Quyền yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp của thành viên công ty TNHH hai thành viên trở lên theo luật doanh nghiệp năm 2020
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
QUYỀN YÊU CẦU CÔNG TY MUA LẠI PHẦN VỐN GÓP CỦA
THÀNH VIÊN CÔNG TY TNHH HAI THÀNH VIÊN TRỞ LÊN THEO
LUẬT DOANH NGHIỆP NĂM 2020
Nguyễn Thị Phương Hà*
*ThS. Khoa Luật Thương mại, Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh.
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Từ khóa: Công ty trách nhiệm hữu
hạn hai thành viên trở lên, quyền
yêu cầu của thành viên công ty
TNHH mua lại phần vốn góp,
Luật Doanh nghiệp năm 2020.
Lịch sử bài viết:
Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, quyền yêu
cầu công ty mua lại phần vốn góp được xem là một cách thức giúp thành
viên rút vốn khỏi công ty, bảo vệ lợi ích của mình trước các quyết định
bất lợi từ công ty. Trong phạm vi bài viết này, tác giả trình bày, phân tích
quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020 về quyền yêu cầu công ty
mua lại phần vốn góp, chỉ ra một số bất cập và đề xuất kiến nghị hoàn
thiện quy định này.
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 02/12/2020
: 07/01/2021
: 12/01/2021
Article Infomation:
Abstract:
Keywords: Limited liability
companies with two or more
members; the right to request of
a member of the limited company
to acquire the contributed capital;
Enterprise Law of 2020.
For a limited liability company with two or more members, the right to
request the company to acquire the contributed capital is considered as a
measure to help the members withdraw their capital from the company,
to protect their interests against the disadvantageous decisions by the
company. In the scope of this article, the author provides discussions and
analysis of the provisions of the Enterprise Law of 2020 on the right to
request the company to acquire the contributed capital, and also points
out some shortcomings and proposes recommendations for further
improvements of these regulations.
Article History:
Received
Edited
Approved
: 02 Dec. 2020
: 07 Jan. 2021
: 12 Jan. 2021
Trong mô hình công ty trách nhiệm hữu
hạn (TNHH), các chủ sở hữu có quyền yêu
cầu công ty mua lại phần vốn góp của họ
khi thỏa mãn các điều kiện luật định. Đây là
quyền của chủ sở hữu đã được ghi nhận từ
Luật doanh nghiệp (DN) năm 19991. Theo
đó, việc yêu cầu công ty mua lại phần vốn
góp được đặt ra với ý nghĩa cung cấp cho các
chủ sở hữu một cách thức bảo vệ lợi ích của
mình trước những quyết định bất lợi từ công
ty. Cụ thể hơn, cách thức này cho phép chủ
sở hữu rút vốn khỏi công ty (đây là một ngoại
lệ của nguyên tắc chủ sở hữu “không được
rút vốn đã góp ra khỏi công ty dưới mọi hình
thức”2) và từ đó chấm dứt tư cách thành viên
của mình.
1. Quy định của Luật Doanh nghiệp năm
2020 về mua lại phần vốn góp theo yêu cầu
của thành viên trong công ty TNHH hai
thành viên trở lên
Điều 51 Luật Doanh nghiệp năm 2020
(Luật DN năm 2020) quy định về mua lại
1 Điều 31 và 64 Luật Doanh nghiệp năm 1999, Điều 43 và 90 Luật Doanh nghiệp năm 2005, Điều 52 và Điều
129 Luật Doanh nghiệp năm 2014, Điều 51 và 132 Luật Doanh nghiệp năm 2020.
2 Điều 51 và 115 Luật Doanh nghiệp năm 2014, Điều 50 và 119 Luật Doanh nghiệp năm 2020
Số 06(430) - T3/2021
49
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
phần vốn góp theo yêu cầu của thành viên
công ty TNHH hai thành viên trở lên:
đồng thành viên. Cụ thể hơn, đây có thể được
xem là một loại quyền giúp bảo vệ quyền lợi
của thành viên góp ít vốn trong công ty3. Rõ
ràng, trong các công ty nhiều chủ, việc sở hữu
một tỷ lệ vốn góp càng cao càng giúp chủ sở
hữu có thể tác động nhiều hơn đến quá trình ra
quyết định chung tại cơ quan có thẩm quyền
quyết định cao nhất trong công ty. Như vậy,
với một quyết định hay nghị quyết gây bất lợi
cho mình, sự biểu quyết không tán thành của
các chủ sở hữu với phần vốn góp chiếm tỷ lệ
nhỏ không thể đủ để khiến cho nghị quyết đó
không được thông qua. Vì lẽ đó, để khắc phục
trường hợp các chủ sở hữu có tỷ lệ vốn góp
thấp phải chịu sự bất lợi đến từ những quyết
định hay nghị quyết mà họ không sao tác động
thay đổi được, Luật DN năm 2020 trao cho họ
quyền được yêu cầu công ty mua lại phần vốn
góp của mình như là một cách thức rút vốn,
giải thoát họ khỏi công ty.
