Việt Nam với việc thực hiện nghĩa vụ thành viên về hợp tác phòng, chống mua bán người theo các điều ước quốc tế đa phương và khu vực
VIỆT NAM VỚI VIỆC THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THÀNH VIÊN...
VỀ HỢP TÁC PHÒNG, CHỐNG MUA BÁN NGƯỜI
THEO CÁC ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ ĐA PHƯƠNG VÀ KHU VỰC
DƯƠNG ĐÌNH CÔNG*
Theo thống kê của Cơ quan phòng, chống ma túy và tội phạm Liên Hợp Quốc (UNODC),
tội phạm mua bán người trên thế giới và khu vực ngày càng diễn biến phức tạp, đòi hỏi các
quốc gia cũng như Việt Nam phải gia tăng các hoạt động hợp tác phòng, chống. Bài viết
giới thiệu, phân tích khuôn khổ pháp lý và nghĩa vụ cơ bản của các quốc gia trong hợp tác
phòng, chống mua bán người; việc thực hiện nghĩa vụ và đưa ra một số giáp pháp nâng
cao hiệu quả hoạt động phòng, chống mua bán người của Việt Nam.
Từ khóa: Nghĩa vụ; hợp tác phòng, chống mua bán người; điều ước quốc tế.
Ngày nhận bài: 09/6/2021; Biên tập xong: 20/6/2021; Duyệt đăng: 30/6/2021
According to the United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), human
trafficking crimes across the world and in the region are increasingly complicated,
requiring countries as well as Viet Nam to increase cooperation activities to prevent
and combat crimes. This article introduces and analyzes the legal framework and basic
obligations of countries in cooperation to prevent and combat human trafficking. It also
reviews the implementation of obligations; and proposes some solutions to improve
the effectiveness of activities to prevent and combat human trafficking in Viet Nam.
Keywords: Obligations, cooperation to counter human trafficking, international treaties.
1. Khuôn khổ pháp lý quốc tế và mục đích khác nhau. Trong những năm
qua, khu vực Châu Á - Thái Bình Dương
bị ảnh hưởng sâu sắc bởi tội phạm có tổ
chức xuyên quốc gia. Các tội phạm phổ
biến trong khu vực như tội phạm ma
túy, buôn bán người, buôn bán động vật
hoang dã... đã mang về khoản lợi nhuận
hàng năm ước tính khoảng 90 tỷ USD3.
Ông Antonio Maria Costa, Giám đốc
Điều hành UNODC nhận định “Tội phạm
xuyên quốc gia đã trở thành mối đe dọa
đối với hòa bình và phát triển, thậm chí
đối với chủ quyền của các quốc gia”4.
nghĩa vụ cơ bản của quốc gia thành viên
về hợp tác phòng, chống mua bán người
Theo báo cáo của UNODC cùng với
tội phạm về ma tuý, tội phạm mua bán
người đã trở thành vấn đề nghiêm trọng
nhất của thế giới1 tạo ra khoản thu nhập
bất hợp pháp khoảng 1.300 tỷ USD mỗi
năm, tương đương với thu nhập của hơn
3 tỷ người nghèo cộng lại2. Hàng năm, có
khoảng gần 1 triệu người từ hơn 150 quốc
gia và vùng lãnh thổ bị mua bán với các
1ꢀ Goꢁschalk, P.Policing Organized Crime: Intelligence
Strategy Implementation. Newyork: CRC Press, 2009
2ꢀ Đinh Xuân Nam (2009), Chuyên đề “Hợp tác quốc
tế trong tố tụng hình sự” trong Kỉ yếu Đề tài khoa
học cấp bộ: Hoàn thiện các quy định của Bộ luật Tố
tụng hình sự về tương trợ tư pháp, dẫn độ, chuyển
giao người đang chấp hành hình phạt tù và các hoạt
động khác về hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu cầu
cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế, trang 01.
* Thạc sĩ, Phó Trưởng khoa pháp luật quốc tế, Trường
Đại học Kiểm sát Hà Nội. Nghiên cứu sinh Trường
Đại học Luật Hà Nội
3ꢀ
Xem, Tom Obokata, The Value of International Law in
Combating Transnational Organized Crime in the Asia-Pacific,
Asian Journal of International Law, 7 (2017), pp. 39–60
4ꢀNguồn truy cập: hꢁps://www.unodc.org/unodc/
en/press/releases/2010/June/organized-crime-has-
globalized-and-turned-into-a-security-threat.html,
truy cập ngày 25/5/2021
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 137
VIỆT NAM VỚI VIỆC THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THÀNH VIÊN...
