Tiểu luận Máy móc đại công nghiệp, vai trò của nó đối với nền kinh tế Việt Nam

Lêi nãi ®Çu

TBCN lµ mét chÕ ®é x· héi mµ ë ®ã nÒ kinh tÕ ph¸t triÓn rÊt cao g¾n

liÒn víi sù ph¸t triÓn cña lÜnh vùc C«ng nghiÖp. Khi ph©n tÝch qu¸ tr×nh s¶n

xuÊt gi¸ trÞ thÆng d- t-¬ng ®èi M¸c kh¸i qu¸t sù ph¸t triÓn cña lÞch sö ph¸t

triÓn cña TBCN trong C«ng nghiÖp thµnh 3 giai ®o¹n: hiÖp t¸c gi¶n ®¬n

TBCN, c«ng tr-êng thñ c«ng tr-êngthñ c«ng TBCN vµ ®¹i C«ng nghiÖp c¬

khÝ. ®©y lµ 3 giai ®o¹n n©ng cao n¨ng xuÊt lao ®éng vµ lµ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

cña TBCN tõ thÊp lªn cao. Nghiªn cøu 3 giai ®o¹n ph¸t triÓn cña TBCN

trong C«ng nghiÖp cßn gîi cho ta nh÷ng vÊn ®Ò cã ý nghÜa lý luËn vµ thùc

tiÔn vÒ qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, chuyÓn biÕn cña nÒn s¶n xuÊt TBCN.

NÕu hiÖp t¸c gi¶n ®¬n lµ mét b-íc tiÕn vÒ tæ chøc s¶n xuÊt c«ng

tr-êng thñ c«ng t¹o ®IÒu kiÖn cho sù ra ®êi cña ®¹i C«ng nghiÖp c¬ khÝ th×

giai ®o¹n ®¹i C«ng nghiÖp lµ c¬ së vËt chÊt ®¶m b¶o cho sù tån t¹i vµ ph¸t

triÓn cña ph-¬ng thøc TBCN kh«ng nh÷ng ë nh÷ng n-íc ph¸t triÓn mµ c¶ ë

nh÷ng n-íc ®ang ph¸t triÓn, trong ®ã cã ViÖt Nam m¸y mãc ®¹i C«ng

nghiÖp lu«n lµ mét trong nh÷ng c¬ së v÷ng tr¾c ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ . chÝnh

v× vËy nªn em chän ®Ò tµi “M¸y mãc ®¹i C«ng nghiÖp, vai trß cña nã ®èi

víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam ” ®Ó ®i s©u t×m hiÓu

Qua thêi gian nghiªn cøu vµ t×m tßi còng nh- víi nh÷ng kiÕn thøc

®-îc trang bÞ t¹i Tr-êng §¹i häc Qu¶n lý vµ Kinh doanh em ®· hoµn thµnh

bµI tiÓu luËn nµy cïng víi sù gióp ®ì tËn t×nh cña thÇy gi¸o TS. NguyÔn

Huy o¸nh

PhÇnI: C¬ së lý luËn chung

I M¸y mãc ®¹i C«ng nghiÖp

1.m¸y mãc

Chõng nµo s¶n xuÊt cßn x©y dùng trªn c¬ së lao ®éng thñ c«ng nh- thêi

c«ng tr-êng thñ c«ng th× chõng ®ã TBCN kh«ng thÓ lµm cuéc c¸ch m¹ng

triÖt ®Ó nh»m thay ®æi ®êi sèng kinh tÕ x· héi. S¶n xuÊt lín c¬ khÝ ho¸ lµ

giai ®o¹n tÊt yÕu cña nÒn s¶n xuÊt TBCN ®ã lµ m¸y mãc vµ hÖ thèng m¸y

mãc b¾t ®Çu ph¸t sinh trong 30 n¨m cuèi thÕ kû 18 vµ ph¸t triÓn vµo thÕ kû

19 ë c¸c n-íc TBCN chñ yÕu lµ Ch©u ¢u vµ Ch©u Mü. M¸y mãc ë giai

®o¹n sau c«ng tr-êng thñ c«ng cßn lµ mét kh¸i niÖm rÊt m¬ hå :

-M¸y mãc lµ :mét c«ng cô thay thÕ ng-êi lao ®éng, tõ chç chØ sö dông mét

c«ng côb»ng c¬ chÕ sö dông mét lóc nhiÒu c«ng cô do mét ®éng lùc lµm

cho chuyÓn ®éng

-M¸y mãc gåm 3 bé phËn:

+M¸y ph¸t lùc : lµ ®éng lùc cña toµn bé cÊu t¹o c¬ khÝ.

+M¸y truyÒn lùc: gåm nhiÒu thiÐt bÞ ®IÒu tiÕt vËn ®éng.

+M¸y c«ng t¸c: trùc tiÕp t¸c ®éng dÕn ®èi t-îng lao ®éng.