“1. Thành viên có quyền yêu cầu công ty
mua lại phần vốn góp của mình nếu thành viên
đó đã bỏ phiếu không tán thành đối với nghị
quyết, quyết định của Hội đồng thành viên về
vấn đề sau đây:
a) Sửa đổi, bổ sung các nội dung trong
Điều lệ công ty liên quan đến quyền và nghĩa
vụ của thành viên, Hội đồng thành viên;
b) Tổ chức lại công ty;
c) Trường hợp khác theo quy định tại Điều
lệ công ty.
2. Yêu cầu mua lại phần vốn góp phải bằng
văn bản và được gửi đến công ty trong thời
hạn 15 ngày kể từ ngày thông qua nghị quyết,
quyết định quy định tại khoản 1 Điều này.
3. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận
được yêu cầu của thành viên quy định tại khoản
1 Điều này thì công ty phải mua lại phần vốn
góp của thành viên đó theo giá thị trường hoặc
giá được xác định theo nguyên tắc quy định tại
Điều lệ công ty, trừ trường hợp hai bên thỏa
thuận được về giá. Việc thanh toán chỉ được
thực hiện nếu sau khi thanh toán đủ phần vốn
góp được mua lại, công ty vẫn thanh toán đủ
các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác.
Thứ hai, quyền yêu cầu công ty mua lại
phần vốn góp không phải là quyền đương
nhiên của thành viên mà nó chỉ phát sinh khi
họ biểu quyết không tán thành với các quyết
định hay nghị quyết về các vấn đề:
- Sửa đổi, bổ sung các nội dung trong Điều
lệ công ty liên quan đến quyền và nghĩa vụ của
thành viên, Hội đồng thành viên;
- Tổ chức lại công ty;
4. Trường hợp công ty không thanh toán
được phần vốn góp được yêu cầu mua lại theo
quy định tại khoản 3 Điều này thì thành viên
đó có quyền tự do chuyển nhượng phần vốn
góp của mình cho thành viên khác hoặc người
không phải là thành viên công ty”.
- Trường hợp khác theo quy định tại Điều
lệ công ty.
Có thể thấy, quyền yêu cầu công ty mua lại
phần vốn góp của chủ sở hữu không thể phát
sinh trong mọi trường hợp chủ sở hữu phản
đối các nghị quyết của công ty. Bởi lẽ, mục
đích và ý nghĩa của quyền này là để bảo vệ chủ
sở hữu có quyền lợi trực tiếp bị ảnh hưởng từ
nghị quyết của công ty. Vậy nên, chỉ những
quyết định và nghị quyết thực sự tác động trực
tiếp đến sự tồn tại của công ty (tổ chức lại công
ty với các hình thức như chia, tách, hợp nhất,
Nội dung của quy định trên cho thấy:
Thứ nhất, mục đích của quyền yêu cầu
công ty mua lại phần vốn góp là nhằm hướng
đến bảo vệ quyền lợi của những thành viên hay
cổ đông có lợi ích bị ảnh hưởng bởi các quyết
định hay nghị quyết được thông qua bởi Hội
3. Xem thêm: Bùi Xuân Hải (2011), Luật doanh nghiệp – Bảo vệ cổ đông: Pháp luật và thực tiễn, Nxb. Chính
trị quốc gia, 246 – 247.
50
Số 06(430) - T3/2021
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
sáp nhập, chuyển đổi loại hình công ty) và trực
tiếp tới quyền lợi của chủ sở hữu (thay đổi
quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu trong Điều
lệ) thì chủ sở hữu mới có quyền này. Sự giới
hạn các loại quyết định hoặc nghị quyết thuộc
phạm vi của quyền yêu cầu mua lại cũng nhằm
tránh phát sinh các yêu cầu tùy tiện, bộc phát,
và không hợp lý của các chủ sở hữu.
sở hữu rút vốn khỏi công ty nên hệ quả của
việc công ty mua lại phần vốn góp đó là vốn
điều lệ của công ty sẽ giảm xuống tương ứng
với giá trị phần vốn góp được công ty mua lại.
Công ty phải thực hiện thủ tục giảm vốn điều
lệ theo đúng quy định của Luật DN năm 2020.
Thành viên được công ty mua lại toàn bộ phần
vốn góp sẽ chấm dứt tư cách chủ sở hữu trong
công ty.
