Giáo trình Luật khiếu nại, tố cáo (Phần 1)

ĐẠI HỌC HUẾ

KHOA LUẬT

TS. NGUYỄN DUY PHƯƠNG

GIÁO TRÌNH

LUẬT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO

NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC HUẾ

Huế - 2013

Biªn môc trªn xuÊt b¶n phÈm cña Th− viÖn Quèc gia ViÖt Nam

NguyÔn Duy Ph−¬ng

Gi¸o tr×nh LuËt KhiÕu n¹i, tè c¸o / NguyÔn Duy Ph−¬ng. -

häc HuÕ, 2013. - 106tr. ; 21cm

h− môc: tr. 105

HuÕ : §¹i

T

1. LuËt KhiÕu n¹i, tè c¸o 2. ViÖt Nam 3. Gi¸o tr×nh

347.597 - dc14

DUB0067p-CIP

Mã số sách: TK/111 – 2013

LỜI NÓI ĐẦU

Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, việc bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo của

công dân có ý nghĩa rất quan trọng, điều này xuất phát từ bản chất của nhà

nước xã hội chủ nghĩa "Nhà nước của dân nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân",

các quyền của công dân được quy định trong Hiến pháp và pháp luật.

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay, việc đảm bảo quyền

khiếu nại, tố cáo của công dân là một vấn đề có tính cấp bách, trọng yếu.

Suy cho cùng, công cuộc đổi mới thành công hay không là phải đảm bảo

việc phát huy dân chủ trong đời sống xã hội.

Quyền khiếu nại, tố cáo có liên quan chặt chẽ đến các quyền và nghĩa

vụ khác của công dân, chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống các quyền cơ

bản của công dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị - xã hội.

Công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo là điều kiện để các quyền khác

được pháp luật ghi nhận không bị xâm hại. Hay nói cách khác bất kỳ sự vi

phạm nào đối với quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân đều có thể dẫn

đến việc công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của mình.

Vì vậy, Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ghi nhận

các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đặc biệt là các quyền khiếu nại,

tố cáo của công dân được ghi nhận đầy đủ rõ ràng trong Hiến pháp và cụ thể

hoá trong các văn bản pháp luật. Đồng thời Nhà nước Việt Nam cũng quan

tâm đảm bảo những điều kiện thuận lợi nhất để công dân thực hiện các

quyền của mình.

Để đáp ứng nhu cầu giảng dạy và học tập của sinh viên ngành luật,

chúng tôi đã tổ chức biên soạn Giáo trình Luật khiếu nại, tố cáo.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc!

Tác giả

TS. Nguyễn Duy Phương

MỤC LỤC

Trang

7

Chương 1: Khái quát về khiếu nại, tố cáo

I. Những vấn đề lý luận về khiếu nại, tố cáo và công tác giải quyết

khiếu nại, tố cáo

7

II. Một số khái niệm cơ bản của Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo

III. Các nguyên tắc khiếu nại tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo

IV. Ý nghĩa, tác dụng của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo

12

18

20

23

Chương 2: Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ

khiếu nại

I. Quyền và nghĩa vụ của người khiếu nại, người bị khiếu nại

II. Quyền và nghĩa vụ của người giải quyết khiếu nại

III. Quyền và nghĩa vụ của Luật sư, trợ giúp viên pháp lý

Chương 3: Thẩm quyền giải quyết khiếu nại

23

26

28

29

I. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại của thủ trưởng cơ quan hành 29

chính nhà nước

II. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại cửa cơ quan Thanh tra

32

37

Chương 4: Trình tự thủ tục giải quyết khiếu nại quyết định

hành chính, hành vi hành chính

I. Trình tự, thủ tục khiếu nại và giải quyết khiếu nại lần đầu

II. Trình tự, thủ tục khiếu nại và giải quyết khiếu nại lần thứ hai

III. Điều kiện khởi kiện vụ án hành chính.

37

49

52

IV. Tính công khai, dân chủ trong trình tự, thủ tục giải quyết 54

khiếu nại

57

Chương 5: Khiếu nại và giải quyết khiếu nại quyết định kỷ

luật cán bộ, công chức

I. Khái niệm khiếu nại quyết định kỷ luật

II. Thời hiệu, thời hạn, trình tự thủ tục khiếu nại

III. Giải quyết khiếu nại lần đầu

57

58

59

62

IV. Giải quyết khiếu nại lần thứ hai

V. Hiệu lực của quyết định giải quyết khiếu nại, khởi kiện vụ án 64

hành chính

VI. Thẩm quyền giải quyết khiếu nại quyết định kỷ luật cán bộ, 64

công chức

67

Chương 6: Những vấn đề chung về tố cáo

I. Khái niệm tố cáo

II. Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia quan hệ tố cáo và giải 68

