Phòng, chống tham nhũng ở Singapore và kinh nghiệm cho các quốc gia
VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
Review Article
Anti-corruption in Singapore and Experiences
for Other Countries
Nguyen Dang Dung*, Vu Cong Giao
VNU School of Law, 144 Xuan Thuy, Cau Giay, Hanoi, Vietnam
Received 19 March 2021
Revised 11 September 2021; Accepted 22 September 2021
Abstract: In recent years, Singapore has been considered as a rare phenomenon that represents the
success of the fight against corruption and the development of the nation in Asia. The article analyzes
the characteristics, achievements and limitations of anti-corruption activities in Singapore, and
thereby suggests experiences for other countries.
Keywords: Singapore; anti-corruption in Singapore; experience in anti-corruption.*
________
* Corresponding author.
E-mail address: [email protected]
1
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
2
Phòng, chống tham nhũng ở Singapore
và kinh nghiệm cho các quốc gia
Nguyễn Đăng Dung*, Vũ Công Giao
Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, 144 Xuân Thủy, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam
Nhận ngày 19 tháng 3 năm 2021
Chỉnh sửa ngày 11 tháng 9 năm 2021; Chấp nhận đăng ngày 22 tháng 9 năm 2021
Tóm tắt: Những năm gần đây, khi bàn đến sự phát triển quốc gia, không mấy hội nghị không nhắc
đến Singapore, một hiện tượng hi hữu đại diện cho sự thành công của cuộc phòng chống tham nhũng
và tạo nên sự phát triển của quốc gia ở châu Á. Xin phân tích những đặc điểm, nội dung cùng những
thành tựu và những khó khăn hạn chế của công cuộc phòng chống tham nhũng ở quốc gianày, qua
đó rút ra những bài học cùng những điều cần phải cân nhắc khi áp dụng.
Từ khóa: Singapore; phòng chống tham nhũng ở Singapore; kinh nghiệm phòng chống tham nhũng.
*Singapore đã tiến gần tới việc trừ tận gốc nạn
cũng phải thừa nhận và khỏi phải có sự chứng
minh một cách khó khăn. Cũng gần tương tự như
vậy nói đến đặc điểm tạo nên sự phát triển của
Singapore, thì cũng ít ai không nói đến thành
công trong lĩnh vực phòng chống tham nhũng.
Dưới đây xin phân tích những đặc điểm cơ bản
cùng những thành tựu và những khó khăn, hạn
chế của công cuộc này.
tham nhũng hơn hầu hết các quốc gia khác. Năm
2014, Tổ chức Minh bạch Quốc tế xếp Singapore
là quốc gia ít tham nhũng nhất châu Á và ít thứ
bảy trên thế giới. Singapore đã đạt những thứ
hạng gần cao nhất trong mọi năm kể từ khi tổ
chức này bắt đầu công bố chỉ số này từ năm
1995. Hiện quốc gia này lấy làm tự hào với nền
kinh tế 300 tỉ đô-la Mỹ ( còn lớn hơn nền kinh tế
Philippines - một quốc gia với khoảng 90 triệu
dân). Singapore chỉ có hơn 5,5 triệu dân mà giờ đây
là quốc gia giàu thứ sáu trên thế giới. Khó có thể
có một quốc gia giàu có hơn với một đất nước có
xuất phát điểm lao đao, nghèo khó và đầy rẫy sự
tham nhũng cách đây vừa vặn hơn một nửa thế kỷ
phải bắt đầu cho sự thành lập của mình, mà có 1
mục tiêu lại chỉ đơn giản là phải xây dựng một nhà
nước trong sạch phi tham nhũng.
1. Công cuộc phòng chống tham nhũng
Singapore gắn liền với mục tiêu thành lập ra
nhà nước của Lý Quang Diệu
Khi Singapore lần đầu tiên giành được quyền
tự trị từ Anh quốc năm 1959, thành phố này đã
nổi tiếng không phải vì tính liêm khiết mà vì sự
đồi bại và tội ác ngút trời. Chẳng phải khi không
mà nơi này được mệnh danh là Thành phố “Tội
lỗi” (Sin-galore). Hội tam hoàng và những Hội
kín của người Hoa công khai điều hành nhiều ổ
hút và nhà thổ, tay chân của chúng thường xuyên
chém giết tranh giành địa bàn trên đường phố.
Đó là nét đặc trưng cơ bản của Singapore, làm
cho nhiều quốc gia muốn học tập hình mẫu phát
triển cho quốc gia của họ. Nói đến Singapre với
sự giàu có qua thu nhập bình quân của họ thì ai
________
* Tác giả liên hệ.
Địa chỉ email: [email protected]
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
3
Chính quyền Quân sự Anh, vốn điều hành nơi
này từ sau Đệ nhị thế chiến, khét tiếng ăn hối lộ
đến nỗi hầu hết người địa phương ám chỉ nó với
cái tên “Chính quyền Chợ đen”. Và các công
chức Singapore, đặc biệt là cảnh sát, thì ôi thôi
vô vọng; một báo cáo năm 1949 của Bộ Thuộc
địa đề cập về họ như là “một đám hỗn tạp ăn mặc
tồi tàn, trang bị kém cỏi và vô kỷ luật”.
Tất cả những điều này giải thích vì sao, khi
luật sư trẻ tên Harry Lee quyết định tranh cử thủ
tướng năm đó, ông kiên quyết đặt vấn nạn tham
nhũng làm trọng tâm - thực ra là nỗi ám ảnh -
trong tất cả các chiến dịch tranh cử của mình.
