Kinh nghiệm cải cách tiền lương của Singapore
Kinh nghiệm cải cách tiền lương của Singapore
Phạm Thị Thanh Bình1
1 Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới.
Email: phamthanhbinh297@yahoo.com.vn
Nhận ngày 28 tháng 11 năm 2017. Chấp nhận đăng ngày 6 tháng 12 năm 2017.
Tóm tắt: Singapore là quốc gia có chính sách đãi ngộ công chức sáng suốt. Singapore trả lương
cao cho người tài làm việc trong khu vực nhà nước. Nguyên tắc xác định mức lương của Singapore
là: tiền lương phải mang tính cạnh tranh cao để thu hút người tài; tiền lương phải thể hiện sự hy
sinh của người muốn trở thành “đầy tớ” của dân; tiền lương phải được trả trọn gói. Với cách trả
lương đó, Singapore hy vọng công chức sẽ: không dám tham nhũng, không thể tham nhũng và
không cần tham nhũng.
Từ khóa: Singapore, tiền lương, cải cách tiền lương.
Phân loại ngành: Kinh tế học
Abstract: Singapore is a country with a wise policy of treating the civil servants. The country pays
high salaries to talented people who work in the public sector. Its principles to determine their
salaries are that the salaries shall be highly competitive to attract talents, being on par with the
sacrifice of those who want to become people’s “servants”, and being paid in full packages. With
that way of paying salaries, Singapore hopes its public servants do not dare to, cannot and do not
need to be corrupt.
Keywords: Singapore, salary, wage reform.
Subject classification: Economics
1. Mở đầu
cơ bản đảm bảo tái sản xuất sức lao động
cho xã hội. Tuy nhiên, mức độ tái sản xuất
Tiền lương là một phần thu nhập quốc dân mở rộng và cách tính tiền lương trong mỗi
được biểu hiện bằng tiền mà người lao động chế độ là khác nhau. Chế độ tiền lương của
nhận được để bù đắp lao động đã bỏ ra tuỳ một quốc gia cần được xem xét trong bối
theo số lượng và chất lượng lao động, là cảnh nền hành chính công của quốc gia đó.
một phần giá trị mới sáng tạo ra được phân Cải cách tiền lương cần gắn liền với cải
phối cho người lao động để tái sản xuất sức cách nền hành chính quốc gia nói chung.
lao động. Trong bất cứ chế độ xã hội nào, Singapore là một trong những nước đi
tiền lương đều thực hiện chức năng kinh tế đầu trong việc chuyển từ mô hình quản trị
13
Khoa học xã hội Việt Nam, số 2 - 2018
công truyền thống sang mô hình quản lý
công mới xuất hiện khoảng cuối những
năm 1970, cùng với những nước như Anh,
Ôxtrâylia, New Zealand..., Singapore cũng
là quốc gia có hệ thống chính trị tập trung
cao, một nền kinh tế mạnh với môi trường
đầu tư hấp dẫn, nền hành chính minh bạch.
Đây là hệ quả của chính sách đãi ngộ công
chức khôn ngoan và sáng suốt. Singapore
áp dụng chính sách trả lương cao để thu hút
người tài với việc thành lập Ủy ban Rà soát
tiền lương. Chính sách tiền lương phải đảm
bảo cho tất cả, từ quan chức cấp cao tới mọi
người dân, đều đủ sống theo mức sống
chung của xã hội Singapore. Bài viết này
giới thiệu kinh nghiệm cải cách tiền lương
ở Singapore.
Trả lương cao là biện pháp không chỉ có
Singapore áp dụng, điểm khác biệt giữa
Singapore với các nước khác là ở chỗ, nước
này có chính sách tiền lương rất rõ ràng. Bộ
trưởng Singapore có mức lương cao hơn tất
cả các bộ trưởng ở những quốc gia giàu có
nhất. Mức lương của bộ trưởng phải bằng
mức lương của 6 người đứng đầu các ngành
nghề trong khối tư nhân. Việc tăng lương
cho bộ trưởng đã giúp các bộ trưởng yên
tâm làm việc, đồng thời tạo điều kiện cho
họ dành hết tâm sức cho hoạt động quản lý,
hoạch định chính sách. Chính sách trả
lương cao đã giúp Singapore giữ được đội
ngũ công chức tài năng, tương xứng với yêu
cầu công việc.
Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu
năm 2008 làm cho nền kinh tế Singapore
gặp nhiều khó khăn, mức lương trả cao
được điều chỉnh (4/1/2012) cho phù hợp với
tình hình. Chính phủ đã thành lập Ủy ban
Rà soát tiền lương, xem xét mức lương bộ
trưởng và lương hiện tại của các chính trị
gia. Mức cắt giảm lên tới 1/3 các khoản
lương (trị giá nhiều triệu đôla của các nhà
lãnh đạo)2. Việc cắt giảm tiền lương của
Singapore chứng minh sự hy sinh và trách
nhiệm đối với người dân của các nhà lãnh
đạo, nhưng lương vẫn đủ cao để hấp dẫn,
khuyến khích nhân tài phục vụ đất nước.
Đây là lần đầu tiên, các lãnh đạo Singapore
bị cắt giảm thu nhập. Mức cắt giảm này tuy
lớn, nhưng có thể chấp nhận, bởi mức
2. Chính sách trả lương cao
Với một nền kinh tế phát triển (diện tích
660 km2, dân số 5,5 triệu người, thu nhập
bình quân đầu người tính theo PPP đạt gần
85.000 USD năm 2016 - đứng thứ 3 thế
giới), là nơi có phong cách làm việc chuyên
nghiệp, có mức lương hấp dẫn và cạnh
tranh, Singapore là thiên đường đối với lao
động. Tiền lương vừa là động lực thúc đẩy
công chức làm việc, đồng thời cũng là lý do
níu kéo người lao động không rời bỏ khu
vực nhà nước. Nhờ chế độ đãi ngộ công
chức rất cao, tương xứng với năng lực và
cống hiến của người lao động, Singapore đã lương lãnh đạo quá cao tuy thu hút được
tạo ra một nền hành chính lành mạnh và
hiệu quả.
nhân tài, nhưng làm nảy sinh tâm lý giữ
ghế, không dám hành động mạnh mẽ. Các
Tiền lương giữ vai trò đặc biệt quan bộ trưởng Singapore luôn nằm trong số
trọng, là một trong những yếu tố tiên quyết những chính trị gia được trả lương cao nhất
thu hút và giữ được những người có tài thế giới. Chính phủ xác định mức lương
năng tham gia hoạt động trong khu vực nhà cho các quan chức dựa trên lương của các
nước, tránh hiện tượng chảy máu chất xám giám đốc điều hành, và những đối tượng có
từ khu vực nhà nước sang khu vực tư nhân. thu nhập cao nhất khác của Singapore.
14
Phạm Thị Thanh Bình
Kết hợp với trả lương cao, Singapore xây tốt hơn. Ủy ban Rà soát tiền lương của
dựng hệ thống luật giám sát rõ ràng, hệ Singapore đưa ra ba nguyên tắc xác định
mức lương:
Một là, tiền lương phải mang tính cạnh
thống đánh giá công chức hiệu quả, thực
chất, đồng thời đổi mới cơ chế quản lý ngân
sách bằng việc phân quyền tự chủ tài chính
đến tận cấp vụ của các bộ. Chính phủ quy
định rằng, mức trả tiền lương phải đảm bảo
cho công chức, viên chức, quan chức (từ
cấp cao như Thủ tướng tới người bình
thường, người làm công việc bảo mẫu) đủ
sống theo mức sống chung của xã hội
Singapore, ngoài ra, còn có thể chu cấp cho
gia đình, bảo đảm cho con cái học hành. Bộ
máy công chức của Singapore được xếp vào
loại ít tham nhũng nhất thế giới, đứng thứ 4
(sau Đan Mạch, Phần Lan và New Zealand)
nhờ việc cải tổ tiền lương, điều kiện làm
việc tốt với mức lương cao.
