Hoàn thiện quy định của pháp luật về hoạt động tổng kết nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân
CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG
TỔNG KẾT NHIỆM KỲ CỦA HỘI ĐỒNG NHÂN DÂN
ThS. Hoàng Thị Lan*
* Vụ Công tác đại biểu, Văn phòng Quốc hội
Thông tin bài viết:
Tóm tắt:
Thời gian kết thúc hoạt động của Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ
2016 - 2021 đang đến gần. Việc đánh giá kết quả hoạt động của Hội
đồng nhân dân trong nhiệm kỳ này và đồng thời đề ra phương hướng,
giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ
tới là cần thiết. Trong phạm vi bài viết này, tác giả phân tích, đánh giá
các quy định của pháp luật về tổng kết hoạt động của Hội đồng nhân dân
trong nhiệm kỳ và đưa ra một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật
về vấn đề này.
Từ khóa: Tổng kết nhiệm kỳ
hoạt động, Hội đồng nhân dân.
Lịch sử bài viết:
Nhận bài
Biên tập
Duyệt bài
: 27/12/2020
: 05/01/2021
: 06/01/2021
Article Infomation:
Abstract:
It is the coming time to end the performance of the People’s Councils
at all levels for the term 2016-2021. It is necessary to evaluate the
performances of the People’s Council this term and as well as provide
recommendations for solutions to improve the performances of the
People’s Council next term. In the scope of this article, the author provides
analysis and evaluation of the legal regulations on performances of the
People’s Council during the term and gives some recommendations to
improve the law on this concerning matter.
Keywords: Evaluation
performance, the People’s Council.
of
Article History:
Received
Edited
: 27 Dec. 2020
: 05 Jan. 2021
: 06 Jan. 2021
Approved
Các cơ quan dân cử không chỉ đánh
giá hoạt động thường niên, mà còn đánh giá
kết quả hoạt động của cả nhiệm kỳ. Hiện
nay, Hội đồng nhân dân (HĐND) các cấp
đang triển khai hoạt động này nhưng gặp
phải những vướng mắc từ cách hiểu; đây
là hoạt động nội bộ, xuất phát từ nhu cầu
chủ động của HĐND hay là việc HĐND
thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của Ủy
ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH) khi
đặt trong mối quan hệ giữa UBTVQH với
HĐND các cấp.
về Quy chế hoạt động của HĐND quy định:
“Kỳ hꢀp cuối nhiệm kỳ được triệu tập chậm
nhất là sáu mươi ngày trước ngày bầu cử
đại biểu HĐND khóa mới. Tại kỳ hꢀp này,
ngoài những nội dung của kỳ hꢀp thường
lệ, HĐND, Thường trực HĐND và Ủy ban
nhân dân (UBND) cùng cấp, ở cấp xã thì
HĐND, Chủ tịch HĐND, Ủy ban nhân dân
báo cáo kiểm điểm nhiệm kỳ hoạt động của
mình”. Nội dung này được Luật Tổ chức
HĐND và UBND năm 2003 kế thừa. Cụ
thể, khoản 1 Điều 60 Luật quy định: Tại
kỳ họp cuối nhiệm kỳ, HĐND xem xét,
thảo luận báo cáo công tác cả nhiệm kỳ của
HĐND, Thường trực HĐND, Ủy ban nhân
1. Kỳ họp cuối nhiệm kỳ của HĐND các cấp
Điều 13 Nghị quyết số 301 - NQ/
UBTVQH ngày 25/6/1996 của UBTVQH
58
CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
dân, các Ban của HĐND, Tòa án nhân dân,
Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp.
Có lẽ xuất phát từ nhận thức việc xem
xét báo cáo tại kỳ họp cuối nhiệm kỳ là
hoạt động để thực hiện chức năng giám
sát của HĐND đối với các chủ thể chịu sự
giám sát của HĐND nên Luật Hoạt động
giám sát của Quốc hội và HĐND quy
định, tại kỳ họp cuối nhiệm kỳ, HĐND
xem xét báo cáo công tác nhiệm kỳ của
Thường trực HĐND, Ban của HĐND, Ủy
ban nhân dân, Tòa án nhân dân, Viện kiểm
sát nhân dân cùng cấp (điểm b khoản 2
Điều 59).