quyết tố cáo

III. Bảo vệ người tố cáo

70

74

77

IV. Thẩm quyền giải quyết tố cáo

Chương 7: Thẩm quyền và trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo

đối với cán bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện

nhiệm vụ công vụ

I. Nguyên tắc xác định thẩm quyền giải quyết tố cáo

77

II. Thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong 78

việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, công chức trong cơ

quan khác của Nhà nước

III. Thẩm quyền giải quyết tố cáo hành vi vi phạm pháp luật trong 79

việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ của cán bộ, công chức trong cơ

quan khác của Nhà nước

IV. Trình tự, thủ tục giải quyết tố cáo

82

V. Giải quyết tố cáo đối với hành vị vi phạm pháp luật về quản lý 88

nhà nước trong các lĩnh vực

VI. Trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong việc quản lý công 89

tác giải quyết tố cáo

92

Chương 8. Tiếp công dân

I. Mục đích của việc tiếp công dân

II. Tiếp người khiếu nại

92

III. Tiếp người tố cáo

97

IV. Tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước

Tài liệu tham khảo

100

105

Chương 1

KHÁI QUÁT VỀ KHIẾU NẠI, TỐ CÁO

I. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KHIẾU NẠI, TỐ CÁO.

CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO

1. Khiếu nại, tố cáo là quyền cơ bản của công dân

Trong lịch sử nhân loại, các nhà triết học, chính trị học, các nhà khoa

học xã hội tuy đứng trên những quan điểm khác nhau để nghiên cứu về

quyền con người, đã đi đến một thống nhất chung về các quyền con người,

đó là quyền được sống, được tự do, bình đẳng, quyền dân chủ... Đến khi

Nhà nước và pháp luật ra đời, quyền con người được ghi nhận trong các văn

bản pháp luật, trong các tuyên bố của Cách mạng Tư sản phương Tây, sang

thế kỷ XX quyền con người được quốc tế hoá, tức là được ghi nhận trong

các văn bản pháp luật quốc tế.

Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, quyền con người nói chung và quyền

khiếu nại, tố cáo của công dân nói riêng không những được Nhà nước ghi

nhận, mở rộng mà Nhà nước còn tạo mọi điều kiện để nhân dân dễ dàng

thực hiện. Trong Hội nghị Thanh tra toàn miền Bắc ngày 05/3/1960 Bác Hồ

đã huấn thị: “Đồng bào có oan ức mới khiếu nại hoặc chưa hiểu rõ chính

sách của Đảng và Chính phủ mà khiếu nại. Ta phải giải quyết nhanh, tốt thì

đồng bào thấy rõ Đảng và Chính phủ quan tâm lo lắng đến quyền lợi của

họ, do đó mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Chính phủ càng được tốt

hơn”. Lời huấn thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện rõ quyền khiếu nại

của công dân và bản chất tốt đẹp của Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do

dân, vì dân.

Quyền khiếu nại, tố cáo có liên quan chặt chẽ đến các quyền và

nghĩa vụ khác của công dân, chiếm vị trí quan trọng trong hệ thống các

quyền cơ bản của công dân trên tất cả các lĩnh vực của đời sống chính trị

- xã hội. Công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo là điều kiện để các

quyền khác được pháp luật ghi nhận không bị xâm hại. Hay nói cách

khác bất kỳ sự vi phạm nào đối với quyền và nghĩa vụ cơ bản của công

dân đều có thể dẫn đến việc công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo

của mình.

7

Trên cơ sở đó việc xác định một cơ chế và đưa ra những giải pháp cụ

thể để giải quyết có hiệu quả những khiếu nại, tố cáo là điều kiện quan trọng

để công dân thực hiện quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi bị người

khác hoặc tổ chức xâm hại.

Vì vậy, Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ghi nhận

đầy đủ các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, đặc biệt là các quyền

khiếu nại, tố cáo của công dân được ghi nhận đầy đủ rõ ràng trong Hiến

pháp và các văn bản pháp luật khác. Đồng thời Nhà nước Việt Nam cũng

quan tâm đảm bảo những điều kiện thuận lợi nhất để công dân thực hiện các

quyền của mình.

2. Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về quyền khiếu nại, tố cáo

và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân

Từ khi thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đến nay Đảng cộng

sản Việt Nam sản luôn luôn quan tâm đến việc thực hiện các quyền cơ bản

của công dân. Đảng đã ban hành nhiều văn kiện như Nghị quyết, Chỉ thị,

Thông tri nhằm thực hiện các quyền cơ bản của công dân. Đặc biệt Đảng

thường xuyên quan tâm đến việc bảo đảm cho công dân có thể nêu những ý

kiến, nguyện vọng, kiến nghị đối với hoạt động của các cơ quan Nhà nước,

khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật trong các cơ quan Nhà nước,

nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tập thể, các quyền và lợi ích hợp

pháp của công dân. Trong các Nghị quyết, chỉ thị, Thông tri của Đảng về

thanh tra, kiểm tra bao giờ cũng nhấn mạnh đến việc thực hiện tốt công tác

giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân. Chỉ thị số 50/CT-TW

ngày 4/7/1962 của Ban bí thư về việc tăng cường công tác kiểm tra việc

chấp hành các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Chính phủ đã xác định: Tổ

chức thanh tra là tai, mắt của cơ quan lãnh đạo các cấp, có trách nhiệm gìn

giữ dân chủ, kỷ luật của Nhà nước, bảo đảm chấp hành nghiêm chỉnh các

chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ thực hiện quyền khiếu nại,

tố cáo của công dân¹. Chỉ thị số 176/CT-TW ngày 18/4/1970 của Ban bí thư

về việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra và giải quyết các

vụ khiếu nại, tố cáo cũng chỉ rõ phải coi trọng việc xét và giải quyết nhanh,

¹.Chỉ thị số 50/CT-TW ngày 4/7/1962 của Ban bí thư về việc tăng cường công tác

kiểm tra việc chấp hành các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng và Chính phủ.

8

tốt các đơn thư khiếu nại, tố cáo của quần chúng, cố gắng khắc phục tình

trạng để các vụ việc khiếu tố ứ đọng nhiều và lâu ngày hoặc chuyển đơn

khiếu tố cho cấp dưới mà không theo dõi, kiểm tra cách giải quyết². Thông

tri số 210/TT-TW ngày 22/11/1987 của Ban bí thư về việc tăng cường tổ

chức Uỷ ban kiểm tra của Đảng và đẩy mạnh công tác thanh tra của các cơ

quan Nhà nước,³chỉ rõ nhiệm vụ của các cơ quan là phải thanh tra việc thực

hiện những chủ trương, chính sách của Đảng - Nhà nước và xét giải quyết

đơn thư khiếu tố của nhân dân.

Tại Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành TW Đảng khoá VII đã ra Nghị

quyết về việc “Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Cộng hoà xã hội

chủ nghĩa Việt Nam - cải cách một bước nền hành chính Nhà nước”, trong

đó ghi rõ: Cần đẩy mạnh giải quyết các khiếu kiện của dân, soát xét bổ sung

và thể chế hoá các chính sách, trước hết đối với những lĩnh vực mà dân

khiếu kiện nhiều, những tranh chấp về nhà ở, đất đai…

Tóm lại: Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm và coi trọng công tác

giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, coi như là điều kiện cần thiết để

nhân dân phát huy quyền làm chủ của mình và tham gia vào quản lý Nhà

nước, quản lý xã hội. Thông qua khiếu nại, tố cáo của công dân, Đảng và

Nhà nước ta hiểu rõ hơn nguyện vọng của nhân dân, bổ sung và hoàn thiện

chính sách pháp luật, đồng thời qua đó kịp thời ngăn chặn những việc làm vi

phạm pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội...

3. Quá trình phát triển của pháp luật về khiếu nại, tố cáo

Quan điểm và chính sách của Đảng ta về khiếu nại, tố cáo qua các

thời kỳ đã được thể chế hoá bằng các văn bản pháp luật của Nhà nước.

Ngay sau khi thành lập nước, ngày 23/11/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh

đã ký Sắc lệnh số 64/SL thành lập Ban thanh tra đặc biệt, Điều 2 của Sắc

lệnh này qui định rõ một trong những nhiệm vụ của Ban thanh tra đặc biệt

là: Tiếp nhận các đơn khiếu nại của nhân dân.

2

Chỉ thị số 176/CT-TW ngày 18/4/1970 của Ban bí thư về việc tăng cường công

tác kiểm tra, giám sát, thanh tra và giải quyết các vụ khiếu nại, tố cáo.

3

Thông tri số 210/TT-TW ngày 22/11/1987 của Ban bí thư về việc tăng cường tổ

chức Uỷ ban kiểm tra của Đảng và đẩy mạnh công tác thanh tra của các cơ quan

Nhà nước.

9

Hiến pháp năm 1946 đã ghi nhận các quyền cơ bản của công dân, đó

là: quyền bình đẳng về chính trị, kinh tế - văn hoá, quyền bình đẳng giữa

mọi người trước pháp luật, quyền được tham gia chính quyền và tham gia

công cuộc kiến quốc, quyền bình đẳng nam, nữ, quyền tự do ngôn luận, tự

do xuất bản, tự do tổ chức và hội họp; quyền bất khả xâm phạm về thân thể,

nhà ở và thư tín, quyền được bầu cử... Mặc dù Hiến pháp năm 1946 chưa đề

cập cụ thể quyền khiếu nại, tố cáo của công dân, nhưng thể chế dân chủ mà

bản thân Hiến pháp này tạo dựng lên là nền tảng cơ bản để hình thành quyền

khiếu nại, tố cáo của công dân.

