Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên năm thứ nhất trường Đại học Tiền Giang thông qua học phần Pháp luật đại cương

Download

Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, Tập 10, Số 6, 2021, 21-28

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO SINH VIÊN

NĂM THỨ NHẤT TRƯỜNG ĐẠI HỌC TIỀN GIANG THÔNG QUA

HỌC PHẦN PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

Nguyễn Thị Khuyến

Khoa Kinh tế - Luật, Trường Đại học Tiền Giang

Email: [email protected]

Lịch sử bài báo

Ngày nhận: 03/9/2020; Ngày nhận chỉnh sửa: 10/12/2020; Ngày duyệt đăng: 18/6/2021

Tóm tắt

Pháp luật đại cương là học phần bắt buộc đối với sinh viên năm thứ nhất ở các trường đại học. Học

phần trang bị cho sinh viên các kiến thức về nhà nước, pháp luật và một số quy định cơ bản của một số

ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Để đạt kết quả tốt trong học phần, sinh viên phải có kỹ năng

giải quyết vấn đề. Vậy, kỹ năng giải quyết vấn đề là gì; các nguyên nhân nào ảnh hưởng đến kỹ năng giải

quyết vấn đề của sinh viên; thực trạng kỹ năng giải quyết vấn đề của sinh viên năm thứ nhất Trường Đại

học Tiền Giang như thế nào; để phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề của sinh viên năm thứ nhất thông qua

học phần Pháp luật đại cương thì cần có các biện pháp nào; đó là những nội dung chính tác giả muốn chia

sẻ trong bài viết này.

Từ khóa: Kỹ năng giải quyết vấn đề, phát triển, pháp luật đại cương, sinh viên.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

DEVELOPING PROBLEMS SOLVING SKILLS

FOR FIRST-YEAR STUDENTS TIEN GIANG UNIVERSITY THROUGH

THE GENERAL LAW TOPIC

Nguyen Thi Khuyen

Faculty of Economics - Law, Tien Giang University

Email: [email protected]

Article history

Received: 03/9/2020; Received in revised form: 10/12/2020; Accepted: 18/6/2021

Abstract

General law is a compulsory subject for ﬁrst-year students in all Vietnamese universities. The module

equips students with basic knowledge of the state, law and some basic provisions of a number of legal branches

in the Vietnamse legal system. To achieve good results in the module, students must have problem solving

skills. So, what is problem solving skills? What factors inﬂuence student problem-solving skills? How is the

situation of ﬁrst-year student's problem-solving skills at Tien Giang University? What measures should be

taken to develop ﬁrst-year students' problem solving skills through the general law module? In this article,

these issues would be throughly discussed.

Keywords: Development, general law, problem solving skills, students.

DOI: https://doi.org/10.52714/dthu.10.6.2021.906

Trích dẫn: Nguyễn Thị Khuyến. (2021). Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên năm thứ nhất Trường Đại học Tiền

Giang thông qua học phần Pháp luật đại cương. Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, 10(6), 21-28.

Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn

1. Đặt vấn đề

tượng, một sự kiện nào đó để từ đó đưa ra những phán

đoán, giải pháp và phương án xử lý phù hợp nhất”

(Nguyễn Cảnh Toàn và Lê Hải Yến, 2011, tr.187).

Kỹ năng giải quyết vấn đề (GQVĐ) là kỹ năng

cần thiết đối với sinh viên (SV) hiện nay, đặc biệt đối

với SV năm thứ nhất. Để đạt hiệu quả đào tạo nhằm

Từ việc tham khảo ý kiến của nhiều nhà nghiên

đáp ứng nhu cầu thực tiễn của xã hội, việc phát triển cứu về kỹ năng GQVĐ, tác giả đưa ra khái niệm kỹ

kỹ năng GQVĐ cho SV năm thứ nhất là điều không năng GQVĐ như sau: Kỹ năng GQVĐ là sự giải quyết

thể thiếu trong quá trình giáo dục đào tạo tại các có kết quả những vấn đề nảy sinh trong hoạt động

trường đại học. Một trong những phương pháp phát hàng ngày của con người bằng cách tiến hành đúng

triển kỹ năng GQVĐ cho SV năm nhất là rèn luyện đắn các bước, các thao tác trên cơ sở vận dụng những

kỹ năng thông qua các học phần giảng dạy, trong đó tri thức và kinh nghiệm của chủ thể. Nói cách khác,

có học phần pháp luật đại cương. Việc nghiên cứu kỹ năng GQVĐ là khả năng giải quyết các vấn đề

phát triển kỹ năng GQVĐ cho SV năm thứ nhất là trong cuộc sống một cách phù hợp và hiệu quả bằng

cần thiết nhằm trang bị cho SV kỹ năng cần thiết để cách vận dụng những tri thức, kinh nghiệm, thái độ.

