ph¸t triÓn hiÖn nay, nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn cã øng dông tri

thøc KH - CN. §èi víi ViÖt Nam ®ang trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ

theo ®Þnh h-íng XHCN, mÆc dï ®· ®¹t ®-îc nh÷ng thµnh tùu to lín trong 15

n¨m ®æi míi võa qua, song nÒn kinh tÕ vÉn cßn kÐm ph¸t triÓn so víi c¸c n-íc

khu vùc vµ thÕ giíi, ®ång thêi ®ang gÆp ph¶i nh÷ng th¸ch thøc kh«ng nhá: ®ã

lµ nguy c¬ tôt hËu xa h¬n vÒ kinh tÕ so víi nhiÒu n-íc trong khu vùc do xuÊt

ph¸t cña ViÖt Nam qu¸ thÊp, l¹i ph¶i ph¸t triÓn trong m«i tr-êng c¹nh tranh

quyÕt liÖt. Sù kh¸c biªt vÒ tr×nh ®é c«ng nghÖ cña ViÖt Nam so víi c¸c n-íc

ph¸t triÓn lµ rÊt lín, nh×n chung c«ng nghÖ n-íc ta tôc hËu so víi tr×nh ®é

chung cña thÕ giíi kho¶ng 3, 4 thËp kû.

Qu¸ tr×nh CNH - H§H dÉn ®Õn sù chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, c¬ cÊu

lao ®éng gi÷a c¸c ngµnh, ®Æc biÖt lµ sù chuyÓn lao ®éng tõ n«ng nghiÖp sang

c¸c lÜnh vùc c«ng nghiÖp vµ dÞch vô. Môc tiªu trong chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh

tÕ - x· héi ®Õn n¨m 2010 lµ ®Èy m¹nh nhanh qu¸ tr×nh ®æi míi kü thuËt c«ng

nghÖ trong s¶n xuÊt, më réng c¸c khu c«ng nghiÖp, khu chÕ suÊt ®-a ViÖt Nam

trë thµnh mét n-íc cã tr×nh ®é KTCN ë trung b×nh tiªn tiÕn so víi c¸c n-íc

trong khu vùc. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ theo h-íng t¨ng tr-ëng c«ng nghiÖp

vµ dÞch vô, gi¶m tû träng cña n«ng nghiÖp trong GDP, ®ång thêi ®iÒu chØnh c¬

cÊu lao ®éng ®Õn n¨m 2010 chØ cßn kho¶ng 50% lao ®éng trong lÜnh vùc n«ng

nghiÖp.

Héi nhËp nÒn kinh tÕ thÕ giíi ®ang lµ mét xu thÕ tÊt yÕu cña thêi ®¹i. V×

vËy bªn c¹nh sö dông n¨ng lùc néi sinh, c¸c n-íc ®ang ph¸t triÓn nh- ViÖt

Nam, kh«ng cã con ®-êng nµo kh¸c ph¶i biÕt vËn dông nh÷ng thµnh tùu cña

khoa häc c«ng nghÖ vµ ph¶i b¾t kÞp tri thøc míi ®Ó ph¸t triÓn nhanh nÒn kinh

1

tÕ. V× vËy vÊn ®Ò ®Æt ra cho ViÖt Nam hiÖn nay lµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cã

tri thøc, tr×nh ®é, tay nghÒ cho sj- ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ

Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ n-íc ta ®Çu thÕ kû XXI trong ®iÒu kiÖn

cña kinh tÕ tri thøc theo tinh thÇn §¹i héi §¶ng IX lµ “C«ng nghiÖp hãa g¾n

víi hiÖn ®¹i hãa ngay tõ b©y giê vµ trong suèt c¸c giai ®o¹n. N©ng cao hµm

l-îng tri thøc trong c¸c nh©n tè ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi, tõng b-íc ph¸t triÓn

kinh tÕ tri thøc ë n-íc ta”. [V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX].

T¹i §¹i héi lÇn thø IX, §¶ng ta ®· ®-a ra chiÕn l-îc ph¸t triÓn kinh tÕ

nªu râ: “Ph¸t huy nh÷ng lîi thÕ cña ®Êt n-íc, tËn dông mäi kh¶ n¨ng ®Ó ®¹t

tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ®Æc biÖt lµ c«ng nghÖ th«ng tin vµ c«ng nghÖ sinh

häc, tranh thñ øng dông ngµy cµng nhiÒu h¬n, ë møc cao h¬n, phæ biÕn h¬n

nh÷ng thµnh tùu míi vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ, tõng b-íc ph¸t triÓn kinh tÕ tri

thøc”. [V¨n kiÖn §¹i héi §¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX - NXB ChÝnh trÞ Quèc

gia Hµ Néi, 2001].

Do ®ã KH - CN ®-îc coi lµ nÒn t¶ng vµ ®éng lùc cña sù nghiÖp CNH -

H§H ë ViÖt Nam. NhiÖm vô ph¸t triÓn tri thøc KH - CN lµ mét nhiÖm vô cÊp

thiÕt hiÖn nay, vµ g¾n chÆt h¬n n÷a KH - CN víi kinh tÕ x· héi.

2

II. Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò

1. Néi dung lý luËn triÕt häc

a. ý thøc

Trong lÞch sö triÕt häc, triÕt häc duy t©m quan niÖm ý thøc lµ mét thùc

thÓ ®éc lËp, lµ thùc t¹i duy nhÊt, tõ ®ã c-êng ®iÖu tÝnh n¨ng ®éng cña ý thøc

®Õn møc coi ý thøc sinh ra vËt chÊt chø kh«ng ph¶i lµ sù ph¶n ¸nh cña vËt chÊt.

Cßn c¸c nhµ triÖt häc duy vËt ®Òu thõa nhËn vËt chÊt tån t¹i kh¸ch quan vµ ý

thøc lµ sù ph¶n ¸nh sù vËt ®ã. Tuy nhiªn, do ¶nh h-ëng bëi quan niÖm siªu

h×nh - m¸y mãc nªn hä ®· coi ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh sù vËt mét c¸ch thô ®éng,

gi¶n ®¬n, m¸y mãc, mµ kh«ng thÊy ®-îc tÝnh n¨ng ®éng s¸ng t¹o cña ý thøc,

tÝnh biÖn chøng cña qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh.

Kh¸ch víi c¸c quan ®iÓm trªn, chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng dùa trªn c¬

së lý luËn ph¶n ¸nh coi ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan vµo trong

bé ãc con ng-êi mét c¸ch n¨ng ®éng, s¸ng t¹o.

ý thøc theo nghÜa th«ng th-êng theo mét sè quan niÖm cña khoa häc

chuyªn ngµnh, ý thøc thêng ®-îc hiÓu lµ tÝnh cã chñ ý. Nh-ng theo nghÜa triÕt

häc ®-îc hiÓu theo nghÜa lµ toµn bé nh÷ng sù ph¶n ¸nh tinh thÇn cña con

ng-êi vÒ thÕ giíi kh¸ch quan. Ph¶n ¸nh lµ n¨ng lùc, kh¶ n¨ng cña mét hÖ

thèng vËt chÊt ghi nhËn vµ t¸i hiÖn nh÷ng ®Æc ®iÓm, nh÷ng tÝnh chÊt cña mét

hÖ thèng kh¸c. Ph¶n ¸nh lµ nhiÖm vô phæ biÕn cña mét tæ chøc.

XÐt vÒ cÊu tróc ý thøc bao gåm nh÷ng yÕu tè; tri thøc, sù hiÓu biÕt, t©m

lý, t×nh c¶m, ý chÝ con ng-êi, lý t-ëng, -íc m¬ con ng-êi. Trong ®ã nh©n tè tri

thøc lµ trung t©m bao hµm biÓu hiÖn nhÊt ®Þnh. Tri thøc lµ nh©n tè quan träng

nhÊt cña ý thøc, bÊt cø mét h×nh thøc ph¶n ¸nh cña ý thøc chØ lµ tån t¹i mét

khi trong nã cã tri thøc.

b. B¶n chÊt cña ý thøc.

Theo Mac nãi: “ý thøc ch¼ng qua lµ c¸i vËt chÊt ®-îc di chuyÓn vµo bé

ãc con ng-êi vµ c¶i biÕn ®i ë trong ®ã”. Cßn theo Lªnin: “ý thøc lµ h×nh ¶nh

chñ quan”.