Lý Quang Diệu có tên là Harry được sinh ra
trong một gia đình trung lưu Singapore gốc Hoa
năm 1923. Với tư chất thông minh, ông sớm nổi
bật là một học sinh xuất sắc, vượt trội tại trường
Raffles danh tiếng (trường trung học độc lập kiểu
Anh) và mơ ước theo học đại học ở Vương quốc
Anh. Nhưng năm 1942, Quân đội đế quốc Nhật
tràn vào thành phố, làm tiêu tan hy vọng của
Harry và giáng cho quân Anh một trong những
thất bại tủi hổ nhất của cuộc chiến. Giống như
nhiều người Singapore, Harry sống sót qua
những năm chiếm đóng gian khổ bằng cách học
tiếng Nhật và luồn lách kiếm sống ở chợ đen
(ông chuyên cầm đồ nữ trang).
Trước đây Singapore quằn quại nằm dưới ách
thống trị của người Nhật. Sự tình tưởng chừng
không bao giờ khá lên được, Tokyo đã đầu hàng,
và ngày 2 tháng 9 năm 1945, chiến tranh kết
thúc. Singapore nhanh chóng được giải phóng,
Harry sau cùng có cơ hội lên đường sang Anh.
Khi đã đặt chân đến thủ đô mẫu quốc, Harry vùi
đầu vào cuộc sống sinh viên tại Trường Kinh tế
London, nơi ông bị tác động sâu sắc bởi trào lưu
bài thực và chủ nghĩa xã hội Fabian đang sôi sục
thời bấy giờ. Một năm sau, Harry chuyển đến
Cambridge, để nghiên cứu luật khoa.
Sau khi giành thứ hạng cao nhất ở cả hai môn
trong kì thi tốt nghiệp, một điều hiếm có, Harry
trở về Singapore năm 1950, nơi ông lấy lại tên
cúng cơm của mình là Lý Quang Diệu. Mặc dù
giỏi nghề luật, cuộc sống cá nhân ở đây khiến
Lý Quang Diệu cảm thấy bất an. Chán nản với
những kiện cáo về thương mại và bực tức với
tính tự mãn cũng như sự bất tài của các quan
chức của chế độ thuộc dân, ông dấn thân vào
phong trào công nhân và sau đó vào đời sống
chính trị địa phương và năm 1954 ông và một
vài người bạn đã thành lập Đảng Hành động
Nhân dân (PAP). Ngoài việc thúc đẩy nền độc
lập với Anh quốc, đảng PAP có mục tiêu chống
tham nhũng là một trong những mối bận tâm
hàng đầu khi đảng này chạy đua vào Hội đồng
lập pháp tự do đầu tiên của đất nước năm 1959.
Lựa chọn chính quyền phi tham nhũng trong
sạch làm đề tài chủ đạo cho phong trào là một
cách đi rất đặc biệt và cũng đầy rủi ro lúc bấy
giờ. Tham nhũng không chỉ là chuyện bình thường
ở Singapore thời đó vì nó hiện diện ở khắp nơi.
Cũng như ông nhiều người châu Á đã từng thừa
nhận, rằng “phần trăm, lại quả, trà nước, quỹ đen,
hay bất cứ uyển ngữ địa phương nào khác, là một
lối sống ở châu Á: người ta công khai chấp nhận
nó như một phần văn hóa của mình”.
Những nỗ lực thay đổi thói quen thâm căn cố
đế như vậy thường thất bại. Thế nhưng Lý và các
đồng đội của mình vẫn quyết tâm thử. Trong suốt
chiến dịch của mình, đảng PAP thậm chí cáo
buộc các thành viên đảng Liên minh Nhân dân
Singapore, đối thủ chính của mình, tội nhận hối
lộ từ các chính phủ nước ngoài. Chiến lược này
cuối cùng đã thành công rực rỡ. Ngày 30 tháng
5 năm 1959, đảng PAP thắng cử và ngài Lý
người đứng đầu đảng này mới ba mươi lăm tuổi
trở thành Thủ tướng đầu tiên của Singapore.
Thay vì than vãn, Lý nhận ra rằng hoàn cảnh
hiện tại mang đến cho ông và Singapore, một cơ
hội to lớn. Tầm nhìn thấu suốt đột phá của ông,
vốn sẽ đặt nền tảng cho nhiều thành tựu sau này
của quốc gia, là tình trạng nghèo tài nguyên của
Singapore có thể hóa ra hữu ích, bằng việc trao
cho các nhà lãnh đạo của nó sự tự do suy nghĩ và
hành động một cách triệt để. Một điều mà
Singapore mới giành độc lập có thể là sự cai trị
tốt. Singapore cần công nghiệp hóa để tồn tại và
điều đó đồng nghĩa với việc thu hút nhiều đầu tư
nước ngoài. Nếu Lý có thể đảm bảo sự thượng
tôn pháp luật và cái mà ông gọi là “những tiêu
chuẩn hàng đầu thế giới về sự khả tín và khả
đoán” trong một góc của thế giới còn hoàn toàn
thiếu vắng có thể mang lại cho đảo quốc này lợi
thế cạnh tranh và cơ hội ngàn vàng cho ông.