Bên cạnh đó, về mặt thủ tục, để thực hiện
quyền yêu cầu một cách hợp pháp, thành viên
phải gửi yêu cầu dưới dạng văn bản đến công
ty trong khoảng thời gian được Luật xác định.
Văn bản cũng cần thể hiện rõ lý do yêu cầu
mua lại phần vốn góp.
2. Một số bất cập và kiến nghị
Từ những phân tích trên đây cho thấy, mấu
chốt trong quy định của Điều 51 Luật DN năm
2020 về mua lại phần vốn góp theo yêu cầu của
thành viên trong công ty TNHH hai thành viên
trở lên là: công ty chỉ có nghĩa vụ mua lại phần
vốn góp theo yêu cầu của thành viên nếu như
tài chính của công ty thỏa mãn điều kiện về
thanh toán; nếu việc thanh toán phần vốn góp
được mua lại sẽ khiến công ty không đủ khả
năng thanh toán các khoản nợ khác thì công ty
không có nghĩa vụ mua lại mặc dù thành viên
đã có quyền yêu cầu hợp pháp.
Thứ ba, việc mua lại phần vốn góp theo
yêu cầu của thành viên sẽ chỉ là nghĩa vụ đối
với công ty nếu như việc thanh toán phần vốn
góp không làm ảnh hưởng đến khả năng thanh
toán đủ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác
của công ty. Nếu như Luật DN năm 2014 cho
phép công ty có thể không mua lại phần vốn
góp khi thành viên có yêu cầu khi quy định:
“trường hợp công ty không mua lại phần vốn
góp…thì thành viên đó có quyền tự do chuyển
nhượng phần vốn góp của mình…”4, thì Luật
DN năm 2020 chỉ cho phép thành viên công
ty tự do chuyển nhượng phần vốn góp trong
trường hợp công ty không thanh toán được
phần vốn góp được yêu cầu mua lại của thành
viên công ty. Như vậy, công ty chỉ có nghĩa
vụ mua lại khi công ty có thể thanh toán phần
vốn góp được yêu cầu mua lại mà không ảnh
hưởng đến khả năng thanh toán các khoản nợ
khác của công ty.
Chúng tôi cho rằng, việc quy định công ty
TNHH hai thành viên trở lên có nghĩa vụ mua
lại chỉ khi thỏa mãn điều kiện thanh toán là
không hợp lý vì những lý do sau đây:
Một là, về khả năng thanh toán của công
ty. Rõ ràng, lợi ích của bên thứ ba (chủ nợ)
luôn cần được đặt lên trên lợi ích của chủ sở
hữu; vì vậy, công ty phải ưu tiên thanh toán các
khoản nợ và nghĩa vụ tài chính hơn là thanh
toán phần vốn góp của chủ sở hữu. Tuy nhiên,
việc không thỏa mãn điều kiện “nếu ngay sau
khi thanh toán hết phần vốn góp được mua
lại, công ty vẫn bảo đảm thanh toán đủ các
khoản nợ” không nên là yếu tố xóa bỏ nghĩa
vụ mua lại của công ty mà chỉ nên là yếu tố
để công ty không tiến hành thanh toán ngay
sau khi có quyết định mua lại. Bởi lẽ, nguồn
tài chính và tài sản trong công ty có thể ngay
tại thời điểm phát sinh yêu cầu mua lại phần
vốn góp của thành viên thì chưa đủ để thỏa
Thứ ba, giá mua lại được xác định trên cơ
sở thỏa thuận giữa công ty và chủ sở hữu phần
vốn góp. Trường hợp các bên không thỏa thuận
được về giá thì giá mua lại được xác định là giá
thị trường hoặc giá được xác định theo nguyên
tắc quy định tại Điều lệ.
Thứ tư, chính vì quyền yêu cầu công ty mua
lại phần vốn góp là một cách thức để các chủ
4 Khoản 3 Điều 52 Luật Doanh nghiệp năm 2014.
Số 06(430) - T3/2021
51
THỰC TIỄN PHÁP LUẬT
mãn điều kiện thanh toán nêu trên nhưng sau
một thời gian khả năng tài chính được cải thiện
(nhờ lợi nhuận kinh doanh, các khoản cho vay
được hồi lại, xoay vòng vốn…) thì công ty lại
có thể thanh toán cho thành viên. Chỉ khi nào
công ty chính thức mất khả năng thanh toán
và trong quá trình giải quyết theo thủ tục phá
sản thì mới không thể tham gia vào các giao
dịch làm phát sinh nghĩa vụ tài chính mà thôi.