3

§Ó hiÓu b¶n chÊt cña ý thøc, tr-íc hÕt, chóng ta thõa nhËn c¶ vËt chÊt vµ

ý thøc ®Òu lµ “hiÖn thùc” nghÜa lµ ®Òu tån t¹i. Nh-ng gi÷a chóng cã sù kh¸c

nhau mang tÝnh ®èi lËp. ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh, lµ c¸i ph¶n ¸nh; cßn vËt chÊt lµ

c¸i ®-îc ph¶n ¸nh. C¸i ®-îc ph¶n ¸nh - tøc lµ vËt chÊt - tån t¹i kh¸ch quan, ë

ngoµi vµ ®éc lËp víi c¸i ph¶n ¸nh tøc lµ ý thøc. C¸i ph¶n ¸nh - tøc lµ ý thøc - lµ

hiÖn thùc chñ quan, lµ h×nh ¶nh chñ quan hay h×nh ¶nh tinh thÇn cña sù vËt

kh¸ch quan, lÊy c¸i kh¸ch quan lµm tiÒn ®Ò, bÞ c¸i kh¸ch quan quy ®Þnh, kh«ng

cã tÝnh vËt chÊt. V× vËy kh«ng thÓ ®ång nhÊt, hoÆc t¸ch rêi c¸i ®-îc ph¶n ¸nh -

tøc vËt chÊt, víi c¸i ph¶n ¸nh - tøc ý thøc. NÕu coi c¸i ph¶n ¸nh - tøc ý thøc -

lµ hiÖn t-îng vËt chÊt th× sÏ lÉn lén gi÷a c¸i ®-îc ph¶n ¸nh vµ c¸i ph¶n ¸nh -

tøc lÉn lén gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc, lµm mÊt ý nghÜa cña ®èi lËp gi÷a vËt chÊt vµ

ý thøc, tõ ®ã dÉn ®Õn lµm mÊt ®i sù ®èi lËp gi÷ chñ nghÜa duy vËt vµ chñ nghÜa

duy t©m.

Thø hai, khi nãi c¸i ph¶n ¸nh - tøc ý thøc - lµ h×nh ¶nh chñ quan cña thÕ

giíi kh¸ch quan, th× nã kh«ng phØa lµ h×nh ¶nh vËt lý hay h×nh ¶nh t©m lý ®éng

vËt vÒ sù vËt. ý thøc lµ cña con ng-êi, mµ con ng-êi lµ mét thùc thÓ x· héi

n¨ng ®éng s¸ng t¹o. ý thøc ra ®êi trong qu¸ tr×nh con ng-êi ho¹t ®éng c¶i t¹o

thÐ giíi, cho nªn ý thøc con ng-êi mang tÝnh n¨ng ®éng, s¸ng t¹o l¹i hiÖn thùc

theo nhu cÇu thùc tiÔn x· héi. Theo C.Mac, ý thøc “ch¼ng qua chØ lµ vËt chÊt

®-îc ®em chuyÓn vµo trong ®Çu ãc con ng-êi vµ ®-îc c¶i biÕn ®i trong ®ã”⁽¹⁾.

TÝnh s¸ng t¹o cña ý thøc thÓ hiÖn ra rÊt phong phó. Trªn c¬ së nh÷ng c¸i

®· cã tr-íc, ý thøc cã kh¶ n¨ng t¹o ra tri thøc míi vÒ sù vËt, cã thÓ t-ëng

t-îng ra c¸i kh«ng cã trong thùc tÕ, cã thÓ tiªn ®o¸n, dù b¸o t-¬ng lai, cã thÓ

t¹o ra nh÷ng ¶o t-ëng, nh÷ng huyÒn tho¹i, nh÷ng gi¶ thuyÕt lý thuyÕt khoa häc

hÕt søc tr×u t-îng vµ kh¸i qu¸t cao. Nh÷ng kh¶ n¨ng Êy cµng nãi lªn tÝnh chÊt

phøc t¹p vµ phong phó cña ®êi sèng t©m lý - ý thøc ë con ng-êi mµ khoa häc

cßn ph¶i tiÕp tôc ®i s©u nghiªn cøu ®Ó lµm s¸ng tá b¶n chÊt cña nh÷ng hiÖn

t-îng Êy.

(1)

C.M¸c vµ Ph.¡ngghen: Toµn tËp. Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ Néi, 1993. t.23, tr. 35

4

ý thøc ra ®êi trong qu¸ tr×nh con ng-êi ho¹t ®éng c¶i t¹o thÕ giíi, cho

nªn qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh hiÖn thùc kh¸ch quan vµo bé ãc ng-êi lµ qu¸ tr×nh n¨ng

®éng s¸ng t¹o thèng nhÊt ba mÆt sau:

Mét lµ, trao ®æi th«ng tin gi÷a chñ thÓ vµ ®èi t-îng ph¶n ¸nh. Sù trao

®æi nµy mang tÝnh chÊt hai chiÒu, cã ®Þnh h-íng, cã chän läc c¸c th«ng tin cÇn

thiÕt.

Hai lµ, m« h×nh hãa ®èi t-îng trong t- duy d-íi d¹ng h×nh ¶nh tinh

thÇn. Thùc chÊt, ®©y lµ qu¸ tr×nh “s¸ng t¹o l¹i” hiÖn thùc cña ý thøc theo

nghÜa: m· hãa c¸c ®èi t-îng vËt chÊt thµnh c¸c ý t-ëng tinh thÇn phi vËt chÊt.

Ba lµ, chuyÓn m« h×nh tõ t- duy ra hiÖn thøc kh¸ch quan, tøc qu¸ tr×nh

hiÖn thùc hãa t- t-ëng, th«ng qua ho¹t ®éng thùc tiÔn biÕn c¸i quan niÖm

thµnh c¸i thùc t¹i, biÕn c¸c ý t-ëng phi vËt chÊt trong t- duy thµnh c¸c d¹ng

vËt chÊt ngoµi hiÖn thùc. Trong giai ®o¹n nµy, con ng-êi lùa chän nh÷ng

ph-¬ng ph¸p, ph-¬ng tiÖn, c«ng cô ®Ó t¸c ®éng vµo hiÖn thùc kh¸ch quan

nh»m thùc hiÖn môc ®Ých cña m×nh.

TÝnh s¸ng t¹o cña ý thøc kh«ng cã nghÜa lµ ý thøc ®Î ra vËt chÊt. S¸ng

t¹o cña ý thøc lµ s¸ng t¹o cña sù ph¶n ¸nh, theo quy luËt vµ trong khu«n khæ

cña sù ph¶n ¸nh mµ kÕt qu¶ bao giê còng lµ nh÷ng kh¸ch thÓ tinh thÇn. S¸ng

t¹o vµ ph¶n ¸nh lµ hai mÆt thuéc b¶n chÊt ý thøc. ý thøc lµ sj- ph¶n ¸nh vµo

chÝnh thùc tiÔn x· héi cña con ng-êi t¹o ra sù ph¶n ¸nh phøc t¹p, n¨ng ®éng,

s¸ng t¹o cña bé ãc.

ý thøc lµ mét hiÖn t-îng x· héi. Sù ra ®êi, tån t¹i cña ý thøc g¾n liÒn

víi ho¹t ®éng thùc tiÔn lÞch sö, chÞu sù chi phèi kh«ng chØ c¸c quy luËt sinh

häc mµ chñ yÕu lµ cña quy luËt x· héi, do nhu cÇu giao tiÕp x· héi vµ c¸c ®iÒu

kiÖn sinh ho¹t hiÖn thùc cña con ng-êi quy ®Þnh. ý thøc mang b¶n chÊt x· héi.

c. Nguån gèc cña ý thøc

 Nguèc gèc tù nhiªn

Chñ nghÜa duy t©m cho r»ng ý thøc cã tr-íc, vËt chÊt cã sau, ý thøc sinh

ra vËt chÊt, chi phèi sù tån t¹i vµ vËn ®éng cña thÕ giíi vËt chÊt. Häc thuyÕt

5

triÕt häc duy t©m kh¸ch quan vµ triÕt häc duy t©m chñ quan cã quan niÖm kh¸c

nhau nhÊt ®Þnh vÒ ý thøc, song vÒ thùc chÊt hä gièng nhau ë chç t¸ch ý thøc ra

khái vËt chÊt, lÊy ý thøc lµm ®iÓm xuÊt ph¸t ®Ó suy ra giíi tù nhiªn.

C¸c nhµ duy vËt tr-íc M¸c ®· ®Êu tranh phª ph¸n l¹i quan ®iÓm trªn cña

chñ nghÜa duy t©m, kh«ng thõa nhËn tÝnh chÊt siªu tù nhiªn cña ý thøc, ®· chØ

ra mèi liªn hÖ kh¨ng khÝt gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc, thõa nhËn vËt chÊt cã tr-íc ý

thøc, ý thøc phô thuéc vµo vËt chÊt. Do khoa häc ch-a ph¸t triÓn, do ¶nh

h-ëng cña quan ®iÓm siªu h×nh - m¸y mãc nªn hä ®· kh«ng gi¶i thÝch ®óng

nguån gèc vµ b¶n chÊt cña ý thøc.