Trước thực trạng đó, cộng đồng quốc bán và thúc đẩy sự hợp tác giữa các quốc
gia thành viên5. Lời nói đầu của Nghị
định thư về Phòng ngừa, trấn áp và trừng
trị tội phạm buôn bán người, đặc biệt là
phụ nữ và trẻ em, bổ sung cho Công ước
chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc
gia của Liên Hợp Quốc (UNTIP) khẳng
định rằng: “Một hành động hiệu quả để
ngăn ngừa và đấu tranh với việc buôn
bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em,
cần một cách tiếp cận quốc tế tổng thể tại
các nước gốc, nước quá cảnh và nước đến,
trong đó bao gồm cả những biện pháp để
ngăn ngừa việc buôn bán người như vậy,
để trừng trị những kẻ buôn bán như vậy
và để bảo vệ các nạn nhân của những hành
vi buôn bán như vậy bao gồm cả bảo vệ
những con người được cộng đồng quốc tế
thừa nhận”6.
tế đã sớm quan tâm xây dựng khuôn khổ
pháp lý quốc tế và khu vực nhằm tạo hành
lang pháp lý cho đấu tranh phòng, chống
tội phạm mua bán người như: Công ước
quốc tế về quyền trẻ em năm 1989; Nghị
định thư không bắt buộc bố sung Công
ước quốc tế về Quyền trẻ em, về mua bán
trẻ em, mại dâm trẻ em và văn hóa phẩm
khiêu dâm trẻ em năm 2000; Công ước
của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm có
tổ chức xuyên quốc gia năm 2000; Nghị
định thư của Liên Hợp Quốc về phòng
ngừa, trấn áp và trừng trị buôn bán người,
đặc biệt là phụ nữ và trẻ em bổ sung cho
Công ước về chống tội phạm có tổ chức
xuyên quốc gia; Nghị định thư về chống
đưa người di cư trái phép bằng đường
bộ, đường biển và đường hàng không, bổ
sung cho Công ước về chống tội phạm có
tổ chức xuyên quốc gia…
Nghị định thư cũng quy định cụ thể
các hoạt động hợp tác phòng, chống
mua bán người bao gồm hồi hương nạn
nhân bị buôn bán7, trao đổi thông tin và
đào tạo8, các biện pháp tại biên giới; an
ninh và kiểm soát giấy tờ đi lại và tương
trợ tư pháp hình sự trong vụ án mua
bán người9.
Dưới góc độ các điều ước quốc tế phổ
cập toàn cầu về hợp tác phòng, chống mua
bán người, Công ước Chống tội phạm có
tổ chức xuyên quốc gia và Nghị định thư
về Phòng ngừa, trấn áp, trừng trị tội phạm
buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ
em là một trong những văn bản pháp lý
quan trọng nhất trong đấu tranh phòng,
5ꢀ Xem: Điều 2, Nghị định thư về Phòng ngừa, trấn áp
chống tội mua bán người. Mục đích của và trừng trị tội phạm buôn bán người, đặc biệt là phụ
Công ước nhằm thúc đẩy hợp tác phòng
nữ và trẻ em, bổ sung cho Công ước chống tội phạm
có tổ chức xuyên quốc gia của Liên Hợp Quốc.
và đấu tranh có hiệu quả với tội phạm có
tổ chức xuyên quốc gia và hy vọng các
quốc gia thành viên sẽ áp dụng các biện
pháp phòng, chống có hiệu quả cũng như
tăng cường hợp tác quốc tế. Mục đích này
được làm rõ hơn ở các mục tiêu được ghi
nhận trong các Nghị định thư kèm theo.
Nghị định thư về phòng ngừa, trấn áp và
trừng trị buôn bán người, đặc biệt là phụ
nữ và trẻ em hướng đến việc phòng ngừa
và đấu tranh chống tội phạm buôn bán
6ꢀ Xem: Nghị định thư về Phòng ngừa, trấn áp và
trừng trị tội phạm buôn bán người, đặc biệt là phụ
nữ và trẻ em, bổ sung cho Công ước chống tội phạm
có tổ chức xuyên quốc gia của Liên Hợp Quốc.
7ꢀ Xem: Điều 8, Nghị định thư về Phòng ngừa, trấn áp
và trừng trị tội phạm buôn bán người, đặc biệt là phụ
nữ và trẻ em, bổ sung cho Công ước chống tội phạm
có tổ chức xuyên quốc gia của Liên Hợp Quốc.
8ꢀ Xem: Điều10, Nghị định thư về Phòng ngừa, trấn áp
và trừng trị tội phạm buôn bán người, đặc biệt là phụ
nữ và trẻ em, bổ sung cho Công ước chống tội phạm
có tổ chức xuyên quốc gia của Liên Hợp Quốc.
9ꢀ Tương trợ tư pháp hình sự được quy định trong
Công ước chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia,
người; bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân bị buôn Xem Đièu 18 Công ước UNTOC.
