Phương thức và các tiêu chí đánh giá hiệu quả phối hợp giữa đoàn đại biểu quốc hội và hội luật gia tỉnh Đồng Nai trong công tác giám sát oan sai
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Bùi Xuân Thống và tgk
PHƯƠNG THỨC VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ
PHỐI HỢP GIỮA ĐOÀN ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI VÀ HỘI LUẬT GIA
TỈNH ĐỒNG NAI TRONG CÔNG TÁC GIÁM SÁT OAN SAI
METHODS AND CRITERIA FOR ASSESSING THE EFFICIENCY OF COORDINATION
BETWEEN OF THE NATIONAL ASSEMBLY DELEGATION AND THE ASSOCIATION
OF DONG NAI LAWYERS ON SUPERVISION OF INJUSTICE, WRONGDOING
BÙI XUÂN THỐNG và ĐỖ THỊ HẢI YẾN
TÓM TẮT: Oan, sai trong tố tụng là vấn đề hết sức phức tạp, có liên quan đến nhiều cơ quan, tổ
chức, cá nhân khác nhau. Sự phối hợp của các chủ thể thực hiện quyền giám sát phải đảm bảo
khách quan, nếu không thì kết quả của hoạt động giám sát oan, sai tại địa phương có thể bị sai
lệch. Trong bài viết này, chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu phương thức phối hợp và các tiêu chí
đánh giá hiệu quả phối hợp giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai trong
công tác giám sát oan sai tại địa phương.
Từ khóa: oan sai; giám sát; Đoàn đại biểu Quốc hội; Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai.
ABSTRACT: Injustice, wrongdoing in the legal proceedings are very complicated issues, involving
many different agencies, organizations and individuals. The coordination of entities exercising on
the supervising right must ensure objectivity, if not, the results of supervising activities of injustice,
wrongdoing cases in the local could be false. In this article, the authors focus on studying the
coordination method and the criteria for assessing the efficiency of coordination between the
National Assembly delegation and the Association of Dong Nai Lawyers on the supervising
activities for injustice, wrongdoing in the legal proceedings in the local.
Key words: injustice wrongdoing; supervision; the National Assembly delegation; the Association
of Dong Nai Lawyers.
1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Cùng với sự phát triển của đất nước, hoạt
2. NỘI DUNG
2.1. Quan niệm về phương thức phối hợp
giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia
tỉnh Đồng Nai trong công tác giám sát oan
sai tại địa phương
Trong hoạt động của bất cứ cơ quan, đơn
vị nào cũng đều có sự phối hợp giữa cơ quan,
đơn vị cấp trên với cơ quan, đơn vị cấp dưới,
giữa cơ quan chủ quản với các cơ quan hữu
quan, giữa các đơn vị, bộ phận và giữa các
người trong cùng cơ quan, đơn vị với nhau
động tư pháp ngày càng chuyên nghiệp chính
quy, hiện đại, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao
của xã hội. Chính vì vậy, việc nghiên cứu hoạt
động phối hợp giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và
Hội Luật gia tỉnh trong công tác giám sát án
oan, sai tại địa phương là việc cần thiết hiện
nay nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ
quan tư pháp ở Việt Nam hiện nay nói chung
và tỉnh Đồng Nai nói riêng.
85
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Số 23, Tháng 9 - 2020
bằng những phương thức khác nhau. Phương
thức phối hợp trong hoạt động giữa Đoàn đại biểu
Quốc hội và Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai trong
công tác giám sát oan, sai tại địa phương là cách
thức, phương pháp tiến hành thực hiện những
chức năng, nhiệm vụ trong việc phối hợp giám sát
oan sai nhằm mang lại hiệu quả tốt nhất.
Sự phối hợp theo mệnh lệnh của nhiều
lãnh đạo, quản lý sẽ dẫn đến tình trạng nhân
viên thừa hành sẽ không xác định rõ ai là người
chịu trách nhiệm chính. Phối hợp không có cơ
quan chủ trì sẽ là nguồn gây xung đột, mâu
thuẫn trong quá trình triển khai công việc.
