Khái quát về tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương một số quốc gia phát hành và khuyến nghị về việc tiếp cận tiền kỹ thuật số tại Việt Nam
KHÁI QUÁT VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ DO NGÂN HÀNG
TRUNG ƯƠNG MỘT SỐ QUỐC GIA PHÁT HÀNH VÀ KHUYẾN NGHỊ VỀ
VIỆC TIẾP CẬN TIỀN KỸ THUẬT SỐ TẠI VIỆT NAM1
HÀ THẾ VIỆT – NGUYỄN XUÂN HOÀNG*
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 xuất hiện tạo nhiều điều kiện thuận lợi thúc đẩy tiền kỹ thuật
số phát triển. Điều này mở ra một xu hướng phát triển mới của tiền tệ thế giới nhưng cũng đặt ra
nhiều thách thức đối với hệ thống tài chính, kinh tế, công nghệ và đặc biệt là hệ thống pháp luật
điều chỉnh đối với tiền kỹ thuật số. Bài viết khái quát về tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung
ương phát hành, từ đó đưa ra những khuyến nghị trong việc hình thành, quản lý đối với loại tiền
này, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội trong thời kỳ mới.
Từ khóa: Tiền kỹ thuật số, tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung ương phát hành.
Ngày nhận bài: 15/4/2021; Biên tập xong: 18/4/2021; Duyệt đăng: 18/4/2021
The appearance of the Fourth Industrial Revolution creates many favorable conditions
for the development of digital currency. It opens up a new development trend of the world
currency; however, brings to many challenges for the financial, economic, technological
system, especially legal system to digital currencies. This article generalizes about Central
Bank Digital Currency to propose recommendations on the formation and management of this
kind of currency that meet the development needs of society in the new era.
Keywords: Digital currency, Central Bank Digital Currency.
1. Nhận định chung về tiền kỹ thuật số do CBDC do các quốc gia trên thế giới đưa ra;
Ngân hàng Trung ương phát hành
Ngân hàng trung ương Jamaica đưa ra cách
giải thích về CBDC như sau: “CBDC là một dạng
tiền tệ kỹ thuật số do Ngân hàng trung ương phát
hành và do đó nó được đấu thầu hợp pháp. Không nên
nhầm lẫn với tiền điện tử, được phát hành bởi tư nhân
và không được hỗ trợ bởi cơ quan trung ương. CBDC
được hỗ trợ hoàn toàn bởi Ngân hàng trung ương,
nhà phát hành duy nhất.”3 Với định nghĩa trên,
Ngân hàng Trung ương Jamaica cũng đã giải
thích được CBDC mang đặc điểm cơ bản nhất
của một loại tiền kỹ thuật số là sự tồn tại trong
nền tảng kỹ thuật số, không có hình thái vật
chất. So với Ngân hàng Thanh toán Quốc tế chỉ
nêu được CBDC là một loại tài sản mà chưa giải
thích thuộc loại nào thì Ngân hàng trung ương
Jamaica đã làm rõ CBDC là một loại tiền tệ được
pháp luật điều chỉnh, đưa ra đặc điểm cơ bản để
phân biệt CBDC với các loại tiền điện tử của các
tổ chức tín dụng. Chủ thể phát hành duy nhất
tiền mã hóa đó là Ngân hàng trung ương – cơ
quan phát hành, quản lý tiền tệ.
Tiền kỹ thuật số của Ngân hàng trung ương
(Central Bank Digital Currency – CBDC) vừa
mới được Trung Quốc công bố phát hành nên
vẫn chưa có một định nghĩa hoàn chỉnh. Trong
quá trình nghiên cứu, một số quốc gia, tổ chức đã
đưa ra quan điểm giải thích về CBDC như sau:
Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (Bank for
International Seꢀlements – BIS) đưa ra giải thích
CBDC là “tài sản thể hiện dưới dạng số”2. BIS cho
rằng CBDC tồn tại trong môi trường kỹ thuật số
- đây là nhận định hợp lý phù hợp với đặc điểm
cơ bản của tiền kỹ thuật số. Tuy nhiên, BIS xem
CBDC như một loại tài sản mà không đề cập là
loại tài sản nào; nếu như không phải là tiền pháp
định tồn tại ở phiên bản kỹ thuật số thì không
phù hợp với ý tưởng của xu hướng phát hành
1
Bài viết này là một phần trong đề tài nghiên cứu
khoa học sinh viên năm học 2020-2021 “Xây dựng và
hoàn thiện khung pháp lý về tiền kỹ thuật số trong
bối cảnh cách mạng công nghệ 4.0” của nhóm sinh
viên Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội: Hà Thế Việt,
Nguyễn Xuân Hoàng, Bùi Quốc Cường, Nguyễn Hữu
Thắng do Ths. Đàm Thị Diễm Hạnh, trưởng khoa
Pháp luật dân sự và Kiểm sát dân sự hướng dẫn
2ꢁ Shobhit Seth, “Central Bank Digital Currency
com/terms/c/central-bank-digital-currency-cbdc.asp
Như vậy, có thể thấy rằng, tuy có những giải
thích khác nhau nhưng nhìn chung những quan
điểm trên cũng đã đưa ra cách nhìn nhận cơ bản
đối với CBDC. Từ việc tìm hiểu, phân tích tiền kỹ
* Sinh viên Trường Đại học Kiểm sát Hà Nội
currency/.