- Nhê ®¹i C«ng nghiÖp c¬ khÝ mµ TBCN cã ®-îc c¬ së vËt chÊt vµ kü thuËt

t-¬ng øng thÝch hîp víi nã. Khi m¸y mãc ra ®êi cßn t-¬ng ®èi th« s¬,nÐu

nh×n tû mØ vÉn thÊy ®ã chÝnh lµ c«ng cô lao ®«ng thñ c«ng tuy nhiªn dó sa

nã còng lµ m¸y mãc lµ c«ng cô c¬ khÝ.

Ngµy nay v× sù t¸c ®éng cña khoa häc kü thu©t, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i m¸y

mãc Êy ®· ®-îc thay thÕ b»ng m¸y mãc ®iÒu khiÓn tù ®éng.

Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña m¸y mãc ®· ®-îc M¸c kh¸I qu¸t nh- sau: “c«ng cô

®¬n gi¶n, tÝch luü c«ng cô, c«ng cô phøc t¹p,chuyÓn ®éng c«ng cô, phøc

hîp b»ng mét ®éng c¬ duy nhÊt b»ng con ng-êi. ViÖc chuyÓn ®éng nh÷ng

c«ng cô Êy b»ng c¸c nguån lùc l-îng tù nhiªn,m¸y mãc, hÖ thèng m¸y mãc

cã m« t¬ tù ®éng, ®ã lµ tiÕn tr×nh ph¸t triÓn cña m¸y mãc”.

(C¸c M¸c-Sù khèn cïng c¶u triÕt häc, nhµ xuÊt b¶n sù thËt HN

1971,Trang160)

2.C«ng x-ëng

-Khi hÖ thèng m¸y mãc ®-îc h×nh thµnh th× viÖc tæ chøc s¶n xuÊt c«ng

tr-êng thñ c«ng chuyÓn thµnh c«ng x-ëng. C«ng x-ëng TBCN lµ xÝ nghiÖp

®¹i C«ng nghiÖp dù vµo sù bãc lét c«ng nh©n lµm thuªvµ hÖ thèng m¸y mãc

®Ó s¶n xuÊt hµng ho¸. Mµ lóc nµy c«ng cô lµ mét hÖ thèngm¸y gåm nh÷ng

m¸y c«ng cô lµm mét viÖc gièng nhau theo kiÓu hîp t¸c gi¶n ®¬n,hoÆc gåm

nh÷ng m¸y c«ng cô kh«ng gièng nhau nh-ng ®-îc ph©n c«ng chuyªn m«n

ho¸ ®Ó lµm ra mét loaÞ s¶n phÈm vµ sù hîp t¸c lao ®éng trong c«ng x-ëng

tuú theo yªu cÇu cña m¸y mãc. B¶n th©n m¸y mãc lµ ph-¬ng tiÖn cã hiÖu

lùc ®Ó gi¶m nhÑ lao ®éng vµ n©ng cao hiÖu xuÊt lao ®éng ch©n tay ®¬n ®iÖu

bÞ gi¶m nhÑ. Lao ®éng chÝ ãc thµnh ra ®Æc quyÒn cña c¸c nh©n viªn chuyªn

m«n nh- kü s- b¸c häc.

Trong c«ng x-ëng t- b¶n chñ nghÜa m¸y mãc lµ thñ ®o¹n t- b¶n bãc lét

ng-êi lao ®éng lµm thuª.

- Cïng víi b-íc chuyÓn tíi c«ng x-ëng th× nhµ t- b¶n t¸ch khái chøc vô

qu¶n lý gi¸m ®èc c«ng nh©n mµ giao cho h¹ng ng-êi lµm thuª ®Æc biÖt

gi¸m ®èc vµ ®èc c«ng, hä thay thÕ nhµ t- b¶n ®iÒu khiÓn xÝ nghiÖp, hoµn

thµnh viÖc x©y dùng lªn mét thø kû luËt riªng, kû luËt TBCN, lµ mét thø kû

luËt ®ãi. Vai trß qu¶n lý mang l¹I n¨ng xuÊt lao ®éng caocho nhµ t- b¶n.

Nh-ng nh- vËy kh«ng cã nghÜa lµ b¶n th©n m¸y mãc sÏ lµ kÎ thï cña giai

cÊp c«ng nh©n, mµ kÎ thï thùc sù lµ chÕ ®é t- b¶n dïng m¸y mãc.

3.C¸ch m¹ng C«ng nghiÖp vµ C«ng nghiÖp ho¸ TBCN

3.1.C¸ch m¹ng C«ng nghiÖp

-Thùc chÊt: lµ cuéc c¸ch m¹ng kü thuËt thay thÕ lao ®éng thñ c«ng b»ng lao

®éng sö dông m¸y mãc x©y dùng c¬ së vËt chÊt kü thuËt cho ph-¬ng thøc

s¶n xuÊt TBCN.