Phương thức phối hợp giữa Đoàn đại biểu
Quốc hội và Hội Luật gia trong công tác giám
sát oan sai tại địa phương phải xác định được
cơ quan Đoàn đại biểu Quốc hội sẽ là cơ quan
chủ trì, giữ vai trò điều phối các hoạt động phối
hợp về vấn đề giám sát oan sai. Đoàn đại biểu
Quốc hội sẽ là cơ quan giữ vai trò chủ chốt
trong việc lãnh đạo, chỉ đạo các nhân viên, cơ
quan phối hợp làm việc có mục đích, hiệu quả
nhằm tăng sự đoàn kết, hợp tác, tạo ra bầu
không khí thoải mái, hiệu quả trong cơ quan.
Đoàn đại biểu Quốc hội sẽ rà soát, thẩm định
những hoạt động và những công việc của đội
ngũ cán bộ thực hiện công tác giám sát oan sai
tại địa phương, khi xảy ra xung đột thì Đoàn
đại biểu Quốc hội sẽ tiến hành phân xử, giải
quyết các mâu thuẫn để đi đến thống nhất trong
quá trình phối hợp. Hội Luật gia là cơ quan
phối hợp trong hoạt động giám sát oan sai tại
địa phương. Trong quá trình phối hợp, cơ quan
phối hợp phải xác định mục tiêu, nhiệm vụ, vai
trò, chức năng, thẩm quyền và nguồn lực trong
việc phối hợp giám sát oan sai tại địa phương.
Phối hợp trong bất cứ một hoạt động nào trong
đời sống xã hội cũng là công việc khó khăn, tốn
kém về thời gian, công sức của các cán bộ tham
gia giám sát, do đó, cần có sự cam kết, nỗ lực
từ những bên tham gia, đảm bảo có sự điều hòa
được lợi ích cá nhân với lợi ích của tập thể
nhằm đảm bảo sự giám sát oan sai tại địa
phương đạt được sự kỳ vọng của người dân.
Thứ hai, lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội và
Phương thức phối hợp bao gồm hai loại:
phối hợp theo chiều ngang và phối hợp theo
chiều dọc. Phối hợp theo chiều ngang là phối
hợp xây dựng và thực hiện chính sách giữa các
cơ quan cùng cấp, chẳng hạn phối hợp giữa các
bộ, ngành. Phối hợp theo chiều dọc là phối hợp
giữa các cơ quan không cùng cấp, chẳng hạn
phối hợp giữa cơ quan trung ương và cơ quan
địa phương. Yêu cầu phối hợp đặt ra bất cứ khi
nào công việc phải thực hiện với sự tham gia
của hơn một cơ quan, tổ chức. Phối hợp giữa
các cơ quan quản lý giúp cho các cơ quan chia
sẻ được những nỗ lực trong xây dựng chính
sách và đảm bảo thực thi đầy đủ, hiệu quả
những chính sách này. Phối hợp giúp phân bổ
hiệu quả các nguồn lực (như tài chính, con
người) nhằm đạt được các mục tiêu chính sách;
đảm bảo cho những chính sách trong lĩnh vực
này không gây ra những ảnh hưởng xấu cho
lĩnh vực khác; giảm thiểu tranh chấp về thẩm
quyền giữa các bộ, ngành, địa phương và các tổ
chức khác. Dấu hiệu thể hiện sự thiếu phối hợp
trong quản lý là chậm trễ, chồng chéo và hỗn
loạn; hệ quả của sự thiếu phối hợp trong quản
lý là mất cơ hội và không hiệu quả [3, tr.3].
Việc phối hợp giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và
Hội Luật gia trong công tác giám sát oan, sai tại
địa phương là phối hợp theo chiều ngang, giữa
những cơ quan trong phạm vi của địa phương.
2.2. Những phương thức phối hợp giữa Đoàn đại
biểu Quốc hội và Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai
trong công tác giám sát oan sai tại địa phương
Thứ nhất, xác định cơ quan chủ trì trong
hoạt động phối hợp giám sát oan, sai và xác
định cơ quan phối hợp trong hoạt động phối
hợp giám sát oan sai.
lãnh đạo Hội Luật gia có trách nhiệm, phân công cử
cán bộ chuyên trách làm công tác giám sát oan sai.