78 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
HÀ THẾ VIỆT – NGUYỄN XUÂN HOÀNG
thuật số của Ngân hàng trung ương, có thể đưa
ra một vài đặc điểm nổi bật của CBDC như sau:
- Tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung
ương phát hành tồn tại trên nền tảng kỹ thuật
số. Đây là đặc điểm cơ bản nhất của các loại tiền
kỹ thuật số;
- Tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung ương
phát hành là loại tiền có chủ quyền, được quốc
gia công nhận là hình thức tiền tệ mới và đại diện
cho tiền tệ quốc gia;
- CBDC do Ngân hàng trung ương của quốc
gia (hoặc cơ quan có chức năng phát hành tiền
tệ) phát hành;
Vấn đề đặt ra là nếu Ngân hàng Trung ương
các nước trên thế giới phát hành một đồng tiền
kỹ thuật số thì đồng tiền này có thể giúp thay thế
cho đồng tiền hiện hành mà họ đang lưu hành
hay không? Trên cơ sở nhìn nhận của nhóm tác
giả, nếu đồng tiền kỹ thuật số nhằm mục đích
thay thế cho đồng tiền hiện hành của quốc gia
đó thì nó cần phải có những đặc tính, chức năng
nhất định để bảo đảm đạt được những giá trị
nhất định và cũng không làm ảnh hưởng, xáo
trộn đến nền kinh tế của mỗi quốc gia. Xét về
mục đích phát hành CBDC của một số quốc gia
trên thế giới, tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung
ương phát hành là một phiên bản kỹ thuật số của
tiền pháp định được phát hành nhằm thay thế
tiền giấy, tiền kim loại hoặc bổ sung thêm một
hình thức tiền tệ mới có đầy đủ thuộc tính chức
năng như tiền tệ hiện nay. Vì vậy, tiền kỹ thuật số
do Ngân hàng trung ương phát hành có những
chức năng sau đây:
- Tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung ương
phát hành có giá trị như tiền tệ pháp định và
được pháp luật bảo đảm.
Qua phân tích, nhận xét những quan điểm
về định nghĩa và đặc điểm của tiền kỹ thuật số
do Ngân hàng trung ương phát hành, có thể đưa
ra định nghĩa về CBDC như sau: Tiền kỹ thuật số
của Ngân hàng trung ương là một loại dữ liệu tồn
tại trong môi trường kỹ thuật số do Ngân hàng trung
ương hay cơ quan có chức năng phát hành tiền tệ của
quốc gia phát hành, nhằm mục đích quy định một
hình thức tiền tệ mới được pháp luật thừa nhận tính
hợp pháp, đảm bảo về mặt giá trị và được chấp nhận,
sử dụng trong phạm vi toàn quốc.
Trên thế giới hiện nay còn tồn tại nhiều khái
niệm khác nhau về tiền ảo/ tiền kỹ thuật số. Có
những quan điểm còn cho rằng tiền ảo hay tiền
kỹ thuật số còn không được điều chỉnh bởi Ngân
hàng Trung ương4. Tuy nhiên, thực tiễn cũng
đã có những ngân hàng Trung ương ở một số
nước đã xây dựng và cho lưu hành loại tiền này
(Trung Quốc, Campuchia) hay có những nước
đã ban hành Luật về tiền ảo như Nhật Bản. Do
vậy, góc nhìn khái quát như trên có thể làm căn
cứ nhận định cho việc Ngân hàng Trung ương
các nước có nên hay không nên xây dựng và ban
hành loại tiền ảo để làm công cụ tài chính song
song với đồng tiền của quốc gia đó.
- Chức năng định giá;
- Chức năng trao đổi, thanh toán;
- Chức năng lưu giữ giá trị;
- Chức năng làm tiền tệ thế giới.
Với những đặc điểm, chức năng như trên, có
thể nhận thấy CBDC thích hợp để phát hành và
quy định thành một hình thức tiền tệ mới nhằm
thay thế hoặc bổ sung hình thức tiền tệ hợp pháp
hiện nay, từ đó giải quyết được những hạn chế
của hình thức tiền tệ truyền thống về khoảng
cách địa lý, thời gian.