Dùa trªn c¬ së nh÷ng thµnh tùu cña khoa häc tù nhiªn, nhÊt lµ sinh lý

häc thÇn kinh, chñ nghÜa duy vËt biÖn chøng cho r»ng, ý thøc kh«ng ph¶i cã

nguån gèc siªu tù nhiªn, kh«ng ph¶i ý thøc s¶n sinh ra vËt chÊt nh- c¸c nhµ

thÇn häc vµ duy t©m kh¸ch quan ®· kh¼ng ®Þnh mµ ý thøc lµ mét thuéc tÝnh

cña vËt chÊt, nh-ng kh«ng ph¶i lµ cña mäi d¹ng vËt chÊt, mµ chØ lµ thuéc tÝnh

cña mét d¹ng vËt chÊt cã tæ chøc cao lµ bé ãc con ng-êi. Bé ãc ng-êi lµ c¬

quan vËt chÊt cña ý thøc. ý thøc lµ chøc n¨ng cña bé ãc con ng-êi. ý thøc phô

thuéc vµo ho¹t ®éng bé ãc ng-êi, do ®ã khi ãc bÞ tæn th-¬ng th× ho¹t ®éng cña

ý thøc sÏ kh«ng b×nh th-êng. V× vËy, kh«ng thÓ t¸ch rêi ý thøc ra khái ho¹t

®éng cña bé ãc. ý thøc kh«ng thÓ diÔn ra, t¸ch rêi ho¹t ®éng sinh lý thÇn kinh

cña bé ãc ng-êi.

Khoa häc ®· x¸c ®Þnh, con ng-êi lµ s¶n phÈm cao nhÊt cña qu¸ tr×nh

ph¸t triÓn tõ thÊp ®Õn cao, tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p cña vËt chÊt vËn ®éng,

®ång thêi ®· x¸c ®Þnh bé ãc cña con ng-êi lµ mét tæ chøc sèng ®Æc biÖt cã cÊu

tróc tinh vi vµ phøc t¹p bao gåm kho¶ng 14-15 tû tÕ bµo thÇn kinh. C¸c tÕ bµo

nµy cã liªn hÖ víi nhau vµ víi c¸c gi¸c quan, t¹o thµnh v« sè nh÷ng mèi liªn

hÖ thu nhËn, ®iÒu khiÓn ho¹t ®éng cña c¬ thÓ trong quan hÖ víi thÕ giíi bªn

ngoµi qua c¸c ph¶n x¹ kh«ng ®iÒu kiÖn vµ cã ®iÒu kiÖn. Qu¸ tr×nh ý thøc vµ

qu¸ tr×nh sinh lý trong bé ãc kh«ng ®ång nhÊt, kh«ng t¸ch rêi, kh«ng song

song mµ lµ hai mÆt cña mét qu¸ tr×nh sinh lý thÇn kinh mang néi dung ý thøc.

6

Khi khoa häc - kü thuËt t¹o ra nh÷ng m¸y mãc thay thÕ cho mét phµn lao ®éng

trÝ ãc cña con ng-êi th× kh«ng cã nghÜa lµ m¸y mãc cã ý thøc nh- con ng-êi.

M¸y mãc lµ mét kÕt cÊu kü thuËt do con ng-êi t¹o ra, cßn con ng-êi lµ mét

thùc thÓ x· héi. M¸y kh«ng thÓ thay thÕ cho ho¹t ®éng trÝ tuÖ cña con ng-êi,

kh«ng thÓ s¸ng t¹o l¹i hiÖn thøc d-íi d¹ng tinh thÇn trong b¶n th©n nã nh- con

ng-êi. Do ®ã chØ cã con ng-êi víi bé ãc cña nã míi cã ý thøc.

Nh-ng t¹i sao bé ãc con ng-êi - mét tæ chøc vËt chÊt cao - l¹i cã thÓ

sinh ra ®-îc ý thøc? §Ó tr¶ lêi c©u hái nµy chóng ta ph¶i nghiªn cøu mèi liªn

hÖ vËt chÊt gi÷a bé ãc víi thÕ giíi kh¸ch quan. ChÝnh mèi liªn hÖ vËt chÊt Êy

h×nh thµnh nªn qu¸ tr×nh ph¶n ¸nh thÕ giíi vËt chÊt vµo ãc con ng-êi.

Ph¶n ¸nh lµ thuéc tÝnh phæ biÕn trong mäi d¹ng vËt chÊt. Ph¶n ¸nh lµ sù

t¸i t¹o nh÷ng ®Æc ®iÓm cña mét hÖ thèng vËt chÊt nµy ë hÖ thèng vËt chÊt kh¸c

trong qu¸ tr×nh t¸c ®éng qua l¹i cña chóng. KÕt qu¶ cña sù ph¶n ¸nh phô

thuéc vµo c¶ hai vËt. (vËt t¸c ®éng vµ vËt nhËn t¸c ®éng). Trong qu¸ tr×nh Êy,

vËt nhËn t¸c ®éng bao giê còng mang th«ng tin cña vËt t¸c ®éng. §©y lµ ®iÒu

quan trän ®Ó lµm s¸ng tá nguån gèc tù nhiªn cña ý thøc.

Trong qu¸ tr×nh tiÕn hãa cña thÕ giíi vËt chÊt. C¸c vËt thÓ cµng ë bËc

thang cao bao nhiªu th× h×nh thøc ph¶n ¸nh cña nã cµng phøc t¹p bÊy nhiªu.

H×nh thøc ph¶n ¸nh ®¬n gi¶n nhÊt, ®Æc tr-ng cho giíi tù nhiªn v« sinh lµ

nh÷ng ph¶n ¸nh vËt lý, hãa häc. Nh÷ng h×nh thøc ph¶n ¸nh nµy cã tÝnh chÊt

thô ®éng, ch-a cã ®Þnh h-íng sù lùa chän. H×nh thøc ph¶n ¸nh sinh häc ®Æc

tr-ng cho giíi tù nhiªn sèng lµ b-íc ph¸t triÓn míi vÒ chÊt trong sù tiÕn hãa

cña c¸c h×nh thøc ph¶n ¸nh. H×nh thøc ph¶n ¸nh cña c¸c c¬ thÓ sèng ®¬n gi¶n

nhÊt lµ biÓu hiÖn ë tÝnh kÝch thÝch, tøc lµ ph¶n øng tr¶ lêi t¸c ®éng cña m«i

tr-êng ë bªn ngoµi cã ¶nh h-ëng trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt cña

chóng. H×nh thøc ph¶n ¸nh tiÕp theo cña c¸c ®éng vËt ch-a cã hÖ thÇn kinh lµ

tÝnh c¶m øng, tÝnh nh¹y c¶m ®èi víi sù thay ®æi cña m«i tr-êng. H×nh thøc

ph¶n ¸nh cña c¸c ®éng vËt cã hÖ thèng thÇn kinh lµ c¸c ph¶n x¹. H×nh thøc

ph¶n ¸nh ë ®éng vËt bËc cao khi cã hÖ thÇn kinh trung -¬ng xuÊt hiÖn lµ t©m

lý. Nh- vËy, ph¶n ¸nh sinh häc trong c¸c c¬ thÓ sèng ®· cã sù ®Þnh h-íng, sù

7

lùa chän, nhê ®ã c¸c sinh vËt thÝch nghi víi m«i tr-êng ®Ó duy tr× sù tån t¹i

cña m×nh. Ph¶n ¸nh sinh häc ®-îc thùc hiÖn th«ng qua c¸c h×nh thøc kÝch

thÝch ë thùc vËt, c¸c ph¶n x· ë ®éng vËt cã hÖ thèng thÇn kinh vµ t©m lý ë

®éng vËt cÊp cao. T©m lý ®éng vËt ch-a ph¶i lµ ý thøc, nã míi lµ sù ph¶n ¸nh

cã tÝnh chÊt b¶n n¨ng do nhu cÇu trùc tiÕp cña sinh lý c¬ thÓ vµ do quy luËt

sinh häc chi phèi.

ý thøc lµ h×nh thøc cao nhÊt cña sù ph¶n ¸nh thÕ giíi hiÖn thøc. ý thøc

chØ n¶y sinh ë giai ®o¹n ph¸t triÓn cao cña thÕ giíi vËt chÊt cïng víi sù xuÊt

hiÖn con ng-êi. ý thøc lµ ý thøc con ng-êi, n»m trong con ng-êi, kh«ng thÓ

t¸ch rêi con ng-êi. ý thøc bøt nguån tõ mét thuéc tÝnh cña vËt chÊt - thuéc

tÝnh ph¶n ¸nh - ph¸t triÓn thµnh. ý thøc ra ®êi lµ kÕt qu¶ ph¸t triÓn l©u dµi cña

thuéc tÝnh ph¶n ¸nh cña vËt chÊt. Néi dung cña ý thøc lµ th«ng tin vÒ thÕ giíi

bªn ngoµi, vÒ vËt ®-îc ph¶n ¸nh. ý thøc lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi bªn ngoµi vµ

®Çu ãc con ng-êi. Bé ãc ng-êi lµ c¬ quan ph¶n ¸nh, song chØ cã riªng bé ãc

th«i th× ch-a thÓ cã ý thøc. Kh«ng cã sù t¸c ®éng cña thÕ giíi bªn ngoµi lªn

c¸c gi¸c quan vµ qua ®ã ®Õn bé ãc th× ho¹t ®éng ý thøc kh«ng thÓ x¶y ra.

Nh- vËy, bé ãc ng-êi [c¬ quan ph¶n ¸nh vÒ thÕ giíi vËt chÊt xung

quanh] cïng víi thÕ giíi bªn ngoµi t¸c ®éng lªn bé ãc - ®ã lµ nguån gèc tù

nhiªn cña ý thøc.