Khi Đoàn đại biểu Quốc hội có yêu cầu
thực hiện nhiệm vụ giám sát oan sai, Hội Luật
gia phân công tư vấn viên pháp luật, luật sư thực
86
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Bùi Xuân Thống và tgk
hiện việc nghiên cứu, đề xuất xử lý vấn đề có
liên quan đến công tác giám sát oan sai tại cơ
quan điều tra, cơ quan kiểm sát, cơ quan tòa án.
Đoàn đại biểu Quốc hội đề ra kế hoạch phối
hợp, khi cần thiết chủ động gửi văn bản đến Hội
Luật gia để cử cán bộ tham gia. Trong thời hạn
cho phép (khoảng 7 ngày) kể từ khi nhận được
yêu cầu của Đoàn đại biểu Quốc hội, Hội Luật
gia phải có trách nhiệm cử cán bộ chuyên trách
đôn đốc thực hiện công việc giám sát oan sai.
Thứ ba, lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội và
lãnh đạo Hội Luật gia, cán bộ chuyên trách trao
đổi, cung cấp thông tin, tài liệu, tham gia đóng góp
ý kiến về công tác giám sát oan sai tại địa phương.
Thông qua phối hợp, Đoàn đại biểu Quốc hội
và Hội Luật gia có nhu cầu cung cấp thông tin,
tài liệu có liên quan đến án oan sai tại địa
phương, các cơ quan, cá nhân, tổ chức có thẩm
quyền trao đổi hoạt động và thông tin với nhau,
hỗ trợ cho nhau trong việc thực hiện tốt các
chức năng, thẩm quyền của từng yếu tố của cơ
quan. Sự phối hợp tạo ra sự đoàn kết, đồng
thuận, hỗ trợ nhau; phát huy dân chủ, khai thác
năng lực, sở trường của từng chuyên viên trong
công tác để cùng hướng vào thực hiện tốt các
nhiệm vụ công tác của đơn vị mình.
sát oan sai tại địa phương có liên quan đến
khâu của cơ quan điều tra, cơ quan kiểm sát, cơ
quan tòa án nhằm đảm bảo quyền và lợi ích
hợp pháp cho người dân. Bên cạnh những cuộc
họp thường kỳ thì sẽ có những cuộc họp đột
xuất giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và lãnh đạo
Hội Luật gia nhằm giải quyết những vấn đề bức
xúc, khó khăn trong quá trình giám sát oan sai
tại địa phương, đặc biệt, khi phát hiện ra các vụ
án có dấu hiệu đặc biệt nghiêm trọng, gây ra
những án oan sai cho người dân. Trong các
cuộc họp, Đoàn đại biểu Quốc hội và lãnh đạo
Hội Luật gia có thể chủ động đề xuất giải pháp
nhằm phối kết hợp với các cơ quan nhà nước
có thẩm quyền như cơ quan điều tra, cơ quan
kiểm sát, cơ quan tòa án để trao đổi, cung cấp
thông tin nhằm nâng cao hiệu quả công tác xét
xử của những vụ án hình sự.
Các cuộc họp thường xuyên hoặc đột xuất
sẽ nảy sinh ra hai vấn đề, một là, Đoàn đại biểu
Quốc hội và lãnh đạo Hội Luật gia thống nhất
được ý kiến và phương pháp giám sát oan sai tại
địa phương. Hai là, Đoàn đại biểu Quốc hội và
lãnh đạo Hội Luật gia không thống nhất được ý
kiến và phương pháp giám sát oan sai tại địa
phương thì cơ quan chủ trì hoạt động phối hợp là
Đoàn đại biểu Quốc hội phải có năng lực lãnh
đạo, giải quyết các xung đột xảy ra trong cuộc
họp, để tạo ra cuộc họp có hiệu quả cao nhất.
2.3. Tiêu chí đánh giá mức độ hiệu quả phối
hợp và tiêu chí phối hợp giữa Đoàn đại biểu
Quốc hội và Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai trong
công tác giám sát oan sai tại địa phương
Thuật ngữ tiêu chí được sử dụng trong hầu
hết các lĩnh vực của đời sống xã hội. Tiêu chí
đánh giá mức độ hiệu quả là những dấu hiệu,
chuẩn mực, thước đo các sự vật, hiện tượng
trong xã hội. Tiêu chí được định nghĩa là: “đặc
trưng, dấu hiệu làm cơ sở, căn cứ để nhận biết,
xếp loại các sự vật, các khái niệm” [2, tr.286].