Cuéc c¸ch m¹ng C«ng nghiÖp TBCN mét mÆt lµ cuéc c¸ch m¹ng lùc l-îng

s¶n xuÊt vµ mÆt kh¸c lµ b-íc x¸c lËp hoµn chØnh quan hÖ s¶n xuÊt TBCN

Nguån gèc:

+ Cuéc c¸ch m¹ng nµy b¾t ®Çu tõ m¸y mãc c«ng cô ( m¸y dÖt, sîi) sau ®ã

®Õn c¸c m¸y mãc ch¹y b»ng h¬i n-íc, søc giã vµ cuèi cïng lµ truyÒn lùc,

+ M¸y mãc ®-îc sö dông phæ biÕn th«ng qua cuéc c¸ch m¹ng C«ng nghiÖp.

+ §¹I C«ng nghiÖp c¬ khÝ b¾t nguån tõ n-íc Anh quª h-¬ng cña TBCN ,

råi lan sang c¸c n-íc t- b¶n kh¸c. Cuéc c¸ch m¹ng C«ng nghiÖp diÔn ra

trong c¸c nghµnh C«ng nghiÖp nhÑ ®Ðn c¸c nghµnh kü thuËt kh¸c vµ cuèi

cïng ®-a ®Õn nghµnh c¬ khÝ ho¸, b¶n th©n nghµnh c¬ khÝ.

C¬ khÝ ho¸ C«ng nghiÖp nhÑ, më ®Çu lµ c¬ khÝ ho¸ n«ng nghiÖp (trång

b«ng, nu«I t»m) cung cÊp nguyªn liÖu lµm sîi cho dÖt

-C¸ch m¹ng C«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp ®ßi hái nghµnh giao th«ng vËn t¶I

ph¸t triÓn thÝch øng: hÖ thèng ®-êng thuû(1807 Mü chÕ t¹o tÇu thuû ®Çu

tiªn ch¹y b»ng h¬I n-íc): §-êng s¾t(n¨m 1825 t¹I Anh ®Çu tiªn ®-îc x©y

dùng), DiÖn b¸o phï hîp víi nÒn C«ng nghiÖp lín.

- C¬ khÝ ho¸ réng r·I trong c¸c nghµnh sÏ t¨ng nhu cÇu vÒ m¸y mãc,

nghµnh s¶n xuÊt m¸y mãc ph¸t triÓn ®Ót TBCN tù t¹o lªn c¬ së kü thuËt

t-¬ng øng , viÖc nµy ®ßi hái nhiÒu nghµnh kh¸c còng ph¸t triÓn theo ®Ó trî

gióp: §iªn, Than lµ vÝ dô ®iÓn h×nh.

-nhê c¸ch m¹ng C«ng nghiÖp n-íc Anh biÕn thµnh c«ng x-ëng thÕ giíi

nh-ng cuéc c¸ch m¹ng C«ng nghiÖp chØ coi nh- hoµn thµnh c«ng viÖc chÕ

t¹o m¸y ®-îc thùc hiÖn (theo M¸c)

3.2 C«ng nghiÖp ho¸ TBCN

+ C¸ch m¹ng C«ng nghiÖp më ®Çu viÖc C«ng nghiÖp ho¸ TBCN

+ C¬ së C«ng nghiÖp ho¸ lµ C«ng nghiÖp nÆng – lµ s¶n xuÊt TLSX

+ C«ng nghiÖp ho¸ TBCN ®-îc thùc hiÖn mét c¸ch tù ph¸t trong qu¸ tr×nh

theo ®uæi lîi nhuËn cña c¸c nhµ t- b¶n

+ C«ng nghiÖp ho¸ TBCN th-êng b¾t ®Çu b»ng C«ng nghiÖp nhÑ: tøc lµ c¸c

nghµnh s¶n xuÊt vËt phÈm tiªu dïng cho c¸ nh©n

- So víi C«ng nghiÖp nÆng s¶n xuÊt TLSX (m¸y mãc, kim thuéc, nhiªn liÖu)

C«ng nghiÖp nhÑ ®ßi hái Ýt vèn chuyÓn vèn nhanh mau thu lîi nhuËn vµ cã

s½n thÞ tr-êng

- S¶n xuÊt ra t- liÖu tiªu dïng t¨ng NSL§ trong C«ng nghiÖp nhÑ sÏ h¹ gi¸

trÞ hµng ho¸ t- liÖu tiªu dïng tøc lµ h¹ gi¸ trÞ n¨ng suÊt lao ®éng tõ ®ã bãc

lét ®-îc nhiÒu h¬n, tÝch luü ®-îc vèn ®Ó ®Çu t- cho C«ng nghiÖp nÆng. Khi

C«ng nghiÖp nhÑ ph¸t triÓn sÏ t¹o ra thÞ tr-êng cho C«ng nghiÖp nÆng cho

nªn c«ng nghiÖp ho¸ TBCN lµ mét qu¸ tr×nh kÐo dµi hµng mÊy chôc n¨m.