đạt kết quả tốt trong học tập và thực hiện tốt công

việc chuyên môn khi tốt nghiệp.

3.1.2. Các kỹ năng trong quá trình GQVĐ của SV

Để giải quyết tốt vấn đề trong hoạt động học tập,

SV cần có các kỹ năng sau: (Nguyễn Cảnh Toàn và

Lê Hải Yến, 2011, tr.192,193,194).

2. Dữ liệu và phương pháp nghiên cứu

- Dữ liệu nghiên cứu:

+ Dữ liệu thứ cấp: Sách, tạp chí, các đề tài nghiên

Thứ nhất, kỹ năng tìm hiểu. Tìm hiểu các môn

cứu khoa học nghiên cứu về kỹ năng GQVĐ, phương khoa học xã hội đòi hỏi nhiều kỹ năng trí tuệ khác

pháp dạy học GQVĐ và đổi mới phương pháp dạy nhau. Tìm hiểu là việc khảo sát các mô tả, quan sát,

học học phần Pháp luật đại cương.

giải thích, xác minh, đánh giá và chứng minh sự

đúng đắn hay sai lầm của một vấn đề. Kỹ năng này

thể hiện ở việc, trước khi GQVĐ, người học phải tìm

hiểu kỹ vấn đề cần giải quyết về các nội dung cụ thể

như: Vấn đề yêu cầu giải quyết thuộc lĩnh vực gì?

Nằm ở nội dung nào của học phần? Cần đọc tài liệu

nào để giải quyết, …

+ Dữ liệu sơ cấp: Thông qua kết quả phiếu điều

tra một số SV năm thứ nhất đối với bảng câu hỏi đề

xuất.

- Phương pháp nghiên cứu: Bài viết nghiên cứu

dựa trên phương pháp phân tích, tổng hợp các tài liệu

có liên quan đến nội dung nghiên cứu. Ngoài ra, để

đánh giá được thực trạng và nguyên nhân kỹ năng

GQVĐ của SV năm thứ nhất, tác giả đã sử dụng

phương pháp điều tra thông qua các bảng hỏi đối với

một số SV năm thứ nhất, từ đó đề xuất các biện pháp

khả thi để áp dụng trong thực tế.

Thứ hai, kỹ năng phân tích vấn đề. Thường

những kỹ năng đơn giản nhất lại là những kỹ năng

cơ bản nhất. Người học thường quan tâm đến sự phân

biệt rạch ròi mọi khái niệm, mọi góc cạnh ý nghĩa

của vấn đề. Người học có thể dùng phép đồng nghĩa

để xác định ý nghĩa trung tâm của khái niệm, phép

trái nghĩa để phân biệt vỏ bề ngoài của khái niệm.

Kỹ năng này được hiểu là SV vận dụng những kiến

thức, kỹ năng, kinh nghiệm bản thân vào việc phân

tích các mâu thuẫn của vấn đề như phân tích kiến

thức, phân tích những đối tượng liên quan đến vấn

đề, những khó khăn, thuận lợi, những mục tiêu cần

phải đạt được, những nguồn trợ giúp để thực hiện

các mục tiêu đề ra.

3. Kết quả và thảo luận

3.1. Cơ sở lý luận về kỹ năng GQVĐ của SV

3.1.1. Khái niệm kỹ năng GQVĐ

Theo tổ chức UNESCO, kỹ năng GQVĐ là một

kỹ năng sống, thuộc nhóm kỹ năng chung gồm: Kỹ

năng nhận thức, kỹ năng cảm xúc, kỹ năng xã hội.

Còn theo Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF)

thì kỹ năng GQVĐ là một kỹ năng sống gồm các kỹ

năng: Phân tích vấn đề, nhận thức vấn đề, ra quyết

định, ứng xử, GQVĐ…

Thứ ba, kỹ năng chuyển dịch. Một trong những

khó khăn của quá trình nhận thức là kỹ năng suy lý

hay lý giải được vận dụng để chuyển dịch một thông

tin từ người này đến người khác, hoặc từ ngôn ngữ

này sang ngôn ngữ khác. Người học phải chuyển tải

được nội dung của thông tin nói gì, hàm chứa điều

Trong khi đó, theo tác giả Nguyễn Cảnh Toàn

và Lê Hải Yến “Kỹ năng GQVĐ (Problem solving

skills) là một kỹ năng tổng hợp của quá trình nhìn

nhận, đánh giá và phân tích một vấn đề, một hiện

Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, Tập 10, Số 6, 2021, 21-28

gì, thừa nhận điều gì. Người học phải làm một phép

Theo R.Legendre, chu trình GQVĐ gồm 6 bước:

(Nguyễn Cảnh Toàn và Lê Hải Yến, 2011, tr. 214)

biến đổi hình thức thông tin mà vẫn giữ nguyên đúng

nội hàm ý nghĩa nguyên thủy của nó. Kỹ năng này

thể hiện ở việc SV phải chuyển dịch đúng nội dung,

yêu cầu của các vấn đề mà giảng viên (GV) đặt ra

trong quá trình học tập để tránh tình trạng giải quyết

sai hoặc lạc đề so với yêu cầu của GV.