Tiêu chí thường dùng để kiểm định hoặc đánh
giá một đối tượng. Tiêu chí đánh giá hiệu quả
hoạt động phối hợp của Đoàn đại biểu Quốc
Thứ tư, lãnh đạo Đoàn đại biểu Quốc hội
và lãnh đạo Hội Luật gia tổ chức các cuộc họp.
Trong trường hợp cần thiết, lãnh đạo Đoàn
đại biểu Quốc hội và lãnh đạo Hội Luật gia sẽ
tổ chức các cuộc họp. Các cuộc họp thường
chia làm hai loại họp thường kỳ và họp đột
xuất. Họp thường kỳ giữa Đoàn đại biểu Quốc
hội và lãnh đạo Hội Luật gia về nội dung công
tác giám sát oan sai và một số công tác phối
hợp khác như việc giải quyết khiếu nại, tố
cáo,... thì thường diễn ra 1 lần/1 tháng. Trong
các phiên họp đó, các cơ quan Đoàn đại biểu
Quốc hội và Hội Luật gia tổng kết những kết
quả đã làm được, đánh giá những ưu điểm, hạn
chế và tìm ra giải pháp nhằm nâng cao chất
lượng của công tác giám sát oan sai. Các cơ
quan sẽ nêu lên những bất cập trong việc giám
87
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Số 23, Tháng 9 - 2020
hội và Hội Luật gia trong việc giám sát oan sai
là những yêu cầu, đòi hỏi trong quá trình hoạt
động thực thi nhiệm vụ Đoàn đại biểu Quốc hội
và Hội Luật gia phải đáp ứng nhằm đánh giá
mức độ hiệu quả hoạt động phối hợp.
trọng thực tế mà dẫn đến việc không tuân thủ
đúng theo quy định của pháp luật, không tiến
hành xem xét kỹ các tình tiết liên quan đến việc
điều tra, truy tố, xét xử có thể dẫn đến hiện
tượng bỏ lọt tội phạm cũng như làm oan người
vô tội. Quá trình phối hợp giữa Đoàn đại biểu
Quốc hội và Hội Luật gia trong việc giám sát
oan sai đòi hỏi các chủ thể phải nghiêm túc
tuân thủ, chấp hành các quy định của pháp luật.
Thứ hai, phù hợp với mục tiêu của hoạt động
phối hợp. Trong mỗi giai đoạn phát triển của tỉnh
Đồng Nai, mục tiêu đặt ra cho việc xây dựng và
nâng cao hoạt động phối hợp trong công tác giám
sát oan sai là khác nhau, do đó các quy định, quy
tắc của hoạt động phối hợp có thể có sự thay đổi ít
nhiều. Muốn đạt được mục tiêu chung của hoạt
động phối hợp phải ban hành được quy chế phối
hợp - là cơ sở pháp lý để hai cơ quan hoạt động.
Mục tiêu cuối cùng của hoạt động phối hợp giữa
Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia trong việc
giám sát oan sai là tạo ra sự thống nhất, đồng
thuận, bảo đảm chất lượng và hiệu quả trong giám
sát oan sai, góp phần hoàn thiện, nâng cao hiệu
lực, hiệu quả hoạt động giám sát oan sai tại địa
phương. Nếu các chủ thể phối hợp được trang bị
đầy đủ những kiến thức, kỹ năng phối hợp và có
kinh nghiệm thì hiệu quả hoạt động phối hợp trong
công tác giám sát oan sai tại địa phương giữa các
chủ thể sẽ được nâng lên. Phối hợp đem lại lợi ích
thiết thực trong việc xác định vị trí pháp lý, chức
năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các chủ thể theo
quy định của pháp luật.