Bất chấp việc cắt giảm lương, các thành
viên nội các Singapore vẫn được hưởng
một khoản thưởng quốc gia lên tới 3 tháng
lương nếu chính phủ đạt các mục tiêu về
tăng trưởng kinh tế, việc làm, cải thiện thu
nhập của người dân. Các khoản thưởng nằm
trong hệ thống thanh toán lương. Thậm chí,
mức thưởng có thể lên tối đa tới 8 tháng
lương cho quan chức nếu tăng trưởng kinh
tế vượt qua mốc 10%. Tuy nhiên, nếu tăng
trưởng kinh tế ở dưới mức 2%, các quan
chức sẽ không được nhận thêm đồng nào.
Việc cắt giảm lương quan chức hàng đầu
chính phủ là một trong những bước đi của
Đảng Hành động nhân dân (PAP)3 cầm
quyền nhằm bảo vệ quyền lực của mình.
tranh cao để thu hút người tài. Năm 1994,
Singapore hủy bỏ cơ chế trả lương theo
thâm niên và bắt đầu trả lương cho công
chức dựa vào năng lực để cạnh tranh
với hai nền kinh tế Ấn Độ và Trung
Quốc. Nguyên tắc này được ban hành dựa
trên cơ sở lương của các bộ trưởng không
thấp hơn mức thu nhập bình quân của 48
nhà lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu của
Singapore. Để duy trì tính cạnh tranh, việc
đánh giá lương hàng năm của công chức rất
được coi trọng, làm căn cứ để xem xét mức
lương cần sửa đổi. Đặc biệt, Singapore chú
trọng việc đánh giá lương của các bộ trưởng
và công chức cao cấp để điều chỉnh, nhằm
bảo đảm mức cạnh tranh với khu vực tư
nhân. Từ chỗ cố định bằng hai phần ba thu
nhập của các vị trí tương đương trong khu
vực tư nhân, mức lương của các bộ trưởng
và các công chức cao cấp được điều chỉnh
bằng lương trung bình của bốn người
hưởng lương cao nhất trong 6 ngành, nghề
của khu vực tư nhân có lương cao (gồm:
chủ ngân hàng, doanh nhân, giám đốc điều
hành các công ty xuyên quốc gia, luật sư,
kế toán trưởng và công trình sư). Việc chấp
nhận chi trả lương công chức ở mức cao,
bảo đảm tính cạnh tranh với khu vực tư
nhân là một sự lựa chọn chiến lược của các
nhà lãnh đạo Singapore trong nhiều thập
niên qua, nhờ đó, Singapore đã thu hút và
giữ được những người tài năng nhất làm
việc cho chính phủ.
3. Các nguyên tắc xác định mức lương
Hai là, tiền lương phải thể hiện sự hy
sinh của người muốn trở thành đầy tớ của
dân. Theo nguyên tắc này, trong đợt điều
chỉnh lương (4/1/2012), tiền lương của bộ
trưởng được tính dựa vào thu nhập trung
Cải cách chế độ tiền lương là nhiệm vụ khó
khăn nhưng cấp bách, giúp nền kinh tế
của Singapore lành mạnh hơn, tăng trưởng
15
Khoa học xã hội Việt Nam, số 2 - 2018
bình của 1.000 người có thu nhập cao nhất, việc cho nhà nước). Khi hệ thống lương của
từ tất cả các ngành trong khu vực tư nhân ở khu vực tư nhân trong một lĩnh vực nào đó
Singapore và trừ đi 40% để thể hiện sự hy tăng lên thì lương của công chức nhà nước
sinh vì lý tưởng cao cả của những người làm việc trong lĩnh vực đó cũng được tăng.