- Bước xác định vấn đề;

- Bước thu thập và phân tích tổng hợp thông tin;

- Bước tìm giải pháp;

- Bước xây dựng một kế hoạch hành động;

- Bước áp dụng kế hoạch hành động;

- Bước đánh giá sự can thiệp.

Thứ tư, kỹ năng suy lý hay lập luận. Mọi hành

động của con người dù cố ý hay vô ý đều liên quan

đến tư duy. Tuy nhiên, tiêu chí logic của tư duy có

giá trị ở mức độ nào còn tùy thuộc vào khả năng lập

luận (suy lý). Suy lý có các cấp độ khác nhau từ đơn

giản đến phức tạp, từ một bước đến nhiều bước. Kỹ

3.2. Thực trạng kỹ năng GQVĐ của SV năm

thứ nhất tại Trường Đại học Tiền Giang

Để tìm hiểu về vấn đề này, tác giả đã tiến hành

khảo sát ngẫu nhiên 120 SV năm thứ nhất tại Trường

năng suy lý có vai trò quan trọng trong GQVĐ. Kỹ Đại học Tiền Giang ở hai nội dung:

năng này hướng SV đến việc dùng ngôn ngữ (lời nói,

chữ viết và phi ngôn ngữ) thể hiện, chia sẻ và thuyết

phục về tính độc đáo, hiệu quả của giải pháp GQVĐ.

Thứ nhất, đánh giá của SV về vai trò của kỹ

năng GQVĐ.

Bảng 1. Kết quả khảo sát của SV Trường Đại học

Tiền Giang về vai trò của kỹ năng GQVĐ trong

hoạt động học tập

Thứ năm, kỹ năng ngoại suy. Ngoại suy là suy

luận, trừu tượng để giải quyết các vấn đề cụ thể. Đối

với học phần Pháp luật đại cương, có rất nhiều các

câu hỏi, bài tập trong quá trình học tập mà SV phải

vận dụng khả năng ngoại suy để trừu tượng hóa, rút

ra những suy lý hợp thức, các con đường để có thể

trả lời được các câu hỏi và làm được các bài tập. Bản

chất của ngoại suy là phải suy luận, phải trừu tượng

hóa cao để quay lại giải quyết những vấn đề cụ thể,

là từ những luận đề phải giải quyết, SV phải tìm các

luận chứng hay các luận cứ để biện minh cho các luận

Mức độ quan trọng

Số lượng Tỷ lệ %

Hoàn toàn không quan trọng

Không quan trọng

Bình thường

1,6

0,8

29,1

49,2

19,3

Quan trọng

Rất quan trọng

Kết quả thống kê cho thấy SV có nhận thức

chứng của mình. Nếu SV không nắm vững các khái chưa tốt về tầm quan trọng của kỹ năng GQVĐ.

Có đến 35 (29,1%) SV đánh giá kỹ năng GQVĐ là

“bình thường”, chỉ có 59 (49,2%) SV lựa chọn “quan

trọng”, mức “rất quan trọng” chỉ được 23 (19,3%)

SV quan tâm. Điều này thể hiện SV năm thứ nhất

nhìn nhận và đánh giá chưa cao về kỹ năng GQVĐ,

một trong những kỹ năng cần thiết trong hoạt động

học tập của họ.

niệm, không hiểu bản chất, không tìm đủ các luận cứ,

không dùng ngoại suy thì không thể đưa ra các luận

chứng để GQVĐ trong hoạt động học tập.

3.1.3. Chu trình GQVĐ

Chu trình GQVĐ

(R.Legendre)

(1)

Thứ hai, đánh giá thực trạng kỹ năng GQVĐ

Xác định vấn đề

(6)

(2)

trong hoạt động học tập của SV năm thứ nhất.

Thu thập và phân tích

tổng hợp thông tin

Đánh giá sự can thiệp

Qua bảng thống kê cho thấy kỹ năng GQVĐ

trong học tập của SV năm thứ nhất chưa cao. Có tới

45 (37,5%) SV chưa làm được việc phát hiện và nêu

vấn đề trong học tập; 42 (35%) SV biết xác định các

kiến thức cần thiết cho việc GQVĐ ở mức độ khá.

Trong khi đó, chỉ có 25 SV thường xuyên biết tìm hiểu

kiến thức mới có liên quan; 40 (33,3%) SV thường

xuyên biết đề xuất các ý tưởng giả thuyết.