Như vậy, khi ban hành một loại tiền kỹ thuật
số của Ngân hàng Trung ương của một quốc gia,
cần bảo đảm được những chức năng đã định
hướng trên, đồng thời làm rõ được một số vấn đề
như mối quan hệ giữa loại tiền kỹ thuật số được
phát hành với loại tiền hiện hành của mỗi quốc
gia; việc quản lý, bảo đảm giá trị cho loại tiền kỹ
thuật số này; việc đưa loại tiền kỹ thuật số vào
trong đời sống xã hội; quản lý về mặt pháp lý đối
với loại tiền kỹ thuật số đó...
3. Những vai trò, tác động chung nhất của
tiền kỹ thuật số do Ngân hàng Trung ương phát
hành đến nền kinh tế, tài chính tiền tệ
2. Chức năng của tiền kỹ thuật số do Ngân
hàng Trung ương phát hành
Tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung ương
phát hành vừa mới được Trung Quốc công bố
đầu tiên trên thế giới nên vẫn chưa khắc phục
được những mặt hạn chế đang tồn tại của CBDC.
Có thể kể đến là: Sự phục hồi của hệ thống khi
xảy ra sự cố; tính bảo mật mặc dù được nâng cao
nhưng trình độ của những tin tặc cũng không
ngừng tiến bộ đe dọa đến hệ thống; có thể xuất
hiện sự không đồng bộ về hệ thống công nghệ
giữa các quốc gia…
4ꢁ “Vào năm 2012, Ngân hàng Trung ương châu Âu –
European Central Bank (ECB) – định nghĩa: “Tiền ảo
(Virtual money) là một loại tiền kỹ thuật số (Digital
money) không được điều chỉnh bởi ngân hàng trung
ương; được ban hành và kiểm soát bởi nhà phát triển
và được sử dụng và chấp nhận giữa các thành viên
của cộng đồng ảo nhất định” – TS. Nguyễn Minh
Oanh – Xây dựng và hoàn thiện khung pháp lý về
Tiền ảo – NXB Tư pháp, trang 13.
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 79
KHÁI QUÁT VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ DO NGÂN HÀNG...
Tuy vẫn còn có những tác động tiêu cực nhưng lớn. Tuy nhiên, với một hệ thống tài chính – tiền
tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung ương phát tệ bị hạn chế về không gian địa lý và thời gian
hành có nhiều cải tiến, được rất nhiều quốc gia tại các quốc gia không thể đáp ứng nhu cầu trao
nghiên cứu từ nhiều năm trước nên CBDC vẫn đổi, thanh toán của toàn bộ nền kinh tế đang vận
hành. Trong bối cảnh đó, tiền kỹ thuật số ra đời
với rất nhiều sự ưu việt so với tiền tệ truyền thống
đang ngày càng khẳng định vị thế cũng như tầm
quan trọng của mình đối với nền kinh tế, tài chính
tiền tệ của nhiều quốc gia trên thế giới và trong
tương lai hoàn toàn có thể thay thế tiền tệ truyền
thống. Điều này không chỉ đúng đối với các nước
phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc…
mà còn đúng đối với cả những quốc gia đang
phát triển như Việt Nam hiện nay.
có nhiều tác động tích cực, cụ thể như sau:
Thứ nhất, tiền kỹ thuật số do Ngân hàng
trung ương phát hành tạo sự công khai, minh
bạch trong chính sách tài chính như công khai
về tổng nguồn cung cấp CBDC, trong các giao
dịch CBDC.
Thứ hai, tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung
ương phát hành dần dần xóa bỏ khâu trung gian
quy đổi giữa tiền giấy thành tiền điện tử, giúp
tiết kiệm thời gian, chi phí thực hiện quy đổi.
Thứ ba, khi tiền kỹ thuật số của Ngân hàng
trung ương phát hành được sử dụng sẽ thúc
đẩy hơn nữa việc hình thành thói quen thanh
toán không dùng tiền mặt. Từ đó, giúp giảm bớt
khẩu chuyển đổi từ tiền điện tử thành tiền mặt
để sử dụng, tránh tình trạng quá tải, thiếu thiết
bị chuyển đổi vào các dịp lễ, Tết khi nhu cầu sử
dụng tiền mặt tăng cao.
Thứ tư, tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung
ương phát hành giúp phát hiện tội phạm dễ
dàng hơn bằng cách quan sát dữ liệu trên hệ
thống; giúp có thể sớm phát hiện và ngăn chặn,
chấm dứt hoạt động phạm pháp như trốn thuế,
rửa tiền và các hoạt động phi pháp khác.
Thứ năm, việc phát hành và công nhận CBDC
sẽ tăng thêm phương thức thanh toán mới, an
toàn và dễ dàng sử dụng, từ đó làm đa dạng sự
lựa chọn của hệ thống thanh toán.