Ngày 2/4/2005, UBTVQH khóa
XI ban hành Nghị quyết số 753/2005/
UBTVQH11 về Quy chế hoạt động của
HĐND. Điều 15 Nghị quyết quy định: “Kỳ
hꢀp cuối nhiệm kỳ được tiến hành chậm
nhất là ba mươi ngày trước ngày bầu cử
đại biểu HĐND khóa mới. Tại kỳ hꢀp này,
ngoài những nội dung của kỳ hꢀp thường
lệ, HĐND, Thường trực HĐND, các Ban
của HĐND, UBND, Tòa án nhân dân và
Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp báo cáo
kiểm điểm nhiệm kỳ hoạt động của mình”.
Trong thời gian tới, trên cơ sở quy định
của Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội
và HĐND, HĐND các cấp nhiệm kỳ 2016 -
2021 cần tổ chức kỳ họp cuối nhiệm kỳ
thực hiện nhiệm vụ này. Tuy nhiên, các
quy định hiện hành về kỳ họp cuối nhiệm
kỳ của HĐND còn một số điểm chưa được
làm rõ sau đây:
Trên cơ sở các quy định của pháp luật,
trước thời điểm kết thúc nhiệm kỳ 2011 -
2016, HĐND các cấp đã tổ chức kỳ họp
cuối nhiệm kỳ để xem xét báo cáo của các
cơ quan cùng cấp, đồng thời khen thưởng
các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thành
tích xuất sắc trong hoạt động của HĐND
nhiệm kỳ đó1. Các quy định và trình tự,
thủ tục được tổ chức như kỳ họp thường lệ
và có nội dung tổng kết, đánh giá kết quả
hoạt động một nhiệm kỳ của các cơ quan
của HĐND.
Thứ nhất, mặc dù Luật Hoạt động
giám sát của Quốc hội và HĐND có đề
cập đến kỳ họp cuối nhiệm kỳ, nhưng do
Luật Tổ chức chính quyền địa phương
không đề cập đến kỳ họp cuối nhiệm kỳ
nên thời gian tổ chức kỳ họp cuối nhiệm
kỳ không được xác định. Thời hạn tổ chức
kỳ họp cuối nhiệm kỳ không được đặt ra
chậm nhất là 60 ngày hay 30 ngày trước
ngày bầu cử (như quy định tại Nghị quyết
số 301 - NQ/UBTVQH, Nghị quyết
số 753/2005/UBTVQH11).
Tuy nhiên, từ năm 2015, quy định về
kỳ họp cuối nhiệm kỳ đã được chuyển từ
luật tổ chức sang luật giám sát. Vì vậy, Luật
Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
không còn quy định về kỳ họp cuối nhiệm
kỳ của HĐND; thay vào đó, Luật Hoạt động
giám sát của Quốc hội và HĐND năm 2015
(Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và
HĐND) quy định về vấn đề này.
Thứ hai, quy trình tổ chức không
được xác định là một kỳ họp thường lệ
của HĐND (nếu là kỳ hꢀp thường lệ thì
1. Hồng Nhung, Kỳ hꢀp thứ mười lăm (cuối nhiệm kỳ 2011 - 2016), HĐND tỉnh khóa VIII, Trang thông tin điện tử
Đại biểu nhân dân tỉnh Bình Phước, tại http://dbndbinhphuoc.gov.vn/index.php?language=vi&nv=news&op=-
27/12/2020; Tổng kết hoạt động của HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2011 - 2016, Trang thông tin điện tử Hội đồng nhân
dân tỉnh Lâm Đồng, tại: https://lamdong.gov.vn/sites/dbnd/hdnd/tintuc/SitePages/tong-ket-hoat-dong-cua-hdnd-
tinh-nhiem-ky-2011-2016.aspx, truy cập ngày 27/12/2020.
59
CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
sẽ được đưa vào nghị quyết về kế hoạch
tổ chức được HĐND thông qua tại kỳ hꢀp
cuối của năm trước đó2). Tuy nhiên, theo
Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và
HĐND, việc tổ chức kỳ họp cuối nhiệm kỳ
để xem xét các báo cáo kiểm điểm nhiệm
kỳ của các cơ quan không biết được áp
dụng theo quy trình của kỳ họp thường lệ
hay kỳ họp để giải quyết các vấn đề phát
sinh giữa hai kỳ họp thường lệ. Vì trình tự,
thủ tục và các yêu cầu về thời gian (gửi tài
liệu, thông báo, giấy mời…) của hai loại
kỳ họp này khác nhau3.
định các vấn đề quan trọng của địa phương
thuộc thẩm quyền của HĐND?