(5)

(3)

Áp dụng kế hoạch

hành động

Tìm giải pháp

(4)

Xây dựng kế hoạch

hành động

Hình 1. Chu trình GQVĐ

Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn

Bảng 2. Kết quả khảo sát của SV Trường Đại học Tiền Giang về thực trạng kỹ năng GQVĐ

Số phiếu đánh giá

STT

Nội dung đánh giá

Tốt

Khá

Chưa tốt

(Thường xuyên) (Thỉnh thoảng)

(Chưa làm được)

25%

37,5%

Biết phát hiện vấn đề và nêu vấn đề trong

học tập

Biết đề xuất các ý tưởng của giả thuyết

33,3%

29,2%

37,5%

Biết xác định các kiến thức cần thiết cho

việc GQVĐ

33%

35%

32%

Biết tìm hiểu kiến thức mới có liên quan

Biết lựa chọn giải pháp tốt GQVĐ

21%

54%

25%

37,5%

Biết kiểm tra, đánh giá giải pháp phát

triển vấn đề

29%

30%

41%

Biết trình bày kết quả

21 %

33,3%

45,7%

Một phần do cách dạy truyền thống “thầy pháp dạy học GQVĐ ngay từ đầu năm thứ nhất.

giảng, trò viết” ở cấp trung học phổ thông đã được Điều này sẽ làm các em bối rối trong việc lĩnh hội

kiến thức, từ đó dẫn đến việc các em dễ dàng chán

nản. Các em không biết mình sẽ giải quyết như thế

nào, dựa vào yếu tố nào để mình lựa chọn phương

pháp GQVĐ tối ưu nhất. Điều này khẳng định việc

phát triển kỹ năng GQVĐ cho SV năm thứ nhất là

vô cùng cần thiết nhằm giúp các em có kỹ năng

để GQVĐ khi vào chương trình của các học phần

chuyên ngành.

hình thành quá lâu. Thầy cô ở cấp phổ thông chưa

thật sự tạo ra mội trường để các em có thể động

não, suy nghĩ và tìm cách GQVĐ. Hầu hết, thầy cô

đều đưa ra sẵn tình huống hay phương pháp giải

quyết các tình huống và các em chỉ cần nghe, hiểu,

ghi chép và làm theo mà không cần phải tư duy hay

động não để tìm cách giải quyết. Rõ ràng, điều này

gây khó khăn cho cả thầy và trò ngay khi bước vào

giảng đường đại học. Đối với trò sẽ gặp khó khăn

khi một số GV ở bậc đại học đã áp dụng phương

3.3. Nguyên nhân của thực trạng GQVĐ của

SV năm thứ nhất, Trường Đại học Tiền Giang

Bảng 3. Kết quả khảo sát của SV Trường Đại học Tiền Giang về nguyên nhân của thực trạng

GQVĐ của SV năm thứ nhất

Số phiếu đánh giá

STT Nội dung đánh giá

Không đồng ý

Đồng ý

Hoàn toàn đồng ý

25%

50%

Chưa nắm vững kiến thức và phương pháp

học tập

25%

Quen với cách học tập ở phổ thông

29,2%

37,5%

41,3%

Thiếu kiến thức và kỹ năng GQVĐ

25%

50%

Bản thân chưa được trang bị các kỹ năng cần

thiết (kỹ năng giao tiếp, kỹ năng tự học, kỹ

năng làm việc nhóm…)

18,4%

35,8%

45,8%

Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, Tập 10, Số 6, 2021, 21-28

58,3%

25%

16,7%

Bản thân chưa tích cực trong việc GQVĐ

Thiếu tự tin, ngại ngùng khi trình bày

phương án GQVĐ

25%

41,7%

33,3%

Bản thân không hứng thú với việc GQVĐ

Các vấn đề GV đặt ra chưa sinh động

33,3%

16,7%

50 %

25%

41,7%

33,3%

GV không nhận xét, đánh giá kết quả GQVĐ

của SV

50%

20,8%

29,2%

Vấn đề GV đặt ra chưa rõ ràng, cụ thể

33,3%

16,4%

50%

Thông qua bảng thống kê có thể thấy nguyên việc GV không nhận xét, đánh giá kết quả GQVĐ

nhân của thực trạng GQVĐ nêu trên một phần từ của SV hoặc các vấn đề GV đặt ra chưa rõ ràng, cụ

chính bản thân của SV. Cụ thể: có tới 50 SV (41,3%)

hoàn toàn đồng ý việc “quen với cách học tập ở phổ

thông” có ảnh hưởng đến kỹ năng GQVĐ. Kết quả này

cho thấy phương pháp học tập ở cấp phổ thông khác

nhiều so với bậc đại học nên SV năm thứ nhất chưa

kịp thích nghi với những phương pháp học tập mới.

thể cũng ảnh hưởng không nhỏ đến sự tích cực trong

quá trình GQVĐ của SV. Từ những nguyên nhân trên

rất cần những biện pháp từ GV và SV để nâng cao

kỹ năng GQVĐ của SV năm thứ nhất, Trường Đại

học Tiền Giang.