138 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
DƯƠNG ĐÌNH CÔNG
Những quy định trong các văn kiện Do đó, ACTIP vừa có sự kế thừa các quy
này xác định rõ nghĩa vụ của các quốc gia định của UNTIP, vừa có những quy định
thành viên, đồng thời phản ánh sự thống đặc thù, phù hợp với tính đa dạng trong
nhất về ý chí của cộng đồng quốc tế và thống nhất của khu vực ASEAN.
là sự ghi nhận thành quả của các quốc
ACTIP ghi nhận các quốc gia là thành
gia trong nỗ lực phòng, chống tội phạm
viên công ước sẽ thực hiện những nghĩa
xuyên quốc gia nói chung, tội phạm mua
vụ gần giống như quy định trong UNTIP
bán người nói riêng.
như phòng ngừa buôn bán người10, hợp
tác, kiểm soát xuyên biên giới và hiệu
lực của các giấy tờ11, bảo vệ nạn nhân bị
buôn bán12, hồi hương và nhận trở lại nạn
nhân13… Bên cạnh đó, ACTIP có các quy
định khá cụ thể so với UNTIP như các quy
định về thực thi14 và các vấn đề liên quan
đến hợp tác quốc tế15. Như vậy, các quy
định của ACTIP không chỉ là sự cụ thể
và hài hoà hoá các quy định về nghĩa vụ
thành viên của UNTOC và UNTIP về hợp
tác trong đấu tranh phòng chống mua bán
người mà trong nhiều điều khoản quy
định của ACTIP còn được cụ thể hoá và
tiêu chuẩn hoá ở mức cao hơn so với yêu
cầu tối tiểu của UNTOC và UNTIP.
Dưới góc độ các khuôn khổ pháp lý
quốc tế khu vực mà Việt Nam là thành
viên cũng ghi nhận các điều ước quốc tế
khu vực quy định về phòng, chống tội
phạm xuyên quốc gia nói chung và tội
mua bán người nói riêng. Các khuôn khổ
pháp lý khu vực quy định chung như
Tuyên bố ASEAN và Kế hoạch hành động
của ASEAN về phòng, chống tội phạm
có tổ chức xuyên quốc gia năm 1997,
1999, 2004, 2015; Hiệp định Tương trợ
tư pháp hình sự của ASEAN năm 2004;
Hiến chương ASEAN… Điều ước quốc tế
khu vực quy định trực tiếp về mua bán
người là Công ước ASEAN về phòng,
chống buôn người đặc biệt là phụ nữ và
trẻ em năm 2015 (ACTIP). ACTIP quy
định cụ thể mục đích, phạm vi, quyền
và nghĩa vụ của quốc gia thành viên; vấn
đề về quyền tài phán và hợp tác quốc tế
trong phòng chống buôn bán người, đặc
biệt là phụ nữ và trẻ em. Trong lời nói
đầu ACTIP ghi nhận, các thành viên cam
kết trong việc hợp tác khu vực và quốc tế
chặt chẽ và hiệu quả hơn chống hành vi
buôn bán người có tính chất xuyên quốc
gia, bao gồm nhưng không giới hạn các
tội phạm được thực hiện bởi các nhóm
phạm tội có tổ chức với nhận thức rằng sự
cần thiết xây dựng một văn kiện của khu
vực quy định riêng về buôn bán người với
tính chất là một khung khổ pháp lý cho
các hành động của khu vực trong phòng,
chống buôn bán người, bao gồm việc bảo
2. Quan điểm và thực tiễn thực hiện
nghĩa vụ hợp tác phòng, chống mua bán
người trong khuôn khổ điều ước quốc tế
đa phương và khu vực mà Việt Nam là
thành viên
2.1. Quan điểm về hợp tác phòng,
chống mua bán người của Việt Nam
Kể từ khi mở cửa, hội nhập khu vực
và quốc tế, Việt Nam luôn thực hiện
nhất quán và xây dựng hình ảnh là một
thành viên có trách nhiệm của cộng đồng
quốc tế. Lĩnh vực hợp tác phòng, chống
tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia nói
10ꢀ Xem: Điều 11 ACTIP.
11ꢀ Xem: Điều 13 ACTIP.
12ꢀ Xem: Điều 14 ACTIP.
13ꢀ Xem: Điều 15 ACTIP.
14ꢀ Xem: Điều 16,17 ACTIP.
15ꢀ ACTIP dành toàn bộ chương VI với 05 Điều khoản
vệ và hỗ trợ các nạn nhân bị buôn bán… để quy định về vấn đề này.