Hiến pháp năm 1959, quyền khiếu nại, tố cáo đã được ghi nhận trong

một điềm riêng, đó là Điều 29 qui định: “Công dân có quyền khiếu nại, tố

cáo với bất cứ cơ quan nào của Nhà nước về những việc làm vi phạm pháp

luật của cán bộ và nhân viên Nhà nước. Các khiếu nại, tố cáo phải được

xem xét và giải quyết nhanh chóng, người bị thiệt hại có quyền được bồi

thường”. Việc có một điều khoản riêng để khẳng định quyền khiếu nại, tố

cáo của công dân trong Hiến pháp đã củng cố thêm một bước địa vị pháp lý

của công dân trong xã hội, là một hỗ trợ quan trọng đối với các quyền tự do

dân chủ khác. Mặt khác xác định trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước và

nhân viên Nhà nước đối với kết quả việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của

công dân.

Hiến pháp năm 1980 đã xác định rõ quyền khiếu nại, tố cáo của công

dân và qui định việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, Điều 73 của Hiến pháp

ghi: “Công dân có quyền khiếu nại, tố cáo với bất cứ cơ quan nào của Nhà

nước về những việc làm trái pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức xã

hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất cứ cá nhân nào thuộc các cơ quan,

tổ chức và đơn vị đó; các khiếu nại, tố cáo phải được xem xét và giải quyết

nhanh chóng; mọi hành động xâm phạm quyền lợi chính đáng của công dân

phải được sửa chữa và xử lý nghiêm minh; người bị thiệt hại có quyền được

bồi thường, nghiêm cấm việc trả thù khiếu nại, tố cáo”. Từ những qui định

này, năm 1981 uỷ ban thường vụ Quốc hội đã thông qua Pháp lệnh qui định

về thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và Hội đồng Bộ trưởng

(nay là Chính phủ) đã ban hành Nghị định số 58/HĐBT ngày 29/3/1982

hướng dẫn thi hành Pháp lệnh này. Đến năm 1991 uỷ ban thường vụ Quốc

hội đã thông qua Pháp lệnh khiếu nại, tố cáo của công dân thay thế Pháp

10

lệnh năm 1981 và Hội đồng Bộ trưởng đã ban hành Nghị định số 38/HĐBT

ngày 29/3/1992 để hướng dẫn thi hành Pháp lệnh này.

Hiến pháp năm 1992, quyền khiếu nại, tố cáo của công dân và giải

quyết khiếu nại, tố cáo được qui định tại Điều 74: “Công dân có quyền

khiếu nại, tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những việc làm

trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân

dân hoặc của bất cứ cá nhân nào; việc khiếu nại, tố cáo phải được xem xét

giải quyết trong thời gian pháp luật qui định; mọi hành vi xâm phạm lợi

ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tập thể phải

được kịp thời xử lý nghiêm minh. Người thiệt hại có quyền được bồi

thường về vật chất và phục hồi danh dự, nghiêm cấm việc trả thù người

khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu

cáo làm hại người khác”.

Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành hàng loạt các văn bản

pháp qui qui định rõ trách nhiệm, quyền hạn của cơ quan Nhà nước trong

việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân như: Chỉ thị số 18/TTg ngày

15/01/1993 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác tiếp dân; Nghị

quyết số 36/CP ngày 04/5/1994 của Chính phủ về cải cách một bước thủ tục

hành chính trong giải quyết công việc của nhân dân và tổ chức trong đó có

vấn đề tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân; Chỉ thị số

64/TTg ngày 25/01/1995 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác

giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, trong đó đã nhấn mạnh: “Thủ

trưởng các cấp chính quyền và đơn vị cơ sở có trách nhiệm xem xét ra quyết

định giải quyết đối với khiếu nại, tố cáo của công dân theo thẩm quyền của

mình, không để tình trạng đùn đẩy hoặc đơn vượt cấp lên trên”.

Tình hình khiếu nại, tố cáo và việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong

thời gian qua đang đặt ra những yêu cầu đổi mới về thể chế pháp luật.