làm chính trị. Tỷ lệ lương bị cắt giảm cao Chế độ tiền lương ở Singapore bảo đảm cho
nhất là Chủ tịch Quốc hội (giảm 53%), viên chức, công chức, quan chức Singapore
từ 1,17 triệu đôla Singapore (SDG)/năm, đủ sống theo mức sống chung của xã hội và
xuống còn 550.000 SGD/năm (khoảng 9 tỉ vẫn có thể chu cấp cho gia đình con cái. Do
đồng Việt Nam). Tiếp theo, lương của Tổng vậy, để tồn tại ở mức trung bình khá trong
thống giảm 51%, từ 3,14 triệu SGD/năm xã hội, quan chức không cần tham nhũng.
còn 1,54 triệu SGD/năm. Lương các bộ Nguyên tắc “3 không được” công chức thực
trưởng giảm 37% còn 1,1 triệu SGD/năm. hiện tự giác và nghiêm túc. Đó là: không
Lương Thủ tướng giảm 36%, còn 2,2 triệu dám tham nhũng (quan chức, công chức
SGD/năm. Các thành viên nội các nhận số Singapore không dám tham nhũng vì pháp
lương bằng một nửa của Thủ tướng. Riêng luật về phòng, chống tham nhũng của
lương của các nghị sĩ quốc hội với phụ cấp Singapore đặc biệt nghiêm: bị xử lý nghiêm
kiêm nhiệm 15.000 SGD/tháng thì không trước tòa và bị trưng thu tiền tiết kiệm bắt
đổi. Mặc dù bị cắt giảm, nhưng mức lương buộc)4; không thể tham nhũng (hành vi
của lãnh đạo Singapore vẫn cao nhất so tham nhũng ở Singapore rất khó thực hiện,
với mọi lãnh đạo các chính quyền khác do các quy định quản lý chặt chẽ về tài sản
trên thế giới, cao hơn 4 lần mức lương của đối với công chức; mỗi năm, công chức
Tổng thống Mỹ Barack Obama (400.000 phải khai báo tài sản của bản thân và gia
USD/năm). Việc cắt giảm lương vào ngày đình, giải thích nguồn gốc hợp pháp các tài
4/1/2012 không tác động đến lương của sản tăng lên; nếu không giải trình rõ được
nhóm những công chức có thu nhập thấp. nguồn gốc tài sản tăng sẽ bị coi là có tham
Đây là lần đầu tiên, các lãnh đạo Singapore nhũng, và bị trưng thu); không cần tham
bị cắt giảm thu nhập.
nhũng (công chức Singapore đã sẵn có mức
Ba là, tiền lương phải được trả trọn gói. thu nhập rất cao so với mặt bằng chung của
Lương trả trọn gói là không có bổng lộc gì xã hội; đây là những ưu đãi mà họ đang
khác ngoài những phúc lợi thông thường. được hưởng, nếu tham nhũng họ có nguy cơ
Lương bộ trưởng có phần cố định được gọi phải trả giá cao; vì vậy, họ nhận thấy không
là phần cứng, phần biến đổi được gọi là đáng phải mạo hiểm). Đó là điểm mấu chốt
phần mềm, tùy thuộc vào tỷ lệ tăng trưởng và quan trọng nhất làm trong sạch bộ máy
GDP hàng năm và các chỉ tiêu kinh tế, công vụ Singapore.
chính trị, xã hội khác. Để thu hút người tài,
Trong lĩnh vực cải cách hành chính, có 4
Singapore căn cứ mức thu nhập của khối giải pháp trọng tâm mà mỗi quốc gia có thể
tư nhân để đưa ra mức lương cho công lựa chọn ưu tiên khác nhau, đó là: thứ nhất,
chức. Mức lương của các công chức trong tăng cường luật pháp và các ràng buộc đối
chính quyền Singapore được gắn chặt với với công chức (như công khai tài sản cá
hệ thống lương ở khu vực tư nhân (để bảo nhân và gia đình, áp đặt quy định nội bộ,
đảm không có độ chênh lệch quá lớn giữa tăng cường phản hồi của người dân đối với
khu vực nhà nước và khu vực tư nhân, từ đó cơ quan công quyền); thứ hai, thu hút người
để thu hút được những người tài giỏi làm có năng lực thực sự làm việc đúng chuyên
16
Phạm Thị Thanh Bình
môn, đánh giá đúng hiệu quả công việc,
thực hiện cải cách tiền lương và phân cấp
quản lý (Singapore là quốc gia số 1 thế giới
có chế độ đãi ngộ cao đối với công chức);
thứ ba, dựa vào hệ thống văn bản pháp quy
minh bạch, thành lập ủy ban chống tham
nhũng; thứ tư, dựa vào việc tư nhân hóa
dịch vụ công, tăng áp lực cạnh tranh đối với
các dịch vụ công và thành lập các cơ quan
quản lý công độc lập với chính phủ.