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 139
VIỆT NAM VỚI VIỆC THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THÀNH VIÊN...
chung, tội phạm về mua bán người nói thể chế về phòng, chống mua bán người
riêng luôn được Đảng và Nhà nước xác nhằm hài hoà và tiệm cận với các quy
định là nhiệm vụ trọng tâm, thường định và chuẩn mực quốc tế. Đồng thời,
xuyên và thực hiện nhất quán, phù hợp Việt Nam không ngừng tăng cường hợp
với các cam kết và điều kiện hoàn cảnh tác quốc tế, thực hiện đầy đủ, hiệu quả,
đất nước. Từ các Nghị quyết số 49/2005 thiện chí và có trách nhiệm các cam kết
về chiến lược cải cách tư pháp đến năm của mình trước cộng đồng quốc tế về
2020; Chỉ thị số 48/CT-TW của Bộ Chính
trị ngày 22/10/2010 về tăng cường sự lãnh
đạo của Đảng đối với công tác phòng,
chống tội phạm trong tình hình mới; Nghị
quyết số 51/NQ-CP năm 2009 về Chương
trình hành động của Chính phủ về tham
gia hợp tác ASEAN đến năm 2015; Nghị
quyết số 31/NQ-CP năm 2014 về Chương
trình hành động thực hiện Nghị quyết
22/NQ-TW về hội nhập quốc tế; Quyết
định số 623/QĐ-TTg ngày 14/4/2016 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến
lược Quốc gia phòng, chống tội phạm giai
đoạn 2016 - 2025 và định hướng đến năm
2030; đến các Quyết định số 1957/QĐ-TTg
ngày 30/11/2020 Phê duyệt Kế hoạch tổ
chức thực hiện Công ước ACTIP; Quyết
định số 193/QĐ-TTg phê duyệt Chương
trình phòng, chống mua bán người giai
đoạn 2021 - 2025 và định hướng đến năm
2030 ngày 09/02/2021… đều nhất quán
khẳng định nâng cao hiệu quả hợp tác
quốc tế về phòng, chống mua bán người,
đặc biệt là phụ nữ và trẻ em; thực hiện
đầy đủ nghĩa vụ quốc gia thành viên; góp
phần nâng cao vị thế của Việt Nam trên
phòng, chống mua bán người. Cụ thể:
Một là, Việt Nam đã không ngừng
nỗ lực hoàn thiện thể chế và pháp luật
về phòng, chống mua bán người. Ngay
sau khi gia nhập các điều ước quốc tế
đa phương và khu vực về phòng, chống
mua bán người, các cơ quan hữu quan
đã sớm có những kế hoạch hành động cụ
thể nhằm đánh giá, rà soát, sửa đổi, ban
hành mới các quy định pháp luật quốc
gia phù hợp với các cam kết quốc tế. Về
tổng thể, một loạt các quy định pháp luật
như Luật Phòng, chống mua bán người;
Bộ luật hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự
đã kịp thời nội luật hoá các nghĩa vụ của
quốc gia thành viên về phòng, chống mua
bán người được quy định trong UNTOC,
UNTIP, ACTIP…, tạo khuôn khổ pháp lý
quốc gia cho hoạt động hợp tác phòng,
chống mua bán người.
Hai là, cụ thể hoá các nghĩa vụ hợp tác
phòng,chốngmuabánngườibằngchương
trình, kế hoạch hành động. Chương trình
phòng, chống mua bán người giai đoạn
2021 - 2025 và định hướng đến năm 2030
của chính phủ Việt Nam đã xác định mục
tiêu, yêu cầu cụ thể: (i) Đẩy mạnh truyền
thông nâng cao nhận thức cho cá nhân,
gia đình và cộng đồng về công tác phòng,
chống mua bán người, ưu tiên các nhóm
nguy cơ cao, đặc biệt ở vùng sâu, vùng
xa, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu
số. Các cơ quan báo chí ở Trung ương, địa
phương và hệ thống Đài Truyền thanh
cấp huyện, cấp xã hàng tháng có chuyên
mục, tin, bài tuyên truyền về phòng, chống
trường quốc tế…16
.
2.2. Thực tiễn thực hiện nghĩa vụ hợp
tác phòng, chống mua bán người trong
khuôn khổ điều ước quốc tế mà Việt Nam
là thành viên
Trong thời gian qua, Việt Nam đã có
nhiều nỗ lực để hoàn thiện pháp luật và
16ꢀ Xem các Nghị quyết số 49, Chỉ thị số 48, các Kế
hoạch thực hiện ACTIP năm 2020, các Chương trình
phòng, chống mua bán người..
140 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
DƯƠNG ĐÌNH CÔNG
mua bán người phù hợp các nhóm đối
xác minh, xác định, giải cứu, bảo vệ, hỗ
tượng khác nhau và đặc điểm của từng trợ nạn nhân và trong hoạt động điều tra,
truy tố, xét xử vụ án mua bán người. Các
điều ước quốc tế, hiệp định song phương,
đa phương, các thỏa thuận hợp tác về
phòng, chống mua bán người mà Việt
Nam là thành viên được triển khai thực
hiện có hiệu quả, định kỳ sơ kết, tổng kết.