Thứ nhất, tuân thủ theo các quy định của
Hiến pháp và Pháp luật. Trong hệ thống pháp luật
của nước ta, Hiến pháp năm 2013 là đạo luật có
hiệu lực pháp lý cao nhất, quy định chế độ chính
trị, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ
cấu, nguyên tắc tổ chức của các cơ quan nhà
nước... Các luật như Luật Tổ chức Quốc hội, Luật
Tổ chức chính quyền địa phương,… và các văn
bản hướng dẫn thi hành như nghị định, thông tư,
quy chế làm việc của Hội Luật gia,… phải phù
hợp với các quy định của Hiến pháp. Không có
một chủ thể nào có thể đứng ngoài hay đứng trên
pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam, nếu
chủ thể nào vi phạm pháp luật sẽ bị xử lý theo
quy định của pháp luật hiện hành. Đoàn đại biểu
Quốc hội là nơi tham gia đông đảo của các Đại
biểu Quốc hội, đại diện cho nhiều thành phần, lợi
ích khác nhau, trong quá trình hoạt động có thể
tiềm ẩn những xung đột lợi ích. Hội Luật gia là tổ
chức có tính đoàn kết, tập hợp rộng rãi các luật gia
đã và đang làm công tác pháp luật trong cơ quan
Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã
hội, tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp, tổ
chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức
kinh tế, tổ chức văn hoá, tổ chức giáo dục, đơn vị
vũ trang nhân dân. Do đó, trong quá trình làm việc
đòi hỏi các thành viên của Đoàn đại biểu Quốc hội
và Hội Luật gia phải nghiêm túc tuân thủ các quy
định của Hiến pháp, pháp luật và nguyên tắc phối
hợp hoạt động giữa hai cơ quan trên nhằm tiến tới
hoạt động chuyên nghiệp, có hiệu lực và hiệu quả
ngày một cao hơn trong việc giám sát oan sai tại
địa phương. Các chủ thể thực hiện quyền giám
sát chỉ vì một vấn đề mang tính chất quan hệ cá
nhân, hay có một vài lợi ích vật chất do những
người khác mang lại mà các cơ quan thực thi
quyền giám sát oan sai mà không trung thực,
không tôn trọng sự thực khách quan, không tôn
Thứ ba, bảo đảm tính thống nhất, khoa
học, linh hoạt. Về bảo đảm tính thống nhất,
trong quá trình phối hợp giám sát oan sai Đoàn
đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia phải có sự
thống nhất trong việc ban hành các nội quy,
quy chế, chương trình hành động giữa những
người thực thi quyền giám sát. Việc ban hành
nội quy, quy chế mới hoặc sửa đổi bổ sung phải
đảm bảo được tính thống nhất, bảo đảm sự liên
kết chặt chẽ, không tồn tại độc lập, riêng biệt
mà được đặt trong một chỉnh thể, có sự ràng
88
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Bùi Xuân Thống và tgk
buộc với nhau trong các văn bản quy phạm
pháp luật nói chung và pháp luật về hoạt động
phối hợp giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội
Luật gia nói riêng, không được mâu thuẫn,
chồng chéo với các văn bản quy phạm pháp
luật khác, đặc biệt và các văn bản quy phạm
pháp luật đang có hiệu lực. Việc phối hợp trong
hoạt động giám sát nói chung và giám sát oan
sai của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia
nói riêng, dư luận xã hội, báo chí đưa tin về văn
bản quy phạm pháp luật trái pháp luật mà vẫn
chưa được các cơ quan hữu quan tiến hành
giám sát kịp thời. Các cơ quan nhà nước có
thẩm quyền chỉ giám sát về các nội dung có
liên quan đến việc ban hành văn bản quy phạm
pháp luật về tiến độ và số lượng; nội dung chủ
yếu là kết hợp với giám sát chuyên đề mà chưa
đi vào nội dung cụ thể của tất cả các văn bản đã
được ban hành thuộc lĩnh vực phụ trách có liên
quan đến án oan sai của các cơ quan nhà nước
có thẩm quyền. Việc phối hợp trong giám sát oan
sai tại tỉnh Đồng Nai chủ yếu được thực hiện thông
qua các kênh như xem xét các báo cáo của các cơ
quan chịu sự giám sát như cơ quan điều tra, cơ
quan kiểm sát, cơ quan Tòa án mà thiếu những
kênh thông tin độc lập, khách quan thông qua các
chứng cứ của vụ án, chưa có cơ chế hữu hiệu để
kiểm tra tính xác thực của thông tin, số liệu mà cơ
quan được giám sát cung cấp. Trong quá trình
thực thi hoạt động phối hợp cần đảm bảo sự liên
kết chặt chẽ, sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất
giữa các cơ quan chủ trì phối hợp là Đoàn đại
