Một số điểm mới trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật xử lý vi phạm hành chính về áp dụng biện pháp xử lý hành chính
MỘT SỐ ĐIỂM MỚI TRONG DỰ THẢO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG...
MỘT SỐ ĐIỀU CỦA LUẬT XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH
VỀ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP XỬ LÝ HÀNH CHÍNH
NGUYỄN THU THẢO*
Áp dụng biện pháp xử lý hành chính là một nội dung quan trọng của Luật Xử lý vi
phạm hành chính. Bài viết nhằm cung cấp cơ sở, nội dung một số những điểm mới trong
dự thảo Luật này có liên quan tới việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính.
Từ khóa: Xử lý vi phạm hành chính, biện pháp xử lý hành chính.
Ngày nhận bài: 09/9/2020; Biên tập xong: 15/9/2020; Duyệt đăng: 15/9/2020
The application of administrative handling measures is an important content of
the Law on Handling administrative violations. The article aims to provide the basis
and content of some new points in this draꢀ related to the application of administrative
handling measures.
Keywords: Handling administrative violations, administrative handling measures.
ua 07 năm triển khai thi hành án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật Xử lý vi phạm hành
Luật Xử lý vi phạm hành chính. Hiện
nay, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một
số điều của Luật XLVPHC đã được Chính
phủ trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp
thứ 9 Quốc hội khóa XIV và dự kiến xem
xét thông qua tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội
khóa XIV. So với Luật XLVPHC hiện hành,
dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều
của Luật XLVPHC dự kiến sẽ khắc phục
được những vướng mắc, bất cập cơ bản
xuất phát từ thực tiễn triển khai thi hành
1
Q
chính năm 2012 , công tác
xử lý vi phạm hành chính (XLVPHC) đã
mang lại nhiều tín hiệu tích cực. Bên cạnh
những kết quả đạt được, công tác này vẫn
còn những khó khăn, vướng mắc đòi hỏi
phải có những giải pháp hữu hiệu nhằm
nâng cao hơn nữa hiệu quả trên thực tế.
Thực hiện quy định của Luật Ban hành
văn bản quy phạm pháp luật năm 2015
và Nghị quyết số 78/2019/QH14 ngày
11/6/2019 của Quốc hội về Chương trình
xây dựng luật, pháp lệnh năm 2020, điều
chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp
lệnh năm 2019, ngày 09/4/2020, Chính
phủ đã có Tờ trình số 129/TTr-CP về dự
2
Luật XLVPHC trong thời gian qua.
Liên quan tới áp dụng biện pháp
xử lý hành chính (BPXLHC), dự thảo
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật XLVPHC có một số điểm mới cơ
bản sau đây:
1ꢀ Theo quy định tại khoản 1 Điều 141 Luật XLVPHC
thì “Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7
năm 2013, trừ các quy định liên quan đến việc áp dụng
các biện pháp xử lý hành chính do Tòa án nhân dân xem
xét, quyết định thì có hiệu lực kể từ ngày 01 tháng 01
năm 2014”.
Thứ nhất, về đối tượng và điều kiện
áp dụng các BPXLHC
* Thạc sĩ, Khoa Luật, Học viện An ninh nhân dân
82 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 03 - 2020
NGUYỄN THU THẢO
1. Việc quy định điều kiện, đối tượng áp đến dưới 18 tuổi); về hành vi xâm phạm
tài sản của cơ quan, tổ chức; tài sản, sức
khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân
hoặc người nước ngoài; vi phạm trật tự,
an toàn xã hội (từ đủ 18 tuổi trở lên) bị áp
dụng BPXLHC giáo dục tại xã, phường,
thị trấn. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ
luật hình sự, người từ đủ 16 tuổi trở lên
nếu có 02 lần trở lên trong 06 tháng thực
hiện một trong các hành vi như trộm cắp
tài sản (Điều 173), lừa đảo chiếm đoạt tài
sản (Điều 174)…, trong đó có một lần đã bị
xử phạt vi phạm hành chính thì đều thuộc
trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình
sự. Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới
16 tuổi khi thực hiện 03/04 hành vi quy
định tại khoản 3 Điều 90 Luật XLVPHC
(lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công
cộng) thì sẽ không phải chịu trách nhiệm
hình sự mà chỉ phải chịu trách nhiệm
hình sự khi thực hiện hành vi trộm cắp.