Nh÷ng ®iÒu ®· tr×nh bµy vÒ nguån gèc tù nhiªn cña ý thøc cho thÊy “sù

®èi lËp gi÷a vËt chÊt vµ ý thøc chØ cã nghÜa tuyÖt ®èi trong nh÷ng ph¹m vi hÕt

søc h¹n chÕ: trong tr-êng hîp nµy, chØ giíi h¹n trong vÊn ®Ò nhËn thøc luËn c¬

b¶n lµ thõa nhËn c¸i g× lµ c¸i cã tr-íc vµ c¸i g× lµ c¸i cã sau? Ngoµi giíi h¹n ®ã

ra, sù ®èi lËp ®ã lµ t-¬ng ®èi⁽¹⁾. ý thøc chÝnh lµ ®¹c tÝnh cña mét d¹ng vËt chÊt

sèng cã tæ chøc cao mµ th«i.

 Nguån gèc x· héi

§Ó cho ý thøc ra ®êi, nh÷ng tiÒn ®Ò, nguån gèc tù nhiªn lµ rÊt quan

träng, kh«ng thÓ thiÕu ®-îc, song ch-a ®ñ; ®iÒu kiÖn quyÕt ®Þnh cho sù ra ®êi

(1)

V.I.Lªnin: Toµn tËp, Nxb. TiÕn bé, Matxc¬va, 1980, t.18, tr.173

8

cña ý thøc lµ nh÷ng tiÒn ®Ò, nguån gèc x· héi. ý thøc ra ®êi cïng víi qu¸ tr×nh

h×nh thµnh bé ãc con ng-êi nhê lao ®éng, ng«n ng÷ vµ nh÷ng quan hÖ x· héi.

Lao ®éng theo C.M¸c, lµ mét qu¸ tr×nh diÔn biÕn gi÷a ng-êi vµ tù nhiªn,

mét qu¸ tr×nh trong ®ã b¶n th©n con ng-êi ®ãng gãp vai trß m«i giíi, ®iÒu tiÕt

vµ gi¸m s¸t trong sù trao ®æi vËt chÊt gi÷a ng-êi vµ tù nhiªn. Lao ®éng lµ ®iÒu

kiÖn ®Çu tiªn vµ chñ yÕu ®Ó con ng-êi tån t¹i. Lao ®éng cung cÊp cho con

ng-êi nh÷ng ph-¬ng tiÖn cÇn thiÕt ®Ó sèng, ®ång thêi lao ®éng s¸ng t¹o ra c¶

b¶n th©n con ng-êi. Nhê cã lao ®éng, con ng-êi t¸c ra khái giíi ®éng vËt. Mét

trong nh÷ng sù kh¸c nhau c¨n b¶n gi÷a con ng-êi víi ®éng vËt lµ ë chç ®éng

vËt sö dông c¸c s¶n phÈm cã s½n trong giíi tù nhiªn, cßn con ng-êi th× nhê lao

®éng mµ b¾t giíi tù nhiªn phôc vô môc ®Ých cña m×nh, thay ®æi nã, b¾t nã

phôc tïng nh÷ng nhu cÇu cña m×nh. ChÝnh th«ng qua ho¹t ®éng lao ®éng nh»m

c¶i t¹o thÕ giíi kh¸ch quan mµ con ng-êi míi cã thÓ ph¶n ¸nh ®-îc thÕ giíi

kh¸ch quan, míi cã ý thøc vÒ thÕ giíi ®ã.

Sù h×nh thµnh ý thøc kh«ng ph¶i lµ qu¸ tr×nh thu nhËn thô ®éng, mµ ®ã

lµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng chñ ®éng cña con ng-êi. Nhê cã lao ®éng, con ng-êi t¸c

®éng vµ thÕ giíi kh¸ch quan, b¾t thÕ giíi kh¸ch quan béc lé nh÷ng thuéc tÝnh,

nh÷ng kÕt cÊu, nh÷ng quy luËt vËn ®éng cña m×nh thµnh nh÷ng hiÖn t-îng

nhÊt ®Þnh, vµ c¸c hiÖn t-îng Êy t¸c ®éng vµo bé ãc ng-êi, h×nh thµnh dÇn

nh÷ng tri thøc vÒ tù nhiªn vµ x· héi. NÕu kh«ng cã lao ®éng th× hoµn c¶nh vÉn

bÝ Èn, vÉn xa l¹ ®èi víi con ng-êi, con ng-êi kh«ng cã c¸ch nµo kh¸c ngoµi lao

®éng ®Î ãc thÓ ph¶n ¸nh ®óng ®¾n thÕ giíi kh¸ch quan. Nh- vËy, ý thøc ®-îc

h×nh thµnh chñ yÕu do ho¹t ®éng c¶i t¹o thÕ giíi kh¸ch quan cña con ng-êi,

lµm biÕn ®æi thÕ giíi ®ã. ý thøc víi t- c¸ch lµ ho¹t ®éng ph¶n ¸nh s¸ng t¹o

kh«ng thÓ cã ®-îc ë bªn ngoµi qu¸ tr×nh con ng-êi lao ®éng lµm biÕn ®æi thÕ

giíi xung quanh. V× thÕ cã thÓ nãi kh¸i qu¸t r»ng lao ®éng t¹o ra ý thøc t-

t-ëng, hoÆc nguån gèc c¬ b¶n cña ý thøc t- t-ëng lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi

kh¸ch quan vµ ®Çu ãc con ng-êi trong qu¸ tr×nh lao ®éng cña con ng-êi.

Lao ®éng kh«ng xuÊt hiÖn ë tr¹ng th¸i ®¬n nhÊt, ngay tõ ®Çu nã ®·

mang tÝnh tËp thÓ x· héi. V× vËy, nhu cÇu trao ®æi kinh nghiÖm vµ nhu cÇu trao

9

®æi t- t-ëng cho nhau xuÊt hiÖn. ChÝnh nhu cÇu ®ã ®ßi hái ph¶i xuÊt hiÖn ng«n

ng÷.

Ng«n ng÷ do nhu cÇu cña lao ®éng vµ nhê lao ®éng mµ h×nh thµnh.

Ng«n ng÷ lµ hÖ thèng tÝn hiÖu vËt chÊt mang néi dung ý thøc. Kh«ng cã ng«n

ng÷ th× ý thøc kh«ng thÓ tån t¹i vµ thÓ hiÖn ®-îc.

Ng«n ng÷ còng cæ x-a nh- ý thøc. Ng«n ng÷ võa lµ ph-¬ng tiÖn giao

tiÕp trong x· héi, ®ång thêi lµ c«ng cô cña t- duy nh»m kh¸i qu¸t hãa, trõu

t-îng hãa hiÖn thùc. Nhê ng«n ng÷ mµ con ng-êi tæng kÕt ®-îc thùc tiÔn, trao

®æi th«ng tin, trao ®æi tri thøc tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c. ý thøc kh«ng

ph¶i thuÇn tóy lµ hiÖn t-îng c¸ nh©n mµ lµ mét hiÖn t-îng x· héi, do ®ã kh«ng

cã ph-¬ng tiÖn trao ®æi x· héi vÒ mÆt ng«n ng÷ th× ý thøc kh«ng thÓ h×nh

thµnh vµ ph¸t triÓn ®-îc.

VËy, nguån gèc trùc tiÕp quan träng nÊht quyÕt ®Þnh sù ra ®êi vµ ph¸t

triÓn cña ý thøc lµ lao ®éng, lµ thùc tiÔn x· héi. ý thøc ph¶n ¸nh hiÖn thøc

kh¸ch quan vµo bé ãc con ng-êi th«ng qua lao ®éng, ng«n ng÷ vµ c¸c quan hÖ

x· héi. ý thøc lµ s¶n phÈm x· héi, lµ mét hiÖn t-îng x· héi.

2. Vai trß cña tri thøc khoa häc c«ng nghÖ ®èi víi viÖc ph¸t triÓn

kinh tÕ ë ViÖt Nam hiÖn nay

a. Quan niÖm vÒ KH - CN

 Quan niÖm vÒ khoa häc

Trong lÞch sö ph¸t triÓn t- duy cña nh©n lo¹i cã rÊt nhiÒu c¸c quan niÖm

kh¸c nhau vÒ khoa häc, mét mÆt nã phô thuéc vµo tr×nh ®é ph¸t triÓn cña x·

héi; mÆt kh¸c phô thuéc vµo tr×nh ®é nhËn thøc. XÐt vÒ ph-¬ng diÖn x· héi,

khoa häc lµ mét hiÖn t-îng x· héi cã nhiÒu mÆt, trong ®ã biÓu hiÖn sù thèng

nhÊt gi÷a nh÷ng yÕu tè vËt chÊt vµ nh÷ng yÕu tè tinh thÇn. VÒ ph-¬ng diÖn

triÕt häc, khoa häc lµ mét h×nh th¸i ý thøc x· héi ®Æc biªt. §Æc biÖt, bëi v×

khoa häc kh«ng chØ ph¶n ¸nh tån t¹i x· héi, phô thuéc vµo tån t¹i x· héi,

nh÷ng ch©n lý cña nã ®-îc thùc tiÔn x· héi kiÓm nghiÖm mµ khoa häc cßn lµ

kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh s¸ng t¹o logic, cña trùc gi¸c thiªn tµi. Cßn bëi v×, khoa

10

häc (cïng víi c«ng nghÖ) lµ nh÷ng yÕu tè ngµy cµng cã vai trß ®Æc biÖt quan

träng cña lùc l-îng s¶n xuÊt, quyÕt ®Þnh tr×nh ®é ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n

xuÊt nãi riªng, cña ph-¬ng thøc s¶n xuÊt vµ cña x· héi nãi chung. VÒ ph-¬ng

diÖn nhËn thøc luËn, khoa häc lµ giai ®o¹n cao cña nhËn thøc - giai ®o¹n nhËn

thøc lý luËn.