Đối với Quốc hội, các văn bản pháp
luật về tổ chức và hoạt động của Quốc
hội đã quy định kỳ họp cuối nhiệm kỳ. Cụ
thể, Luật Tổ chức Quốc hội năm 2014 quy
định, Quốc hội xem xét báo cáo nhiệm kỳ
của UBTVQH (khoản 5 Điều 44) hoặc Hội
đồng Dân tộc, Ủy ban của Quốc hội gửi
báo cáo tổng kết hoạt động nhiệm kỳ của
mình đến đại biểu Quốc hội tại kỳ họp cuối
của mỗi khóa Quốc hội5. Thời gian tổ chức
kỳ họp và thẩm quyền đề nghị được quy
định tại Nghị quyết số 102/2015/QH13
ngày 24/11/2015 của UBTVQH ban hành
Nội quy kỳ họp Quốc hội6.
Vì không xác định thời gian cùng
với tính chất của loại kỳ họp nên đặt ra
tình huống: Nếu sau khi HĐND tổ chức
kỳ họp cuối nhiệm kỳ để thực hiện Điều
59 Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội
và HĐND mà phát sinh nhu cầu giải quyết
các vấn đề của địa phương thì HĐND
có quyền tổ chức kỳ họp bất thường hay
không? Vì hiện nay, theo quy định của
Luật Tổ chức chính quyền địa phương và
thực tế, HĐND không hạn chế việc tổ chức
kỳ họp bất thường để giải quyết các vấn đề
phát sinh giữa hai kỳ họp4.
Câu hỏi được đặt ra ở đây là: Quốc
hội và HĐND có nét tương đồng vì đều là
cơ quan dân cử, có cơ chế hoạt động tập
thể, làm việc theo chế độ hội nghị nhưng
vì sao pháp luật hiện hành chỉ điều chỉnh
kỳ họp cuối nhiệm kỳ của Quốc hội mà
không đề cập đến kỳ họp cuối nhiệm kỳ
của HĐND. Vì sự thiếu đồng bộ giữa các
luật tổ chức và luật giám sát, nên hiện
nay, các địa phương gặp khó khăn trong
việc xây dựng kế hoạch tổ chức kỳ họp
cuối nhiệm kỳ 2016 - 2021. Áp dụng như
thông lệ các nhiệm kỳ trước hay chờ văn
bản hướng dẫn từ UBTVQH? Đó là vấn
đề trước mắt để giải quyết hoạt động tổng
Thứ ba, việc kết hợp để thực hiện
công tác khen thưởng tại kỳ họp HĐND
như thông lệ các nhiệm kỳ trước có phù
hợp với bản chất là phương thức hoạt động
để thực hiện chức năng giám sát và quyết
2. Khoản 1 Điều 78 Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Nếu được xác định là kỳ họp thường lệ thì kỳ họp
cuối nhiệm kỳ 2016 - 2021 là một nội dung của kế hoạch tổ chức kỳ họp được HĐND các cấp thông qua tại
kỳ họp cuối năm 2020.
3. Tham khảo Điều 78 Luật Tổ chức chính quyền địa phương về kỳ họp HĐND.
4. Theo thống kê, số kỳ họp HĐND bất thường ở cấp tỉnh trong năm 2019: Có 03 địa phương tổ chức 4 kỳ họp,
8 địa phương tổ chức 3 kỳ họp, 21 địa phương tổ chức 02 kỳ họp (Báo cáo số 218BC - BCTĐB ngày 06/3/2020
của Ban Công tác đại biểu về tình hình tổ chức và hoạt động của HĐND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung
ương năm 2019 và phương hướng, nhiệm vụ năm 2020).
5. Khoản 3 Điều 68 Luật Tổ chức Quốc hội.
6. Khoản 1 Điều 3 quy định ngày khai mạc kỳ họp cuối nhiệm kỳ và kỳ họp bất thường của Quốc hội do
UBTVQH quyết định.
60
CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
kết nhiệm kỳ của HĐND 2016 - 2021. Về
lâu dài, những nội dung trên cần được xem
xét để bổ sung trong Luật Tổ chức chính
quyền địa phương hoặc UBTVQH cần ban
hành văn bản của hướng dẫn về tổ chức kỳ
họp này của HĐND.
với Chính phủ tổ chức Hội nghị toàn quốc
HĐND.