Nếu công ty chưa lâm vào tình trạng mất khả
năng thanh toán, không đang trong quá trình
giải quyết phá sản thì vẫn có thể tham gia vào
giao dịch mua lại phần vốn góp với thành viên
của công ty.
sổ ghi chép và theo dõi các giao dịch, sổ kế
toán, báo cáo tài chính hằng năm của công ty.
Như vậy, thành viên sở hữu tỷ lệ thấp hơn sẽ
rất khó đánh giá được khả năng thanh toán của
công ty khi công ty không thực hiện việc mua
lại phần vốn góp khi họ có yêu cầu.
Từ những phân tích trên, chúng tôi kiến
nghị:
Thứ nhất, quy định về quyền yêu cầu mua
lại phần vốn góp của thành viên công ty TNHH
hai thành viên trở lên tại Điều 51 Luật DN năm
2020 cần bảo đảm được ý nghĩa cốt lõi của nó
đối với lợi ích của thành viên: một khi thành
viên đã rơi vào các trường hợp phát sinh quyền
yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp, đã tuân
thủ đúng hình thức, quy trình và thời hạn thực
hiện yêu cầu theo Luật định thì công ty phải
có nghĩa vụ mua lại. Một bên có quyền thì đối
ứng với bên kia là nghĩa vụ, việc giải phóng
công ty khỏi nghĩa vụ mua lại đồng nghĩa với
việc chối bỏ quyền của thành viên. Nếu việc
thanh toán phần vốn góp được mua lại ảnh
hưởng đến khả năng thanh toán các khoản
nợ và nghĩa vụ khác của công ty thì công ty
có thể không thực hiện việc thanh toán ngay
thời điểm đó mà có thể thực hiện khi nào tình
hình tài chính của công ty cho phép. Nghĩa vụ
mua lại của công ty không nên được bãi bỏ
khi công ty nhất thời chưa đảm bảo được khả
năng thanh toán, chỉ khi nào công ty bị mất
khả năng thanh toán (theo quy định của Luật
Phá sản) hoặc thành viên chủ động từ bỏ yêu
cầu mua lại thì khi có công ty mới không còn
nghĩa vụ này.
Hai là, xuất phát từ ý nghĩa của quyền được
yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp, quyền
này được trao cho thành viên như một cách
thức giúp họ rút vốn và rời khỏi công ty khi
một quyết định trong công ty khiến lợi ích của
việc duy trì sở hữu trong công ty của họ không
còn. Vậy, câu hỏi được đặt ra là, nếu công ty
không có nghĩa vụ mua lại thì ngược lại chủ sở
hữu không có quyền yêu cầu? Vì công ty nhất
thời không thỏa mãn điều kiện thanh toán các
khoản nợ khác nên nghĩa vụ mua lại không còn
đặt ra cho công ty và thành viên vẫn phải duy
trì tư cách và đồng vốn của mình trong một
công ty không còn mang lại lợi ích cho họ? Rõ
ràng, ý nghĩa của quyền này không còn được
đảm bảo.
Ba là, Điều 51 Luật DN năm 2020 không
ràng buộc trách nhiệm của công ty chứng
minh, giải trình cho thành viên có yêu cầu
mua lại về việc thanh toán phần vốn góp sẽ
làm ảnh hưởng đến khả năng thanh toán nợ và
các nghĩa vụ tài sản khác của công ty. Do đó,
khi công ty (mặc dù có khả năng nhưng không
muốn mua lại) có thể “né” nghĩa vụ mua lại
với lý do đơn thuần là không đảm bảo được
việc thanh toán đủ các khoản nợ và nghĩa vụ
khác. Về phía thành viên, theo quy định của
Điều 49 Luật DN năm 2020, chỉ thành viên và
nhóm thành viên sở hữu từ 10% vốn điều lệ trở
lên mới được quyền kiểm tra, xem xét, tra cứu
Thứ hai, cần sửa đổi Điều 51 Luật DN năm
2020 hoặc ban hành văn bản hướng dẫn thi
hành Luật DN năm 2020 nhằm bổ sung trách
nhiệm của công ty chứng minh, giải trình về
việc không đáp ứng được điều kiện thanh toán
phần vốn góp được yêu cầu mua lại. Điều này
sẽ giúp cho thành viên vừa hiểu được tình hình
của công ty vừa chủ động đưa ra các quyết
định hoặc tiến hành các cách thức khác để bảo
vệ quyền lợi của chính mình
52
Số 06(430) - T3/2021
4 trang
10360
Free
Bạn đang xem tài liệu "Quyền yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp của thành viên công ty TNHH hai thành viên trở lên theo luật doanh nghiệp năm 2020", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- quyen_yeu_cau_cong_ty_mua_lai_phan_von_gop_cua_thanh_vien_co.pdf