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
4
Vì những lẽ đó Lý đã khởi sự tạo ra một quốc
lợi dụng quyền lực để phạm tội. Theo Koh Teck
Hin, đây là điểm khác biệt giữa PCA và luật
PCTN của nhiều quốc gia khác, trong đó tiêu
biểu là:
gia “khác biệt với những quốc gia láng giềng:
trong sạch hơn, hiệu quả hơn, an toàn hơn”, như
cách hiểu và vận hành chính phủ của ông. Bị sự
tuyệt vọng bức bách, nếu không mau cải cách,
“chúng ta sẽ diệt vong”. Chỉ vài ngày sau khi
tuyên thệ nhậm chức, mặc đồ trắng tượng trưng
cho sự trong sạch, chống lại nạn tham ô và hối
lộ, với mục tiêu xây dựng nên một trong những
hệ thống chống tham nhũng hữu hiệu và toàn
diện nhất thế giới [1].
- PCA cho phép CPIB điều tra tham nhũng
trong cả khu vực công và tư nhân. Việc này là để
giữ cho không chỉ các cơ quan nhà nước, mà cả
các công ty của nước này trong sạch, qua đó thu
hút đầu tư và bảo đảm quan hệ thương mại bền
vững với các nước khác. Đây được xem là vấn
đề có tầm quan trọng chiến lược đối với
Singapore - một nước phụ thuộc vào thương mại
quốc tế. Thêm vào đó, PCA cũng cho phép CPIB
điều tra không chỉ người nhận mà cả người đưa
hối lộ, với triết lý rằng nếu không xử lý những
người đưa hối lộ thì sẽ không thể giải quyết được
tình trạng tham nhũng, do đưa, nhận hối lộ thể
hiện quan hệ cung, cầu.
- PCA có một điều khoản giả định là có hành
vi tham nhũng với một công chức bị nghi ngờ đã
nhận hối lộ. Điều này có nghĩa là công chức bị
nghi ngờ có nhiệm vụ chứng minh với CPIB
hoặc toà án về tính trong sạch của mình, nếu họ
không chứng minh được thì sẽ bị xem là một
bằng chứng (để cùng những bằng chứng khác)
dùng để buộc tội công chức đó về hành vi tham
nhũng.
2. Nội dung phòng chống tham nhũng ở
Singapore là kiểm soát một cách chặt chẽ
quyền lực của đội ngũ công chức
Theo Phó Giám đốc điều hành của Cục điều
tra tham nhũng Singapore (Corrupt Practices
Investigation Bureau - CPIB), Koh Teck Hin
thành công trong việc kiểm soát quyền lực để
chống tham nhũng ở nước này được dựa trên nền
tảng một quyết tâm chính trị mạnh mẽ và một
khung khổ gồm 4 yếu tố dưới đây:
- Có những đạo luật tốt về chống tham nhũng
- Có cơ quan phòng, chống tham nhũng mạnh
- Xử lý vi phạm nghiêm minh
- Bộ máy công vụ liêm chính [2].
- Theo PCA, một người nhận hối lộ sẽ bị coi
là có tội ngay cả khi trên thực tế, người đó không
có quyền, hoặc cơ hội để hồi đáp cho người đưa
hối lộ.
Theo nghĩa rộng, việc kiểm soát quyền lực
của đội ngũ công chức Singapore được thể hiện
tương đương với 4 yếu tố nêu trên.
Thứ nhất, những đạo luật tốt: Trong phòng
chống tham nhũng (PCTN), một khung khổ
pháp luật hoàn chỉnh là rất quan trọng để có
thể phòng ngừa và xử lý những hành vi lạm
dụng quyền lực công để thu lợi riêng. Ở
Singapore, đạo luật chính trong lĩnh vực này là
Luật phòng, chống tham nhũng (Prevention of
Corruption Act – PCA). Luật này quy định các
hành vi tham nhũng và tổ chức, hoạt động của
cơ quan PCTN là CPIB.
PCA được ban hành từ năm 1960 và đã vài
lần được sửa đổi theo hướng tăng cường quyền
hạn của CPIB, cũng như mức chế tài với hành vi
tham nhũng. Đặc biệt, một số quy định của PCA
đã được củng cố để trực tiếp ngăn chặn công
chức và những người có quyền hạn ở khu vực tư
- PCA cấm lợi dụng các tập quán văn hoá, ví
dụ, đưa, nhận phong bì mừng tuổi trong Tết
Nguyên đán, như một cái cớ để đưa, nhận hối lộ.
- PCA trao quyền cho Tòa án yêu cầu những
công chức nhận hối lộ, ngoài hình phạt và tiền
phạt, phải nộp số tiền đã nhận hối lộ vào công
quỹ. Điều này xuất phát từ nguyên tắc bị cáo
không được hưởng bất kì lợi ích nào từ hành vi
tham nhũng. Bên cạnh đó, toà án cũng có thể thu
hồi số tiền hối lộ như một khoản nợ dân sự [2].