+ Trong lÞch sö tõng cã nhiÒu con ®-êng c«ng nghÖp ho¸ TBCN :

- Thø nhÊt lµ con ®-êng x©m chiÕm vµ c-íp bãc thuéc ®Þa (Anh)

- Con ®-êng chiÕn tranh, n-íc th¾ng trËn lÊy båi th-êng cña n-íc thua trËn(

§øc lÊy cña Ph¸p)

- Thø 3 lµ con ®-êng t« nh-îng vµ vay nî c¸c c-êng quèc ph-¬ng t©y víi

nh÷ng ®IÒu kiÖn cã tÝnh chÊt n« dÞch ( Nga)

- HoÆc hçn hîp c¶ ba con ®-êng nãi trªn(Mü vay nî dµi h¹n cña Anh, Ph¸p

vµ bãc lét thæ d©n ch©u Mý)

II Vai trß, tÝnh chÊt

.Tõ nh÷ng ph©n tÝch nh- vËy cho thÊy vai trß cña m¸y mãc ®¹i C«ng nghiÖp

lµ rÊt quan träng:

. M¸y mãc ®¹i C«ng nghiÖp qua nã ®· biÓu hiÖn tÝnh chÊt TBCN cña ®¹i

C«ng nghiÖp

1.Vai trß.

-Tõ nh÷ng ph©n tÝch trªn cho thÊy vai trß cña ®¹i C«ng nghiÖp : nã ®·

chuyÓn nÒn s¶n xuÊt dùa trªn lµ thñ c«ng lªn lÒn s¶n xuÊt x· héi dùa trªn

lao ®éng b»ng m¸y mãc, chuyÓn v¨n minh n«ng nghiÖp lªn lÒn v¨n minh

C«ng nghiÖp,

- Thø hai m¸y mãc ®¹i C«ng nghiÖp h×nh thµnh ý thøc tæ chøc ®¹i C«ng

nghiÖp t¹o ra sù tÊt yÕu ph¶n gi¸o dôc kiÕn thøc “ B¸ch khoa “ cho ng-êi

lao ®éng.

- Thø ba ph¸ vì nh÷ng c¸t cø phong kiÕn h×nh thµnh c¸c ®« thÞ vµ c¸c trung

t©m C«ng nghiÖp lín vµ h×nh thµnh giai cÊp c«ng nh©n, giai cÊp t- s¶n, hai

giai cÊp cÊu thµnh x· héi TBCN

- thø t- : lµm thay ®æi ph-¬ng thøc canh t¸c cña nghµnh n«ng nghiÖp

chuyÓn nghµnh tù cÊp tù tóc lªn lÒn n«ng nghiÖp hµng ho¸.

- Thø 5 Thùc hiÖn viÖc x· héi ho¸ lao ®éng vµ t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng x·

héi cao h¬n nhiÒu c¸c thÕ hÖ tr-íc

- T¹o ra “ C¬ së, vËt chÊt – nÒn §¹i C«ng nghiÖp” – Lµ nh©n tè kh¼ng

®Þnh sù thèng trÞ hoµn toµn cña nÒn s¶n xuÊt lín TBCN, ®ång thêi lµ nh©n tè

phñ ®Þnh hoµn toµn s¶n xuÊt nhá phong kiÕn l¹c hËu.

2.TÝnh chÊt :

- t¹o nªn sù ®èi lËp gi÷a thµnh thÞ vµ n«ng th«n, gi÷a n«ng nghiÖp vµ C«ng

nghiÖp vµ t¨ng c-êng bãc lét c«ng nh©n n«ng nghiÖp vµ n«ng d©n.

- Sö dông m¸y mãc theo lèi TBCN ch¼ng nh÷ng kh«ng gi¶m nhÑ lao ®éng,

tr¸I l¹I cßn t¨ng c-êng bãc lét giai cÊp c«ng nh©n nhiÒu h¬n.

- Nhµ t- b¶n chØ sö dông m¸y mãc khi tiÒn mua m¸y m¸y mãc Ýt h¬n tiÒn

c«ng nh©n mµ nhµ t- b¶n ph¶I trr cho c«ng nh©n khi m¸y mãc thay thÕ hä.

* Mét lÇn n÷a cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng chÝnh ®ai C«ng nghiÖp c¬ khÝ lµ c¬ së

x¸c lËp lÒn thèng trÞ cña ph¸t triÓn s¶n xuÊt TBCN ®¶m b¶o cho sù sèng cßn

cña TBCN. Nãi tãm l¹I nã lµ ®«I ch©n v÷ng tr¾c cña TBCN

PhÇn II: Vai trß cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp dèi víi

nÒn kinh tÕ ViÖt Nam

§-êng nèi c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®· nhÊn m¹nh t¹i ®¹i héi

§¶ng CSVN Çn thø 8 “ hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghiÖp ho¸ lµ cuéc c¸ch m¹ng cã

tÝnh chÊt toµn diÖn, kh«ng chØ tËp chung vµo lÜnh vùc c«ng nghiÖp mµ c¶

c¸c lÜnh vùc kh¸c nh- n«ng nghiÖp , dÞch vô…..” Chñ tÞch Hå ChÝ Minh ®·

tõng nãi r»ng “ §êi sèng cã thÓ thËt sù dåi dµo khi chóng ta dïng m¸y mãc

®Ó s¶n xuÊt mét c¸ch réng r·i” vµ “ C«ng nghiÖp vµ n«ng nghiÖp lµ hai tr©n

chñ yÕu cña nÒn kinh tÕ …C«ng nghiÖp ph¸t triÓn th× n«ng nghiÖp míi ph¸t

triÓn” tõ ®ã cã thÓ thÊy râ r»ng c«ng nghiÖp cã tÇm quan träng cao. Nh-ng

muèn ph¸t triÓn th× ph¶i cã c«ng nghÖ vµ kü thuËt vµ m¸y mãc lµ nh©n tè

trùc tiÕp t¸c ®éng ®Õn sù ph¸t triÓn ®ã.