3.4. Các biện pháp phát triển kỹ năng GQVĐ

cho SV năm thứ nhất Trường Đại học Tiền Giang

thông qua học phần Pháp luật đại cương

Nguyên nhân tiếp theo là “chưa nắm vững kiến

thức và phương pháp học tập” và “thiếu kiến thức

và kỹ năng GQVĐ” đều có 60 (50%) SV hoàn toàn

đồng ý. Như vậy về mặt chủ quan, do SV chưa có

phương pháp học tập hiệu quả, không có đủ những

kiến thức, kỹ năng để GQVĐ trong hoạt động học

tập, nên việc GQVĐ, khắc phục các khó khăn trong

học tập còn chưa được tốt.

Kỹ năng GQVĐ trong hoạt động học tập của SV

năm thứ nhất là khả năng thực hiện đúng các bước,

các thao tác của quá trình GQVĐ để giải quyết có

kết quả và hợp lý những vấn đề trong hoạt động học

tập. Tác động đến kỹ năng GQVĐ của SV năm thứ

nhất không chỉ có những yếu tố từ phía GV mà còn

cả những yếu tố xuất phát từ chính bản thân SV. Vì

vậy, để phát triển kỹ năng GQVĐ trong hoạt động

học tập của SV năm thứ nhất, tác giả chú trọng đến

hai nhóm biện pháp sau:

Tiếp theo là nguyên nhân như sự e ngại, rụt rè,

thiếu tự tin khi trình bày phương án GQVĐ, bản thân

SV không được trang bị các kỹ năng cần thiết cũng

như thiếu sự tích cực, chủ động, nỗ lực khi GQVĐ

nảy sinh trong học tập. Những nguyên nhân đó đều

có ảnh hưởng không nhỏ đến kỹ năng GQVĐ của SV.

Yếu tố “bản thân không hứng thú với việc GQVĐ”

cũng ảnh hưởng đến kỹ năng GQVĐ của SV khi có

tới 60 (50%) SV hoàn toàn đồng ý. Vì vậy, việc tạo

hứng thú trong quá trình GQVĐ cũng rất cần thiết để

3.4.1. Đối với GV

Thứ nhất, GV phải nâng cao nhận thức và rèn

luyện kỹ năng GQVĐ cho SV.

Điều này thể hiện ở việc, từng nội dung giảng

dạy, GV phải xây dựng các vấn đề cụ thể để SV giải

thúc đẩy SV tích cực tham gia vào quá trình GQVĐ quyết. Nội dung vấn đề có thể ở mức độ từ dễ đến

trong hoạt động học tập.

khó để SV làm quen, sau đó từ từ tiếp cận đối với

phương pháp này. Để làm được điều này, GV phải đầu

tư thời gian để xây dựng các vấn đề phù hợp với nội

dung giảng dạy. Khi mới tiếp cận GQVĐ, GV phải

hướng dẫn cụ thể từng bước giải quyết. Sau khi SV

giải quyết xong, GV phải đánh giá, nhận xét, góp ý

để SV giải quyết tốt các vấn đề tương tự. Tránh tình

Qua bảng thống kê trên chúng ta thấy thực trạng

kỹ năng GQVĐ của SV một phần xuất phát nguyên

nhân từ GV. Có 50 (41,7%) SV trả lời đồng ý và 40

(33,3%) SV trả lời hoàn toàn đồng ý các vấn đề GV

đặt ra chưa sinh động là một trong những nguyên

nhân của việc hạn chế khả năng GQVĐ. Ngoài ra,

Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn

trạng GV không động viên, góp ý đối với những vấn vấn đề và yêu cầu nhiều SV giải quyết. Sau đó tổng

kết lại những nội dung giải quyết của SV và đưa ra

kết luận chính xác cho nội dung kiến thức đó. Ví dụ:

Trước khi tìm hiểu khái niệm “tội phạm”’, GV nên

đặt vấn đề: Ai có thể là tội phạm? Tội phạm phải là

người bao nhiêu tuổi? Nếu là tội phạm thì phải thực

hiện những hành vi như thế nào?.... GV có thể nêu

một vài tình huống trong thực tiễn về tội phạm, sau

đó, hướng dẫn SV suy lý, phán đoán và nhận xét. Nếu

SV chưa thể giải quyết chính xác vấn đề, GV có thể

tiếp tục gợi mở cho SV bằng các kiến thức liên quan

để có thể giải quyết được các vấn đề đã nêu. Sau đó,

GV rút ra những nhận xét, kết luận từ những vấn đề đã

nêu. Thông qua phương pháp này, SV không những

lĩnh hội được nội dung kiến thức mà còn rèn luyện

được kỹ năng GQVĐ của mình.

đề SV giải quyết, như thế sẽ không tạo được động

lực để SV giải quyết các vấn đề tiếp theo.