Cả 4 giải pháp này đều cần thiết, nhưng
ở từng thời điểm và hoàn cảnh cụ thể, chính
phủ các nước có sự lựa chọn và ưu tiên
khác nhau. Singapore lựa chọn cách tiếp
cận thứ nhất và thứ hai, mà đặc biệt là chế
độ đãi ngộ rất cao đối với công chức. Động
lực làm việc và sự tuân thủ luật pháp của
công chức là yếu tố mấu chốt cho một nền
hành chính công, để mọi chính sách và luật
pháp đi vào cuộc sống.
công tác theo cơ chế ba bên. Các thiết chế
mang tính ba bên như: Ủy ban ba bên về cải
cách tiền lương (1986), Ủy ban ba bên về
xem xét hệ thống lương linh hoạt (1993),
Ủy ban ba bên về đánh giá đạo luật việc
làm (1995), Ủy ban ba bên về tăng tuổi hưu
(1996), Nhóm ba bên về giãn công (1997),
Ủy ban ba bên về tái cơ cấu lương (2003),
Ủy ban ba bên về cân bằng công việc và
cuộc sống (2004), Ủy ban ba bên về trách
nhiệm xã hội của doanh nghiệp (2004), Ủy
ban ba bên về việc làm cho người lao động
lớn tuổi (2005), Ủy ban ba bên về thực thi
việc làm công bằng (2006), Nhóm làm việc
ba bên về khuyến khích sự lựa chọn việc
làm cho phụ nữ (2007)... Tóm lại, bất cứ
vấn đề gì liên quan tới quyền lợi của hai
bên (người lao động và doanh nghiệp) của
Singapore đều có một hình thức thiết chế ba
bên (thiết chế “cứng” hoặc thiết chế
“mềm”) để xử lý và ra quyết định. Những
quyết định của các thiết chế này được coi là
kết quả của sự đồng thuận xã hội, mặc
nhiên không có doanh nghiệp và tổ chức
nào chống đối mà chỉ có thực hiện và vận
dụng. Tuy hình thức là ba bên, nhưng hai
bên chủ và thợ phải luôn “thấm nhuần” một
nguyên tắc là lợi ích của quốc gia là tối
thượng, không lợi ích của cá nhân, doanh
nghiệp hay của nhóm quyền lợi nào được
đặt cao hơn lợi ích quốc gia. Đó là nguyên
tắc cao nhất để các thiết chế ba bên làm căn
4. Cơ sở đánh giá mức lương
Chính sách tiền lương của Singapore có sự
tham gia của Hội đồng ba bên về Tiền
lương quốc gia. Để thực hiện cơ chế ba bên,
Singapore đã thành lập các thiết chế mang
tính chất ba bên quan trọng gồm: Tòa án
trọng tài lao động, Ủy ban năng suất quốc
gia (NPB), Hội đồng quốc gia về tiền lương
(NWC). Hai bên NPB và NWC có chức
năng giải quyết, xây dựng và thực hiện các cứ, đưa ra quyết định hay khuyến nghị.