Thứ sáu, tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung
ương phát hành tạo điều kiện thúc đẩy sự cạnh
tranh trong các hệ thống thanh toán giữa các tổ
chức tín dụng để hoàn thiện hơn nữa hệ thống
tiền kỹ thuật số.
Thứ bảy, tiền kỹ thuật số của Ngân hàng
trung ương ra đời thúc đẩy sự hoàn thiện về hệ
thống thanh toán, nâng cao cơ sở vật chất phục
vụ sử dụng CBDC, đưa ra giải pháp nâng cao
khả năng phục hồi sau khi xảy ra sự cố của hệ
thống thanh toán tiền điện tử nói chung, CBDC
nói riêng.
Thứ tám, tiền kỹ thuật số của Ngân hàng
trung ương ra đời đẩy mạnh sự trao đổi, thanh
toán giữa các quốc gia với nhau, hỗ trợ nền
thương mại toàn cầu phát triển, tăng lượng kiều
hối, dễ dàng thu hút nguồn vốn đầu tư từ nước
ngoài.
4. Việc nghiên cứu, phát hành thử nghiệm
tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương ở
một số quốc gia trên thế giới
Mối quan tâm của các quốc gia có nền kinh
tế tiên tiến là cải thiện sự hiệu quả, an toàn đối
với các giao dịch tiền kỹ thuật số và đảm bảo
người dân có thể tiếp cận được những công nghệ
đem lại sự thuận tiện từ Ngân hàng trung ương.
Chính vì lý do này, tiền kỹ thuật số của Ngân
hàng trung ương phát hành nhanh chóng thu
hút được sự quan tâm của các chuyên gia, các
quốc gia trên thế giới.
Hiện nay, rất nhiều quốc gia đang có những
động thái thể hiện sự quan tâm về tiền kỹ thuật số
do Ngân hàng trung ương phát hành, tuy nhiên
vẫn có một số quốc gia hoài nghi hay thậm chí
là không quan tâm đến vấn đề về CBDC. Trong
một cuộc khảo sát được thực hiện bởi Ngân hàng
Thanh toán Quốc tế công bố có tới 80% trong số
66 Ngân hàng trung ương trên thế giới cho biết
họ đang nghiên cứu CBDC và khoảng 20% cho
biết họ có khả năng phát hành tiền kỹ thuật số
trong 6 năm tới.5
Nhìn chung, việc phát hành tiền kỹ thuật
số từ Ngân hàng Trung ương của mỗi quốc
gia còn có sự dè dặt nhất định. Điều này xuất
phát từ nhiều nguyên nhân như sự nhận thức
chung về tiền kỹ thuật số, trình độ khoa học
kỹ thuật, kỹ năng quản lý tài chính, hệ thống
quy định pháp lý điều chỉnh, sự thừa nhận
rộng rãi về tiền kỹ thuật số trong xã hội mỗi
nước… Do vậy, các quốc gia cũng hình thành
các xu hướng khác nhau khi nhìn nhận về vấn
đề Ngân hàng Trung ương đứng ra phát hành
tiền kỹ thuật số theo các nhóm:
5ꢁ Diễm Ngọc, “Hợp tác để phát triển tiền điện tử của
các Ngân hàng trung ương trên toàn cầu?”, hꢀps://
tapchitaichinh.vn/tai-chinh-quoc-te/hop-tac-de-
phat-trien-tien-dien-tu-cua-cac-ngan-hang-trung-
Tóm lại, trong bối cảnh cách mạng công
nghiệp 4.0, nền kinh tế – tài chính thế giới được
thúc đẩy phát triển nhanh chóng, kèm theo đó là
nhu cầu trao đổi, thanh toán diễn ra ngày càng uong-tren-toan-cau-332544.html
80 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
HÀ THẾ VIỆT – NGUYỄN XUÂN HOÀNG
Nhóm thứ nhất, các nước đã tiến hành phát hiện chính thức bởi Trung Quốc phát hành13
hành thử nghiệm tiền kỹ thuật số của Ngân
hàng trung ương trong cộng đồng. Hiện nay,
một số quốc gia đã tiến hành phát hành thử
nghiệm CBDC trên thực tế bao gồm Trung Quốc
và Campuchia.
