Mua bán người qua mạng Internet và một số khó khăn, vướng mắc khi giải quyết các vụ án mua bán người qua mạng Internet
MUA BÁN NGƯỜI QUA MẠNG INTERNET VÀ MỘT SỐ...
KHÓ KHĂN, VƯỚNG MẮC KHI GIẢI QUYẾT CÁC VỤ ÁN
MUA BÁN NGƯỜI QUA MẠNG INTERNET
TRẦN VĂN TUÂN*
Sử dụng mạng Internet là một trong những thủ đoạn và đồng thời là cách thức để các đối
tượng tiếp cận dễ dàng hơn với nạn nhân trong các vụ án mua bán người. Trong bối cảnh
hiện nay, người dân sử dụng mạng Internet như một nhu cầu tất yếu và cần thiết phục vụ
cho công việc, sinh hoạt, giải trí với mức độ và số lượng người dùng ngày càng tăng. Do đó,
các đối tượng cũng lợi dụng mạng Internet để tiếp cận, dụ dỗ, lừa gạt nạn nhân dưới nhiều
hình thức khác nhau nên rất khó phát hiện để kịp thời ngăn chặn, xử lý.
Từ khóa: Mua bán người, mạng Internet, vụ án mua bán người, mua bán người qua
mạng Internet.
Ngày nhận bài: 08/6/2021; Biên tập xong: 10/6/2021; Duyệt đăng: 17/6/2021
Using the Internet has become habitual and is a way for criminals to easily access
victims. In the current context, people use the Internet as an indispensableand necessary
need for work, living, and entertainment. The level of usage and number of users has
skyrocketed globally which allows criminals to take advantage of to approach, seduce
and deceive victims in many different forms. This means it is also difficult to promptly
detect, prevent and address the crime. This article explores some of the difficulties and
obstacles in solving human tracking cases via the Internet.
Keywords: Human trafficking, the Internet, human trafficking cases, human
trafficking via the Internet
1. Vấn đề mua bán người qua mạng đẳng trên toàn cầu, tạo ra nhiều rào cản trên
con đường đạt mục tiêu phát triển bền vững.
Việc này cũng đã khiến hàng triệu người có
nguy cơ bị mua bán vì mục đích mại dâm, lao
động cưỡng bức, hôn nhân cưỡng ép và các
tội phạm khác. Tỉ lệ phụ nữ và trẻ em chiếm
hơn 70% số nạn nhân mua bán người được
phát hiện và họ cũng là nhóm người bị ảnh
hưởng tiêu cực nhất trong đại dịch. Các cuộc
suy thoái trước đây cho thấy phụ nữ thường
gặp nhiều khó khăn hơn khi tìm kiếm việc làm
sau khủng hoảng, vì vậy đây là thời điểm cần
hết sức cảnh giác”.
Internet hiện nay
Trong những năm gần đây, tội phạm
mua bán người có nhiều diễn biến phức
tạp, đặc biệt là nạn mua bán phụ nữ và
trẻ em vẫn đang là một vấn đề nhức nhối
ở nước ta. Hành vi mua bán người xâm
phạm đến quyền con người, quyền công
dân; ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức
khỏe, tinh thần, tính mạng của nạn nhân,
đến đạo đức, lối sống, thuần phong mỹ
tục; đồng thời tác động xấu đến tình hình
an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Năm 2020 và đầu năm 2021, Việt Nam
cùng các nước trên thế giới phải chống chọi
với đại dịch COVID–19. Các quốc gia tăng
cường nhiều biện pháp phòng chống dịch
Nhân kỉ niệm ngày Phòng, chống mua
bán người năm 2020 (ngày 30/7), Tổng
thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres
đã phát biểu: “Đại dịch COVID-19 đã bộc
lộ và làm trầm trọng thêm nhiều bất bình
* Tiến sĩ, Phó trưởng Khoa Tội phạm học và Điều tra
tội phạm, Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 75
MUA BÁN NGƯỜI QUA MẠNG INTERNET VÀ MỘT SỐ...