địa phương. Thường xuyên cập nhật các
hình thức, thủ đoạn và mục đích của tội
phạm mua bán người trên các trang mạng
và mạng xã hội có nhiều người theo dõi,
truy cập tại Việt Nam; (ii) Bảo đảm 100%
tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi
tố liên quan đến mua bán người được tiếp
nhận, phân loại; tỷ lệ giải quyết đạt trên
90%. Các vụ việc có dấu hiệu tội phạm
mua bán người phải được thụ lý điều tra,
xác minh, khi có đủ căn cứ phải khởi tố vụ
án hình sự để điều tra theo đúng quy định
của pháp luật. Công tác điều tra, truy tố,
xét xử tội phạm mua bán người bảo đảm
đúng người, đúng tội, đúng pháp luật,
không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm.
Tỷ lệ điều tra, khám phá các vụ án mua
bán người đạt trên 90% tổng số án khởi tố.
Theo báo cáo của Cục cảnh sát hình sự
- Bộ Công an, trong khoảng từ năm 2005
đến tháng 6/2020, cả nước đã xảy ra hơn
5.579 vụ, 9.151 đối tượng phạm tội với
khoảng 12.000 nạn nhân bị mua bán. Chỉ
tính riêng từ năm 2019 đến tháng 6/2020,
lực lượng Công an, Biên phòng đã điều
tra, khám phá 236 vụ, bắt 308 đối tượng
phạm tội mua bán người, mua bán người
dưới 16 tuổi. Viện kiểm sát nhân dân các
cấp truy tố 118 vụ với 203 bị can. Toà án
nhân dân các cấp đã giải quyết, xét xử 145
95% số vụ án mua bán người hàng năm vụ với 255 bị cáo phạm các tội về mua
bán người. Có thể thấy, số vụ phạm tội
mua bán người ở Việt Nam tương đối cao
với số lượng nạn nhân bị mua bán là khá
lớn. Mặc dù trong một số giai đoạn, tỉ lệ
truy tố còn chiếm tỉ lệ nhỏ so với số vụ án
mua bán người bị phát hiện17 nhưng các
cơ quan thực thi pháp luật của Việt Nam
đã bám sát các chương trình, kế hoạch và
quy định pháp luật để đấu tranh với loại
tội phạm này.
được giải quyết và truy tố. 90% số vụ án
mua bán người hàng năm được giải quyết,
xét xử; (iii) Bảo đảm nạn nhân được tiếp
nhận, xác minh, xác định, giải cứu, bảo vệ
và hỗ trợ kịp thời, hiệu quả theo quy định
của pháp luật và bảo đảm nguyên tắc lấy
nạn nhân làm trung tâm. Xây dựng, củng
cố, từng bước nâng cấp, đầu tư cơ sở vật
chất, trang thiết bị tại các cơ sở hỗ trợ nạn
nhân. Tập huấn, nâng cao kiến thức, kỹ
năng cho cán bộ làm công tác tiếp nhận,
xác minh, xác định, hỗ trợ nạn nhân các
cấp; (iv) Chính sách, pháp luật liên quan
đến công tác phòng, chống mua bán
người, xác minh, xác định, giải cứu, bảo
vệ và hỗ trợ nạn nhân thường xuyên được
rà soát, sửa đổi, bổ sung, bảo đảm tính
Bên cạnh hoạt động đấu tranh với tội
mua bán người, các cơ quan hữu quan của
Việt Nam cũng coi trọng các khuyến nghị
quốc tế trong việc hỗ trợ, bảo vệ nạn nhân
bị mua bán cũng như có các nỗ lực để hồi
hương nạn nhân. Trong các vụ án mua
bán người được phát hiện gần đây, các
đồng bộ, thống nhất, phù hợp với pháp nạn nhân đều nhận được hỗ trợ ban đầu,
tư vấn tâm lý, khám sức khỏe, trợ giúp
luật khu vực, quốc tế và thực tiễn công
tác phòng, chống mua bán người; và (v)
Nâng cao hiệu quả công tác phối hợp liên
ngành, hợp tác quốc tế trong tiếp nhận,
17ꢀ Xem: Trần Đình Hải, Tội mua bán người ở Việt Nam –
Tình hình, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa, Tạp chí
Khoa học Kiểm sát, Số chuyên đề 02 (39)/2020, tr.25.