biểu Quốc hội và cơ quan phối hợp là Hội Luật
gia trong việc giám sát oan sai. Khi xảy ra vấn đề
mâu thuẫn, xung đột, cơ quan chủ trì phối hợp là
Đoàn đại biểu Quốc hội sẽ là người cầm trịch để
giải quyết vấn đề. Về bảo đảm tính khoa học,
trong quá trình phối hợp giám sát oan sai Đoàn đại
biểu Quốc hội và Hội Luật gia phải có tính khoa
học, phù hợp với điều kiện hoạt động của từng chủ
thể và tính chất của từng hoạt động phối hợp giữa
các chủ thể. Tính khoa học của quy trình phối
hợp trong việc giám sát phải được thể hiện
trước hết ở chỗ mỗi công đoạn trong quy trình
phối hợp được quy định cụ thể về mặt thời
gian, phù hợp với nội dung hoạt động phối hợp
giám sát oan sai. Quy trình phải dự liệu khoảng
thời gian cụ thể từ khi dự kiến chương trình
phối hợp giám sát oan sai đến việc triển khai
hoạt động phối hợp giám sát, xây dựng báo cáo
hoạt động phối hợp giám sát oan sai và cuối
cùng là theo dõi việc thực hiện các kiến nghị từ
hoạt động phối hợp giám sát oan sai. Thời gian
đề ra một chương trình phối hợp giám sát oan
sai mà quá dài sẽ phản ánh sự đình trệ, nhưng
quá ngắn lại cho thấy quy trình, thủ tục quá vắn
tắt, không phát huy được hết những ý kiến
tham gia của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội
Luật gia. Hoạt động phối hợp trong việc giám sát
oan sai với những đối tượng giám sát đặc biệt là
các cơ quan có quyền lực trong bộ máy nhà nước
như cơ quan công an, cơ quan kiểm sát, cơ quan
tòa án - là cơ quan thực hiện những nhiệm vụ,
chức năng của Nhà nước. Cần phải có quy trình
thực hiện hoạt động phối hợp hết sức cẩn trọng,
khoa học, nếu không sẽ ảnh hưởng đến uy tín
chính trị của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên
quan. Về bảo đảm tính linh hoạt, trong quá trình
phối hợp giám sát oan sai Đoàn đại biểu Quốc
hội và Hội Luật gia phải có tính linh hoạt trong
việc xử lý các tình huống phát sinh. Tính linh
hoạt trong hoạt động phối hợp giám sát oan sai
là khả năng quan sát, tìm hiểu, đánh giá nhanh
chóng một tình huống xảy ra và có sự phản ứng
lại một cách hợp lý của các chủ thể. Mặc dù,
theo quy định của pháp luật hình sự hiện hành,
các tội phạm được chia làm các tội như cướp
của, giết người, trộm cắp tài sản, hiếp dâm,…
tuy nhiên, trong mỗi vụ án có những tình tiết
khác nhau, về người thực hiện hành vi tội
phạm, thời gian, hoàn cảnh,… có sự khác nhau.
Các cơ quan trong quá trình phối hợp giám sát
oan sai phải có tính linh hoạt, xử lý các tình
huống hợp tình, hợp lý, tránh áp dụng pháp luật
một cách rập khuôn, máy móc gây ra những
hậu quả bất lợi cho các chủ thể.
89
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Số 23, Tháng 9 - 2020
Thứ tư, hiệu quả của hoạt động phối hợp.
Hiệu quả hoạt động phối hợp giám sát oan sai
của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia
phụ thuộc vào nội dung, phương thức lãnh đạo
của Đảng, phụ thuộc vào việc thực hiện các
quyền tư pháp của các cơ quan Nhà nước,…
Hiệu quả của hoạt động phối hợp trong thực thi
công vụ được thể hiện trên các phương diện
sau: đạt được mục tiêu đề ra cho pháp luật về
hoạt động phối hợp trong giám sát oan sai ở một
mức độ nhất định với chi phí nguồn lực càng ít
càng tốt; với mức độ chi phí các nguồn lực nhất
định, thực thi hoạt động phối hợp đạt kết quả
càng cao càng tốt; để đạt được mục tiêu đề ra
cho hoạt động phối hợp không chỉ trong quan hệ
với chi phí nguồn lực như tài chính, nhân lực,…
mà còn trong quan hệ với hiệu quả xã hội. Phối
hợp phải tiết kiệm, các phí tổn cho việc phối
hợp trong hoạt động giám sát oan sai của Đoàn
đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia phải đủ để
đảm bảo cho các chủ thể thực hiện công tác
phối hợp phát huy tốt vai trò, nhiệm vụ và năng
lực của mình để đạt được kết quả ở mức cao
nhất. Tài chính chi cho hoạt động phối hợp
được sử dụng cho hoạt động phối hợp giữa các
bộ phận trong đơn vị chủ trì, giữa đơn vị chủ trì
với các đơn vị phối hợp khác là thấp nhất
nhưng hoạt động phối hợp diễn ra hiệu quả
nhất trong việc giám sát oan sai tại địa phương.