bệnh, trong đó có giãn cách xã hội, thắt chặt điều kiện học hành, thất nghiệp, các đối
công tác kiểm soát số người xuất cảnh, nhập tượng hứa hẹn sẽ tìm việc làm thích hợp
cảnh. Trong bối cảnh đó, tình hình tội phạm
mua bán người có chiều hướng giảm nhưng
vì lợi nhuận nên nhiều đối tượng vẫn tiếp
tục thực hiện hành vi, thường xuyên thay
đổi phương thức, thủ đoạn nhằm trốn tránh
sự kiểm tra, phát hiện của các lực lượng
chức năng. Thậm chí, các đối tượng còn cấu
kết hình thành nhiều đường dây, băng
nhóm xuyên quốc gia với quy mô, tính chất
ngày càng phức tạp.
cho họ ở thành phố với mức thu nhập ổn
định, sau đó lừa bán qua biên giới cho các
chủ chứa mại dâm hoặc các tổ chức tội
phạm ở nước ngoài.
- Lợi dụng kẽ hở trong quy định của
pháp luật, nhiều trường hợp núp bóng
hình thức tư vấn môi giới hôn nhân với
người nước ngoài. Một số đối tượng người
Việt Nam câu kết với người nước ngoài tổ
chức tuyển chọn, tìm kiếm phụ nữ ở các
vùng quê, đưa lên thành phố hoặc tỉnh
giáp ranh với nước bạn để tổ chức xem
mặt, chọn vợ, rồi tổ chức kết hôn bất hợp
pháp với người nước ngoài.
Số vụ, số nạn nhân bị mua bán người
trong những năm gần đây có xu hướng
giảm, cụ thể: Năm 2016: 383 vụ, 523 đối
tượng, 600 nạn nhân; năm 2017: 376 vụ,
491 đối tượng, 900 nạn nhân; năm 2018:
211 vụ, 276 đối tượng, 386 nạn nhân; năm
2019: 192 vụ, 256 đối tượng, 309 nạn nhân2.
Sáu tháng đầu năm 2020, trên cả nước số
vụ mua bán người giảm 31,5%, số nạn
nhân giảm 39,7%, tuy nhiên số đối tượng
được phát hiện tăng 40% so với cùng kỳ
năm 2019. Nạn nhân trong các vụ mua bán
người chủ yếu vẫn là phụ nữ và trẻ em.
- Bằng các hình thức đưa người xuất
nhập cảnh sang nước ngoài, đi xuất khẩu
lao động, đi thăm thân, tham quan du
lịch. Lợi dụng chính sách mở cửa hội
nhập của nước ta hoặc kẽ hở trong quy
định của pháp luật, các đối tượng hướng
tới những người có hoàn cảnh kinh tế khó
khăn, muốn thay đổi cuộc sống bằng cách
tiếp cận, làm quen, tạo mối quan hệ thân
thiện, tạo sự tin tưởng từ phía nạn nhân,
thậm chí có trường hợp giả vờ muốn kết
hôn khiến nạn nhân và gia đình hoàn
toàn không nghi ngờ, sau đó lừa đưa sang
nước ngoài để bán.
Phương thức, thủ đoạn của các đối
tượng mua bán người sử dụng rất tinh vi,
xảo quyệt. Chúng hình thành các đường
dây mua bán liên tỉnh và xuyên quốc gia
dưới nhiều hình thức khác nhau. Các đối
tượng có sự cấu kết chặt chẽ giữa bên mua
và bên bán, thậm chí có sự tham gia, giúp
sức của bên môi giới, dẫn dắt. Hiện nay,
một số thủ đoạn mà các đối tượng thường
thực hiện trong các vụ mua bán người như:
- Tiếp cận những phụ nữ có hoàn cảnh
khó khăn rồi thuê họ để sinh con, sau đó lừa
bán cả mẹ lẫn con. Các đối tượng tìm những
phụ nữ có con nhỏ hoặc đang mang thai
nhưng hoàn cảnh éo le, khó khăn về kinh tế
để môi giới cho, nhận con nuôi hoặc cho con
sau khi sinh để bán các cháu nhỏ, tổ chức
xuất cảnh trái phép sang nước ngoài rồi bán
trẻ em cho các đối tượng nước ngoài.