nhưng trước đó, ý tưởng nghiên cứu CBDC đã
được một số quốc gia nghiên cứu. Hiện nay, trên
thế giới đã có nhiều quốc gia tiến hành nghiên
cứu CBDC, điển hình như: Nhật Bản, Anh, Hoa
kỳ, Hàn Quốc, Thái Lan, Pháp, Nga...14,15,16,17
Trong đó, có thể tìm hiểu một số quốc gia điển
hình sau đây:
- Nhật Bản có quy mô nền kinh tế đứng hạng
3 trên thế giới theo GDP danh nghĩa18. Bên cạnh
đó, Nhật Bản là một nước công nghiệp phát triển
với trình độ khoa học công nghệ cao, có bình
quân mức sống, tiêu chuẩn sinh hoạt và chỉ số
phát triển con người (HDI) đạt vào loại rất cao,
xếp hạng 19 toàn cầu (2020).19 Tháng 10/2020,
Ngân hàng trung ương Nhật Bản (Bank of
Japan – BOJ) cho biết, trước đó BOJ đã thành lập
đội ngũ nghiên cứu các đặc tính của CBDC và họ
sẽ bắt đầu thử nghiệm vào tháng 4/202120 theo
từng giai đoạn cụ thể để đảm bảo việc phát hành
không mang lại rủi ro đối với nền tài chính – tiền
tệ của Nhật Bản;
- Trung Quốc là một quốc gia có nền kinh
tế lớn của thế giới với tổng thu nhập GDP theo
thống kê tăng từ 5.6% lên 18.2% trong năm 2020,
đứng thứ hai thế giới.6 Tháng 5/2020, Đồng
nhân dân tệ điện tử của Trung Quốc chính thức
được đưa vào thử nghiệm, theo đó Ngân hàng
nhân dân Trung Quốc (People’s Bank of China)
cho biết họ đang trong giai đoạn tiến hành thử
nghiệm hệ thống thanh toán bằng đồng nhân
dân tệ điện tử trên thực tế tại 4 thành phố: Thâm
Quyến, Thành Đô, Tô Châu và Bảo Định.7 Hiện
nay, chính quyền Trung Quốc đã công bố dự
thảo luật8 để đưa đồng nhân dân tệ điện tử thành
tiền tệ hợp pháp và trong tương lai, chính quyền
Trung Quốc dự định sẽ thí điểm hệ thống này tại
các địa điểm tổ chức Thế vận hội mùa đông Bắc
Kinh vào năm 2022.9
- Hoa Kỳ ngày nay là một quốc gia công
nghiệp phát triển với kỹ nghệ tiên tiến với GDP
danh nghĩa lớn nhất thế giới trong năm 2020.21
Hoa Kỳ luôn là một trong những nước đi tiên
phong trong mọi lĩnh vực đời sống để giành
ưu thế của mình đối với lĩnh vực đó; tuy nhiên,
đối với CBDC, ngay từ đầu Hoa Kỳ vẫn luôn
- Tại Campuchia, vào tháng 7/2019, Ngân
hàngtrungươngCampuchiađãbắtđầutriểnkhai
thí điểm dự án Bakong.10 Đến ngày 28/10/2020,
Ngân hàng trung ương Campuchia chính thức
xác nhận phát hành phiên bản kỹ thuật số của
tiền fiat với tên gọi Bakong.11 Dự án Bakong đã
có sự hỗ trợ của nhiều ngân hàng quốc gia và dự
kiến những ngân hàng khác cũng sẽ sớm tham
gia vào việc phát hành CBDC.12
13ꢁ hꢀps://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-quoc-te/nhan-
dan-te-dien-tu-cua-trung-quoc-van-hanh-nhu-the-
nao-322522.html.
Nhóm thứ hai, các nước đang nghiên cứu tiền
kỹ thuật số của Ngân hàng trung ương. Mặc dù
tới tháng 5/2020, CBDC mới lần đầu tiên xuất
14ꢁ https://tinnhanhchungkhoan.vn/cac-ngan-
hang-trung-uong-toan-cau-dang-thuc-day-viec-thu-
6ꢁ hꢀps://www.imf.org/en/Publications/CR/Issues/2021/ nghiem-cac-loai-tien-ky-thuat-so-post265230.html.
01/06/Peoples-Republic-of-China-2020-Article-IV- 15ꢁ hꢀps://ictnews.vietnamnet.vn/cuoc-song-so/thai-
Consultation-Press-Release-Staff-Report-and-49992.
lan-se-phat-hanh-tien-ky-thuat-so-trong-
7ꢁ hꢀps://tapchitaichinh.vn/tai-chinh-quoc-te/nhan- quy-1-2022-280926.html.
dan-te-dien-tu-cua-trung-quoc-van-hanh-nhu-the- 16ꢁ hꢀps://www.ledgerinsights.com/banque-de-france-
nao-322522.html.
wholesale-cbdc-non-bank-usage-digital-euro/.
8ꢁ hꢀps://thitruongtaichinhtiente.vn/trung-quoc-luat- 17ꢁ hꢀps://coinmoi.com/ngan-hang-trung-uong-nga-
hoa-luu-thong-dong-nhan-dan-te-ki-thuat-so-31365. cho-biet-cbdc-se-xoa-bo-nhu-cau-ve-tien-dien-tu/.
html.