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 141
VIỆT NAM VỚI VIỆC THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THÀNH VIÊN...
pháp lý theo quy định của pháp luật. Việt quy định pháp luật quốc gia, tìm kiếm sự
Nam cũng có nhiều nỗ lực trong việc hồi trợ giúp theo quy định; giúp nạn nhân có
nơi cư trú, chăm sóc ý tế và phối hợp với
các cơ quan chính phủ sở tại. Thực tế cho
thấy, nạn nhân mua bán người thường bị
những kẻ buôn người đưa ra các thông tin
sai sự thật mang tính chất hù dọa như sẽ
bị bắt, bị xét xử theo pháp luật quốc gia sở
tại... Do đó, vai trò của các tổ chức quốc
tế phi chính phủ càng trở nên quan trọng,
như là trung gian cầu nối giữa cơ quan
chấp pháp và nạn nhân bị mua bán20.
hương nạn nhân là người nước ngoài trở
về nước mà người đó có quốc tịch hoặc
có nơi thường trú cuối cùng, bảo đảm an
toàn tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân
phẩm của nạn nhân18.
Cùng với nỗ lực phòng ngừa, giải cứu,
việc hỗ trợ các nạn nhân của mua bán người
trong thời gian qua cũng được Đảng, Nhà
nước và Chính phủ Việt Nam dành nhiều
sự quan tâm. Theo báo cáo của ngành Lao
động - Thương binh và Xã hội, từ tháng
6/2013 đến tháng 6/2019, các cơ sở đã tiếp
nhận, hỗ trợ 2.961 nạn nhân, trong đó có
2.891 nữ, 528 người dưới 18 tuổi. Dựa trên
nhu cầu của nạn nhân, có 2.216 nạn nhân
được hỗ trợ nhu cầu thiết yếu, 1.347 người
được hỗ trợ y tế, 2.105 người được tư vấn
tâm lý, 1.003 người được trợ giúp pháp lý,
103 người được hỗ trợ học văn hóa, học
nghề, 817 người được trợ cấp khó khăn
ban đầu và 72 người vay vốn sản xuất. Lực
lượng biên phòng đã giải thoát cho hàng
nghìn số phận trở về đoàn tụ với gia đình
từ nạn mua, bán người19. Việc tiếp nhận, hỗ
trợ nạn nhân được tiến hành phù hợp với
điều kiện, hoàn cảnh của từng địa phương.
Ba là, các hoạt động về tương trợ tư
pháp hình sự. Trong giải quyết vụ án
mua bán người, hoạt động hỗ trợ, giúp đỡ
lẫn nhau giữa các cơ quan có thẩm quyền
của các quốc gia ngày càng gia tăng và là
một nhu cầu tất yếu khách quan. Trong
các điều ước quốc tế đa phương phổ cập,
điều ước quốc tế khu vực và các điều ước
quốc tế chuyên biệt về phòng chống mua
bán người đều ghi nhận nghĩa vụ của các
quốc gia trong việc dành sự tương trợ
tư pháp hình sự tối đa nhất có thể trong
hợp tác phòng, chống tội mua bán người.
Nhận thức rõ điều đó, Việt Nam không
chỉ coi trọng hoạt động đàm phán, ký kết
các điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp
hình sự mà còn nỗ lực trong việc hoàn
thiện các quy định pháp luật quốc gia
như Luật Tương trợ tư pháp năm 200721;
Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 và các
văn bản hướng dẫn thi hành.
Để huy động các nguồn lực và thực
hiện có hiệu quả các cam kết của mình,
Việt Nam cũng tạo điều kiện thuận lợi
cho các tổ chức phi chính phủ tiến hành
các hoạt động hỗ trợ nạn nhân phù hợp
với quy định pháp luật. Các tổ chức này
đã hỗ trợ nạn nhân trong việc tìm hiểu
Theo thống kê của Viện kiểm sát nhân
dân tối cao, trong khoảng thời gian từ
năm 2008 đến năm 2019, cơ quan này đã
18ꢀ Xem: Nguyễn Khắc Hải, Hợp tác quốc tế trong đấu
tranh phòng, chống mua bán người tại Việt Nam hiện nay,
20ꢀ
Xem: Liên Hợp Quốc (2006), Chương trình toàn
Tạp chí Khoa hoc Đại học Quốc gia Hà Nội, Luật học, cầu phòng chống buôn bán người, Tài liệu về phòng
Tập 29, Số 1 (2013), tr.23.
chống buôn bán người, NXB Phụ nữ, Tlđd, tr.185.
19ꢀ Xem: Thu Lan, “Việt Nam - thành viên trách nhiệm 21ꢀ Viện kiểm sát nhân dân tối cao Việt Nam đang
trong phòng chống mua, bán người”, tham khảo tại thực hiện nhiều cuộc Hội thảo, Toạ đàm trong nước
website: hꢁps://dangcongsan.vn/thoi-su/viet-nam- và quốc tế cũng như có nhiều nghiên cứu để hoàn
thanh-vien-trach-nhiem-trong-phong-chong-mua- thiện cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng luật
ban-nguoi-559991.html, truy cập ngày 01/6/2021
Tương trợ tư pháp hình sự.