- Tiếp cận với phụ nữ, trẻ em ở các
vùng nông thôn nghèo, lợi dụng nạn nhân
là những người có trình độ học vấn thấp,
ít kiến thức về xã hội, các cô gái mới lớn.
Với nạn nhân có hoàn cảnh kinh tế khó
khăn, phụ nữ trong các gia đình không có
- Nhiều trường hợp, các đối tượng lợi
dụng sở hở của các gia đình để bắt cóc,
chiếm đoạt trẻ rồi mang trẻ bán ra nước
2ꢀ Nguồn: Cục cảnh sát hình sự (C02) – Bộ Công an.
76 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
TRẦN VĂN TUÂN
ngoài; hoặc tìm đến các trung tâm bảo trợ sử dụng mạng Internet là phổ biến nhất.
xã hội, các cơ sở nuôi dưỡng trẻ mồ côi, lợi Đây vừa là thủ đoạn để tiếp cận, tạo lòng
tin của nạn nhân trong vụ mua bán người
và cũng vừa là phương tiện để các đối
tượng dễ dàng hơn trong thực hiện các
thủ đoạn khác.
dụng kẽ hở của pháp luật và sơ hở trong
công tác quản lý của những nơi này để
thực hiện hoạt động mua bán trẻ em.
- Đối với hành vi mua bán người trong
nước, các đối tượng cũng tìm cách tiếp cận
nạn nhân với các thủ đoạn như trên, sau đó
đưa nạn nhân từ các tỉnh vùng núi, vùng
sâu, vùng xa, vùng nông thôn ra thành
phố, tới các khu đô thị, các khu du lịch, khu
nghỉ mát để dụ dỗ, lôi kéo, ép buộc họ đến
các cơ sở dịch vụ việc làm, nhà hàng, nhà
nghỉ, khách sạn, quán karaoke, massage,
cắt tóc, gội đầu... để cưỡng ép lao động cực
nhọc, làm mại dâm...
Ngày 12/6/2018, Quốc hội ban hành
Luật An ninh mạng, có hiệu lực từ ngày
01/01/2019, trong đó quy định các hành vi
bị nghiêm cấm về an ninh mạng tại điểm đ
khoản 1 Điều 8: “Hoạt động mại dâm, tệ nạn
xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm
ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong, mỹ tục
của dân tộc, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng
đồng”. Tại Điều 9 quy định: “Người nào có
hành vi vi phạm quy định của Luật này thì tùy
theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ
luật, xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu
trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải
bồi thường theo quy định của pháp luật”. Như
vậy, hành vi mua bán người bằng cách sử
dụng không gian mạng là hành vi bị cấm
theo Luật An ninh mạng năm 2018 và bị xử
lý hình sự theo quy định tại Điều 150 Bộ
luật hình sự năm 2015.
- Tiếp cận những gia đình khó khăn,
đang trong cảnh nợ nần túng quẫn để cho
họ vay tiền, trả nợ giúp họ; hoặc tạo ra hoàn
cảnh khó khăn cho gia đình nạn nhân,
khiến họ bị lệ thuộc rồi từ đó ép buộc, mua
chuộc, đe dọa để phụ nữ, trẻ em trong các
gia đình này phải theo chúng.
- Lợi dụng sự phát triển của công
nghệ thông tin, thông qua hệ thống mạng
Internet, mạng điện thoại di động để thực
hiện hành vi mua bán người. Trước đây,
để tiếp cận nạn nhân thì các đối tượng
phải trực tiếp gặp để rủ rê, lôi kéo, tạo lòng
tin. Tuy nhiên trong những năm gần đây,
các đối tượng thông qua các trang mạng
xã hội, qua thông tin trên các trang web,
sử dụng điện thoại di động để tiếp cận
nạn nhân với nhiều cách thức khác nhau
nhằm hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nạn
nhân và những người xung quanh, tránh
bị lực lượng chức năng phát hiện, ngăn
chặn. Đây là một thủ đoạn khá phổ biến
hiện nay, gây khó khăn cho công tác đấu
tranh phòng, chống loại tội phạm này.