18ꢁ hꢀps://brandirectory.com/rankings/nation-brands/
9ꢁ hꢀps://diendantaichinh.enternews.vn/nhan-dan-te- table.
dien-tu-du-kien-duoc-thu-nghiem-tai-the-van-hoi- 19ꢁ http://hdr.undp.org/en/content/latest-human-
mua-dong-bac-kinh-2022-n30110.html.
10ꢁ hꢀps://genk.vn/campuchia-chinh-thuc-phat-hanh- 20ꢁ hꢀp://thoibaotaichinhvietnam.vn/pages/tien-te-
dong-tien-ao-quoc-gia-20201030155128683.chn. bao-hiem/2020-10-12/ngan-hang-trung-uong-nhat-
ra-mat-tien-te-ky-thuat-so-nen-tang-blockchain/ . khoa-2021-93295.aspx.
12ꢁ hꢀps://genk.vn/campuchia-chinh-thuc-phat-hanh- 21ꢁ hꢀps://brandirectory.com/rankings/nation-brands/
development-index-ranking.
dong-tien-ao-quoc-gia-20201030155128683.chn.
table.
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 81
KHÁI QUÁT VỀ TIỀN KỸ THUẬT SỐ DO NGÂN HÀNG...
tỏ ra thận trọng với ý tưởng phát hành. Hiện với CBDC. Sự phát triển theo xu hướng CBDC
nay, Ngân hàng trung ương Hoa Kỳ đã hợp của tiền kỹ thuật số góp phần thúc đẩy quá trình
chuyển đổi sang một xã hội không dùng tiền mặt
trên thế giới. Bên cạnh đó, có một số quan điểm
cho rằng, với tốc độ phát triển như hiện nay của
tiền kỹ thuật số nói chung, CBDC nói riêng thì
nhu cầu sử dụng về máy ATM, POS/ EFTPOS/
EDC trong tương lai cũng sẽ bị đặt câu hỏi về
sự tồn tại của nó và toàn bộ cơ sở tài chính, công
nghệ và pháp lý cũng sẽ trải qua những thay đổi
lớn. Nhằm phù hợp với xu hướng phát triển của
tiền kỹ thuật số, Việt Nam nên thực hiện nghiên
cứu, phát hành thử nghiệm CBDC để kiểm tra
khả năng phù hợp với thực tế, phù hợp với các
chính sách và quy định của pháp luật. Từ đó làm
cơ sở tiến đến việc phát hành CBDC và xây dựng
khung pháp lý.
tác với các nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ
Massachusetts để xây dựng cơ sở phiên bản kỹ
thuật số của đồng USD do Ngân hàng trung
ương Hoa Kỳ phát hành.22
Nhóm thứ ba, các quốc gia chưa tiến hành
nghiên cứu tiền kỹ thuật số của Ngân hàng trung
ương. Mặc dù, hiện nay có rất nhiều công trình
nghiên cứu về CBDC và có quốc gia đã tiến hành
thử nghiệm trên thực tế, nhưng vẫn có một vài
quốc gia chưa tiến hành những hoạt động thể
hiện việc nghiên cứu chính thức từ cơ quan có
thẩm quyền của quốc gia, điển hình như:
- Singapore là một quốc gia có quy mô
nền kinh tế tính theo GDP danh nghĩa của
Singapore xếp thứ 27 thế giới vào năm 202023.
Hiện nay, Ngân hàng trung ương Singapore
chưa tiến hành nghiên cứu phát hành tiền kỹ
thuật số của quốc gia vì vấn đề này vẫn còn hết
sức mới mẻ và đang được Ngân hàng trung
ương Singapore xem xét, thảo thuận24;
5. Một số khuyến nghị cho Việt Nam trong
việc hình thành và phát triển về tiền kỹ thuật số
Một là, tiền kỹ thuật số là xu thế tất yếu của
thế giới trong thời kỳ bùng nổ khoa học công
nghệ.
Dưới góc độ quản lý Nhà nước, Chính phủ,
Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng
cần nhìn nhận vấn đề về tiền kỹ thuật số một
cách bao quát nhất. Cũng giống như trước đây,
việc bùng nổ của công nghệ thông tin, giao thông
thuận tiện, giao thương ngày càng nhiều… đã
đặt ra vấn đề về toàn cầu hóa, và thực tế toàn cầu
hóa cũng đã là xu thế tất yếu mà chính mọi cá
nhân, mọi quốc gia trên thế giới đã và đang trải
qua. Với việc khoa học công nghệ trên thế giới
ngày càng phát triển như hiện nay thì việc lưu
hành loại tiền kỹ thuật số cũng sẽ là một xu thế
tất yếu xảy ra. Do vậy, Nhà nước và mọi người
dân trong xã hội cần nhận thức về việc phát triển
tiền kỹ thuật số là một xu thế của thế giới và cần
nhận thức rằng, chúng ta cần chuẩn bị yếu tố gì
để bắt kịp xu thế này.