Bên cạnh PCA, Singapore còn có nhiều đạo
luật khác cũng có quy định về kiểm soát quyền
lực của công chức, như: i) Luật về tham nhũng,
buôn bán ma túy và các tội nghiêm trọng khác
(1992, sửa đổi năm 2000). Luật này quy định
việc thu giữ số tiền, tài sản mà một nghi can tham
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
5
nhũng không giải trình thỏa đáng với mục tiêu
đảm bảo rằng thủ phạm sẽ không thể được hưởng
bất kì lợi ích gì từ hành vi tham nhũng. ii) Luật
Đặc quyền, Miễn trừ và Quyền hạn của Nghị
viện (1962, sửa đổi năm 2000 [3]) đảm bảo rằng
các thành viên của Nghị viện sẽ không được
hưởng đặc quyền từ một cuộc tranh luận tại Nghị
viện mà người đó có lợi ích liên quan, iii) Luật
về quyên góp chính trị (2000, sửa đổi năm
2001[4]) đảm bảo các ứng cử viên trong các cuộc
bầu cử phải công khai các khoản đóng góp mà
họ đã nhận được từ những người ủng hộ để vận
động bầu cử, iv) Luật Hải quan (1960, sửa đổi
năm 2000 [5]) quy định cụ thể về các hình phạt
đối với hành vi nhận hối lộ,...) và giả định bất kì
khoản tiền nào thuộc sở hữu của một nhân viên
hải quan mà không thể giải trình được sẽ bị xem
là tiền có được do tham nhũng.
Thứ hai, cơ quan phòng, chống tham nhũng
mạnh: Không giống như nhiều nước mà giao
thẩm quyền PCTN cho nhiều cơ quan, tại
Singapore, Cục điều tra tham nhũng (CPIB [6])
là cơ quan duy nhất được trao quyền điều tra các
hành vi tham nhũng. Bất kì cơ quan thực thi pháp
luật nào khác nếu nhận được báo cáo hoặc trong
quá trình làm việc mà phát hiện ra hành vi tham
nhũng đều phải bàn giao vụ việc cho CPIB. CPIB
có tính độc lập gần như tuyệt đối trong hoạt
động. Tính độc lập đó được bảo đảm bởi Hiến
pháp. Cơ quan này có thể điều tra bất kì công
chức, cơ quan nào trong bộ máy nhà nước, bất kì
cá nhân hay công ty nào trong khu vực tư nhân,
cho dù những đối tượng đó có vị thế, thứ bậc cao
như thế nào.
Với vị thế, cách thức tổ chức và phương châm
hành động như trên, CPIB trở thành một cơ quan
PCTN thực sự hiệu quả. Đây cũng đồng thời là
thiết chế nòng cốt để tổ chức thực thi pháp luật
về PCTN nói chung, để kiểm soát quyền lực của
công chức nói riêng ở Singapore.
Thứ ba, xử lý vi phạm nghiêm minh: Nếu làm
tốt việc giám sát, phát hiện, điều tra nhưng việc
xử lý (truy tố, kết án) thiếu nghiêm minh thì sẽ
không răn đe được những công chức lạm dụng
quyền lực để tham nhũng. Ở Singapore, các vụ
án tham nhũng được đặc biệt chú ý, vì thế được
các toà án xét xử một cách công minh dưới sự
giám sát của công chúng. Trong khi các tiêu
chuẩn về tố tụng dân chủ đều được áp dụng và
tôn trọng, các toà án Singapore có xu hướng
nghiêm khắc với những tội phạm tham nhũng.
Trong vụ Wong Teck Long kiện PP [7] - liên
quan đến hành vi tham nhũng trong ngành ngân
hàng, khi bị cáo kháng cáo, Tòa án cấp cao hơn
không chỉ bác kháng cáo mà còn hình phạt từ bốn
tháng tù lên 15 tháng, với lý do là “Để bảo vệ
niềm tin của công chúng vào tính liêm chính của
hệ thống ngân hàng và danh tiếng của Singapore
như một trung tâm tài chính và khu vực,...”.
Hoặc trong vụ PP kiện Lim Teck Chye [8], Toà
kiên quyết tuyên án phạt tù, mặc dù bị cáo và luật
sư ra sức biện hộ để có thể chỉ phải chịu hình
phạt tiền. Sự công minh và nghiêm khắc của toà
án đã gửi một thông điệp rất rõ ràng và mạnh mẽ
đến những công chức ở Singapore, rằng nếu lạm
dụng quyền lực vì lợi ích riêng, họ sẽ phải trả
một giá rất đắt.
Sự nghiêm minh của toà án là một trong
những biểu hiện rõ nhất phản ánh quyết tâm
chính trị mạnh mẽ trong việc chống tham nhũng
của Singapore. Quyết tâm này bắt đầu từ những
nhà lãnh đạo cao nhất và được thể hiện ngay từ thời
kì đầu thành lập nước, đóng vai trò nền tảng cho
mọi chiến lược và hành động về PCTN của
Singapore từ trước tới nay. Quyết tâm này thể hiện
qua nhiều hoạt động, nhưng rõ nhất là việc xử lý
kiên quyết và công minh những kẻ tham nhũng, bất
kể ở cương vị nào, có quan hệ như thế nào và có
những đóng góp như thế nào cho đất nước.
Để chặn bất kì sự can thiệp tùy tiện từ bất kì
cơ quan, tổ chức, cá nhân nào, cũng như để đảm
bảo tính vô tư, khách quan trong hoạt động,
CPIB báo cáo trực tiếp công việc của mình với
Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, trong trường
hợp Thủ tướng Chính phủ tuỳ tiện ngăn chặn
hoạt động của CPIB, Tổng thống có thể yêu cầu
thực hiện một cuộc điều tra.
Phương châm hành động của CPIB là “Nhanh
chóng và chắc chắn”, trong đó “nhanh chóng” hàm
ý sự khẩn trương và kịp thời, còn “chắc chắn” hàm
ý sự cẩn thận và kiên định trong hoạt động.