Những qui định của Pháp lệnh khiếu nại, tố cáo của công dân năm 1991

không còn phù hợp với thực tiễn. Phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh chỉ mới

tập trung vào khiếu nại hành chính trong các cơ quan Nhà nước, chủ thể

khiếu nại và đối tượng bị khiếu nại cũng còn nhiều hạn chế trong điều kiện

kinh tế - xã hội có nhiều thay đổi. Pháp lệnh còn thiếu các qui định về biện

pháp bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo và hiệu quả công tác giải quyết khiếu

nại, tố cáo. Mặt khác Pháp lệnh khiếu nại, tố cáo của công dân năm 1991

được ban hành trên cơ sở qui định của Hiến Pháp năm 1980, từ sau Hiến

11

pháp năm 1992 nhiều văn bản pháp luật được ban hành hoặc sửa đổi bổ

sung đã có một số qui định khác với thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết

khiếu nại, tố cáo trong Pháp lệnh năm 1991, gây khó khăn cho công dân trong

việc khiếu nại đến đúng cơ quan có thẩm quyền do đó dẫn đến tình trạng gửi

đơn tràn lan, vượt cấp, chuyển đơn vòng vo, đùn đẩy trách nhiệm trong giải

quyết khiếu nại, tố cáo. Vì vậy tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khoá X đã thông qua

Luật Khiếu nại, tố cáo và Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/1999.

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 67/CP ngày 07/8/1999 qui định chi tiết và

hướng dẫn thi hành Luật Khiếu nại, tố cáo. Sau hơn 10 năm thực hiện và qua 2

lần sửa đổi bổ sung Luật Khiếu nại, tố cáo 1998 đã bộc lộ nhiều nhược điểm

không đáp ứng nhu cầu giải quyết khiếu nại, tố cáo trong giai đoạn hiện nay. Vì

vậy Quốc hội đã chủ trương soạn thảo văn bản mới thay thế.

Ngày 11 tháng 11 năm 2011 Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ

nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo thay thế cho

Luật Khiếu nại, tố cáo năm 1998.

Như vậy Luật Khiếu nại 2011 và Luật Tố cáo 20011 ra đời đã đánh

dấu một bước phát triển quan trọng việc thể chế hoá quyền khiếu nại, tố cáo

một trong những quyền cơ bản của công dân đã được Hiến pháp ghi nhận.

Mặt khác đã đánh dấu một bước thể chế hoá đường lối quan điểm của Đảng

về việc xây dựng một Nhà nước của dân, do dân và vì dân, đồng thời đáp

ứng những đòi hỏi bức xúc của thực tiễn trong công tác giải quyết khiếu nại,

tố cáo hiện nay.

II. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN CỦA LUẬT KHIẾU NẠI VÀ

LUẬT TỐ CÁO

Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo là hai văn bản luật hiện hành điều

chỉnh toàn diện những vấn đề liên quan đến khiếu nại, tố cáo và việc giải

quyết khiếu nại, tố cáo, việc đưa ra những khái niệm cơ bản là điều hết sức

quan trọng để có sự thống nhất trong việc hiểu được các qui định của Luật

đồng thời áp dụng một cách đúng đắn các qui định đó. Có thể nói, Luật

Khiếu nại, Luật Tố cáo có liên quan đến toàn bộ sự hoạt động của bộ máy

Nhà nước, đặc biệt là hệ thống các cơ quan hành chính Nhà nước. Những

năm gần đây, cùng với việc cải cách nền hành chính Nhà nước, hàng loạt

các văn bản Pháp luật đã ra đời với nhiều cấp độ khác nhau từ Bộ luật, Luật,

Pháp lệnh đến các Nghị quyết, Nghị định... Các nguyên tắc cơ bản của hoạt

12

động hành chính mới đang dần dần được định hình, vì thế việc làm rõ các

khái niệm cũng như phạm vi áp dụng của nó là điều cần thiết.

1. Các khái niệm trong lĩnh vực khiếu nại và giải quyết khiếu nại

Tại Điều 2, Chương I Luật Khiếu nại 2011 đã đưa ra các khái niệm

thường gặp trong hoạt động giải quyết khiếu nại, cụ thể như sau:

1.1. Khiếu nại

Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức

theo thủ tục do Luật này quy định, đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có

thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ

quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành

chính nhà nước hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi có căn cứ cho

rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích

hợp pháp của mình.

Như vậy, đối tượng bị khiếu nại được điều chỉnh trong Luật Khiếu

nại, tố cáo chỉ bao gồm hai loại:

- Quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính

Nhà nước.

- Quyết định kỷ luật cán bộ, công chức.

Những khiếu nại trong hoạt động tư pháp, chẳng hạn khiếu nại quyết

định không khởi tố vụ án của Viện Kiểm sát; khiếu nại đối với hoạt động

của Điều tra viên, Kiểm sát viên không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật

này mà được giải quyết theo trình tự, thủ tục do pháp luật tố tụng hình sự

qui định.

1.2. Người khiếu nại

Người khiếu nại là công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức

thực hiện quyền khiếu nại.