- Đức được biết đến là một quốc gia có lịch
sử văn hóa đa dạng, quy tụ nhiều nhân vật vĩ
đại có tầm ảnh hưởng ở nhiều lĩnh vực, đặc
biệt là về phát minh khoa học – công nghệ.
Mặc dù có truyền thống nghiên cứu và phát
minh khoa học – công nghệ từ lâu đời, nhưng
đối với CBDC, Chính phủ Đức vẫn đang xem
xét, thảo luận. Tháng 01/2020, người đứng đầu
Ngân hàng trung ương Đức, Jens Weidmann
cho rằng, hiện tại Đức không nên phát hành
đồng tiền kỹ thuật số do Ngân hàng trung
ương phát hành trong khi vẫn chưa đưa ra
được giải pháp giải quyết những rủi ro tiềm
tàng của đồng tiền này.25
Như vậy, có thể thấy đa số các quốc gia trên
thế giới đã và đang nghiên cứu tiền kỹ thuật số
do Ngân hàng trung ương phát hành, chỉ một số
quốc gia vẫn còn thể hiện thái độ thận trọng đối
Hai là, Nhà nước ta cần đầu tư nghiên cứu về
tiền kỹ thuật số để có thể tạo lập ra một loại tiền
kỹ thuật số phù hợp với đời sống kinh tế, xã hội
của nước ta, tạo điều kiện tốt cho lưu thông hàng
hóa, trao đổi tài sản, cất trữ tài sản. Việc đầu tư
này là đầu tư vào nghiên cứu về mặt kỹ thuật, về
việc xây dựng và tạo ra đồng tiền kỹ thuật số với
những tác dụng, tính năng nhất định của nó. Tuy
nhiên, cùng với đó, Nhà nước cũng cần tạo dựng
được mối liên hệ nhất định giữa tiền kỹ thuật số
do Nhà nước phát hành và đồng tiền hiện hành
để bảo đảm ổn định cho nền kinh tế khi triển
22ꢁ hꢀps://www.coindesk.com/the-federal-reserve-is-
experimenting-with-a-digital-dollar?ꢂclid=IwAR3L
MyOsCdBvn8ZHLB0kaB1OYX3iK5IJMFtZMGr2jB1
DvQctWoaF5F3uhCg.
23ꢁ hꢀps://brandirectory.com/rankings/nation-brands/
table.
24ꢁ hꢀps://www.ledgerinsights.com/monetary-authority-
of-singapore-multi-currency-blockchain-payments-
experiment-jp-morgan-tech/.
25ꢁ Tân Tân, “Chủ tịch NHTW Đức chưa muốn sử dụng khai hai loại hình tiền tệ khác nhau.
đồng tiền kĩ thuật số CBDC”, hꢀps://blogtienao.com/
chu-tich-nhtw-duc-chua-muon-su-dung-dong-tien-
ki-thuat-so-cbdc/.
Ba là, cần phải xây dựng chính sách phát
triển tiền kỹ thuật số, chính sách pháp luật về
quản lý tiền kỹ thuật số.
82 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
HÀ THẾ VIỆT – NGUYỄN XUÂN HOÀNG
2. Shobhit Seth, “Central Bank Digital Currency
bank-digital-currency-cbdc.asp;
3 hꢀps://jis.gov.jm/boj-prepares-for-central-bank-dig-
ital-currency/.
4. Tân Tân, “Chủ tịch NHTW Đức chưa muốn sử
dụng đồng tiền kĩ thuật số CBDC”, hꢀps://blogtienao.
com/chu-tich-nhtw-duc-chua-muon-su-dung-dong-tien-
ki-thuat-so-cbdc/;
5. “Vào năm 2012, Ngân hàng Trung ương châu
Âu – European Central Bank (ECB) – định nghĩa: “Tiền
ảo (Virtual money) là một loại tiền kỹ thuật số (Digital
money) không được điều chỉnh bởi ngân hàng trung
ương; được ban hành và kiểm soát bởi nhà phát triển
và được sử dụng và chấp nhận giữa các thành viên của
cộng đồng ảo nhất định” – TS. Nguyễn Minh Oanh – Xây
dựng và hoàn thiện khung pháp lý về Tiền ảo – NXB Tư
pháp, trang 13.
Về thượng tầng, Nhà nước cần phải đưa ra
chính sách phát triển tiền kỹ thuật số cho phù
hợp với xu thế của thế giới. Chính sách ở đây là
những bước đi thích hợp từ việc tiếp cận, triển
khai, xây dựng loại tiền kỹ thuật số đáp ứng
nhu cầu của xã hội.