Ngµy nay, quan niÖm vÒ khoa häc ®-îc phæ biÕn víi nh÷ng ®Æc tr-ng c¬

b¶n sau d©y:

- Khoa häc lµ mét hÖ thèng tri thøc vÒ tù nhiªn, vÒ x· héi, vÒ con ng-êi

vµ vÒ t- duy cña con ng-êi. Nã nghiªn cøu vµ v¹ch ra nh÷ng mèi quan hÖ néi

t¹i, b¶n chÊt cña c¸c sù vËt, hiÖn t-îng, qu¸ tr×nh, tõ ®ã chØ ra nh÷ng quy luËt

kh¸ch quan cña sù vËn ®éng vµ ph¸t triÓn cña tù nhiªn, x· héi vµ t- duy.

- HÖ thèng tri thøc khoa häc ®-îc h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh nhËn thøc

cña con ng-êi tõ trùc quan sinh ®éng, ®Õn t- duy trõu t-îng, tõ t- duy trõu

t-îng ®Õn thùc tiÔn, d-íi d¹ng kh¸i niÖm, ph¹m trï, quy luËt, lý thuyÕt,... Nh-

vËy, tri thøc khoa häc kh«ng chØ lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi hiÖn thùc, mµ cßn

®-îc kiÓm nghiÖm qua thùc tiÔn.

- HÖ thèng tri thøc khoa häc cßn cã thÓ ®-îc h×nh thµnh nhê trùc gi¸c

hoÆc tu©n theo nh÷ng quy luËt cña logic häc. Lo¹i tri thøc khoa häc nµy, xÐt

cho ®Õn cïng còng lµ sù ph¶n ¸nh thÕ giíi hiÖn thùc vµ ®-îc thùc tiÔn kiÓm

nghiÖm. Do ®ã, mét hÖ thèng tri thøc ®-îc coi lµ tri thøc khoa häc ph¶i b¶o

®¶m tÝnh ®óng ®¾n, tÝnh ch©n thùc.

- Nhê gi¸o dôc, ®µo t¹o, hÖ thèng tri thøc khoa häc cã søc sèng m·nh

liÖt, ®-îc phæ biÕn réng r·i vµ lan truyÒn rÊt nhanh chãng. Tèc ®é lan truyÒn

®ã ®· t¨ng lªn rÊt nhiÒu lÇn nhê vµo qu¸ tr×nh toµn cÇu hãa vµ c«ng nghÖ th«ng

tin. Nã kh«ng chØ lµ søc m¹nh, lµ sù biÕn ®æi mau lÑ, mµ cßn lµ biÓu hiÖn sù

giµu cã, thÞnh v-îng cña mäi quèc gia, d©n téc vµ c¸ nh©n.

- HÖ thèng tri thøc khoa häc lµ s¶n phÈm cña qu¸ tr×nh ph¸t triÓn l©u dµi,

liªn tôc cña t- duy nh©n lo¹i tõ thÕ hÖ nµy sang thÕ hÖ kh¸c. Ngµy nay nã ®ang

trë thµnh tµi s¶n chung cña x· héi loµi ng-êi.

11

Nh- vËy, qua mét sè nh÷ng ®Æc tr-ng c¬ b¶n trªn ®©y vÒ quan niÖm

khoa häc, ta thÊy næi lªn c¸i cèt lâi cña khoa häc - ®ã lµ hÖ thèng tri thøc ch©n

thùc vÒ tù nhiªn, x· héi vµ t- duy. Khoa häc lµ hÖ thèng tri thøc ch©n thùc,

nh-ng cã ph¶i mäi tri thøc ch©n thùc ®Òu lµ khoa häc hay kh«ng? §Ó hiÓu râ

®iÒu nµy, chóng ta ph¶i ®i t×m hiÓu nguån gèc, b¶n chÊt cña tri thøc, con

®-êng tõ tri thøc ®Õn khoa häc.

 Quan niÖm vÒ c«ng nghÖ

C«ng nghÖ theo nghÜa chung nhÊt cã thÓ coi ®ã lµ tËp hîp tÊt c¶ nh÷ng

sù hiÓu biÕt cña con ng-êi vµo viÖc biÕn ®æi, c¶i t¹o thÕ giíi nh»m ®¸p øng nhu

cÇu sèng cña con ng-êi, sù tån t¹i vµ ph¸t triÓn cña x· héi. C«ng nghÖ trong

s¶n xuÊt lµ mét tËp hîp c¸c phowng tiÖn vËt chÊt, c¸c ph-¬ng ph¸p, c¸c quy

t¾c, c¸c kü n¨ng ®-îc con ng-êi sö dông ®Ó t¸c ®éng vµo ®èi t-îng lao ®éng

nh»m t¹o ra mét s¶n phÈm nµo ®ã cÇn thiÕt cho x· héi.

Cã ba nghÜa chñ yÕu vÒ c«ng nghÖ ®-îc sö dông phæ biÕn nhÊt hiÖn nay:

Mét lµ, c«ng nghÖ ®-îc coi nh- mét bé m«n khoa häc øng dông, triÓn

khai (trong t-¬ng quan víi khoa häc c¬ b¶n), trong viÖc vËn dông c¸c quy luËt

tù nhiªn vµ c¸c nguyªn lý khoa häc nh»m ®¸p øng c¸c nhu cÇu vËt chÊt vµ tinh

thÇn ngµy cµng cao cña con ng-êi.

Hai lµ, c«ng nghÖ ®-îc hiÓu víi t- c¸ch nh- lµ c¸c ph-¬ng tiÖn vËt chÊt

- kü thuËt, hay ®ã lµ sù thÓ hiÖn cô thÓ cña tri thøc khoa häc ®· ®-îc vËt thÓ

hãa thµnh c¸c c«ng cô, c¸c ph-¬ng tiÖn kü thuËt cÇn cho s¶n xuÊt vµ ®êi sèng.

Ba lµ, c«ng nghÖ bao gåm c¸c c¸ch thøc, c¸c ph-¬ng ph¸p, c¸c thñ

thuËt, c¸c kü n¨ng cã ®-îc nhê dùa trªn c¬ së tri thøc khoa häc vµ ®-îc sö

dông vµo s¶n xuÊt trong c¸c ngµnh kh¸c nhau ®Ó t¹o ra c¸c s¶n phÈm.

Ngµy nay, trong thêi ®Þa cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc c«ng nghÖ míi,

hay c¸ch m¹ng th«ng tin c«ng nghÖ lÇn thø n¨m, khi mµ khoa häc ®ang trë

thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp, trÝ tuÖ con ng-êi ®ang gi÷ vai trß ®éng lùc

trùc tiÕ vµ quyÕt ®Þnh sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ nãi riªng, vµ x· héi nãi

chung th× quan niÖm vÒ c«ng nghÖ, c¸c thµnh phÇn cÊu tróc cña nã l¹i mét lÇn

n÷a cã sù më réng vµ ph¸t triÓn rÊt c¬ b¶n.

12

b. Vai trß cña tri thøc KH - CN trong viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ ë ViÖt

Nam hiÖn nay

C«ng nghiÖp hãa lµ con ®-êng ph¸t triÓn tÊt yÕu cña tÊt c¶ c¸c n-íc trªn

thÕ giíi. Bëi v×, môc ®Ých quan träng nhÊt cña c«ng nghiÖp hãa lµ ph¸t triÓn

s¶n xuÊt x· héi, tr-íc hÕt lµ ph¸t triÓn lùc l-îng s¶n xuÊt, nh»m tháa m·n c¸c

nhu cÇu ngµy cµng t¨ng cña con ng-êi vµ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña x· héi.

Ngµy nay, c«ng nghiÖp hãa ph¶i g¾n liÒn víi hiÖn ®¹i hãa. Sù g¾n kÕt

chÆt chÏ gi÷a c«ng nghiÖp hãa víi hiÖn ®¹i hãa hiÖn nay lµ sù ®æi míi vÒ chÊt,

lµ nhu cÇu míi cña sù ph¸t triÓn x· héi vµ còng lµ quy ®Þnh míi cña thêi ®¹i.