Ngoài ra, để nâng cao khả năng GQVĐ, GV phải

khuyến khích SV mạnh dạn, chủ động giao tiếp, trao

đổi, bày tỏ những suy nghĩ hay những thắc mắc trong

học tập, trong cuộc sống với GV, cố vấn học tập, cũng

như bạn bè. Để rèn luyện được sự mạnh dạn, tự tin

của SV thì trong quá trình học tập, GV nên thường

xuyên gọi SV đứng lên trả lời các vấn đề GV đặt ra,

thường xuyên trao đổi, trò chuyện với SV các vấn đề

học tập hoặc cuộc sống.

Thứ hai, GV phải tạo được sự hứng thú trong

quá trình GQVĐ của SV.

Điều này thể hiện ở việc khi đánh giá điểm quá

trình, GV nên lấy kết quả quá trình GQVĐ của SV

là một cột điểm trong tổng số điểm quá trình của học

phần để SV có động lực và ý thức GQVĐ. Nếu GV

không đánh giá quá trình GQVĐ thì sẽ không tạo động

lực để SV tích cực trong hoạt động GQVĐ.

- Phương pháp sử dụng tình huống có vấn đề:

Đối với phương pháp này, GV nêu ra các tình huống

có liên quan đến nội dung bài giảng và yêu cầu SV

vận dụng các quy định của pháp luật để giải quyết.

Đây là phương pháp mà nhiều GV giảng dạy pháp

luật đại cương áp dụng. Trong cuộc sống, có rất

nhiều tình huống phát sinh trên nhiều lĩnh vực phải

giải quyết bằng pháp luật. Vì vậy, nếu SV vận dụng

các quy định của pháp luật giải quyết tốt nhiều vấn

đề pháp lý trong quá trình học sẽ hình thành kỹ năng

GQVĐ chuyên ngành thành thạo, qua đó thực hiện

tốt công việc chuyên môn khi tốt nghiệp. Để phương

pháp này đạt được hiệu quả, các tình huống GV đặt ra

phải là những tình huống sát với nội dung kiến thức,

gắn với thực tiễn cuộc sống và phải mang tính thời

sự để tạo sự kích thích đối với SV.

Ngoài ra, các câu hỏi, các vấn đề yêu cầu SV

giải quyết phải là những vấn đề gắn với thực tiễn nảy

sinh trong cuộc sống, từ đó sẽ tạo kích thích, động

lực để SV giải quyết. Học phần Pháp luật đại cương

là học phần có sự gắn kết giữa lý thuyết và thực tiễn

rất phong phú, sinh động. Vì vậy, nếu GV khai thác

được lợi thế này sẽ tạo được sự phấn khích của SV

GQVĐ cũng như phấn khích trong quá trình học tập.

Cụ thể, đối với nội dung Luật Hình sự, GV nên xây

dựng vấn đề là những vụ án điển hình vừa xảy ra hàng

ngày để yêu cầu SV phân tích, giải quyết. Đối với nội

dung Luật Hôn nhân gia đình, vấn đề là những vấn

đề về kết hôn, những vụ án về tranh chấp tài sản, con

cái khi ly hôn,….

GV có thể chú trọng tới việc xây dựng, sử dụng

bài tập tình huống đáp ứng được các yêu cầu sau:

- Tình huống được xây dựng theo trình tự từ

dễ đến khó.

Thứ ba, GV phải kết hợp nhiều phương pháp

- Hạn chế và loại bỏ dần những tình huống có

nội dung nghèo nàn, xa rời hoặc không phù hợp với

thực tiễn.

trong quá trình GQVĐ để phát triển kỹ năng GQVĐ.

Khi yêu cầu SV GQVĐ, GV có thể sử dụng nhiều

phương pháp khác nhau. Để phát triển kỹ năng GQVĐ

của SV đối với học phần Pháp luật đại cương, GV có

thể sử dụng các phương pháp sau:

- Tăng cường xây dựng và sử dụng đa dạng hóa

các loại bài tập trắc nghiệm khách quan với nhiều

hình thức: Bài tập kiểm tra nhận thức, kỹ năng, khả

năng vận dụng...

- Phương pháp đàm thoại phát hiện: Đây là

phương pháp trao đổi giữa GV và SV thông qua hệ

thống câu hỏi mà GV nêu ra để SV suy lý, phán đoán,

tự đi đến kết luận, qua đó lĩnh hội các kiến thức. Đối

với phương pháp này, GV có thể sử dụng trong quá

trình thuyết giảng của mình. Đối với mỗi nội dung

kiến thức, trước khi truyền đạt cho SV, GV nên đặt

- Chú trọng xây dựng những tình huống có nội

dung phong phú, sâu sắc, có khả năng vận dụng vào

thực tế nhằm phát triển kỹ năng GQVĐ.