Vì thế, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16
tuổi nếu 02 lần trở lên trong 06 tháng thực
hiện hành vi trộm cắp tài sản, nếu thuộc
trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng
hoặc đặc biệt nghiêm trọng thì sẽ bị truy
cứu trách nhiệm hình sự, nếu 02 lần trở
lên trong 06 tháng mà họ thực hiện hành
vi lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công
cộng thì trong mọi trường hợp đều không
có yếu tố “mà chưa đến mức truy cứu
trách nhiệm hình sự”. Điều đó có nghĩa
là quy định của Luật XLVPHC và của Bộ
luật hình sự tại các điều nêu trên chưa có
sự thống nhất, dẫn đến những cách hiểu
và áp dụng khác nhau.
dụng các BPXLHC
Hiện nay, các quy định về điều kiện,
đối tượng áp dụng các BPXLHC theo Luật
XLVPHC hiện hành khiến cho việc triển
khai các biện pháp này trên thực tế rất khó
khăn, đặc biệt là quy định điều kiện đối
tượng bị áp dụng các BPXLHC phải thực
hiện hành vi vi phạm “02 lần trở lên trong
06 tháng”; thời gian lập hồ sơ đề nghị áp
dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện
bắt buộc bị kéo dài không cần thiết do đối
tượng phải trải qua biện pháp tiền đề giáo
dục tại xã, phường, thị trấn.
Vì vậy, Dự thảo Luật đã sửa đổi, bổ
sung các điều 90, 92, 94 Luật XLVPHC quy
định các hành vi vi phạm là điều kiện bị áp
dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường,
thị trấn cụ thể hơn; làm rõ hơn quy định vi
phạm “02 lần trở lên trong 06 tháng”; thống
nhất trong cách áp dụng biện pháp giáo
dục tại xã, phường, thị trấn; bỏ quy định
về việc đối tượng phải vi phạm “02 lần trở
lên trong 06 tháng” là điều kiện áp dụng
biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng,
đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc để giải
quyết khó khăn, vướng mắc trong thực
tiễn áp dụng các biện pháp này.
2. Việc áp dụng BPXLHC đối với người
có hành vi vi phạm hành chính nhiều lần
Hiện nay, quy định về độ tuổi, số
lần vi phạm bị xử phạt vi phạm hành
chính, hành vi vi phạm trong thời hạn 06
tháng không có sự thống nhất giữa Luật
XLVPHC và Bộ luật hình sự, cụ thể: khoản
3 và khoản 5 Điều 90 Luật XLVPHC quy
định đối tượng trong 06 tháng đã ít nhất
hai lần bị xử phạt vi phạm hành chính
về hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc,
Mặt khác, có thể thấy rằng, không
phải trường hợp nào người thực hiện
hành vi trộm cắp tài sản, lừa đảo nhằm
chiếm đoạt tài sản, đánh bạc hay gây rối
gây rối trật tự công cộng (từ đủ 14 tuổi trật tự công cộng, đã bị xử phạt vi phạm
Số chuyên đề 03 - 2020 Khoa học Kiểm sát 83
MỘT SỐ ĐIỂM MỚI TRONG DỰ THẢO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG...
hành chính về các hành vi này mà còn vi đồng thời, chỉ quy định xử phạt vi phạm
phạm cũng bị truy cứu trách nhiệm hình hành chính đối với người sử dụng trái
sự do việc truy cứu trách nhiệm hình phép chất ma túy mà không áp dụng
sự phải đáp ứng cả 04 yếu tố cấu thành
tội phạm: chủ thể, khách thể, mặt khách
quan, mặt chủ quan. Vì vậy, nếu không
quy định BPXLHC đối với các đối tượng
thuộc trường hợp không đủ yếu tố truy
cứu trách nhiệm hình sự nhưng thực tế
vẫn là hành vi vi phạm hành chính thì
sẽ bỏ lọt hành vi vi phạm. Bên cạnh đó,
khoản 2 Điều 8 Bộ luật hình sự cũng có
quy định: “Những hành vi tuy có dấu hiệu
của tội phạm nhưng tính chất nguy hiểm cho
xã hội không đáng kể thì không phải là tội
phạm và được xử lý bằng các biện pháp khác”.