142 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
DƯƠNG ĐÌNH CÔNG
tiếp nhận tổng số 882 yêu cầu tương trợ tế đa phương và khu vực mà Việt Nam là
tư pháp từ phía nước ngoài chuyển cho
Việt Nam; các cơ quan của Việt Nam uỷ
thác hơn 1.170 cho cơ quan nước ngoài
thực hiện liên quan đến nhiều hoạt động
tương trợ tư pháp của các loại tội phạm
khác nhau, trong đó có liên quan đến tội
mua bán người. Theo thống kê cũng cho
thấy các uỷ thác tư pháp đến và uỷ thác
tư pháp đi đều gia tăng, năm sau cao hơn
năm trước22. Bên cạnh những kết quả đạt
được, hoạt động hợp tác tương trợ tư pháp
liên quan đến mua bán người vẫn tồn tại
những hạn chế cả về mặt khách quan và
chủ quan cần có các giải pháp khắc phục23.
thành viên.
Hai là, chú trọng công tác tiếp nhận,
xác minh, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị
mua bán, đồng thời thực hiện các biện
pháp bảo vệ an toàn cho nạn nhân, người
thân thích của họ và bí mật thông tin về
nạn nhân theo quy định của pháp luật.
Song song với đó, cần nghiên cứu xây
dựng chương trình cung cấp các dịch vụ
hỗ trợ khẩn cấp, phục hồi và tái hòa nhập
cho nạn nhân bị mua bán.
Ba là, nâng cao hiệu quả công tác đấu
tranh phòng, chống tội phạm mua bán
người: Tăng cường hiệu quả công tác
điều tra, truy tố, xét xử tội phạm mua bán
người; áp dụng các biện pháp thích hợp và
cần thiết khác để thu thập chứng cứ phục
vụ công tác truy tố trong các vụ án mua
bán người; tăng cường và nâng cao hiệu
quả công tác phối hợp liên ngành trong
tiếp nhận, xác minh, xác định, giải cứu, bảo
vệ, hỗ trợ nạn nhân; trong điều tra, truy tố,
xét xử vụ án mua bán người. Phát hiện kịp
thời, xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật
các đối tượng có hành vi tham nhũng, rửa
tiền; những người tham gia, tạo điều kiện
hoặc cản trở hoạt động tư pháp liên quan
đến phòng, chống mua bán người theo
đúng quy định của pháp luật trong nước
phù hợp với Công ước của Liên Hợp Quốc.
3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả
hợp tác phòng, chống mua bán người
của Việt Nam
Để nâng cao hiệu quả hoạt động hợp
tác quốc tế trong phòng chống tội phạm
mua bán người cũng như thực hiện đầy
đủ, có trách nhiệm nghĩa vụ và cam kết
của Việt Nam theo các điều ước quốc tế đa
phương, khu vực, trong thời gian tới cần
thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
Một là, tiếp tục hoàn thiện thể chế, pháp
luật đáp ứng các yêu cầu của các điều ước
quốc tế đa phương và khu vực mà Việt
Nam là thành viên. Các cơ quan có thẩm
quyền cần rà soát, nghiên cứu tổng thể
quy định pháp luật Việt Nam hiện hành
nhằm đảo bảo tính tương thích so với các
nghĩa vụ hợp tác phòng, chống mua bán
người quy định trong các điều ước quốc
Cuối cùng, cần tăng cường hợp tác quốc
tế về phòng, chống mua bán người như ký
kết và thực hiện các điều ước quốc tế song
phương, đa phương trong lĩnh vực tương
trợ tư pháp về hình sự; đẩy mạnh hoạt động
trao đổi thông tin; giải cứu, bảo vệ, hỗ trợ và
hồi hương các nạn nhân bị mua bán; chia sẻ
kinh nghiệm; tổ chức tập huấn và đào tạo
nâng cao năng lực giảng dạy, nghiên cứu
22ꢀ Xem: Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Vụ 13, Chuyên
đề “Thực trạng và giải pháp hoạt động tương trợ tư
pháp về hình sự; Một số kiến nghị, sửa đổi, bổ sung
Luật Tương trợ tư pháp năm 2007”, (2017), Hà Nội.
23ꢀ Xem: Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Báo cáo tổng
kết 10 năm thi hành luật Tương trợ tư pháp năm 2007
trong lĩnh vực tương trợ tư pháp hình sự.
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 143
VIỆT NAM VỚI VIỆC THỰC HIỆN NGHĨA VỤ THÀNH VIÊN...