Các văn bản pháp luật hiện hành
về tổ chức và hoạt động của Quốc hội,
UBTVQH, Chính phủ cũng không đề cập
đến vấn đề này8.
2. Hội nghị toàn quốc về hoạt động của
HĐND
Như vậy, từ thời điểm thực hiện Quy
chế hoạt động của UBTVQH năm 1993
đến nhiệm kỳ HĐND các cấp 2016 - 2021,
hoạt động tổ chức Hội nghị toàn quốc về
hoạt động của HĐND được tiếp cận là
một trong những nhiệm vụ, quyền hạn của
UBTVQH, Chính phủ đối với chính quyền
địa phương. Thực hiện nhiệm vụ đó, từ
năm 1993 đến năm 2016 (trước thời điểm
kết thúc nhiệm kỳ 2011 - 2016), UBTVQH
đã phối hợp với Chính phủ tổ chức 6 Hội
nghị toàn quốc (có kết hợp đánh giá hoạt
động của UBND nên được gꢀi là Hội nghị
toàn quốc về hoạt động của HĐND và
UBND) vào các năm 1993, 1998, 2003,
2006, 2010, 2016. Ngoại trừ nhiệm kỳ
2004 - 2011 được kéo dài 7 năm nên có 02
Hội nghị, các nhiệm kỳ khác tổ chức 01
hội nghị/nhiệm kỳ.
Hiện nay, một vấn đề nữa đang đặt
ra là hoạt động tổng kết nhiệm kỳ của
HĐND theo đề nghị của UBTVQH. Trở
lại lịch sử tổ chức Hội nghị toàn quốc về
hoạt động của HĐND do UBTVQH thực
hiện cho thấy:
- Ngày 14/7/1993, UBTVQH thông
qua Nghị quyết ban hành Quy chế hoạt
động của UBTVQH, trong đó quy định
về hoạt động tổng kết của HĐND. Cụ
thể, UBTVQH có nhiệm vụ, quyền hạn:
“Hàng năm, tổ chức và chủ trì Hội nghị
toàn quốc về HĐND để tổng kết hoạt
động của HĐND các cấp trong năm và
bàn phương hướng nhiệm vụ năm tới”
(khoản 3, Điều 26).
- Nghị quyết số 26/2004/NQ - QH11
ngày 15/6/2004 ban hành Quy chế hoạt
động của UBTVQH thay thế Quy chế năm
1993 đã sửa đổi theo hướng có sự phối hợp
giữa Chính phủ và UBTVQH trong việc tổ
chức hội nghị về hoạt động của HĐND7.
Thời điểm tổ chức Hội nghị toàn quốc
về hoạt động của HĐND thường là giữa
nhiệm kỳ để đánh giá kết quả hoạt động
từ đầu đến giữa nhiệm kỳ và đề ra phương
hướng, giải pháp trong thời gian còn lại của
nhiệm kỳ. Tuy nhiên, hai Hội nghị toàn quốc
gần nhất được tổ chức vào tháng 10/2010 và
tháng 02/2016, tức là thời điểm gần kết thúc
nhiệm kỳ. Do vậy, ý nghĩa của hai Hội nghị
đó được gắn với công tác tổng kết nhiệm kỳ.
Ví dụ, Hội nghị toàn quốc tổ chức vào tháng
-
Nghị quyết số 1075/2015/
UBTVQH13 ngày 11/12/2015 ban hành
Quy chế làm việc của UBTVQH thay thế
Nghị quyết số 26/2004/NQ - QH11 không
còn quy định về việc UBTVQH phối hợp
7. Khoản 5 Điều 30 Nghị quyết 26/2004/QH11 quy định: UBTVQH phối hợp với Chính phủ tổ chức hội nghị
về hoạt động của HĐND.
8. Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Hoạt động
giám sát của Quốc hội và HĐND, Nghị quyết số 1075/2015/UBTVQH13 về Quy chế làm việc của UBTVQH,
Nghị định số 138/2016/NĐ - CP ngày 01/10/2016 của Chính phủ ban hành Quy chế làm việc của Chính phủ.
61
CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
3. Nhận xét, kiến nghị
2 năm 2016 để đánh giá tình hình tổ chức
và hoạt động của chính quyền địa phương
nhiệm kỳ 2011 - 2016 và phổ biến, quán triệt
triển khai thực hiện các văn bản pháp luật
liên quan đến HĐND và UBND như Luật Tổ
chức chính quyền địa phương, Luật Bầu cử
đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND, Luật
Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND
cho nhiệm kỳ 2016 - 2021.