Tại điều luật này chỉ qui định công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ,

công chức thực hiện quyền khiếu nại. Tuy nhiên, căn cứ vào khoản 1 điều 3

Luật Khiếu nại năm 2011 "Khiếu nại của cơ quan, tổ chức, cá nhân nước

ngoài tại Việt Nam và việc giải quyết khiếu nại được áp dụng theo quy định

của Luật này, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ

nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác". Như vậy chủ thể khiếu nại

13

còn bao gồm cả cá nhân, tổ chức nước ngoài đang cư trú hoạt động trên lãnh

thổ Việt Nam.

1.3. Rút khiếu nại

Rút khiếu nại là việc người khiếu nại đề nghị cơ quan, tổ chức, cá

nhân có thẩm quyền chấm dứt khiếu nại của mình.

Người khiếu nại khi thực hiện quyền khiếu nại của mình với mục đích

là nhằm khôi phục lại quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm hại bởi

quyết định hành chính, hành vi hành chính. Nhưng nếu người khiếu nại thấy

không cần thiết phục hồi quyền lợi của mình thì họ có thể dừng lại bằng

cách rút khiếu nại và nhà nước tôn trọng quyền tự định đoạt của người khiếu

nại cho phép người khiếu nại được rút đơn khiếu nại ở bất cứ giai đoạn nào

của quá trình giải quyết khiếu nại.

1.4. Cơ quan, tổ chức có quyền khiếu nại

Cơ quan, tổ chức có quyền khiếu nại là cơ quan nhà nước, tổ chức

chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề

nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân.

Theo khái niệm này thì tất cả các cơ quan nhà nước trong bộ máy nhà

nước (cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp) đều có quyền khiếu nại. Nhưng

đối với tổ chức thì không bao gồm tất cả các tổ chức đang tồn tại ở nhà nước

ta hiện nay. Một số tổ chức không được liệt kê ở đây nên không phải là chủ

thể khiếu nại như: tổ chức tôn giáo, đơn vị sự nghiệp.

1.5. Người bị khiếu nại

Người bị khiếu nại là cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có

thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước có quyết định hành chính,

hành vi hành chính bị khiếu nại; cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có

quyết định kỷ luật cán bộ, công chức bị khiếu nại.

Như vậy, người bị khiếu nại ở đây phải là cơ quan tổ chức, cán nhân

mang quyền lực nhà nước có quyền ban hành quyết định hành chính, thực

hiện hành vi hành chính, ban hành quyết định kỷ luật cán bộ, công chức.

Theo pháp luật hiện hành ngoài các cơ quan quản lý nhà nước về cán bộ,

công chức có quyền ban hành quyết định kỷ luật cán bộ, công chức thì các

tổ chức chính trị, chính trị - xã hội cũng thực hiện chức năng quản lý cán bộ,

14

công chức và cũng có quyền ban hành quyết định kỷ luật cán bộ, công chức

thuộc thẩm quyền quản lý của tổ chức mình. Do đó các tổ chức chính trị,

chính trị - xã hội cũng là người bị khiếu nại.

1.6. Người giải quyết khiếu nại

Người giải quyết khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền

giải quyết khiếu nại.

Theo Luật Khiếu nại năm 2011 thì người giải quyết khiếu nại chính là

thủ trưởng các cơ quan hành chính nhà nước, bao gồm người đứng đầu các

cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung như: chủ tịch ủy ban

nhân dân các cấp và những người đứng đầu các cơ quan chuyên môn như:

bộ trưởng, giám đốc sở, trưởng phòng....

1.7. Người có quyền, nghĩa vụ liên quan

Người có quyền, nghĩa vụ liên quan là cá nhân, cơ quan, tổ chức mà

không phải là người khiếu nại, người bị khiếu nại nhưng việc giải quyết

khiếu nại có liên quan đến quyền, nghĩa vụ của họ.

Người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan ở đây được hiểu là họ có nghĩa

vụ hoặc quyền lợi liên quan đến vụ khiếu nại. Ví dụ: A mượn xe của B, sau

đó A vi phạm trật tự an toàn giao thông bị cơ quan công an tạm giữ xe, A

không đồng ý với việc tạm giữ xe của cơ quan công an nên đã làm đơn

khiếu nại. Trong vụ việc này A là người khiếu nại, B là người có quyền lợi

nghĩa vụ liên quan.

1.8. Quyết định hành chính

Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà

nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban

hành để quyết định về một vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành

chính nhà nước được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối

tượng cụ thể.

Khái niệm quyết định hành chính có nhiều cách hiểu khác nhau. Theo

nghĩa rộng quyết định hành chính bao gồm tất cả các văn bản pháp luật

(nghị định, quyết định, chỉ thị, thông tư) do cơ quan hành chính nhà nước

ban hành trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước.

Theo nghĩa hẹp quyết định hành chính là một loại văn bản (quyết định).

15

Từ khái niệm trên, cho thấy quyết định hành chính là đối tượng bị

khiếu nại được qui định trong Luật gồm 3 yếu tố:

- Là quyết định bằng văn bản;

- Là quyết định được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối

tượng cụ thể;

- Là quyết định của cơ quan hành chính Nhà nước.