BPXLHC đối với đối tượng này. Vì vậy,
các cơ quan chức năng chưa có cơ sở pháp
lý để quản lý hiệu quả mặc dù thấy được
tính chất nguy hiểm, hậu quả gây ra cho
xã hội của các đối tượng này. Xuất phát từ
tình hình đó, cần phải có cơ chế để quản
lý người sử dụng trái phép chất ma túy
nhằm phòng ngừa, ngăn chặn hậu quả của
việc sử dụng trái phép chất ma túy gây ra
cho xã hội, đồng thời hạn chế tối đa tình
trạng đối tượng sử dụng ma túy nhiều lần,
dẫn đến lệ thuộc, nghiện ma túy và Nhà
nước phải bảo đảm nhân lực, kinh phí cai
nghiện, quản lý những người này.
Vì vậy, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của Luật XLVPHC đã dự
kiến sửa đổi, bổ sung các quy định về đối
tượng bị áp dụng các BPXLHC nhằm bảo
đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Luật
XLVPHC với Bộ luật hình sự. Theo đó,
dự thảo Luật quy định cụ thể về trường
hợp đối tượng thực hiện hành vi theo quy
định pháp luật đã đến mức truy cứu trách
nhiệm hình sự nhưng lại “có một trong các
quyết định về việc không truy cứu trách nhiệm
hình sự” thì bị xem xét, áp dụng BPXLHC
(điểm b khoản 4, điểm b khoản 6 Điều 90;
điểm b Khoản 4 Điều 92; điểm b khoản 1
Điều 94 dự kiến sửa đổi, bổ sung).
Xuất phát từ những thực tế trên, dự
thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều
của Luật XLVPHC đề xuất quy định áp
dụng BPXLHC đối với người có hành vi
sử dụng trái phép chất ma túy. Theo đó,
người từ đủ 18 tuổi trở lên, trong thời hạn
06 tháng đã hai lần bị XPVPHC về hành
vi sử dụng trái phép chất ma túy, đã bị lập
biên bản vi phạm hành chính đối với lần
vi phạm thứ ba thì bị áp dụng biện pháp
giáo dục tại xã, phường, thị trấn (theo quy
định tại điểm c khoản 6 Điều 90 dự kiến
sửa đổi, bổ sung); trường hợp không có
nơi cư trú ổn định thì được giao cho cơ sở
bảo trợ xã hội để quản lý, giáo dục trong
thời hạn chấp hành biện pháp giáo dục
tại xã, phường, thị trấn (theo quy định tại
khoản 7 Điều 90 dự kiến sửa đổi, bổ sung).
Thứ hai, vấn đề áp dụng BPXLHC
giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với
người từ đủ 18 tuổi trở lên sử dụng trái
phép chất ma túy
Thứ ba, việc áp dụng BPXLHC và
Theo Luật XLVPHC hiện hành, biện
biện pháp thay thế XLVPHC đối với
pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
chỉ được áp dụng đối với người nghiện người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi có
ma túy, không áp dụng đối với người có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy và
hành vi sử dụng trái phép chất ma túy, nghiện ma túy
84 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 03 - 2020
NGUYỄN THU THẢO
Luật XLVPHC hiện hành không quy trú ổn định và đáp ứng một số các điều
định việc áp dụng BPXLHC với người kiện theo quy định thì có thể xem xét áp
dụng biện pháp thay thế xử lý vi phạm
hành chính quản lý tại gia đình.