Mạng Internet hiện nay được sử dụng
rất phổ biến và không thể thiếu trong
quá trình phát triển xã hội. Thuật ngữ
“Internet” lần đầu tiên được sử dụng
vào năm 1974 bởi nhà khoa học máy tính
người Mỹ – Vint Cerf trong quá trình làm
việc tại DARPA3. Internet là một hệ thống
thông tin toàn cầu có thể được truy nhập
công cộng gồm các mạng máy tính được
kết nối với nhau và sử dụng một tiêu
chuẩn hệ thống toàn cầu được gọi là Giao
thức điều khiển truyền hoặc Bộ giao thức
Internet (viết tắt TCP và IP). Hệ thống TCP
và IP hữu ích như một giao thức trao đổi
3ꢀ
Trang The Marketing Corner, Sự phát triển của
Internet & Internet Việt Nam. Nguồn truy cập: hꢁps://
themarketingcorner.org/su-phat-trien-cua-internet-
Trong số các thủ đoạn mà đối tượng
mua bán người thường thực hiện thì việc internet-viet-nam/
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 77
MUA BÁN NGƯỜI QUA MẠNG INTERNET VÀ MỘT SỐ...
thông tin có thể được sử dụng bởi hàng cập mạng Internet, đặc biệt là sử dụng
tỷ người dùng Internet trên toàn thế giới4. các mạng xã hội như Facebook, Zalo,
Instagram, Wechat… để tìm kiếm và tiếp
ViệtNamchínhthứchòamạngInternet
cận nạn nhân. Hình thức mua bán người
toàn cầu vào ngày 19/11/1997. Với sự phát
qua mạng xã hội hiện nay hoạt động đang
triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin,
ngày càng tinh vi và khó kiểm soát. Đối
mạng Internet ngày càng phổ biến và cần
tượng lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin của người
thiết cho hoạt động lao động, sản xuất và
dân để trục lợi, nhất là phụ nữ và trẻ em.
sinh hoạt của người dân trên thế giới nói
Các đối tượng tội phạm hình thành nhiều
chung và ở Việt Nam nói riêng. Theo số
đường dây, băng nhóm liên tỉnh, xuyên
liệu thống kê, tính đến tháng 01/2020, Việt
quốc gia với tính chất, thủ đoạn tinh vi,
Nam có tổng số 68,17 triệu người đang
xảo quyệt, lợi dụng sự quản lý lỏng lẻo
sử dụng dịch vụ Internet (chiếm 70% dân
của gia đình và nhà trường, thông qua
số), trong đó có khoảng 94% người dùng
các trang mạng xã hội để thực hiện hành
Việt Nam sử dụng Internet thường xuyên
vi của mình. Cách thức mà các đối tượng
với thời gian sử dụng trung bình lên tới
mua bán người sử dụng mạng Internet để
đạt được mục đích của mình như:
06 tiếng mỗi ngày5. Con số này tiếp tục
tăng khi vào tháng 01/2021 có 68,72 triệu
người Việt Nam sử dụng Internet, tăng
551.000 người so với cùng kì năm 2020.
Đồng thời, số người sử dụng mạng xã hội
cũng tăng hơn 7 triệu người so với năm
2020. Bên cạnh đó, theo số liệu thống kê
thì tính đến cuối năm 2020, Việt Nam có
132,52 triệu thuê bao, trong đó thuê bao
di động không sử dụng dữ liệu (data) mà
chỉ dùng dịch vụ thoại và tin nhắn là 58,68
triệu thuê bao, còn thuê bao hoạt động có
sử dụng dữ liệu (data) là 73,8 triệu.