Thứ tư, bộ máy công vụ liêm chính:
Singapore đã xây dựng được một hệ thống công
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
6
vụ gọn nhẹ, hợp lý, hiệu quả, hoạt động dựa trên
những quy tắc và tập quán liêm chính. Chính hệ
thống này là cơ sở quan trọng nhất để kiểm soát
quyền lực của đội ngũ công chức, bởi nó xác
định rõ những gì mà từng công chức phải làm và
không được làm. Thêm vào đó, hệ thống công vụ
còn bao hàm những yếu tố phòng ngừa, khiến
công chức không thể, không dám và không muốn
tham nhũng.
công chức (tăng dần từ 5% đến 40% lương). Số
tiền này được gọi là vốn tích lũy chung, được trả
lại cho công chức sau khi về hưu, nhưng còn có
ý nghĩa “bảo lãnh” cho sự liêm chính của công
chức, vì công chức sẽ bị tịch thu khoản tiền đó
nếu phạm tội tham nhũng.
Cùng với các biện pháp luật định để đối phó
với những kẻ phạm tội tham nhũng mà đã nêu ở
trên, Singapore còn có một cách tiếp cận chủ
động để kiềm chế sự lạm quyền của đội ngũ công
chức thông qua việc ban hành các quy tắc và quy
định nghiêm ngặt để điều chỉnh hành vi của họ,
cụ thể như sau: i) Công chức không được vay
tiền từ bất kì người nào có quan hệ công vụ với
họ; ii) Các khoản nợ không có bảo đảm và các
khoản nợ phải trả của một công chức không thể
nhiều hơn ba lần tiền lương hàng tháng của
người đó; iii) Công chức không được sử dụng bất
kì thông tin công vụ nào để làm tăng thêm lợi ích
cá nhân của mình; iv) Công chức phải kê khai tài
sản của mình trong lần bổ nhiệm đầu tiên và định
kì hàng năm; v) Công chức không thể tham gia
vào bất kì hoạt động thương mại hoặc kinh doanh
nào, hoặc thực hiện bất kì công việc bán thời gian
nào mà không có sự chấp thuận của cơ quan; vi)
Công chức không được nhận sự tiếp đãi hoặc quà
tặng dưới bất kì hình thức nào từ các doanh
nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân trong xã hội.
Chính phủ Singapore cũng liên tục thực hiện
các biện pháp cải cách hành chính để làm giảm
thiểu những cơ hội mà các công chức có thể lạm
dụng quyền lực để thu lợi ích riêng, trong đó bao
gồm: i) Xác định và loại bỏ cơ hội tham nhũng
trong các thủ tục làm việc của Chính phủ; ii)
Tinh giản các thủ tục hành chính rườm rà, xây
dựng nền công vụ minh bạch để không ai phải
“nhờ cậy” những công chức tham nhũng để giải
quyết các thủ tục hành chính; iii) Thường xuyên
xem xét mức lương của công chức để đảm bảo
rằng họ được trả thù lao thỏa đáng, tương xứng
với khu vực tư nhân; iv) Nhắc nhở các nhà thầu
của Chính phủ vào thời điểm ký kết hợp đồng
mua sắm công rằng việc hối lộ công chức khi đấu
thầu và thực hiện hợp đồng có thể khiến cho hợp
đồng của họ bị chấm dứt và phải chịu chế tài
nghiêm khắc [2].
Đầu tiên, theo nghĩa rộng, chính sách trả
lương cao cho công chức của Singapore cũng là
một biện pháp kiểm soát quyền lực. Các bộ
trưởng chính phủ theo pháp luật hiện hành có
mức lương khoảng 935.000 đô-la Singapore
(650.000 đô-la Mỹ) một năm - gần gấp hai lần
mức lương Tổng thống Mỹ. Lương của Thủ
tướng Lý Hiển Long năm 2015 là 1,7 triệu đô-la,
tức là bằng mức lương mà Tổng thống Pháp, Thủ
tướng Đức, Nhật Bản và Anh Quốc gộp lại [9].
Tháng 10/1994, Singapore ra “Sách trắng về chế
độ lương cạnh tranh vì một chính phủ có năng
lực và trong sạch”. Sách trắng quy định mức
lương của bộ trưởng và công chức cao cấp tương
đương lương trung bình của 4 người hưởng
lương cao nhất trong 6 ngành nghề của khu vực
tư nhân là kế toán, ngân hàng, kỹ sư, luật, doanh
nghiệp chế tạo trong nước và công ty đa quốc
gia. Mức lương của bộ trưởng và công chức cao
cấp được xem xét và điều chỉnh thường xuyên để
bảo đảm tính cạnh tranh với khu vực tư nhân
nhằm giữ chân người tài giỏi làm việc cho chính
phủ [10]. Mức lương của người lao động
Singapore là 2.087 - 2.927 đô-la /tháng, cao hơn
sáu lần Việt Nam [11].