chưa thành niên từ đủ 12 tuổi đến dưới 18
tuổi có hành vi sử dụng trái phép chất ma
túy hay nghiện ma túy. Tuy nhiên, theo
quy định của Điều 29 Luật Phòng, chống
ma túy và các văn bản hướng dẫn thi
hành, người chưa thành niên từ đủ 12 tuổi
đến dưới 18 tuổi nghiện ma túy vẫn được
đưa vào cai nghiện trong cơ sở cai nghiện
bắt buộc theo quyết định của Chủ tịch Ủy
ban nhân dân cấp huyện để thực hiện việc
cai nghiện (các đối tượng này được bố trí
khu vực cai nghiện riêng và không bị coi
là áp dụng BPXLHC). Hiện nay, việc đưa
người nghiện dưới 18 tuổi cai nghiện bắt
buộc tại cơ sở cai nghiện bắt buộc theo
quy định của Luật Phòng, chống ma túy ở
nhiều địa phương không được thực hiện
hoặc thực hiện không thống nhất, trong
khi cai nghiện tự nguyện chưa thu hút
được nhiều người tham gia. Đây là vấn
đề đang bị bỏ ngỏ, không được xử lý dứt
điểm, ở nhiều nơi gây ảnh hưởng không
nhỏ tới trật tự xã hội.
- Đối đối với người từ đủ 12 tuổi đến
dưới 18 tuổi nghiện ma túy, áp dụng biện
pháp đưa vào trường giáo dưỡng. Trường
hợp này, nếu các đối tượng này có nơi cư
trú ổn định và đáp ứng một số các điều kiện
theo quy định thì có thể xem xét áp dụng
biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành
chính giáo dục dựa vào cộng đồng.
Thứ tư, về thủ tục áp dụng các
BPXLHC
Liên quan đến thủ tục áp dụng các
BPXLHC, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của Luật XLVPHC quy định
với mục đích đơn giản hóa thủ tục, rút
ngắn tối đa các mốc thời gian thực hiện các
công việc. Vì vậy, dự thảo sửa đổi các quy
định tại khoản 1 Điều 98, khoản 3 Điều 99,
khoản 3 Điều 101 và khoản 3 Điều 103 của
Luật XLVPHC hiện hành liên quan đến
thủ tục kiểm tra tính pháp lý của hồ sơ đề
nghị áp dụng các BPXLHC theo hướng: (i)
không quy định việc kiểm tra tính pháp
lý thành một thủ tục riêng biệt, độc lập;
(ii) không quy định thẩm quyền kiểm tra
tính pháp lý của công chức tư pháp - hộ
tịch cấp xã đối với hồ sơ đề nghị áp dụng
BPXLHC giáo dục tại xã, phường, thị trấn,
Trưởng phòng Tư pháp cấp huyện đối với
hồ sơ đề nghị áp dụng các BPXLHC đưa
vào trường giáo dưỡng, cơ sở giáo dục
bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc. Thay
vào đó, dự thảo Luật quy định rõ, cơ quan
nào lập hồ sơ đề nghị thì phải chịu trách
nhiệm về tính pháp lý của hồ sơ.
Xuất phát từ tình hình thực tiễn nêu
trên, dự thảo Luật đề xuất quy định một
cách tổng thể việc áp dụng BPXLHC và
biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành
chính đối với người từ đủ 12 tuổi đến
dưới 18 tuổi có hành vi sử dụng trái phép
chất ma túy hay nghiện ma túy như sau:
- Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới
18 tuổi, trong thời hạn 06 tháng đã hai lần
bị xử phạt vi phạm hành chính về hành
vi sử dụng trái phép chất ma túy, đã bị
lập biên bản vi phạm hành chính, đối với
lần vi phạm thứ ba thì áp dụng biện pháp
giáo dục tại xã, phường thị trấn. Trường
Thứ năm, việc quản lý đối tượng trong
hợp này, nếu các đối tượng này có nơi cư thời gian lập hồ sơ đề nghị áp dụng BPXLHC
Số chuyên đề 03 - 2020 Khoa học Kiểm sát 85
MỘT SỐ ĐIỂM MỚI TRONG DỰ THẢO LUẬT SỬA ĐỔI, BỔ SUNG...