- Lập các tài khoản cá nhân trên mạng
xã hội, kết bạn hoặc tham gia các hội, nhóm
trên Facebook để tiếp cận, làm quen với nạn
nhân là phụ nữ, các em gái mới lớn. Ngoài
ra, các đối tượng còn sử dụng tên, địa chỉ
không đúng và nhiều số điện thoại khác
nhau để làm quen, tán tỉnh, vờ yêu đương,
hẹn hò với nạn nhân; khi đã tạo được lòng
tin thì rủ đi chơi hoặc làm ở những nơi có
thu nhập cao hơn, đưa nạn nhân đến khu
vực biên giới rồi bán ra nước ngoài.
Do người dân có thói quen sử dụng
mạng Internet hằng ngày nên dễ dàng
tiếp cận các thông tin hơn, có nhiều hình
thức liên lạc với nhau hơn. Lợi dụng đặc
điểm này, các đối tượng mua bán người
cũng dành nhiều thời gian hơn để truy
- Giả danh lực lượng chức năng bằng
cách lập các tài khoản cá nhân giả trên
Facebook, Zalo, tìm kiếm trên mạng
Internet hình ảnh của lực lượng Công an,
Biên phòng để làm ảnh đại diện. Sau đó,
tìm cách làm quen với các em gái mới lớn
nhằm dụ dỗ, lừa gạt để đưa sang nước
ngoài bán.
4ꢀ Trang ICT Sai Gon, Internet là gì? Lịch sử phát triển
của Internet? Nguồn truy cập: hꢁps://thietbichothue.
info/internet-la-gi-lich-su-phat-trien-cua-internet/
- Đối tượng đến các phiên chợ vùng
cao, cổng trường học để tiếp cận, làm
quen với phụ nữ, các em học sinh là người
dân tộc thiểu số rồi xin số điện thoại, kết
bạn qua Facebook, Zalo, sau đó thường
xuyên trò chuyện, tán tỉnh qua tin nhắn
5ꢀ
Hồng Vân, Thành tựu phát triển Internet ở Việt Nam:
Đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân, Trang
VOV5 World – Đài tiếng nói Việt Nam – Ban đối
ngoại. Nguồn truy cập: hꢁps://vovworld.vn/vi-VN/
binh-luan/thanh-tuu-phat-trien-internet-o-viet-
nam-dam-bao-quyen-tiep-can-thong-tin-cua-nguoi-
dan-932648.vov
78 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
TRẦN VĂN TUÂN
để tạo thiện cảm, giả vờ yêu đương rồi rủ bán người, hẹn thời gian, địa điểm giao
đi chơi, đi du lịch, đi mua sắm hoặc đi làm hàng…
một công việc với thu nhập cao, sau đó
lừa bán nạn nhân.
2. Một số khó khăn, vướng mắc khi
giải quyết các vụ án mua bán người qua
mạng Internet
- Liên lạc với nhau qua điện thoại,
mạng xã hội nhưng không trực tiếp xuất
hiện mà nhờ một người khác đến gặp nạn
nhân hoặc gọi điện thoại trực tiếp cho nạn
nhân để đưa dẫn nạn nhân đến khu vực
biên giới rồi bán ra nước ngoài.
Việc sử dụng mạng Internet để thực
hiện hành vi phạm tội mua bán người
như hiện nay đã gây ra những khó khăn,
vướng mắc trong quá trình phát hiện,
điều tra, truy tố, xét xử như:
- Đăng tin tuyển dụng trên các trang
báo mạng hợp pháp dưới vỏ bọc là một
doanh nghiệp đã đăng kí kinh doanh,
đồng thời tạo cho mình vẻ bề ngoài là
người thành đạt, có thể tin tưởng được để
tiếp cận các nạn nhân trong các gia đình
có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, có mong
muốn đi làm để cải thiện kinh tế gia đình
và trả nợ. Các đối tượng thường cho nạn
nhân vay một khoản tiền nhất định, sau
đó bằng nhiều cách thức để nạn nhân bị
lệ thuộc rồi bán cho người khác. Các đối
tượng cũng lợi dụng mạng xã hội như
Facebook để đăng tin tìm kiếm người yêu
là sinh viên và hứa hẹn công việc có thu
nhập cao, các lần mua sắm và các chuyến
du lịch ở nước ngoài rồi bán họ vào những
cơ sở kinh doanh hoạt động tình dục.