§iÒu nµy, tr-íc tiªn, ®-îc quyÕt ®Þnh bëi sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ, nhanh chãng

cña khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ vai trß ngµy cµng t¨ng cña chóng ®èi víi nÒn

s¶n xuÊt x· héi nãi riªng, ®èi víi toµn bé ®êi sèng x· héi nãi chung. Trong

nh÷ng giai ®o¹n ph¸t triÓn tr-íc ®©y cña x· héi loµi ng-êi, s¶n xuÊt cßn t¸ch

rêi khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ th-êng lµ v-ît tr-íc sù ph¸t triÓn cña khoa häc

vµ c«ng nghÖ. Mãi quan hÖ gi÷a khoa häc vµ c«ng nghÖ víi s¶n xuÊt lóc Êy

tu©n theo quy luËt: s¶n xuÊt ®i tr-íc c«ng nghÖ vµ c«ng nghÖ l¹i ®i tr-íc khoa

häc.

Nãi c¸ch kh¸c, s¶n xuÊt ch-a thËt sù g¾n kÕt víi khoa häc vµ c«ng nghÖ,

ch-a ®-îc hiÖn ®¹i hãa. Ngµy nay trong ®iÒu kiÖn cña cuéc c¸ch m¹ng khoa

häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, trong lÜnh vùc nµy ®ang h×nh thµnh mét quy luËt

míi: Nh÷ng ph¸t minh khoa häc trë thµnh nÒn t¶ng cho nh÷ng s¸ng chÕ c«ng

nghÖ vµ ®Õn l-ît m×nh, c«ng nghÖ nµy ®-îc trùc tiÕp ®-a vµo s¶n xuÊt.

§iÒu ®ã chØ cã thÓ cã ®-îc khi khoa häc trë thµnh lùc l-îng s¶n xuÊt

trùc tiÕp, nghÜa lµ nh÷ng tri thøc khoa häc nhanh chãng ®-îc vËt thÓ hãa thµnh

c«ng cô, ph-¬ng tiÖn s¶n xuÊt, thµnh hÖ thèng c«ng nghÖ trùc tiÕp tham gia

vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x· héi. Nhê ®ã, ngµy nay, s¶n xuÊt x· héi ®· g¾n liÒn

víi nh÷ng ph¸t minh, s¸ng chÕ trong khoa häc vµ c«ng nghÖ; nã lu«n ®-îc ®æi

míi vµ hiÖn ®¹i hãa cïng víi sù ph¸t triÓn cña khoa häc vµ c«ng nghÖ. HiÖn

®¹i hãa nÒn s¶n xuÊt x· héi lµ nÒn t¶ng ®Ó thùc hiÖn sù hiÖn ®¹i hãa toµn bé

®êi sèng x· héi.

13

HiÖn ®¹i hãa nÒn s¶n xuÊt tr-íc hÕt lµ hiÖn ®¹i hãa trong lùc l-îng s¶n

xuÊt ®Ó ®Èy nhanh sù ph¸t triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt nh»m n©ng cao n¨ng

suÊt lao ®éng, tõ ®ã lµm chuyÓn biÕn m¹nh mÏ c¬ cÊu cña nÒn kinh tÕ, t¹o ®iÒu

kiÖn thuËn lîi cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña mét ®Êt n-íc.

Khoa häc vµ c«ng nghÖ lµ yÕu tè cÊu thµnh cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Tuy

nhiªn, nÕu nh- trong nh÷ng giai ®o¹n ph¸t triÓn tr-íc ®©y, khoa häc vµ c«ng

nghÖ lµ nh÷ng yÕu tè gi¸n tiÕp cña lùc l-îng s¶n xuÊt, ®øng ngoµi qu¸ tr×nh

s¶n xuÊt trùc tiÕp theo nghÜa lµ tõ khoa häc, c«ng nghÖ ®Õn s¶n xuÊt ph¶i tr¶i

qua mét thêi gian biÕn ®æi l©u dµi, tíi hµng chôc n¨m, thËm chÝ hµng tr¨m n¨m

th× ngµy nay, nh×n chung, khoa häc vµ c«ng nghÖ ®· vµ ®ang trë thµnh lùc

l-îng s¶n xuÊt trùc tiÕp. Trong mét sè n-íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn, tri thøc

cña nh÷ng ph¸t minh míi nhÊt ë mét sè lÜnh vùc khoa häc nh- tin häc, ®iÒu

khiÓn häc, sinh vËt häc v.v... ®· nhanh chãng ®-îc ®-a vµo c«ng nghÖ th«ng

tin, c«ng nghÖ sinh häc, c«ng nghÖ vËt liÖu míi... vµ tõ ®ã, trùc tiÕp ®i vµo s¶n

xuÊt vµ dÞch vô cña x· héi. B»ng c¸ch nµy, lùc l-îng s¶n xuÊt x· héi kh«ng

ngõng ®-îc bæ sung vµ ®æi míi theo h-íng gia t¨ng tÝnh hiÖn ®¹i, tiªn tiÕn.

Ngµy nay xu h-íng vËn ®éng chung cña lùc l-îng s¶n xuÊt hiÖn ®¹i lµ

kh«ng ngõng thay thÕ dÇn c¸c trang thiÕt bÞ kü thuËt, c¸c quy tr×nh, hÖ thèng

c«ng nghÖ ch-a hoµn thiÖn (cho n¨ng suÊtt thÊp, tiªu hoa nhiÒu nguyªn, nhiªn

vËt liÖu, th¶i bá nhiÒu c¸c chÊy g©y « nhiÔm m«i tr-êng v.v...) b»ng nh÷ng

thiÕt bÞ, nh÷ng hÖ thèng c«ng nghÖ cao, c«ng nghÖ lµm s¹ch, mang nhiÒu hµm

l-îng tri thøc. §iÒu nµy chØ cã thÓ thùc hiÖn ®-îc b»ng con ®-êng ph¸t triÓn

khoa häc vµ c«ng nghÖ. Nh- vËy, khoa häc vµ c«ng nghÖ ®· thóc ®Èy sù ph¸t

triÓn cña lùc l-îng s¶n xuÊt theo h-íng hiÖn ®¹i, vµ ®ã lµ tiÒn ®Ò, lµ c¬ së cña

hiÖn ®¹i hãa nÒn s¶n xuÊt x· héi, v× lùc l-îng s¶n xuÊt lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh

trong mét ph-¬ng thøc s¶n xuÊt.

Con ng-êi víi tri thøc nghÒ nghiÖp, kü n¨ng, kü x¶o vµ kinh nghiÖm s¶n

xuÊt lµ mét yÕu tè cùc kú quan träng cña lùc l-îng s¶n xuÊt. Khoa häc vµ c«ng

nghÖ còng cã vai trß to lín, quyÕt ®Þnh trong viÖc biÕn ®æi yÕu tè con ng-êi

trong lùc l-îng s¶n xuÊt theo chiÒu h-íng hiÖn ®¹i. Khoa häc vµ c«ng nghÖ ®·

14

®Õn víi con ng-êi th«ng qua qu¸ tr×nh gi¸o dôc, ®µo t¹o vµ ho¹t ®éng thùc

tiÔn, ®· trang bÞ cho con ng-êi nh÷ng tri thøc lý luËn vµ kinh nghiÖm cÇn thiÕt

®Ó hä cã thÓ nhanh chãng vËn hµnh tèt vµ thÝch nghi víi c¸c trang thiÕt bÞ kü

thuËt hiÖn ®¹i, tiªn tiÕn trong s¶n xuÊt, còng nh- cã ®ñ n¨ng lùc gi¶i quyÕt

nh÷ng t×nh huèng phøc t¹p, cã vÊn ®Ò trong s¶n xuÊt vµ ®êi sèng. MÆt kh¸c, sù

th-êng xuyªn ®æi míi theo h-íng hiÖn ®¹i dÇn cña c¸c trang thiÕt bÞ kü thuËt,

c«ng nghÖ trong s¶n xuÊt vµ ®êi sèng ®· buéc con ng-êi - víi t- c¸ch lµ yÕu tè

cña lùc l-în s¶n xuÊt - ph¶i lu«n nç lùc häc tËp, th-êng xuyªn trau dåi kiÕn

thøc, nghiÖp vô, chuyªn m«n ®Ó khái bÞ ®µo th¶i ra khái qu¸ tr×nh s¶n xuÊt x·

héi, ®Ó cã thÓ nhanh chãng thÝch øng víi cuéc sèng hiÖn ®¹i. ChÝnh nhê vËy

mµ tr×nh ®é vµ chÊt l-îng cña ®éi ngò nh÷ng ng-êi lao ®éng kh«ng ngõng

nghÖ.