Về mặt pháp luật, cần phải có chính sách
pháp luật theo lộ trình từng bước đi, cụ thể như
phải định danh, định nghĩa, ghi nhận được
trong pháp luật về tiền kỹ thuật số; ghi nhận
tiền kỹ thuật số là loại tài sản mới, có những
đặc điểm riêng biệt; xây dựng các chính sách
tài chính liên quan đến tiền kỹ thuật số như
chính sách thuế, chính sách lưu thông tiền kỹ
thuật số; xây dựng được chính sách kiểm soát
các giao dịch bằng tiền kỹ thuật số.
brands/table;
is-experimenting-with-a-digital-dollar?ꢂclid=IwAR3LM
yOsCdBvn8ZHLB0kaB1OYX3iK5IJMFtZMGr2jB1DvQct-
WoaF5F3uhCg;
Bốn là, nâng cao trình độ khoa học kỹ
thuật, nâng cao trình độ quản lý sử dụng công
nghệ thông tin trong quản lý, trong các hoạt
động dịch vụ ngân hàng, dịch vụ thanh toán
trong đời sống xã hội.
Năm là, cần có sự đầu tư vào cơ sở hạ tầng để
ứng dụng tốt khoa học công nghệ, tạo điều kiện
thuận lợi cho việc lưu thông, thanh toán, quản lý
các giao dịch có sử dụng tiền kỹ thuật số.
Sáu là, cần phát triển cơ sở hạ tầng ngành
tài chính ngân hàng để có thể phát hành, lưu
thông, cất trữ, thanh toán bằng tiền kỹ thuật
số một cách thuận tiện và đảm bảo nhất. Tạo
ra sự lưu thông liên kết thuận lợi giữa Ngân
hàng Nhà nước và các ngân hàng khác trong
quá trình vận hành, quản lý tiền kỹ thuật số.
nga-cho-biet-cbdc-se-xoa-bo-nhu-cau-ve-tien-dien-tu/;
dan-te-dien-tu-du-kien-duoc-thu-nghiem-tai-the-van-hoi-
mua-dong-bac-kinh-2022-n30110.html;
hanh-dong-tien-ao-quoc-gia-20201030155128683.chn,
development-index-ranking;
so/thai-lan-se-phat-hanh-tien-ky-thuat-so-trong-
quy-1-2022-280926.html.
Bảy là, nâng cao trình độ dân trí để mọi
người có khả năng tiếp cận đối với khoa học sues/2021/01/06/Peoples-Republic-of-China-2020-Ar-
ticle-IV-Consultation-Press-Release-Staff-Report-
and-49992;
france-wholesale-cbdc-non-bank-usage-digital-euro/;
kỹ thuật, sử dụng tốt các công nghệ hiện đại,
hiểu biết rõ ràng về lĩnh vực tiền kỹ thuật số thì
mới có thể tham gia sử dụng, vận hành trong
đời sống xã hội.
Những khuyến nghị trên đây mang tính
authority-of-singapore-multi-currency-blockchain-pay-
bao quát nhằm giúp Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam có thể có những điều kiện thuận lợi nhất
tiếp cận về tiền kỹ thuật số, xây dựng và đưa
ra cho xã hội một loại tiền kỹ thuật số, đảm
bảo đây là một loại tiền tệ có thể lưu thông vận
hành tốt trong xã hội cũng như đảm bảo được
vai trò quản lý loại tiền này dưới góc độ tài
chính và pháp luật./.
ments-experiment-jp-morgan-tech/;
nhan-dan-te-dien-tu-cua-trung-quoc-van-hanh-nhu-the-
nao-322522.html;
luat-hoa-luu-thong-dong-nhan-dan-te-ki-thuat-so-31365.
html;
tien-te-bao-hiem/2020-10-12/ngan-hang-trung-uong-
nhat-ban-thu-nghiem-dong-tien-ky-thuat-so-vao-tai-
khoa-2021-93295.aspx;
TÀI LIỆU THAM KHẢO
19. hꢀps://tinnhanhchungkhoan.vn/cac-ngan-hang-
trung-uong-toan-cau-dang-thuc-day-viec-thu-nghiem-
cac-loai-tien-ky-thuat-so-post265230.html;
chia-ra-mat-tien-te-ky-thuat-so-nen-tang-blockchain/ .
1. Diễm Ngọc, “Hợp tác để phát triển tiền điện tử
của các Ngân hàng trung ương trên toàn cầu?”, hꢀps://tap-
chitaichinh.vn/tai-chinh-quoc-te/hop-tac-de-phat-trien-
tien-dien-tu-cua-cac-ngan-hang-trung-uong-tren-toan-
cau-332544.html;
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 83
6 trang
9760
Free
Bạn đang xem tài liệu "Khái quát về tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương một số quốc gia phát hành và khuyến nghị về việc tiếp cận tiền kỹ thuật số tại Việt Nam", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- khai_quat_ve_tien_ky_thuat_so_do_ngan_hang_trung_uong_mot_so.pdf