- Tội phạm mua bán người vốn đã
tồn tại nhiều dưới dạng ẩn, rất khó khăn
cho việc phát hiện, nhiều trường hợp nạn
nhân hay người nhà nạn nhân không tố
giác. Trong khi đó, do các đối tượng sử
dụng Internet để tiếp cận nạn nhân nhằm
thực hiện hành vi trót lọt mà vẫn hạn chế
được tối đa việc tiếp xúc với nạn nhân nên
rất khó phát hiện, ngăn chặn ngay từ đầu.
- Đối tượng thực hiện hành vi mua bán
người không chỉ là người Việt Nam mà còn
có người nước ngoài, đang sinh sống bên
ngoài lãnh thổ Việt Nam. Thông qua mạng
Internet, những người này liên lạc với nhau
để lên kế hoạch, phân công nhiệm vụ, hỗ
trợ lẫn nhau trong quá trình lừa gạt, tuyển
mộ, vận chuyển, chứa chấp, giao dịch
trong các vụ mua bán người. Với sự câu
kết chặt chẽ, lên kế hoạch tỉ mỉ nhằm tránh
sự phát hiện của lực lượng chức năng, các
đối tượng ở nước ngoài không xuất hiện
cũng như không trực tiếp thực hiện hành
vi nên rất khó bị phát hiện, bắt giữ.
- Ngoài các thủ đoạn tinh vi trên, đã có
những đường dây mua bán người chuyên
thực hiện hành vi bằng cách lên mạng tìm
kiếm, “chat” với các bạn gái chơi bời, làm
quen rồi kết nghĩa anh em, hoặc “cứu net”.
Khi đã tiếp cận được với các bạn gái này,
chúng dùng tình cảm, vật chất để cám dỗ,
sau đó lừa bán sang nước ngoài.
- Tội phạm mua bán người thường
mang tính truy xét, rất ít trường hợp bị
bắt quả tang. Nhiều trường hợp là do bị
hại trốn về được và trình báo với cơ quan
công an, lúc này đối tượng phạm tội mới
bị phát hiện. Việc thu thập chứng cứ chủ
- Cũng thông qua mạng Internet, kết
hợp với sử dụng điện thoại di động, các
đối tượng liên hệ với nhau để bàn tính các
phương thức, thủ đoạn, phân công nhiệm yếu dựa vào lời khai của nạn nhân. Mặc
vụ, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cũng dù trước đó nạn nhân và đối tượng có thể
liên lạc với nhau nhiều lần qua điện thoại,
như tiến hành giao dịch trong các vụ mua
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 79
MUA BÁN NGƯỜI QUA MẠNG INTERNET VÀ MỘT SỐ...
qua mạng xã hội nhưng khi đưa nạn nhân
đến nơi bán thì các đối tượng đã thu giữ
hết điện thoại, giấy tờ của nạn nhân nên họ
không có cách nào cầu cứu sự trợ giúp. Khi
vụ việc được điều tra thì cũng khó có thể
xác định được danh tính của các đối tượng
này. Hoặc nhiều vụ xảy ra đã lâu, sau đó
mới phát hiện thì những thông tin trên
mạng xã hội cũng không thể tìm lại được.