- Phương pháp tham gia các hoạt động ngoại

khóa: Đối với phương pháp này, GV sẽ nêu ra các

Tạp chí Khoa học Đại học Đồng Tháp, Tập 10, Số 6, 2021, 21-28

vấn đề yêu cầu SV phải thực hiện một số hoạt động

Trong quá trình học, để hiểu rõ vấn đề, phân

ngoại khóa để giải quyết được vấn đề. Các hoạt động tích đào sâu và nắm vững kiến thức, SV cần luôn tự

ngoại khóa thường là việc SV sẽ tham quan trụ sở các

cơ quan nhà nước, thực hiện một hoạt động pháp luật

cụ thể hoặc dự phiên toà xét xử các vụ án... Sau khi

có các trải nghiệm cụ thể, SV sẽ dựa vào lý luận kết

hợp với thực tiễn để GQVĐ GV đặt ra. Phương pháp

giảng dạy thông qua việc tổ chức những hoạt động

ngoại khóa giúp SV trao đổi và tham gia các tổ chức

xã hội bên ngoài nhằm hỗ trợ tốt nhất cho việc học

tập lý thuyết trên lớp cũng như nâng cao kỹ năng giải

quyết các vấn đề thực tiễn phát sinh khi tốt nghiệp.

đặt ra các câu hỏi, tự trả lời rồi trao đổi với bạn bè

hoặc ghi nhận lại những câu hỏi mà mình chưa giải

đáp được. Trong giờ học, SV không chỉ tập trung

lắng nghe mà còn phải biết phát huy vốn kiến thức

của mình để xây dựng bài học mới; mạnh dạn nêu

những vấn đề từ thực tiễn, những thắc mắc hoặc trao

đổi mở rộng bài học với GV, chủ động nêu ý kiến cá

nhân về vụ việc, vụ án nào đó trong khi tìm hiểu. Đối

với các tình huống mẫu GV đặt ra, SV phải luôn biết

thắc mắc: Tại sao tình huống lại giải quyết như thế?

Dựa vào cơ sở pháp lý nào?... Việc tự đặt câu hỏi và

tự tìm cách trả lời có ý nghĩa trong việc rèn luyện tư

duy và kỹ năng GQVĐ của SV.

3.4.2. Đối với SV

Để giải quyết tốt các vấn đề trong hoạt động

học tập đối với học phần Pháp luật đại cương, SV

cần thực hiện tốt các việc sau:

Thứ năm, để giải quyết tốt các vấn đề trong

quá trình học tập học phần Pháp luật đại cương cũng

như các học phần chuyên ngành, SV cần thực hiện

tốt các bước sau:

Thứ nhất, SV cần nhận thức được tầm quan trọng

của kỹ năng GQVĐ: Kỹ năng GQVĐ là một trong

những kỹ năng vô cùng hiệu quả để người học phát

huy thêm kỹ năng phân tích và phán đoán các tình

huống sẽ và đang xảy ra. Người học càng rèn luyện

kỹ năng này, không những càng đem lại nhiều tri thức

mà còn đúc kết cho bản thân nhiều kinh nghiệm quý

báu sau mỗi lần giải quyết được một vấn đề xảy ra

trong học tập cũng như trong cuộc sống.

- Bước 1. Xác định vấn đề.

Để giải quyết chính xác vấn đề, việc đầu tiên là

SV phải xác định được vấn đề thuộc lĩnh vực nào?

Cần đọc văn bản nào để giải quyết? Đây là bước rất

quan trọng để SV không bị lạc đề, có ý nghĩa là tiền

đề cho các bước tiếp theo.

Thứ hai, SV phải độc lập và tự chủ trong việc

GQVĐ. Khi GV đưa ra một tình huống có vấn đề hay

một ý tưởng cần tìm giải pháp thì đòi hỏi bản thân

SV cần có thái độ nghiêm túc, hợp tác để tìm ra biện

pháp GQVĐ. Ngoài ra, SV nên tự chủ để tạo ra một

tình huống vấn đề và đề xuất với GV. Từ đó, dưới

sự hướng dẫn của GV cùng nhau tìm hiểu và GQVĐ

đó. Việc chủ động và độc lập suy nghĩ trong việc học

được xem là những phẩm chất cần có của người học

được đào tạo ở trình độ đại học.

- Bước 2: Thu thập dữ kiện đầy đủ của vấn đề.

+ SV phải điều tra lỹ lưỡng những dữ kiện liên

quan đến tình huống vấn đề;

+ Phỏng vấn đương sự hoặc những người có

liên quan;

+ Thu thập những kinh nghiệm GQVĐ tương tự.

- Bước 3: Phân tích.

SV sẽ phân tích các dữ liệu của vấn đề. Để làm

tốt việc này, SV phải đọc kỹ các dữ liệu của vấn đề,

từ đó phân tích và phân loại vấn đề theo dân sự, hình

sự, hành chính, hôn nhân và gia đình,...