Ở đây, kiểm soát quyền lực không chỉ là giám
sát và ngăn chặn sự lạm dụng, mà còn bao gồm
các biện pháp để đối tượng bị kiểm soát tự kiềm
chế sự lạm dụng quyền lực. Theo đó, việc trả
lương cao cho công chức khiến họ luôn phải cân
nhắc giữ gìn phẩm hạnh, sự liêm chính của mình,
không muốn và không dám tham nhũng vì sợ mất
đi danh tiếng và phúc lợi lớn mà công chức được
hưởng. Ngoài ra, cơ chế lương cao còn giúp nhà
nước thu hút và giữ chân những người có năng
lực và phẩm chất đạo đức tốt làm việc ở khu vực
công. Cũng liên quan đến vấn đề này, Singapore
còn có chính sách giữ lại một khoản thu nhập của
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
7
Với những biện pháp nêu trên, Singapore đã
dần dần xây dựng được một nền văn hoá công vụ
phi tham nhũng, trong đó từ cấp lãnh đạo cao
nhất đến các công chức ở cấp thấp nhất của bộ
máy nhà nước đều tuân thủ các tiêu chuẩn liêm
chính trong hành vi ứng xử hàng ngày. Nền văn
hoá công vụ liêm chính đó tiếp tục ảnh hưởng
đến nhận thức và hành động của mỗi người dân
và doanh nghiệp, tạo nên một xã hội liêm chính.
Bên cạnh 4 yếu tố cơ bản nêu trên, cũng với
mục tiêu PCTN, trong thời gian gần đây, cùng
với sự phát triển của khoa học công nghệ,
Singapore đã nỗ lực xây dựng chính phủ điện tử,
chính phủ số (nước này luôn được xếp vào nhóm
những nước đi đầu trong việc áp dụng công nghệ
mới trong quản lý quốc gia [5]. Việc áp dụng
chính phủ điện tử, chính phủ số không chỉ giúp
gia tăng hiệu quả của nền kinh tế quốc dân, mà
còn giúp giảm thiểu cơ hội lạm quyền để tham
nhũng của đội ngũ công chức, bởi các quy trình,
thủ tục hành chính đều được chuẩn hoá, đưa lên
mạng internet một cách công khai, minh bạch và
việc thực hiện các thủ tục hành chính không cần
có sự tiếp xúc giữa người dân, doanh nghiệp và
công chức.
Chính phủ Singapore triển khai một bộ công
cụ hiệu quả để phát hiện sai phạm. Như việc các
sĩ quan cảnh sát được yêu cầu trình ra mọi khoản
tiền mặt có trong túi vào đầu và cuối mỗi ca
trực; những ai bị phát hiện thấy mang nhiều
tiền hơn lúc khởi đầu ca trực đều bị cho là đã
nhận hối lộ. Chính phủ cũng tạo điều kiện dễ
dàng để thường dân báo cáo các trường hợp
nghi hối lộ nặc danh, nếu họ muốn, thông qua
website của CPIB và đường dây nóng miễn phí
24/24 giờ.
nhũng vặt (như dúi số tiền nhỏ cho một công
chức cấp thấp để thúc giục các cấp trên của họ
mau cấp hộ chiếu, hoặc giấy phép bán hàng và
kể các loại “hành chính nhỏ hay lớn”, vốn diễn
ra ở cấp quốc gia và có thể bao gồm việc mua
các gói thầu xây dựng, giấy phép nhập cảng, hợp
đồng cung cấp xe tăng hay đường điện thoại của
quốc gia. Ở Singapore không có sự phân biệt như
vậy và theo đuổi cả hai loại này với nhiệt tâm
ngang bằng nhau, mà chỉ phân biệt chúng trong
mức hình phạt nặng nhẹ. Trong khi một quan
chức của Cục quản lý đất đai Singapore (SLA)
nhận bản án 22 năm vào năm 2011 vì ăn chặn
12,5 triệu đô-la Singapore (8,5 triệu đô-la Mỹ) từ
công quỹ, năm tiếp theo một cư dân Singapore
khác đã bị phạt 3.000 đô-la Singapore (2.093 đô-
la Mỹ) chỉ vì tội đưa hối lộ 40 đô-la Singapore
(27 đô-la Mỹ) cho một cảnh sát giao thông.
Nghiêm khắc với kẻ gian như vậy, chính
quyền mong không phải viện đến hình phạt và vì
vậy đã nghĩ ra nhiều phương kế khác nhau để cổ
vũ các công dân trước hết không lầm đường lạc
lối mà vi phạm. Những chương trình liên kết giáo
dục và cộng đồng được tài trợ hào phóng đã mở
rộng tới các cấp đến tận tiểu học và cơ quan
CPIB thậm chí cho chạy những đoạn phim quảng
cáo bắt mắt, với khẩu hiệu “Đừng lầm lạc. Tham
nhũng là bị trừng phạt” trước các giờ chiếu phim
trong rạp. Ngoài ra chính quyền còn thưởng cho
những viên chức từ chối nhận hối lộ bằng hình
thức tuyên dương và tiền thưởng.
Để giảm bớt nỗi cám dỗ phải kiếm thêm thu
nhập, chính quyền Singapore đã dần tiến hành
tăng lương công chức, đến độ hiện nay mức
thưởng dành cho công chức của Singapore hậu
hĩnh hơn bất kì quốc gia nào khác trên thế giới.
Công chức nhà nước được hưởng hàng loạt các
phúc lợi nhàn hạ, từ hội viên câu lạc bộ golf
đến các gói nghỉ dưỡng giảm giá và mức đền
bù dành cho họ được ấn định là hai phần ba
mức lương phổ biến cho công việc tương tự
bên khối tư nhân.