I Vai trß cuÈ m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp ®èi víi s¶n xuÊt c«ng nghiÖp

Muèn thùc hiÖn c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ trøc hÕt ph¶i hiÖn ®¹i

ho¸ c«ng nghiÖp, theo ®¸nh gi¸ chung cña c¸c c¬ quan chøc n¨ng nhµ n-íc

tõ khi ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý ¸p dông m¸y mãc t©n tiÕn vµo s¶n xuÊt d-íi

¸p lùc c¹nh tranh cña c¬ chÕ thÞ tr-êng vµ c¸c nh©n tè kh¸c s¶n xuÊt t¹ c¸c

doanh nghiÖp nãi chung vµ c¸c doanh nghiÖp nhµ n-íc nãi riªng ®Æc biÖt lµ

c¸c liªn doanh víi nø¬c ngoµi ®· cã sù ®æi míi ®¸ng ghi nhËn gãp phÇn

®¸ng kÓ vµo sù t¨ng tr-ëng cña s¶n xuÊt, c¹nh tranh vµ trô v÷ng ®-îc trong

c¹nh tranh víi s¶n phÈm vµ dÞch vô cña n-íc ngoµi ë mét sè lÜnh vùc s¶n

phÈm c«ng nghiÖp nh-: Qu¹t ®iÖn, xe ®¹p, chÕ biÕn thùc phÈm ….

Còng theo ®¸nh gi¸ cña c¸c c¬ quan nhµ n-íc cã thÈm quyÒn (bé khoa

häc c«ng nghÖ vµ m«i tr-êng, Bé c«ng nghiÖp ) th× c«ng nghÖ ®æi míi ®·

®ãng gãp trªn 30% t¨ng tr-ëng GDP cña toµn nghµnh thËm trÝ trong mét sè

doanh nghiÖp nhµ n-íc tØ lÖ nµy cßn thÓ hiÖn cao h¬n ®¹t tíi 50- 60% (nh-

mét sè ngµnh viÔn th«ng tin häc, ®iÖn tö n¨ng l-îng….) Sù ®æi míi c«ng

nghÖ cã quan hÖ kh«ng chØ vÒ ph-¬ng ph¸p tæ chøc , qu¶n lý s¶n xuÊt, kü

n¨ng, tr×nh ®é nghÒ nghiÖp cña con ng-êi mµ cßn mµ c¶ vÒ phÇn kh«ng thÓ

thiÕu ®ã lµ m¸y mãc, thiÕt bÞ. Tõ ®ã s¶n phÈm cña mét sè doanh nghiÖp ®¹t

®-îc tiªu chuÈn ISO 9000 lµ nh÷ng minh chøng cho nhËn ®Þnh trªn.

Nh- vËy sù ¸p dông khoa häc c«ng nghÖ m¸y mãc hiÖn ®¹i ®· lµ thay ®æi

c¬ cÊu tæ chøc cña s¶n xuÊt c«ng nghiÖp.

1. Thay ®æi theo h-íng tiªu cùc

- Sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp trong thêi gian võa qua dµn tr¶i, v-a ph©n

t¸n vµ thiÕu tËp trung, thiÕu ®Þnh h-íng vµ bao trïm nªn c¶ lµ thiÕu hiÖu

qu¶. §ã lµ t×nh tr¹ng ®æ x« ®Çu t- m¸y mãc s¶n xuÊt vµo c¸c nghµnhn thÊy

n¬i nµy lµm n¬i kh¸c còng lµm: nh- c¸c nhµ m¸y mÝa, xi m¨ng , x©y dùng

bÕn c¶ng, khu c«ng nghiÖp …Mét sè tr-êng hîp kh¸c lµ trang bÞ mua s¾m å

¹t thiÕt bÞ cã tÝnh n¨ng kü thuËt cao mµ c¬ së h¹ tÇng vµ nh©n lùc ch-a ®ñ

®¸p øng … Kh¾c phôc t×nh tr¹ng trªn ph¶i n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý cña

doanh nghiÖp. BiÕt r»ng c«ng nghiÖp ho¸ lµ qu¸ tr×nh ®ßi hái sù liªn kÕt

trong ph¸t triÓn tõ nh÷ng ngµnh c«ng nghiÖp ®¬n gi¶n chñ yÕu s¶n xuÊt

hµng ho¸

tiªu dïng nh-: thùc phÈm, dÖt may, nghµnh da ®Õn nh÷ng nghµnh c«ng

nghiÖp c- b¶n (c«ng nghiÖp nÆng ) nh- c«ng nghiÖp gç vµ giÊy c«ng nghiÖp

ho¸ chÊt, cao su, kim lo¹ mÒm, vµ mét sè nghµnh c«ng nghiÖp chÕ t¹o m¸y

mãc. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu ë nhiÒu n-íc c«ng nghiÖp trong giai do¹n