Ngoµi ra, nÕu theo c¸ch hiÓu míi vÒ c«ng nghÖ th× sù ph¸t triÓn cña

khoa häc vµ c«ng nghÖ ngµy nay cßn liªn quan rÊt chÆt chÏ, thËm chÝ cßn cã

vai trß rÊt to lín ®èi víi quan hÖ s¶n xuÊt. C«ng nghÖ, theo c¸ch hiÓu míi, bao

gåm 4 yÕu tè: trang thiÕt bÞ, m¸y mãc kü thuËt... (lµ phÇn cøng cña c«ng

nghÖ); con ng-êi; th«ng tin; tæ chøc vµ qu¶n lý (ba yÕu tè nµy lµ phÇn mÒm

cña c«ng nghÖ). Nh- ®· biÕt, trang thiÕt bÞ, m¸y mãc kü thuËt... vµ con ng-êi

lµ thuéc vÒ lùc l-îng s¶n xuÊt. Hai yÕu tè th«ng tin, tæ chøc qu¶n lý, theo

nghÜa chung, võa lµ nh÷ng yÕu tè cña lùc l-îng s¶n xuÊt, võa lµ nh÷ng yÕu tè

cña nã trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ tiªu dïng, lµ yÕu tè chñ thÓ cña quan hÖ s¶n

xuÊt. Do vËy, sù ph¸t triÓn cña khoa häc vµ c«ng nghÖ kh«ng chØ cã t¸c ®éng

s¾c ®Õn quan hÖ s¶n xuÊt theo chiÒu h-íng hiÖn ®¹i.

3. T-¬ng tù nh- nhiÒu n-íc kh¸c, qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i

hãa ë n-íc ta còng cã môc ®Ých vµ nhiÖm vô tr-íc tiªn lµ ph¶i ph¸t triÓn s¶n

xuÊt. Tuy nhiªn, tõ mét n-íc n«ng nghiÖp cßn nghÌo nµn, l¹c hËu, ®Ó cã thÓ ®i

vµo nÒn s¶n xuÊt hiÖn ®¹i, chóng ta cÇn ph¶i tiÕn hµnh mét qu¸ tr×nh chuyÓn

15

®æi c¨n b¶n vµ toµn diÖn tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng x· héi, tr-íc tiªn lµ ho¹t ®éng

s¶n xuÊt - tõ chñ yÕu lµ lao ®éng thñ c«ng, sang chñ yÕu lµ lao ®éng cã kü

®Þnh t¹i Héi nghÞ lÇn thø b¶y Ban chÊp hµnh Trung -¬ng khãa VII, khi §¶ng ta

chñ tr-¬ng g¾n qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa víi hiÖn ®¹i hãa “C«ng nghiÖp hãa,

hiÖn ®¹i hãa lµ qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi c¨n b¶n, tµon diÖn c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt,

kinh doanh, dÞch vô vµ qu¶n lý kinh tÕ - x· héi tõ sö dông lao ®éng thñ c«ng lµ

chÝnh sang sö dông mét c¸ch phæ biÕn søc lao ®éng cïng víi c«ng nghÖ,

ph-¬ng tiÖn vµ ph-¬ng ph¸p tiªn tiÕn, hiÖn ®¹i, dùa trªn sù ph¸t triÓn cña c«ng

nghiÖp vµ tiÕn bé khoa häc - c«ng nghÖ, t¹o ra n¨ng suÊt lao ®éng x· héi

cao”⁽¹⁾.

Vai trß nÒn t¶ng, ®éng lùc vµ then chèt cña khoa häc vµ c«ng nghÖ ®èi

víi qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa nãi riªng, ®èi víi sù ph¸t triÓn x·

Mét lµ, khoa häc vµ c«ng nghÖ cã vai trß quyÕt ®Þnh trong viÖc trang bÞ

vµ trang bÞ l¹i c¸c m¸y mãc, trang thiÕt bÞ kü thuËt, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tiªn

c-êng søc c¹nh tranh cña c¸c s¶n phÈm hµng hãa ViÖt Nam trªn thÞ tr-êng thÕ

®Çu tiªn, quan träng nhÊt cña sù nghiÖp ®Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i

hãa ë n-íc ta hiÖn nay. Trªn thùc tÕ, n-íc ta ®· tiÕn hµnh c«ng nghiÖp hãa tõ

vµ kh¸ch quan, ®Æc biÖt lµ ch-a g¾n kÕt ®-îc c«ng nghiÖp hãa víi hiÖn ®¹i hãa,

mµ cho ®Õn nay, lùc l-îng s¶n xuÊt cña n-íc ta chñ yÕu vÉn ë trong t×nh tr¹ng

l¹c hËu, c¸c trang thiÕt bÞ, m¸y mãc phÇn lín lµ thñ c«ng, thñ c«ng b¸n c¬ giíi.

Nh×n chung, tr×nh ®é ph¸t triÓn c«ng nghÖ n-íc ta, vÒ c¬ b¶n, chØ míi ®¹t ë

(1)

§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn Héi nghÞ lÇn thø b¶y Ban chÊp hµnh TW khãa VII.

Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ Néi, 1994, tr.42

16

giai ®o¹n 1 vµ 2 trong 7 giai ®o¹n ph¸t triÓn c«ng nghÖ mµ c¸c n-íc c«ng

nghiÖp ph¸t triÓn ®· tr¶i qua - ®ã lµ nhËp c«ng nghÖ ®Ó tháa m·n nhu cÇu tèi

r¸p), vµ míi chØ cã tæ chøc h¹ tÇng kinh tÕ ë møc tèi thiÓu ®Ó tiÕp thu c«ng

nghÖ nhËp. Do vËy, c¶ n¨ng suÊt lao ®éng vµ chÊt l-îng c¸c s¶n phÈm do nÒn

s¶n xuÊt x· héi t¹o ra vÉn cßn rÊt thÊp so víi mÆt b»ng chung cña thÕ giíi,

kh«ng ®ñ søc c¹nh tranh trªn thÞ tr-êng khu vùc vµ toµn cÇu.

ViÖc trang bÞ vµ trang bÞ l¹i c«ng nghÖ tõ l¹c hËu sang hiÖn ®¹i, tiªn tiÕn,

cßn nh»m mét môc ®Ých vµ nhiÖm vô quan träng n÷a lµ lµm thay ®æi c¬ cÊu

sang c«ng nghiÖp - n«ng nghiÖp - dÞch vô. B-íc chuyÓn dÞch c¬ cÊu nµy sÏ t¹o

tiÒn ®Ò vµ nÒn t¶ng thóc ®Èy sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, ®Ó ®Õn

n¨m 2020, ®-a n-íc ta c¬ b¶n trë thµnh mét -nøoc c«ng nghiÖp theo h-íng

hiÖn ®¹i. §Ó ®¹t ®-îc môc tiªu chiÕn l-îc nµy, nhÊt thiÕt chóng ta ph¶i tiÕp cËn

®-îc nÒn khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tiªn tiÕn cña thÕ giíi, ®Æc biÖt lµ c¸c

ngµnh c«ng nghÖ mòi nhän: c«ng nghÖ th«ng tin, c«ng nghÖ sinh häc, c«ng

nghÖ vËt liÖu míi vµ c«ng nghÖ n¨ng l-îng míi... V¨n kiÖn §¹i héi IX cña

§¶ng ®· chØ râ: “Ph¸t huy nh÷ng lîi thÕ cña ®Êt n-íc, tËn dông mäi kh¶ n¨ng

®Ó ®¹t tr×nh ®é c«ng nghÖ tiªn tiÕn, ®Æc biÖt lµ «cng nghÖ th«ng tin vµ c«ng

nghÖ sinh häc, tranh thñ øng dông ngµy cµng nhiÒu h¬n, ë møc cao h¬n vµ phæ

biÕn h¬n nh÷ng thµnh tùu míi vÒ khoa häc vµ c«ng nghÖ, tõng b-íc ph¸t triÓn

kinh tÕ tri thøc”⁽¹⁾.

Hai lµ, khoa häc vµ c«ng nghÖ ®ãng vai trß v« cïng quan träng trong

viÖc gi¸o dôc, ®µo t¹o, båi d-ìng, khai th¸c vµ ph¸t huy nguån lùc con ng-êi,

®Æc biÖt lµ nguån lùc trÝ tuÖ - mét nguån lùc to lín, cã tÝnh chÊt quyÕt ®Þnh ®èi

víi sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë n-íc ta. Cã nhiÒu c¸ch thøc ®Ó

chóng ta thùc hiÖn viÖc trang bÞ vµ trang bÞ l¹i c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, tiªn tiÕn cho

(1)

§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX. Nxb ChÝnh trÞ

Quèc gia, Hµ néi, 2001, tr.91

17

ng-êi cã ®ñ tri thøc vµ n¨ng lùc ®Ó cã thÓ khai th¸c, sö dông mét c¸ch hiÖu

qu¶ c¸c trang thiÕt bÞ hiÖn ®¹i. §iÒu nµy chØ cã khoa häc vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn

míi lµm ®-îc.

Con ng-êi lµ chñ thÓ s¸ng t¹o ra khoa häc vµ c«ng nghÖ. §Õn l-ît m×nh,

khoa häc vµ c«ng nghÖ trë thµnh ph-¬ng tiÖn, c«ng cô vµ ®ång thêi lµ c¬ së ®Ó

con ng-êi v-¬n lªn tù toµn thiÖn vÒ mäi mÆt, ®Æc biÖt lµ vÒ n¨ng lùc trÝ tuÖ.