Để hoạt động phối hợp được thực hiện chặt chẽ,
nhanh chóng, tiết kiệm thời gian và công sức thì cơ
quan chủ trì là Đoàn đại biểu Quốc hội và cơ quan
phối hợp là Hội Luật gia phải đầu tư trang thiết bị
cơ sở vật chất, ứng dụng công nghệ hiện đại trong
quá trình thực thi công việc. Nhân lực tham gia
phối hợp thể hiện ở số lượng cán bộ tham gia
vào hoạt động phối hợp là ít nhất nhưng được
thực hiện nhanh nhất, ít chi phí nhất. Cán bộ
tham gia hoạt động phối hợp phải đảm bảo có
đạo đức nghề nghiệp và năng lực. Việt Nam
hiện nay chưa có luật về đạo đức công vụ như
một số quốc gia phát triển như Nhật Bản,
Canada, tuy nhiên, trong Điều 15, Luật Cán bộ,
công chức năm 2008 quy định: “Cán bộ, công
chức phải thực hiện cần, kiệm, liêm, chính, chí
công vô tư trong hoạt động công vụ”. Theo quy
định của Khoản 2, Điều 70, Luật phòng, chống
tham nhũng quy định: “Gương mẫu, liêm khiết;
chấp hành nghiêm chỉnh quy định của pháp
luật về phòng, chống tham nhũng, quy tắc ứng
xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp, quy tắc đạo
đức kinh doanh”. Theo đó, Đại biểu Quốc hội
phải tuân thủ nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp
chung và đạo đức riêng của mình. Đối với
Đoàn đại biểu Quốc hội: “Có phẩm chất đạo
đức tốt, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư,
gương mẫu chấp hành pháp luật; có bản lĩnh,
kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng
phí, mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa
quyền và các hành vi vi phạm pháp luật khác”.
Hội Luật gia cũng có đạo đức nghề nghiệp, từ đó
bảo đảm sự tin tưởng của các cơ quan nhà nước,
cũng như nhân dân trong thực thi nhiệm vụ. Tăng
cường năng lực của Đoàn đại biểu Quốc hội
cũng như Hội Luật gia thông qua các khóa bồi
dưỡng về kiến thức, kỹ năng giám sát. Đối với
Đoàn đại biểu Quốc hội phải tăng cường đại
biểu quốc hội kiêm nghiệm sang hoạt động
chuyên trách. Tiêu chuẩn của Đại biểu Quốc hội
và Hội Luật gia vừa chú trọng đảm bảo yếu tố kế
thừa, vừa đảm bảo nhân tố mới. Bên cạnh những
tiêu chuẩn đã định lượng như trình độ học vấn,
chức vụ đảm nhiệm, hiệu quả công việc,… còn
cần có cả những sự nhiệt huyết, yêu nghề, sẵn
sàng thực thi nhiệm vụ phối hợp trong giám sát
oan sai, mặc dù hoạt động này có đôi lúc gây
động chạm đến quyền và lợi ích của các cơ quan
nhà nước.
Thứ năm, sự hài lòng của người dân. Tiêu
chí đánh giá hoạt động phối hợp giữa Đoàn đại
biểu Quốc hội và Hội Luật gia trong việc giám sát
oan sai tại địa phương còn được đo lường bằng sự
hài lòng của người dân. Giám sát của Đại biểu
Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội được đánh
giá cao nhất trong các công cụ giám sát mức độ
hài lòng của người dân qua hiệu quả phối hợp.