chính sách dựa trên quan điểm và sự quan
Nhận thức về sự hợp tác ba bên và cùng
tâm của ba bên. Trên cơ sở sự tham gia và nhau hành động vì lợi ích của các bên và lợi
nhất trí của ba bên, các biện pháp và chính ích quốc gia là một trong những yếu tố giúp
sách được hình thành bởi những bên liên Singapore đạt được mức tăng trưởng kinh tế
quan sẽ nhận được sự chấp nhận cao hơn, cao và ổn định, đưa Singapore thành một
như vậy, sẽ được thực hiện nhanh chóng và nền kinh tế có năng lực cạnh tranh đứng
hiệu quả hơn.
hàng đầu thế giới, trong khi vẫn tạo được
Singapore là quốc gia dẫn đầu thế giới cơ hội việc làm tốt và quyền lợi của người
về số lượng các hội đồng, ủy ban, nhóm lao động được bảo đảm.
17
Khoa học xã hội Việt Nam, số 2 - 2018
5. Kết luận
4 Mọi công chức Singapore đều phải trích một phần
tiền lương để gửi tiết kiệm. Số tiền này chỉ được
nhận khi về hưu. Nếu phạm tội tham nhũng, sẽ bị
trưng thu khoản tiền tiết kiệm này, không được bổ
nhiệm vào bất kỳ vị trí nào ở khu vực công trong
tương lai.
5 Bốn chính sách khác là: (1) chống tham nhũng; (2)
tuyển chọn công chức “tốt nhất và xuất sắc nhất”;
(3) nâng cao tính minh bạch và sự hài lòng từ người
sử dụng; (4) liên kết việc thăng chức và
tiền thưởng với khả năng và thành tích thực tế của
công chức.
Singapore hiện có hơn 114.500 người làm
việc trong lĩnh vực công, chiếm khoảng
5,23% tổng số lao động (2015). Chính sách
tiền lương hợp lý, có tính cạnh tranh cao
với khối tư nhân đã giúp bộ máy công chức
Singapore hoạt động rất hiệu quả. Kinh
nghiệm của Singapore đã chỉ ra rằng: mức
lương cạnh tranh là một trong 5 chính sách5
cần được áp dụng để quản lý việc cải tổ và
duy trì chất lượng dịch vụ công. Trả lương
cao cho cán bộ công chức chính là một
trong những biện pháp giúp bộ máy chính
quyền Singapore hoạt động hiệu quả, trong
sạch và luôn thu hút được những người
giỏi, tài năng nhất.
Tài liệu tham khảo
[1] Lê Hữu Huy (2012), Thách thức tiền lương,
Vietnam Business Centre in Singapore.
[2] Phạm Minh Thu (2008), Chính sách tiền lương
trong khu vực nhà nước ở Việt Nam, Đại học
Kinh tế, Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
Chú thích
[3] David Wan
&
Chin Huat Ong (2002),
Systems in Singapore,
2 Sau năm 1959, lương công chức tại Singapore giảm
mạnh do yêu cầu cắt giảm thâm hụt ngân sách (tới
35% lương cơ bản đối với mức cao nhất). Năm
1961, khi tình hình ngân sách được cải thiện, Chính
phủ Singapore đã khôi phục lại mức lương hợp lý.
Chế độ tiền lương được cải tổ (1972) với lương
tháng 13 được trả vào cuối năm. Về cơ bản, lương
công chức kể từ đó tăng khá đều. Đảng Hành động
nhân dân (PAP) là chính đảng cầm quyền tại
Singapore từ năm 1959.
Compensation
Published by National University of Singapore
(NUS), Singapore.
[4] Robert Walters (2017), Global Salary Survey.
ngapore-salary-survey-2017.pdf).
[5] Singapore’s top 10 IT jobs set for the biggest
salary gains in 2017, SMB World Asia, October
article/singapores-top-10-it-jobs-set-biggest-
salary-gains-2017-1807047993).
3 Hiện Singapore có mức lương cao nhất thế giới.
18
6 trang
12880
Free
Bạn đang xem tài liệu "Kinh nghiệm cải cách tiền lương của Singapore", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- kinh_nghiem_cai_cach_tien_luong_cua_singapore.pdf