Tr-íc hÕt, th«ng qua qu¸ tr×nh gi¸o dôc, ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ sÏ

trang bÞ cho con ng-êi nh÷ng tri thøc khoa häc vµ c«ng nghÖ cÇn thiÕt ®Ó mét

mÆt, gióp hä cã thÓ am hiÓu, sö dông vµ khai th¸c mét c¸ch tÝch cùc, cã hiÖu

qu¶ nh÷ng trang thiÕt bÞ kü thuËt hiÖn ®¹i, vµ mÆt kh¸c, cã thÓ s¸ng t¹o ra c«ng

nghÖ míi.

Trong ®iÒu kiÖn n-íc ta hiÖn nay, tuy ®· qua h¬n 40 n¨m c«ng nghiÖp

hãa, nh-ng nh×n chung, nÒn s¶n xuÊt, ®Æc biÖt lµ lùc l-îng s¶n xuÊt vÉn cßn rÊt

nghiÖp - dÞch vô”, víi mét truyÒn thèng x· héi Ýt “träng n«ng”, “träng

th-¬ng”, v.v. ®· vµ ®ang lµ nh÷ng rµo c¶n rÊt lín ®èi víi con ng-êi ViÖt Nam

trong viÖc tiÕp cËn víi khoa häc vµ c«ng nghÖ tiªn tiÕn cña thêi ®¹i. H¬n n÷a,

héi ViÖt Nam tõ bao ®êi nay. Kh«ng ai phñ nhËn vai trß cña t- duy kinh

nghiÖm trong ®êi sèng. Tuy nhiªn, trªn b×nh diÖn ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng

nghÖ hiÖn nay th× t- duy kinh nghiÖm lµ kh«ng thÓ ®ñ, mµ nhÊt thiÕt ph¶i trang

bÞ t- duy lý luËn, t- duy khoa häc - c«ng nghÖ. Ph. ¡ngghen ®· tõng viÕt:

cã t- duy lý luËn”⁽¹⁾. Sù h¹n chÕ vÒ mÆt t- duy lý luËn lµ mét ®iÓm yÕu trong

thÓ tiÕp thu vµ s¸ng t¹o ra nh÷ng tri thøc khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, phï

hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn cña thêi ®¹i.

(1)

C.M¸c vµ Ph.¡ngghen. Toµn tËp, t.20, Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, Hµ néi, 1994, tr.489

18

Kho tri thøc khoa häc vµ c«ng nghÖ lµ v« tËn vµ lu«n ®æi míi. Do ®ã, ®Ó

cã thÓ n¾m b¾t kÞp thêi nh÷ng thµnh tùu cña khoa häc vµ c«ng nghÖ hiÖn ®¹i,

®ßi hái ®éi ngò nh÷ng ng-êi nghiªn cøu, triÓn khai vµ øng dông khoa häc c«ng

nghÖ kh«ng nh÷ng ph¶i ®-îc ®µo t¹o mét c¸ch c¬ b¶n vµ cã hÖ thèng, mµ cßn

Con ®-êng bÒn v÷ng nhÊt ®Ó tiÕp thu vµ ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng

nghÖ lµ ph¶i dùa vµo tiÒm n¨ng vµ n¨ng lùc cña chÝnh m×nh, nghÜa lµ ph¶i tËp

häc vµ c«ng nghÖ. V¨n kiÖn §¹i héi IX cña §¶ng ®· chØ râ: “Ph¸t huy nguån

lùc trÝ tuÖ vµ søc m¹nh tinh thÇn cña ng-êi ViÖt Nam; coi ph¸t triÓn gi¸o dôc

vµ ®µo t¹o, khoa häc vµ c«ng nghÖ lµ nÒn t¶ng vµ ®éng lùc cña sj- nghiÖp c«ng

nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa”⁽²⁾.

Ba lµ, khoa häc vµ c«ng nghÖ gi÷ vai trß ®éng lùc trong viÖc t¹o ra m«i

tr-êng th«ng tin vµ thÞ tr-êng th«ng tin - huyÕt m¹ch cña c«ng nghiÖp hãa,

ngµy nay, th«ng tin cã mét vÞ trÝ cùc kú quan träng, mang tÝnh quyÕt ®Þnh ®èi

víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, kinh doanh dÞch vô vµ c¶ nh÷ng ho¹t ®éng tinh thÇnh.

Cã trang thiÕt bÞ, m¸y mãc hiÖn ®¹i, cã nh÷ng con ng-êi ®· ®-îc ®µo t¹o tay

nghÒ vµ cã kü n¨ng, kü x¶o cao, nh-ng nÕu thiÕu th«ng tin th× sÏ dÉn ®Õn chç

vËy, rÊt dÔ sa vµo chç mÊt ph-¬ng h-íng ph¸t triÓn. Bëi v×, th«ng tin trong lÜnh

vùc khoa häc vµ c«ng nghÖ cã liªn quan rÊt chÆt chÏ ®Õn viÖc n¾m b¾t c¸c bÝ

quyÕt, bÝ mËt c«ng nghÖ n»m trong c¸c ph-¬ng ph¸p, thiÕt bÞ, c¸c d÷ liÖu khoa

häc vµ c«ng nghÖ míi nhÊt. Th«ng tin nh- mét ng-êi h-íng dÉn n¾m trong tay

chiÕc ch×a khãa vµng kú diÖu, gióp cho ng-êi ta cã thÓ më ra nh÷ng c¸nh cöa

lµm ¨n ®óng lóc vµ ®óng c¸ch, t×m kiÕm nh÷ng c¬ héi, nh÷ng lÜnh vø lµm ¨n

cßn tiÒm n¨ng vµ triÓn väng, ®ång thêi biÕt khÐp cöa l¹i, rót lui ®óng lóc khi

tiÒm n¨ng trong lÜnh vùc ®ã ®· c¹n kiÖt v.v...

(2)

§¶ng Céng s¶n ViÖt Nam. V¨n kiÖn §¹i héi ®¹i biÓu toµn quèc lÇn thø IX. Nxb ChÝnh trÞ

Quèc gia, Hµ néi, 2001, tr.91

19

C«ng nghÖ th«ng tin ®· chÝnh thøc ®i vµo n-íc ta kho¶ng h¬n chôc n¨m

nay vµ hÖ thèng th«ng tin khoa häc - c«ng nghÖ quèc gia tr¶i qua h¬n 30 n¨m

ho¹t ®éng ®· cã nh÷ng ®ãng gãp ®¸ng kÓ vµo sù ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng

nghÖ nãi riªng, vµo sù nghiÖp c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa nãi chung. Tuy

vÊn ®Ò phøc t¹p, nan gi¶i vµ bÊt cËp. §Æc ®iÓm næi bËt cña sù ph¸t triÓn c«ng

nghÖ th«ng tin trong thêi gian qua ë n-íc ta lµ ch-a g¾n kÕt ®-îc c¸c gi¶i ph¸p

c«ng nghÖ (viÖc trang bÞ c¸c m¸y mãc kü thuËt c«ng nghÖ th«ng tin) víi c¸c

gi¶i ph¸p vÒ tæ chøc qu¶n lý, chuÈn hãa th«ng tin vµ víi c«ng t¸c ®µo t¹o, huÊn

luyÖn chuyªn viªn kü thuËt, nh÷ng ng-êi sö dông, qu¶n lý th«ng tin. V× vËy

mµ trong nhiÒu tr-êng hîp, hÖ thèng c«ng nghÖ th«ng tin hiÖn ®¹i ®· ®-îc

nghÖ n-íc ta vÉn cßn qu¸ máng vµ yÕu kÐm, ch-a ®ñ søc ®¸p øng so víi nhu

cÇu thùc tÕ. Sè ng-êi lµm c«ng t¸c th«ng tin khoa häc - c«ng nghÖ chuyªn

nghiÖp míi chØ cã 3000 ng-êi, trong ®ã, sè ng-êi cã tr×nh ®é ®¹i häc chiÕm

66,3%, trªn ®¹i häc chiÕm 6,45%⁽³⁾.

Bèn lµ, khoa häc vµ c«ng nghÖ cã vai trß quan träng trong viÖc hoµn

thiÖn c¬ chÕ tæ chøc, qu¶n lý s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô vµ x· héi. NhiÖm

vô quan träng cña c«ng t¸c tæ chøc, qu¶n lý lµ liªn kÕt c¸c yÕu tè trang thiÕt bÞ,

m¸y mãc kü thuËt, con ng-êi vµ th«ng tin l¹i víi nhau thµnh mét tæ hîp vËn

tiªu c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa. Môc tiªu chung cña c«ng nghiÖp hãa, hiÖn

hiÖn môc tiªu nµy, ph¶i tiÕn hµnh ®ång thêi nhiÒu ho¹t ®éng x· héi víi nh÷ng

chøc n¨ng rÊt kh¸c nhau, nh- s¶n xuÊt, kinh doanh, dÞch vô, gi¸o dôc, ®µo t¹o,

ch¨m sãc y tÕ, v.v... Sù phèi hîp ®iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng ®ã, sù xÕp ®Æt c¸c

(3)

Xem: Bé Khoa häc, C«ng nghÖ vµ M«i tr-êng. Khoa häc vµ c«ng nghÖ ViÖt Nam 1996-

2000. Hµ néi, 2001, tr.78-79

20