Nhà nước Singapore có quy tắc đều đặn luân
chuyển các nhân viên vào các vị trí mới để ngăn
sự hình thành các mối quan hệ thân thiết với
công chúng và nó đã loại bỏ toàn bộ các dòng
thuế và phí (như quan thuế chẳng hạn) để giảm
Nhằm đạt được hiệu quả trừng phạt chứ
không chỉ đơn giản chỉ nhằm phát hiện vi phạm,
Singapore đã thường xuyên gia tăng mức hình
phạt dành cho bất kì ai liều lĩnh tới độ dám vi
phạm luật. Ngày nay, những người bị kết tội
tham nhũng có thể đối mặt với án tù dài và số
tiền phạt lên đến 100.000 đô la Singapore
(70.000 đô-la Mỹ) và họ cũng bị buộc phải trả
lại tiền hối lộ.
Ở các quốc gia khác thường phân biệt hai loại
tham nhũng: loại “nhỏ” hay “bôi trơn” - tham
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
8
số lượng tiền mặt lưu chuyển giữa công chúng
và quan chức. Cuối cùng, họ ra sức hút sạch tiền
khỏi đời sống sinh hoạt - gốc rễ tham nhũng ở rất
nhiều nơi khác, kể cả phương Tây - bằng việc áp
đặt những giới hạn chi tiêu tiền mặt nghiêm ngặt,
giữ cho các cuộc bầu cử diễn ra thật ngắn
(thường chỉ kéo dài 9 ngày) và nghiêm cấm
quảng cáo chính trị.
thực, hiệu quả và thành công là thế, nhưng xét
cho cùng quốc gia này không có một nền dân chủ
tự do. Mặc dù Lý Quang Diệu ban đầu đã thắng
trong một cuộc bầu cử tự do, ông chỉ dung thứ
sự chống đối/ đối lập có tính chiếu lệ. Trong suốt
những thập kỷ cầm quyền về sau Chính phủ của
ông sử dụng đủ loại phương tiện đôi khi tàn bạo
để thực thi sắc lệnh của mình và giữ cho lực
lượng đối lập suy yếu và thiếu đi sự phòng bị. Và
trong suốt những năm 1990, ông trở nên tai tiếng
với việc cổ súy luận điểm “Giá trị Á Đông” - vốn
cho rằng những xã hội Nho giáo về mặt văn hóa
không phù hợp với sự hỗn loạn của đa nguyên
chính trị và nên bằng lòng được lãnh đạo bởi tầng
lớp tinh anh - để biện minh cho sự cầm quyền
của mình [1].
Khi Lý Quang Diệu rời khỏi cương vị lãnh
đạo tối cao của Singapore vào năm 1990, từ bỏ
hư vị sau cùng được thiết kế cho riêng ông (Bộ
trưởng Cố vấn) vào năm 2011 và qua đời năm
2015. Và đất nước ông đã từ từ dịch chuyển về
phía nền dân chủ trong những năm gần đây. Thế
nhưng các nhóm vận động vẫn không ngừng chỉ
trích sự hạn chế của nó về các đảng phái đối lập,
truyền thông và quyền tự do tụ họp; bất chấp
những năm tháng cải cách trên danh nghĩa của
nó. Nhà Tự do (Freedom House), tổ chức theo
dõi nhân quyền có trụ sở ở Mỹ, vẫn chỉ liệt quốc
gia này vào hạng “Tự do một phần”.
3. Kỷ lục của Singapore không phải không có
vấn đề
Vấn đề thứ nhất, nhiều nhà phân tích cảnh
báo rằng quốc gia đã làm quá tốt việc chống
tham nhũng, nhưng không phải là không có
những vấn đề. Chính quyền Singapore hiện
nay quả thực không thể chê trách nhưng nó có
một điểm mù lớn khi đụng chạm đến. Đó là
chủ nghĩa thân tộc được thể hiện rất rõ trong
mô hình này. Chắc chắn không phải là vấn đề
ngẫu nhiên mà thủ tướng đương nhiệm lại là
con trai trưởng của họ Lý. Tuy nhiên, dù vấn
đề này hiện hữu, họ là những con người tốt mà
một quốc gia có được. Ít có ai đặt vấn đề về
năng lực của ngài Lý Hiển Long.
Vấn đề thứ hai, vấn đề về tính khả dụng của
mô hình Singapore xuất phát từ tính chất đặc thù
của quốc gia này. Nó giàu có một cách khác
thường, và với diện tích bé xíu với chỉ 5,5 triệu
cư dân. Cả hai thuộc tính này mang lại cho nó
những lợi thế mà những hàng xóm lớn hơn,
nghèo hơn như Trung Quốc, Ấn Độ và Indonesia
- vốn cũng muốn nối gót theo Singapore - khó có
điều kiện cho việc thực hiện.
Vấn đề thứ ba, việc trả mức lương hậu hĩnh
cao khó có quốc gia nào có thể vượt rất dễ cho
nhiều người không khỏi nghi rằng: Quốc gia
này dùng tiền để giữ sạch đất nước - bằng việc
trả lương cao ngất cho công chức và tài trợ
hào phóng những nỗ lực chống tham nhũng -
lương cao và ngân sách dồi dào là những giá
để trả cho việc phòng, chống tham nhũng
không phải là một lựa chọn mà nhiều quốc gia
có thể chấp nhận.