Thứ nhất, sử dụng mạng Internet như
một kênh tuyên truyền hiệu quả để người
dân nâng cao ý thức trong phòng ngừa
tội phạm mua bán người. Trong thời đại
hiện nay, người dân sử dụng điện thoại
thông minh có kết nối mạng Internet rất
phổ biến, vì vậy các cơ quan, tổ chức cần
tăng cường các hoạt động tuyên truyền,
phổ biến, giáo dục pháp luật trên các
trang web, trên các thông báo của ứng
dụng mạng xã hội để người dân hiểu hơn
về các quy định của pháp luật. Đồng thời,
tuyên truyền để người dân nắm được các
thông tin về tổ chức và hoạt động phòng,
chống mua bán người của Nhà nước, của
các tổ chức phi chính phủ; bên cạnh đó,
để người dân nắm được các thủ đoạn
mà các đối tượng mua bán người thường
sử dụng và những nhóm người có nguy
cơ trở thành nạn nhân của loại tội phạm
này; tuyên truyền, chia sẻ những bài báo
hoặc thông tin liên quan đến vấn đề mua
bán người thông qua các trang mạng xã
hội để người dân có ý thức hơn về phòng
ngừa tội phạm, nhắc nhở người thân, con,
em mình về mối nguy hiểm tiềm ẩn qua
mạng xã hội, giúp mọi người có thể tự bảo
vệ bản thân. Công tác tuyên truyền, phổ
biến, giáo dục pháp luật và tuyên truyền
phòng, chống mua bán người cũng giúp
người dân có những kỹ năng xử lý khi
họ hoặc người thân, người quen của họ
rơi vào hoàn cảnh là nạn nhân của các vụ
mua bán người để họ chủ động tố giác tội
phạm, thu thập và lưu giữ thông tin, tài
liệu để cung cấp cho Cơ quan điều tra.
- Các đối tượng lập tài khoản cá nhân
trên mạng xã hội bằng thông tin giả, lấy
ảnh đại diện của người khác để thực hiện
hành vi phạm tội, lập các trang web với
thông tin không rõ ràng, không chính xác,
sử dụng sim “rác” để liên lạc, hoặc các thủ
đoạn giả mạo thông tin khác, gây khó khăn
cho quá trình điều tra xác minh. Thậm
chí, nếu bị tố giác thì các đối tượng vẫn
tìm cách chối vì cho rằng khó có cơ sở để
chứng minh các tài khoản hoặc trang web
đó là của mình. Trong trường hợp máy chủ
đặt ở nước ngoài thì việc điều tra xác minh
thông tin còn gặp nhiều khó khăn hơn nữa.
3. Một số biện pháp nâng cao hiệu
quả đấu tranh phòng, chống tội phạm
mua bán người qua mạng Internet
Trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu
hóa như hiện nay, việc sử dụng mạng
Internet là một nhu cầu không thể thiếu
của người dân các nước trên thế giới
nhưng cũng từ đó, các đối tượng đã lợi
dụng những thành tựu của khoa học công
nghệ, sự phát triển hệ thống mạng Internet
toàn cầu để thực hiện hành vi phạm tội.
Việc này đã gây khó khăn không nhỏ cho
hoạt động phát hiện, xử lý hành vi mua
bán người trong thời gian qua. Để khắc
phục những khó khăn, vướng mắc và
nâng cao hiệu quả trong phát hiện, điều
tra, truy tố, xét xử tội phạm mua bán
người qua mạng Internet, trong thời gian
Thứ hai, tăng cường kiểm soát, xác thực
các tài khoản cá nhân trên mạng xã hội,
các thông tin trên trang web. Theo quy
định của Luật An ninh mạng thì: “Doanh
nghiệp trong nước và ngoài nước cung cấp
tới các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng Internet,
thực hiện một số biện pháp sau:
các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại
80 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 02 - 2021
TRẦN VĂN TUÂN
Việt Nam có trách nhiệm sau đây: a) Xác thực pháp trên đã loại bỏ được rất nhiều tình
thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số; trạng sim “rác”, tuy nhiên vẫn chưa xử lý
bảo mật thông tin, tài khoản của người dùng; được triệt để. Vì vậy, trong thời gian tới,
cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng các công ty cung cấp dịch vụ viễn thông
chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Công an khi có yêu cầu bằng văn bản để phục cần có nhiều biện pháp mạnh tay hơn nữa
vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về để loại bỏ tình trạng sử dụng sim “rác”.
an ninh mạng”6. Trách nhiệm của Bộ Công Việc này hỗ trợ rất nhiều cho công tác đấu
an cũng được xác định là: “Phòng ngừa, đấu tranh phòng, chống tội phạm, trong đó có
tranh với hoạt động sử dụng không gian mạng tội phạm mua bán người.