®Çu chñ yÕu dùa vµo møc ®ãng gãp cña c«ng nghiÖp gi¶n ®¬n, trong giai

do¹n tiÕp theo c«ng nghiÖp tiÕp tôc t¨ng tr-ëng ph¶i dùa vµo ®ãng gãp cña

c¸c nghµnh c«ng nghiÖp c¬ b¶n vµ ë tr×nh ®é cao h¬n ph¶i dùa vµo c¸c

nghµnh cã hµm l-îng c«ng nghÖ cao. Nh-ng ®Ó ph¸t triÓn c¸c nghµnh ®ã th×

c«ng nghiÖp nhÑ ph¶i ph¸t triÓn tr-íc. §iÒu nµy kh«ng chØ lµ bµi häc tõ thùc

tiÔn mµ cßn lµ mèi quan hÖ liªn nghµnh cña nghµnh c«ng nghiÖp t¹o nªn.

*M¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp cã t¸c ®éng thay ®æi c¬ cÊu nghµnh c«ng

nghiÖp, ViÖt Nam ®i tõ xuÊt ph¸t ®iÓm rÊt thÊp nh-ng tõ rÊt sím chóng ta

®· x©y dùng nÒn kinh tÕ ®éc lËp tù chñ, h-íng néi cao. NÕu c¬ së vËt chÊt

cho phÐp th× ®iÒu nµy ®· ®-îc khuyÕn khÝch nh-ng thùc tÕ th× ng-îc l¹i nªn

tÝnh h-íng néi ®· cã nh-ng l¹i cã t¸c h¹i rÊt lín, nghiªn cøu khñng ho¶ng

cña c«ng nghiÖp trong nh÷ng n¨m 1979-1981; 1989-1991; 1991- 1999 cho

ta thÊy chóng ®· g¾n víi tÝnh h-íng néi cao. Trong thêi ®iÓm cã t¸c nh©n tõ

bªn ngoµi. Sau thêi ®iÓm khñng ho¶ng nÒn kinh tÕ n¨m 1997 nÒn kinh tÕ

ph¸t triÓn trËm l¹i. C«ng nghiÖp ho¸ cho ®Õn nay xÐt vÒ thùc chÊt lµ qu¸

tr×nh ph¸t triÓn c«ng nghiÖp h-íng vµo nh÷ng nghµnh thay thÕ nhËp khÈu

tuy ®· cã mét sè kÕt qu¶ tÝch cùc nh-ng vÉn béc lé mét sè nh÷ng khiÕm

khuyÕt. T¨ng tr-ëng rÊt thÊp, muèn tho¸t khái sù phô thuéc vµo n-íc ngoµi

th× l¹i phô thuéc ngµy cµng t¨ng:

Theo sè liÖu ®iÒu tra n¨m 1998 tæng chi phÝ nhËp khÈu chiÕm 27% gi¸

trÞ s¶n xuÊt vµ b»ng 81% gi¸ trÞ t¨ng thªm trong c«ng nghiÖp hÇu hÕt c¸c

nghµnh c«ng nghiÖp cã hµm l-îng trung b×nh vµ ®Òu cã tØ lÖ chi phÝ nhËp

khÈu tõ 35- 50% gi¸ trÞ s¶n xuÊt hoÆc tõ 10- 28% gi¸ trÞ t¨ng thªm cña c«ng

nghiÖp

Tãm l¹i h-íng néi ®· h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña c«ng nghiÖp trong nhiÒu

n¨m ®em l¹i mét t¸c h¹i rÊt lín. §iÒu ®ã lµ kÕt qu¶ cña sù ®iÒu chØnh chËm

ch¹p nh÷ng chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ cña nhµ n-íc.

2. T¸c ®éng tÝch cùc

Bªn c¹nh nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng tiªu cùc chóng ta ph¶i thõa nhËn c¸i

®-îc cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam lµ v« cïng râ

rµng vµ cÇn thiÕt, ®ã lµ mÆt tÝch cùc cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp

*Lµm thay ®æi c¬ cÊu c«ng nghiÖp vµ t¨ng tr-ëng c«ng nghiÖp

Víi sù ®ãng gãp quan träng cña hÖ thèng m¸y mãc hiÖn ®¹i mang l¹i n¨ng

suÊt cao c«ng nghiÖp ®· ®¹t ®-îc n¨ng suÊt cao trong kho¶ng thêi gian tõ

1991- 2000. Ngay trong thêi kú tõ 1981- 1999 ®Çy biÕn ®éng C«ng nghiÖp

còng cã møc t¨ng tr-ëng gÇn gÊp ®«i so víi n«ng nghiÖp (tÝnh theo gi¸ trÞ

s¶n xuÊt ) sù suy gi¶m trong nh÷ng n¨m 1979-1981 lµ do chÝnh s¸ch trong

n-íc, sù t¨ng tr-ëng trë l¹i trong nh÷ng n¨m 1982- 1985 lµ nhê c¸c c¶i

c¸ch t¹i TP Hå ChÝ Minh . giai ®o¹n tr× trÖ 1986-1990 do c¶i c¸ch k«ng døt

kho¸t, sau ®ã ®Õn l¹m ph¸t bïng næ, l-u th«ng tiÒn tÖ bÞ rèi lo¹n lµ mét ®ßn

gi¸ m¹nh vµo nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nh÷ng yÕubtè nµy chØ lµm t¨ng 5,9% vÒ

c«ng nghiÖp. Ph¶i tõ n¨m 1991 trë ®i c«ng nghiÖp míi ®¹t ®-îc møc t¨ng

tr-ëng cao vµ kÐo dµi ®Õn n¨m 2000 víi tØ lÖ t¨ng b×nh lµ 14% n¨m ph¸t

triªnr nhanh nhÊt trong kho¶n 1986- 1995 lµ nghµnh c«ng nghiÖp khai th¸c

nguyªn liÖu (cã nhiÒu m¸y mãc nh-: m¸y khoan …..) víi møc t¨ng 32%

15,7% trong c¸c n¨m 1991- 1995

*Sù t¨ng tr-ëng c«ng nghiÖp tõ n¨m 1986 –1995 cho thÊy vai trß cña

m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp khi ¸p dông ®óng lóc. Bøc tranh c«ng nghiÖp ®·

thêi kú (1979-1985) nh-ng ®iÒu quan träng lµ chÝnh s¸ch ®· ®-îc kiÓm

nghiÖm vµ tiÕp tôc hoµn thiÖn cho c«ng nghiÖp vµo c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn

cao h¬n. TiÕp theo lµ sù t¨ng tr-ëng vÒ c¬ cÊu cña giai ®o¹n 1996- 2000 ®¹t

®-îc møc t¨ng tr-ëng cao vµ duy tr× trong n¨m 2000 (nh×n vµo hÖ thèng

m¸y mãc trªn), VÝ dô thiÕt bÞ v¨n phßng, m¸y tÝnh t¨ng(17,9%)thiÕt bÞ ®iÖn

töt¨ng (28,3%) Ph-¬ng tiÖn vËn t¶i t¨ng (24,7%)s¶n xuÊt s¶n phÈm kim lo¹i

t¨ng(21,2%) cao su plastic t¨ng 24,3% s¶n phÈm da gi¶ da t¨ng 21,3%.

DÇu khÝ chiÕm møc t¨ng tr-ëng cao nhê ¸p dông nhiÒu h¬n c¸c lo¹i m¸y

mãc ®¹i c«ng nghiÖp nh- m¸y khoan maý hót …. ®Ó khai th¸c vµ chÕ biÕn

dÇu th« t¨ng(17,49%)

Vai trß cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp cßn t¸c ®éng rÊt lín tíi c¬ cÊu c«ng

nghiÖp theo khu vùc kinh tÕ trong n-íc vµ ®Çu t- n-íc ngoµi. T¹o sù kh¸c

biÖt trong khu vùc quèc doanh tËp trung mét sè nghµnh ®éc quyÒn nh- ®iÖn

n-íc thuèc l¸ th× khu vùc n-íc ngoµi cã vèn ®Çu t- hÖ thèng m¸y mãc thiÕt

bÞ tËp trung vµo c¸c nghanh khai th¸c dÇu khÝ, m¸y tÝnh, ®iÖn tö , xe m¸y vµ

tØ träng ®· kh«ng ngõmg t¨ng lªn nãi chung t¨ng tr-ëng cao vµ æn ®Þnh, khu

c«ng nghiÖp cã vèn ®Çu t- n-íc ngoµi tØ träng cña nã tõ 25% n¨m 1995 lªn

29% n¨m 1997 vµ 35,5% n¨m 2000

*XÐt tíi vai trß, ý nghÜa cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp ®iÓn h×nh ë c¸c

khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp

- §Ó gãp phÇn kh¶i cøu vÒ vÊn ®Ò vai trß cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp

trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ë n-ãc ta t¹i c¸c khu c«ng

nghiÖp, khu chÕ xuÊt

+ §-a m¸y mãc vµo chuyªn s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, thùc hiÖn c¸c nhiÖm vô

trùc tiÕp phôc vô hç trî ho¹t ®éng s¶n xuÊt c«ng nghiÖp trong khu ®· gãp

phÇn t¨ng tr-oöng kinh tÕ. N¨m 1996 c¸c khu c«ng nghiÖp- khu chÕ xuÊt c¶

n-íc xuÊt khÈu 400tr USD chiÕm 8,75%, n¨m 1998 con sè nµy t¨ng lªn

1.300tr USD vµ chiÕm 14% tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu riªng hai khu chÕ

405tr USD, Khu c«ng nghiÖp §ång Nai 6-22 tr USD 66% tæng doanh thu

phÇn cñng cè liÒm tin vµ kú väng cña chóng ta vµo vai trß cña m¸y mãc ®¹i

c«ng nghiÖp ®èi víi tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸ ®Êt n-íc.