Ở đây có một số điều cần lưu ý là các quyết định hành chính có tính

chất chỉ đạo, điều hành của cấp trên đối với cấp dưới trong nội bộ thứ bậc

hành chính cũng không thể bị khiếu nại và không giải quyết theo trình tự,

thủ tục chung về giải quyết khiếu nại hành chính.

1.9. Hành vi hành chính

Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của

người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoặc

không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật.

Tuy cùng tính chất, nhưng khác với quyết định hành chính, hành vi

hành chính không được thể hiện thành văn bản. Hành vi hành chính bị khiếu

nại có thể là một hành vi của cơ quan Nhà nước, công chức Nhà nước không

làm đúng hoặc làm trái các qui định của pháp luật về một vấn đề nào đó,

cũng có thể là việc không thực hiện một trách nhiệm công vụ mà theo qui

định của pháp luật thì họ phải thực hiện.

1.10. Quyết định kỷ luật

Quyết định kỷ luật là quyết định bằng văn bản của người đứng đầu cơ

quan, tổ chức để áp dụng một trong các hình thức kỷ luật đối với cán bộ,

công chức thuộc quyền quản lý của mình theo quy định của pháp luật về cán

bộ, công chức.

Ở đây cân phân biệt Quyết định kỷ luật cán bộ công chức với các loại

quyết định kỷ luât như kỷ luật lao động, kỷ luật viên chức, kỷ luật đối với

thành viên của các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội. Đối với quyết định kỷ

luật người lao động nếu người lao động không đồng ý thì khiếu nại theo

pháp luật lao động; đối với kỷ luật viên chức thì khiếu nại theo Luật viên

chức; đối với kỷ luật của các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội thì có thể

khiếu nại theo điều lệ của tổ chức đó.

16

1.11. Giải quyết khiếu nại

Giải quyết khiếu nại là việc thụ lý, xác minh, kết luận và ra quyết định

giải quyết khiếu nại.

Như vây, giải quyết khiếu nại là một qui trình bao gồm nhiều giai

đoạn từ việc thụ lý, xem xét, kết luận đến ra quyết định giải quyết vụ việc.

2. Các khái niệm trong lĩnh vực tố cáo và giải quyết tố cáo

Tại Điều 2, Chương I Luật Tố cáo 2011 đã đưa ra các khái niệm tố

cáo sau:

1. Tố cáo: Là việc công dân theo thủ tục do Luật này quy định báo cho

cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của

bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi

ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

Từ khái niệm trên có thể thấy giữa khiếu nại và tố cáo có sự khác nhau.

- Về chủ thể: Chủ thể của khiếu nại có thể bao gồm công dân, cơ

quan, tổ chức trong khi chủ thể của tố cáo chỉ là công dân.

- Về đối tượng: Đối tượng bị khiếu nại gồm quyết định hành chính

hành vi hành chính của các cơ quan hành chính Nhà nước hoặc quyết định

kỷ luật cán bộ, công chức trong khi đối tượng của tố cáo rộng hơn, bao gồm

hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt

hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp

của công dân, cơ quan, tổ chức.

- Về mục đích: Khiếu nại nhằm bảo vệ hoặc khôi phục quyền, lợi ích

hợp pháp của người khiếu nại trong khi mục đích của tố cáo là bảo vệ lợi ích

của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.

2. Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của cán bộ, công chức, viên chức

trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ: Là việc công dân báo cho cơ quan,

tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của cán

bộ, công chức, viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ, công vụ.

3. Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước trong các

lĩnh vực: Là việc công dân báo cho cơ quan quản lý nhà nước có thẩm

quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá

nhân nào đối với việc chấp hành quy định pháp luật về quản lý nhà nước

trong các lĩnh vực.

17

4. Người tố cáo: Là công dân thực hiện quyền tố cáo.

Khác với khiếu nại, Luật Tố cáo chỉ xác định một chủ thể tố cáo đó là

công dân Việt Nam, Luật không qui định việc tố cáo của tổ chức, vì nếu tổ

chức tố cáo thì sẽ có nhiều vấn đề khó khăn phức tạp khi giải quyết.

5. Người bị tố cáo: Là cơ quan, tổ chức, cá nhân có hành vi bị tố cáo.

Ở đây, Luật cũng xác định người bị tố cáo là cơ quan, tổ chức, cá

nhân. Tuy nhiên khác với người bị khiếu nại là cơ quan, tổ chức, cá nhân có

thẩm quyền.người bị tố cáo có thể là bất kỳ cơ quan tổ chức cá nhân nào có

hành vi vi phạm pháp luật.

6. Người giải quyết tố cáo: Là cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm

quyền giải quyết tố cáo.