7. Trần Đình Hải, Tội mua bán người ở Việt
và năng lực phòng, chống mua bán người.
Tăng cường phối hợp và trao đổi thông tin,
nghiên cứu thiết lập đường dây nóng giữa
các cơ quan thực thi pháp luật của các nước,
các tổ chức quốc tế, tổ chức phi chính phủ
để kịp thời liên hệ, hỗ trợ xác minh, xác định
nạn nhân tại nước ngoài và phối hợp điều
tra, bảo vệ, giải cứu nạn nhân. Tăng cường
Nam – Tình hình, nguyên nhân và biện pháp
phòng ngừa, Tạp chí Khoa học Kiểm sát, Số
chuyên đề 02 (39)/2020.
8. Thu Lan, “Việt Nam - thành viên trách nhiệm
trong phòng chống mua, bán người” tham khảo
tại website: hꢁps://dangcongsan.vn/thoi-su/
viet-nam-thanh-vien-trach-nhiem-trong-phong-
hợp tác và phối hợp giữa các quốc gia thành chong-mua-ban-nguoi-559991.html.
viên, các cơ quan của Liên Hợp Quốc và các
tổ chức quốc tế về phòng, chống mua bán
người để nâng cao năng lực quốc gia trong
đấu tranh phòng, chống mua bán người và
hỗ trợ nạn nhân bị mua bán một cách có
hiệu quả./.
10. Liên Hợp Quốc, Công ước chống tội
phạm có tổ chức xuyên quốc gia năm 2000.
11. Liên Hợp Quốc, Nghị định thư về
Phòng ngừa, trấn áp và trừng trị tội phạm
buôn bán người, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em,
bổ sung cho Công ước chống tội phạm có tổ
chức xuyên quốc gia của Liên Hợp Quốc.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
12. Liên Hợp Quốc (2006), Chương trình
toàn cầu phòng chống buôn bán người, Tài liệu
về phòng chống buôn bán người, Nxb Phụ nữ.
1. ASEAN, Công ước ASEAN phòng,
chống buôn người đặc biệt là phụ nữ và trẻ
em năm 2015.
13. Đinh Xuân Nam (2009), Chuyên đề
“Hợp tác quốc tế trong tố tụng hình sự” trong
Kỷ yếu Đề tài khoa học cấp bộ: Hoàn thiện
các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về
tương trợ tư pháp, dẫn độ, chuyển giao người
đang chấp hành hình phạt tù và các hoạt động
khác về hợp tác quốc tế nhằm đáp ứng yêu
2. Chính phủ (2016), Quyết định số 623/
QĐ-TTg ngày 14/4/2016 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt Chiến lược Quốc gia phòng,
chống tội phạm giai đoạn 2016-2025 và định
hướng đến năm 2030.
3. Chính phủ (2020), Quyết định số 1957/
QĐ-TTg ngày 30/11/2020 Phê duyệt Kế hoạch
tổ chức thực hiện Công ước ASEAN phòng, cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.
chống buôn người đặc biệt là phụ nữ và trẻ
em năm 2015.
14. Tom Obokata, The Value of International
Law in Combating Transnational Organized
4. Chính phủ (2021), Quyết định số 193/
QĐ-TTg ngày 9/2/2021 của Thủ tướng Chính
phủ phê duyệt Chương trình phòng, chống
mua bán người giai đoạn 2021 - 2025 và định
hướng đến năm 2030.
Crime in the Asia-Pacific, Asian Journal of
International Law, 7 (2017).
15. Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Vụ
13, Chuyên đề “Thực trạng và giải pháp hoạt
động tương trợ tư pháp về hình sự; Một số
kiến nghị, sửa đổi, bổ sung Luật Tương trợ tư
pháp năm 2007”, (2017), Hà Nội.
5. Goꢁschalk, P.Policing Organized Crime:
Intelligence Strategy Implementation. Newyork:
CRC Press, 2009.
16. Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Báo cáo
tổng kết 10 năm thi hành luật Tương trợ tư
pháp năm 2007 trong lĩnh vực tương trợ tư
pháp hình sự.
6. Nguyễn Khắc Hải, Hợp tác quốc tế trong
đấu tranh phòng, chống mua bán người tại Việt
Nam hiện nay, Tạp chí Khoa hoc Đại học Quốc
gia Hà Nội, Luật học, Tập 29, Số 1 (2013).
144 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
8 trang
16300
Free
Bạn đang xem tài liệu "Việt Nam với việc thực hiện nghĩa vụ thành viên về hợp tác phòng, chống mua bán người theo các điều ước quốc tế đa phương và khu vực", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- viet_nam_voi_viec_thuc_hien_nghia_vu_thanh_vien_ve_hop_tac_p.pdf