90
TẠP CHÍ KHOA HỌC ĐẠI HỌC VĂN LANG
Bùi Xuân Thống và tgk
Thứ sáu, kiểm tra hoạt động phối hợp.
Hoạt động phối hợp trong việc giám sát oan sai
giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội Luật gia
chỉ thành “trên giấy” nếu như không được tổ
chức thực hiện trong cuộc sống. Tuy nhiên, nếu
thực hiện hoạt động giám sát oan sai mà không
có khâu kiểm tra, giám sát và xử lý hành vi vi
phạm pháp luật thì phối hợp cũng không mang
lại hiệu quả, thậm chí trở nên hình thức. Theo
Đào Trí Úc: “Trong tổ chức và thực thi quyền
lực nhà nước, cơ chế kiểm tra, giám sát quyền lực
đóng vai trò của chiếc “phanh” an toàn, đảm bảo
cho guồng máy quyền lực hoạt động hết công
suất. Một khi hệ thống “phanh” an toàn không
được đảm bảo, bộ máy quyền lực vận hành sẽ
thiếu an toàn dẫn đến các tình huống hoặc là vận
hành cầm chừng hoặc là vận hành ngoài tầm
kiểm soát của “người chủ” quyền lực dẫn đến
quan liêu, tha hóa quyền lực. Chính vì thế, trong
mọi quốc gia dân chủ, cơ chế kiểm tra, giám sát
việc tổ chức và thực thi công quyền được đặc biệt
chú ý” [1, tr.125]. Cần có những quy định để
xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát phát hiện
những hành vi của cá nhân người có thẩm
quyền không tạo điều kiện, hoặc cản trở nhân
dân thực hiện quyền giám sát oan sai. Hoạt
động phối hợp giữa Đoàn đại biểu Quốc hội và
Hội Luật gia trong công tác giám sát oan sai
góp phần nâng cao hiệu quả của công tác điều
tra, truy tố, xét xử vì các hoạt động trên có mối
quan hệ qua lại, phụ thuộc vào nhau. Thực tiễn
đã chứng minh rằng, hoạt động phối hợp có các
phương thức và tiêu chí khoa học, chính xác sẽ
giúp cho việc giám sát oan sai của Đoàn đại biểu
Quốc hội và Hội Luật gia sẽ có hiệu quả tốt,
đảm bảo quyền con người, quyền công dân trong
điều kiện hiện nay.
3. KẾT LUẬN
Hoạt động phối hợp giữa Đoàn Đại biểu
Quốc hội tỉnh và Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai
trong công tác giám sát oan sai góp phần nâng
cao hiệu quả của công tác điều tra, truy tố, xét xử
vì các hoạt động trên có mối quan hệ qua lại, phụ
thuộc vào nhau. Việc phối hợp giữa Đoàn Đại
biểu Quốc hội tỉnh và Hội Luật gia tỉnh Đồng Nai
góp phần đẩy nhanh tiến độ điều tra, truy tố, xét
xử các vụ án, đặc biệt là các vụ án oan sai có dấu
hiệu đặc biệt nghiêm trọng được dư luận xã hội
quan tâm. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
như cơ quan điều tra, cơ quan truy tố, cơ quan xét
xử cũng đều cần phải nắm bắt các thông tin liên
quan đến các vụ án để tìm hiểu về diễn biến,
nguyên nhân, hậu quả,... có liên quan đến các vụ
án oan sai để đánh giá và xử lý chính xác vụ việc,
hạn chế tối đa bỏ lọt tội phạm hoặc để oan người
vô tội.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Đào Trí Úc (2006), Mô hình tổ chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Việt Nam, Nxb Tư pháp, Hà Nội.
[2] Nguyễn Như Ý (1999), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
[3] Richards Veryards (1994), Information Coordination: The management of information models,
systems, organizations, Publisher: Prentice Hall, ISBN: 978-0-13-099243-7.
Ngày nhận bài: 05-8-2020. Ngày biên tập xong: 03-9-2020. Duyệt đăng: 24-9-2020
91
7 trang
13440
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phương thức và các tiêu chí đánh giá hiệu quả phối hợp giữa đoàn đại biểu quốc hội và hội luật gia tỉnh Đồng Nai trong công tác giám sát oan sai", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phuong_thuc_va_cac_tieu_chi_danh_gia_hieu_qua_phoi_hop_giua.pdf