Thứ ba, SV phải nắm vững kiến thức của

học phần.

Mỗi nội dung của học phần Pháp luật đại cương

có rất nhiều kiến thức, câu hỏi và bài tập được đưa

ra để đánh giá và đo đếm mức độ nắm vững các kiến

thức của SV. Vì vậy, trong quá trình học, SV phải tập

trung lắng nghe, biết cách ghi chép, đọc hiểu, phải

tích cực tham gia các hoạt động thảo luận, nghiên

cứu, tự học mà GV yêu cầu để từ đó nắm vững các

kiến thức cốt lõi của từng nội dung trong học phần.

- Bước 4: Tổng hợp.

+ Tổng hợp nhiều phương án cho GQVĐ;

+ Khái quát hóa, rút ra các kết luận để GQVĐ;

+ Vạch ra những giải pháp cụ thể, những điều

kiện cần và đủ để giải quyết đúng đắn vấn đề.

- Bước 5: Áp dụng kế hoạch hành động.

Giai đoạn này là giai đoạn SV sẽ áp dụng việc

GQVĐ trong hoạt động thực tiễn. Để làm tốt bước

này, SV sẽ đặt các câu hỏi và tìm phương án trả lời

Thứ tư, SV phải luôn tự hỏi, tự thắc mắc để tìm

thông tin trả lời.

Chuyên san Khoa học Xã hội và Nhân văn

Tài liệu tham khảo

hiệu quả: Làm gì? Làm thế nào? Ai làm? Thời gian

thực hiện và kết thúc? Những điều kiện cần có để

thực hiện?,…..

Đặng Xuân Hải. (2013). Kỹ thuật dạy học trong đào

tạo theo học chế tín chỉ. Hà Nội: NXB Bách

khoa Hà Nội.

Tóm lại, để GQVĐ, SV phải huy động trí nhớ,

tri giác, lý luận, khái niệm hóa, ngôn ngữ, đồng thời

sử dụng cả cảm xúc, động cơ, niềm tin ở năng lực

bản thân và khả năng kiểm soát được tình thế để giải

quyết tốt các vấn đề trong học tập và thực tiễn.

Huỳnh Văn Sơn. (2012). Phát triển kỹ năng mềm cho

SV các trường đại học sư phạm. Đề tài Khoa học

và công nghệ cấp Bộ, B2012.19.05, Trường Đại

học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh.

4. Kết luận

Lại Thế Luyện. (2011). Kỹ năng GQVĐ và ra quyết

định. Thành phố Hồ Chí Minh: NXB Tổng hợp

Thành phố Hồ Chí Minh.

Phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao năng

lực GQVĐ cho SV đang được các cơ sở đào tạo đại

học quan tâm, trong đó có Trường Đại học Tiền

Giang. Vì vậy, GV ngoài việc cung cấp các kiến

thức chuyên môn thì việc lồng ghép các kỹ năng

nhận diện, phát hiện, phân tích, kết luận vấn đề và

trình bày kết quả là hết sức cần thiết. Để hình thành

năng lực GQVĐ cho SV, GV cần chủ động đổi mới

phương pháp giảng dạy, phát triển năng lực GQVĐ

của mỗi người học, định hướng thái độ tích cực,

mục đích học tập đúng đắn từ chính mỗi SV. Chính

những điều đó, sẽ nâng cao năng lực GQVĐ của

SV nhằm trang bị cho các em nhận thức, phương

pháp và cách GQVĐ đối với các học phần chuyên

ngành cũng như giải quyết tốt các vấn đề phát sinh

trong cuộc sống.

Nguyễn Cảnh Toàn, Lê Hải Yến. (2011). Xã hội học

tập và học tập suốt đời và các kỹ năng tự học.

Hà Nội: NXB Dân Trí.

Nguyễn Quang Uẩn. (2008). Khái niệm kỹ năng sống

xét theo góc độ tâm lý học. Tạp chí Tâm lý học,

Số tháng 6/2008, 1-4.

Nguyễn Thị Kim Chung. (2018). Một số biện pháp

phát triển năng lực GQVĐ cho SV Trường Cao

đẳng Sư phạm Nghệ An. Tạp chí Giáo dục, Số

tháng 6/2018, 76-80.

Trần Lương. (2014). Phát triển kỹ năng GQVĐ cho

SV Trường Đại học Cần Thơ. Tạp chí Khoa học

Trường Đại học Cần Thơ, Số 8/2014, 42-53.

8 trang Thùy Anh 13500 Free

Download

Bạn đang xem tài liệu "Phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề cho sinh viên năm thứ nhất trường Đại học Tiền Giang thông qua học phần Pháp luật đại cương", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên

File đính kèm:

phat_trien_ky_nang_giai_quyet_van_de_cho_sinh_vien_nam_thu_n.pdf