4. Việc áp dụng kinh nghiệm của Singapore
cho các quốc gia khác
Với những thành công trong lĩnh vực phòng
chống tham nhũng như đã nêu ở trên làm cho
nhiều quốc gia mơ ước. Nhiều năm qua có nhiều
quốc gia - bao gồm danh sách dài các nền dân
chủ - đã cử đại diện đến Singapore để nghiên cứu
sự thành công của Singapore. Từ năm 1992,
quốc đảo này đã cung cấp chương trình đào tạo
chống tham nhũng cho hơn 80.000 quan chức từ
170 quốc gia khác. Các chính quyền từ
Argentina, Hong Kong cho đến Thái Lan đều đã
thử thực thi những hệ thống kiểu Singapore, và
chỉ trong vài năm qua, các nhân vật cấp cao từ
Brazil, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kì đã đến Singapore
Vấn đề thứ tư, cuối cùng với mô hình
Singapore là khó áp dụng nhất. Sạch sẽ, trung
N. D. Dung, V. C. Giao / VNU Journal of Science: Legal Studies, Vol. 37, No. 3 (2021) 1-9
9
để nghiên cứu kỹ những phương pháp phòng
chống tham nhũng của Singapore.
dụng toàn bộ các bài học thành công đó. Nhưng
điều căn bản nhất mà mọi quốc gia đều có thể
học được ở họ là sự quyết tâm và lòng dũng cảm
trong việc phòng chống tham nhũng của tập thể
đảng cầm quyền, mà lòng cốt là thủ lĩnh Lý
Quang Diệu của họ. Sự quyết tâm đó phải được
thể hiện ngay từ đầu kể từ khi thành lập ra nhà
nước như là một mục tiêu sự thành lập ra nhà
nước của họ. Đó là một trong những sự biểu hiện
của tinh thần chủ nghĩa hiến pháp, mà mọi nhà
nước hiện nay đều phải xây dựng.
Điều các quan chức của các quốc gia khác có
thể học được là hầu hết các biện pháp mà
Singapore áp dụng để chống tham nhũng có thể
xuất khẩu và một vài trong số những bài học về
lãnh đạo của Lý Quang Diệu. Bài học đầu tiên
trong số chúng là minh chứng những lời sự đào
tạo tốt, giám sát thông minh và rất nhiều những
củ cà rốt (phần thưởng) và cây gậy (hình phạt) là
rất quan trọng, nhưng chúng chỉ là điều kiện cần,
chứ không đủ, để có được một chính quyền thật
sự trong sạch. Điều then chốt là quyết tâm chống
tham nhũng không lay chuyển ở cấp thượng tầng
và tập trung nhất vào cá nhân ông Lý Quang
Diệu - người thủ lĩnh. Không ít quốc gia đã có
những bộ luật chống tham nhũng, trên giấy tờ,
còn mạnh mẽ hơn cả của Singapore, nhưng hệ
thống của các quốc gia này vẫn không hoạt động.
Vì rằng, nhiều chính trị gia của các quốc gia
này vẫn tham gia vào tham nhũng, thì sẽ không
có gì cứu vãn được. Phẩm chất lãnh đạo cần
phải đi trước những chiếc van an toàn của định
chế. Điều này sẽ góp phần tạo ra một nền văn
hóa vốn có thể lan tỏa khắp xã hội qua thời
gian, nếu xã hội ấy thật sự muốn chế ngự được
thứ virus độc hại đó.
References
[1] L. Q. Diệu, Bí quyết hóa rồng, NXB Trẻ 2001.
[2] K. T. Hin, Corruption control in Singapore, The
13th International Training Course on the Criminal
Justice Response to Corruption do UNCAC, 2019,
83/No83_17VE_Koh1.pdf.
%20Act%20to%20declare%20and,the%20reports
%20and%20other%20papers.
study/building-digital-government-singapore/.
[7] Wong Teck LongvPublic Prosecutor, 2005SGHC 123,
source/module-document/judgement/2005-sghc-
123.pdf.
Lịch sử của Singapore còn mang đến một bài
học khác, cũng không kém phần quan trọng.
Quyết định của Thủ tướng Lý đánh cược vào di
sản chống tham nhũng tại một trong những thời
khắc cam go nhất của quốc gia đã nêu bật một lẽ
sáng suốt mà mọi nhà lãnh đạo đều có thể hưởng
lợi khi tiếp thu. Việc bắt đầu từ dưới đáy, như
ông Lý Quang Diệu đã làm, có thể trao cho nhà
lãnh đạo sự tự do để biến cái hư không thành cơ
hội và giải phóng họ để thử làm một điều gì đó
hoàn toàn mới. Tất cả những gì cần ở đây là lòng
can đảm của các lãnh đạo quốc gia.
[8] Lim Teck Chye v Public Prosecutor, 2004, SGHC 72,
source/module-document/judgement/2004-sghc-
72.pdf.
tu/luong-ong-ly-hien-long-gap-4-lan-ong-obama-
330233.html.
luong-cao-tuyen-chon-nghiem-ngat-de-co-nhan-
tai-tri-quoc-45546.html.
chinh/luong-cua-nguoi-viet-chi-bang-1-6-nguoi-
singapore-301694.html H.C. Thanh, N.T.T. Loan,
N. D. Ham, From Permutations to Iterative
Permutations, International Journal of Computer
Science Engineering and Technology, Vol. 2, Issue
7, 2012, pp. 1310-131.
5. Kết luận
Sự thành công trong công cuộc phòng chống
tham nhũng của Singapore về cơ bản có rất nhiều
nét đặc biệt, mà khó có một nhà nước nào trên
thế giới cũng như ở các nước châu Á có thể áp
9 trang
13460
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phòng, chống tham nhũng ở Singapore và kinh nghiệm cho các quốc gia", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phong_chong_tham_nhung_o_singapore_va_kinh_nghiem_cho_cac_qu.pdf