xâm phạm chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc
gia, trật tự, an toàn xã hội và phòng, chống tội
phạm mạng”, “Bảo đảm an ninh thông tin trên
không gian mạng; xây dựng cơ chế xác thực
Thứ ba, lực lượng chức năng cần tăng
cường tuần tra, kiểm soát ở các khu vực
biên giới, các nhà ga, bến xe, tăng cường
công tác quản lý xuất nhập cảnh tại các
cửa khẩu quốc tế để kịp thời phát hiện đối
tượng mua bán người và những trường
hợp có nghi vấn nhằm ngăn chặn hành
vi phạm tội, giải cứu nạn nhân ngay trên
thông tin đăng ký tài khoản số; cảnh báo, chia
sẻ thông tin an ninh mạng, nguy cơ đe dọa an
ninh mạng”7. Để kịp thời phát hiện, ngăn
chặn các hành vi có nguy cơ trên không
gian mạng, đồng thời thực hiện các quy
lãnh thổ Việt Nam.
định của Luật An ninh mạng, các cơ quan,
Thứ tư, tăng cường hợp tác với Công
tổ chức có liên quan cần tăng cường rà soát
an, Bội đội biên phòng các nước trong khu
các tài khoản cá nhân được lập mới, xây
vực, nhất là các nước như Trung Quốc,
dựng cách thức xác thực thông tin cá nhân
Campuchia, Thái Lan, Lào... để phối hợp
đối với mỗi tài khoản một cách chính xác,
phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm
đảm bảo hạn chế đến mức thấp nhất khả
mua bán người. Cần có cơ chế phối hợp
năng các đối tượng có thể lập tài khoản ảo,
giữa lực lượng chức năng các nước để
giả mạo thông tin người khác để thực hiện
thường xuyên trao đổi thông tin về tình
hành vi lừa gạt nạn nhân.
hình, đối tượng, thủ đoạn của tội phạm
Bên cạnh đó, hiện nay các đơn vị cung
cấp dịch vụ mạng viễn thông ở Việt Nam
đã và đang tăng cường các biện pháp
nhằm loại bỏ tình trạng sử dụng sim “rác”
như xác thực khách hàng trước khi kích
hoạt thuê bao mới, việc kích hoạt thuê
bao được thực hiện trên hệ thống tập
trung của doanh nghiệp, áp dụng công
nghệ video call (cuộc gọi hình ảnh) để xác
thực khách hàng trước khi kích hoạt thuê
bao... Ngoài ra, các công ty viễn thông
cũng có quy định xử lý cá nhân, đơn vị
nếu để xảy ra sai phạm. Với những biện
mua bán người. Thực hiện tốt mối quan
hệ phối hợp, hợp tác quốc tế để kịp thời
phát hiện các đường dây mua bán người
xuyên quốc gia; ngăn chặn và xử lý các
đối tượng, đặc biệt là các đối tượng người
nước ngoài, chủ mưu, cầm đầu đường dây.
Bên cạnh đó, việc tăng cường mối quan hệ
hợp tác song phương và đa phương giữa
các quốc gia góp phần mở rộng phạm vi
phòng ngừa, phát hiện tội phạm, tận dụng
được các nguồn lực và sự hỗ trợ, giúp đỡ
lẫn nhau giữa các Chính phủ trong đào
tạo, tập huấn, cung cấp trang thiết bị cho
lực lượng đấu tranh chống tội phạm mua
bán người./.
6ꢀ Luật An ninh mạng năm 2018, Điều 26.
7ꢀ Luật An ninh mạng năm 2018, Điều 36.
Số chuyên đề 02 - 2021
Khoa học Kiểm sát 81
7 trang
12480
Free
Bạn đang xem tài liệu "Mua bán người qua mạng Internet và một số khó khăn, vướng mắc khi giải quyết các vụ án mua bán người qua mạng Internet", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mua_ban_nguoi_qua_mang_internet_va_mot_so_kho_khan_vuong_mac.pdf