Theo quy định của Luật XLVPHC dựa vào cộng đồng (tùy từng trường hợp)
hiện hành, trong thời gian lập hồ sơ đề thay vì giao Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp
nghị áp dụng BPXLHC do Tòa án xem huyện xem xét, quyết định áp dụng biện
xét, quyết định, gia đình hoặc tổ chức xã pháp cai nghiện tại khu vực riêng trong
hội có trách nhiệm quản lý những đối cơ sở cai nghiện bắt buộc như quy định tại
tượng này. Tuy nhiên, xuất phát từ hiệu Luật Phòng, chống ma túy hiện hành và
quả của việc áp dụng cũng như chuẩn các văn bản hướng dẫn thi hành Luật. Điều
hóa thủ tục áp dụng biện pháp này, dự này nhằm tăng cường quản lý nhà nước về
thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều an ninh, trật tự, an toàn xã hội trong điều
của Luật XLVPHC giao cho cơ quan Công kiện Việt Nam hiện nay (việc sử dụng ma
an cấp huyện nơi lập hồ sơ đề nghị; trung túy tổng hợp có xu hướng ngày càng tăng
tâm, cơ sở tiếp nhận đối tượng xã hội hoặc và khó kiểm soát), đồng thời, là những biện
cơ sở cai nghiện bắt buộc của tỉnh, thành pháp phòng ngừa sớm (quản lý tốt người
phố trực thuộc trung ương quản lý các đối sử dụng ma túy sẽ dần hạn chế số lượng
tượng bị áp dụng tùy từng trường hợp cụ người nghiện ma túy) để giáo dục, giúp đỡ
thể trong thời gian lập hồ sơ đề nghị áp người chưa thành niên sửa chữa sai lầm,
dụng các BPXLHC.
thay đổi hành vi, trở thành công dân có ích
cho xã hội.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của
Luật XLVPHC liên quan đến các BPXLHC
Tuy nhiên, theo quan điểm của tác
về cơ bản đã tháo gỡ được những vướng giả, quy định như trên là chưa phù hợp
mắc về mặt pháp luật cũng như thực tiễn với nguyên tắc bảo đảm lợi ích tốt nhất
triển khai. Tuy nhiên, trong quá trình cho trẻ em theo các điều ước quốc tế mà
nghiên cứu dự thảo Luật này, tác giả đưa Việt Nam là thành viên. Mục đích áp
ra vấn đề cần tiếp tục trao đổi liên quan dụng chế tài đối với người chưa thành
đến việc áp dụng BPXLHC đối với người niên là nhằm giáo dục, phòng ngừa chứ
từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi có hành vi không phải là trừng phạt. Bên cạnh đó,
sử dụng trái phép chất ma túy và nghiện Luật Phòng, chống ma túy cũng đã có
ma túy, cụ thể:
những quy định cụ thể đối với người
chưa thành niên nghiện ma túy. Đối với
đối tượng này, có thể tiếp tục thực hiện
theo cơ chế Chủ tịch Ủy ban nhân dân
cấp huyện xem xét, quyết định áp dụng
biện pháp cai nghiện bắt buộc để đưa đối
tượng này vào điều trị, cai nghiện ma túy
trong khu vực dành riêng trong cơ sở cai
nghiện bắt buộc (không coi là bị áp dụng
BPXLHC) theo quy định của Luật Phòng,
chống ma túy hiện hành (đang được xem
xét sửa đổi, bổ sung)./.
Dự thảo Luật đang dự kiến quy định
một cách tổng thể việc áp dụng BPXLHC
đối với người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18
tuổi có hành vi sử dụng trái phép chất ma
túy hay nghiện ma túy. Đặc biệt, đối với
đối tượng từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi
nghiện ma túy, thống nhất giao Tòa án
nhân dân xem xét, quyết định áp dụng biện
pháp đưa vào trường giáo dưỡng để quản
lý, cai nghiện và học tập hoặc biện pháp
thay thế xử lý vi phạm hành chính giáo dục
86 Khoa học Kiểm sát
Số chuyên đề 03 - 2020
5 trang
10400
Free
Bạn đang xem tài liệu "Một số điểm mới trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật xử lý vi phạm hành chính về áp dụng biện pháp xử lý hành chính", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- mot_so_diem_moi_trong_du_thao_luat_sua_doi_bo_sung_mot_so_di.pdf