+ M¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp cã vai trß rÊt to lín ë nhiÒu nghµnh c«ng

nghiÖp ,VÝ dô trong mét nhµ m¸y nhiÖt ®iÖn cÇn cã bao nhiªu m¸y mãc ®¹i

c«ng nghiÖp : tua bin, m¸y ®èt…., vµ nhµ m¸y thuû ®iÖn Hoµ B×nh lµ mét

c«ng tr×nh cho sù ¸p dông c¸c m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp

- Trong nh÷ng n¨m tiÕp theo m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp cßn gi÷ vµ ph¸t huy

vai trß v« cïng quan träng cña nã trong sù nghiÖp c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn

®¹i ho¸ ®¸t n-íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn sÏ lµm nÒn t¶ng cho c¸c nghµnh

kh¸c ph¸t triÓn

II Vai trß cña m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp ®èi víi n«ng nghiÖp vµ dÞch vô

ViÖc ¸p dông m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp lµm t¨ng kh¶ n¨ng ph¸t triÓn cña

c«ng nghiÖp kÐo theo sù ph¸t triÓn cña n«ng nghiÖp vµ dÞch vô tõ ®ã lµm

III §èi víi ®êi sèng x· héi.

§· t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn c¸c ®èi t-îng lao ®éng tõ trùc tiÕp s¶n xuÊt gi¸n

tiÕp s¶n xuÊt ®ång thêi thay ®æi c¬ cÊu, lµm t¨ng kh¶ n¨ng, nguån lùc, n¨ng

xuÊt x· héi.

ViÖc ¸p dông m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp vÉn gi÷ vai trß quan träng trong

viÖc vËn hµnh nÒn kinh tÕ ViÖt Nam.

IV. Mét sè gi¶i ph¸p chñ yÕu ph¸t triÓn khoa häc c«ng nghÖ.

- T¹o lËp thÞ tr-êng c«ng nghÖ

- ChÝnh s¸ch ®èi víi c¸n bé c«ng nghÖ.

- T¨ng ®Çu t- cho ph¸t triÓn khoa häc vµ c«ng nghÖ tõ nguån

- Hîp t¸c quèc tÕ khoa häc vµ c«ng nghÖ.

- T¨ng c-êng kiÓm so¸t , gi¸m ®Þnh c«ng nghÖ vµ chÊt l-îng s¶n phÈm.

- §æi míi hÖ thèng tæ chøc qu¶n lý ho¹t ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ

- §Èy m¹nh c¸c ho¹t ®éng th«ng tin, tuyªn truyÒn phæ cËp c¸c kiÕn thøc

khoa häc vµ c«ng nghÖ.

KÕt luËn.

HiÖn nay thÕ giíi ®ang trong qu¸ tr×nh héi nhËp xu thÕ quèc tÕ ho¸

ngµy cµng cao, viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ lµ rÊt cÇn thiÕt. M¸y mãc ®¹i c«ng

kinh tÕ x· héi. Chñ TÞch Hå ChÝ Minh ®· gi¸n tiÕp nhÊn m¹nh vai trß cña

m¸y mãc ®¹i c«ng nghiÖp ng-êi nãi: “Muèn ®¶m b¶o ®êi sèng sung s-íng

nghiÖp nÆng”. “Muèn cã nhiÒu m¸y th× ph¶i më mang c¸c ngµnh c«ng

nghiÖp lµm ra m¸y, ra gang, thÐp, than, dÇu... ®ã lµ con ®-êng ®i cña chóng

ta, con ®-êng c«ng nghiÖp ho¸ n-íc nhµ.

Bµi viÕt cña em ®· ®-îc hoµn thµnh. Do tr×nh ®é vµ kh¶ n¨ng thùc tÕ

cña mét sinh viªn n¨m ®Çu cã h¹n nªn bµi viÕt khã tr¸nh khái thiÕu sãt. RÊt

mong ®-îc sù gãp ý cña qóy thÇy c« vµ c¸c b¹n sinh viªn ®Ó bµi viÕt ®-îc

hoµn thiÖn h¬n.

Hµ Néi, ngµy 01 th¸ng 04 n¨m 2003

Sinh viªn thùc hiÖn

§inh ThÞ Thanh Giang

tµi liÖu tham kh¶o

1. T¹p chÝ nghiªn cøu kinh tÕ c¸c sè th¸ng 3,4,5 n¨m 2000

2. ViÖt Nam 2000 NXB thèng kª

3. Gi¸o tr×nh kinh tÕ chÝnh trÞ M¸c Lªnin

4.T¹p chÝ th«ng tin tµi chÝnh n¨m 2000