Trên cơ sở phân tích về kỳ họp cuối
nhiệm kỳ của HĐND và Hội nghị toàn
quốc về hoạt động của HĐND, chúng tôi
có các kiến nghị sau đây:
Thứ nhất, đối với hoạt động tổng kết
được thực hiện tại kỳ họp cuối nhiệm kỳ:
Đây là hoạt động xuất phát từ nhu cầu
tự thân của HĐND giống như các cơ quan,
tổ chức khác để tổng kết hoạt động của các
cơ quan của HĐND và các cơ quan chịu sự
giám sát của HĐND (Thường trực HĐND,
các Ban của HĐND, UBND, Viện kiểm sát
Nhân dân, Tòa án Nhân dân…) và được
tiến hành theo trình tự thủ tục pháp lý diễn
ra tại kỳ họp Hội đồng nhân dân. Vì vậy,
cần xem xét sửa đổi Luật Tổ chức chính
quyền địa phương năm 2015 theo hướng
bổ sung quy định về kỳ họp cuối nhiệm kỳ
để thống nhất với Điều 59 Luật Hoạt động
giám sát của Quốc hội và HĐND. Trong
đó cần xác định thời gian và tính chất của
kỳ họp.
Với mục đích tổng kết tình hình tổ chức
và hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ
2016 - 2021, đề ra phương hướng, nhiệm
vụ và những giải pháp tiếp tục nâng cao
chất lượng, hiệu quả hoạt động của HĐND,
ngày 18/11/2020, UBTVQH đã ban hành
Hướng dẫn số 624/HD - UBTVQH14.
Theo đó, sau khi kết thúc kỳ họp cuối năm
2020, Thường trực HĐND các tỉnh, thành
phố trực thuộc trung ương căn cứ vào tình
hình thực tế của địa phương quyết định việc
tổng kết tổ chức và hoạt động của HĐND
các cấp tại địa phương mình. Về hình thức
tổng kết có thể thông qua báo cáo hoặc tổ
chức hội nghị. Do ảnh hưởng khách quan
vì dịch bệnh Covid-19, UBTVQH không
phối hợp với Chính phủ tổ chức Hội nghị
toàn quốc về hoạt động của HĐND nhiệm
kỳ 2016 - 2021 như thường lệ.
Thứ hai, đối với Hội nghị toàn quốc
về hoạt động của HĐND:
UBTVQH cần xem xét tổ chức đánh
giá hiệu quả của việc tổ chức các Hội nghị
toàn quốc về hoạt động của HĐND từ năm
1993 đến nay. Nếu đây là hoạt động cần
thiết, UBTVQH cần ban hành nghị quyết
bổ sung thẩm quyền tổ chức Hội nghị toàn
quốc về hoạt động của HĐND như Nghị
quyết số 26/2004/NQ - UBTVQH trước kia
hoặc ban hành một văn bản hướng dẫn việc
UBTVQH đánh giá hoạt động của HĐND.
Trong đó, bên cạnh yêu cầu gửi báo cáo
hàng năm thì UBTVQH có thể lựa chọn
thời điểm để xem xét kết quả hoạt động của
HĐND các cấp thông qua hình thức tổ chức
Với cách quy định tại Hướng dẫn số
624, cùng với yêu cầu tổng kết vào thời
điểm sắp kết thúc nhiệm kỳ 2016 - 2021
nên có sự nhầm lẫn về việc liệu đây có
phải là một văn bản của UBTVQH hướng
dẫn chi tiết kỳ họp cuối nhiệm kỳ 2016 -
2021 của HĐND mà các văn bản pháp luật
đang bỏ ngỏ như đã nêu. Nếu vậy, hoạt
động tổng kết theo Hướng dẫn số 624 có
thể thay thế việc xem xét các báo cáo kiểm
điểm tại kỳ họp cuối nhiệm kỳ được quy
định tại Điều 59 Luật Hoạt động giám sát
của Quốc hội và HĐND?
Hội nghị hoặc thông qua báo cáo
62
5 trang
9560
Free
Bạn đang xem tài liệu "Hoàn thiện quy định của pháp luật về hoạt động tổng kết nhiệm kỳ của Hội đồng nhân dân", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- hoan_thien_quy_dinh_cua_phap_luat_ve_hoat_dong_tong_ket_nhie.pdf