Người giải quyết tố cáo hiện nay được qui định ở nhiều văn bản pháp

luật khác nhau, như: Luật tố tụng hình sự (tố cáo hành vi phạm tội); Luật

phòng chống tham nhũng (tố cáo hành vi tham nhũng...). Luật Tố cáo chỉ

qui định thẩm quyền giải quyết tố cáo đối với cán bộ công chức và tố cáo

hành vi vi phậm pháp luật trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước.

7. Giải quyết tố cáo: Là việc tiếp nhận, xác minh, kết luận về nội dung

tố cáo và việc xử lý tố cáo của người giải quyết tố cáo.

Khác với giải quyết khiếu nại, khi giải quyết tố cáo luật không qui

định người giải quyết tố cáo phải ra quyết định giải quyết tố cáo. Vì thực tế

có những vụ việc người thụ lý giải quyết không có thẩm quyền ra quyết định

giải quyết. Ví dụ: Ông A tố cáo một người thực hiện hành vi phạm tội đến

Trưởng công an xã, Trưởng công an xã phải thụ lý giải quyết, tuy nhiên việc

xử lý người phạm tội phải do cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện cho nên

Trưởng công an xã chỉ tiếp nhận, xác minh ban đầu và chuyển hồ sơ cho cơ

quan tiến hành tố tụng nếu hành vi có dấu hiệu tội phạm.

III. CÁC NGUYÊN TẮC KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT

KHIẾU NẠI, TỐ CÁO

Khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo dựa trên cơ sở những

nguyên tắc được qui định trong Hiến pháp và được cụ thể hoá trong các văn

bản luật, dưới luật. Bao gồm các nguyên tắc cơ bản sau:

1. Nguyên tắc pháp chế

18

Nguyên tắc pháp chế trong khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại,

tố cáo thể hiện qua các yêu cầu cụ thể sau:

- Người khiếu nại, tố cáo khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo phải

thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình; phải tiến hành đúng trình tự,

thủ tục khiếu nại; tuân theo thời hiện khiếu nại.

- Đối với người giải quyết khiếu nại, tố cáo phải đảm bảo đúng thẩm

quyền, trình tự thủ tục, thời hạn, thời hiệu giải quyết theo luật định.

Ví dụ: cơ quan nhận được tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết của

mình phải thụ lý trong thời hạn mười ngày, kể từ ngày nhận được. Thời hạn

giải quyết tố cáo, không quá sáu mươi ngày, kể từ ngày thụ lý để giải quyết.

- Các quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo có hiệu lực pháp luật phải

được mọi cơ quan, tổ chức cá nhân nghiêm chỉnh thi hành.

2. Nguyên tắc khách quan

Nguyên tắc này có quan hệ trực tiếp đến nguyên tắc pháp chế XHCN.

Nguyên tắc khách quan đòi hỏi công dân phải trung thực khi khiếu nại, phải

phản ánh đúng sự thật mọi tình tiết, diễn biến sự việc, không lợi dụng quyền

khiếu nại, tố cáo để vu khống làm hại người khác.

Đối với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo khi

giải quyết phải khách quan, công minh, không vì nể nang, e sợ mà làm trái

pháp luật.

Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền có trách nhiệm tạo mọi

điều kiện thuận lợi, không cản trở, phải cung cấp thông tin, tài liệu,… cần

thiết để công dân thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo để công tác giải quyết

khiếu nại, tố cáo được thuận lợi.

3. Nguyên tắc công khai

Nguyên tắc công khai có quan hệ chặt chẽ với nguyên tắc khách quan.

Nếu thực hiện tốt nguyên tắc này sẽ bảo đảm cho nguyên tắc khách quan.

Nguyên tắc này thể hiện ở chỗ: Công dân có thể bằng đơn, trực tiếp tới cơ

quan có thẩm quyền để trình bày nội dung khiếu nại, tố cáo.

Nguyên tắc này yêu cầu khi giải quyết khiếu nại cơ quan có thẩm

quyền phải tổ chức cho người khiếu nại, người bị khiếu nại đối thoại, các

quyết định giải quyết khiếu nại phải được công bố công khai. Đối với tố

19

cáo, nếu người tố cáo có yêu cầu thì cơ quan giải quyết tố cáo phải thông

báo kết quả giải quyết cho người tố cáo biết.

4. Nguyên tắc bình đẳng

Đây là một nguyên tắc rất quan trọng trong khiếu nại, tố cáo và giải

quyết khiếu nại tố cáo, bởi vì giữa các bên tham gia quan hệ khiếu nại, tố

cáo thường có địa vị pháp lý khác nhau, thông thường một bên là công dân,

tổ chức, một bên là cơ quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ

quan nhà nước. Nếu không đảm bảo sự bình đẳng giữa các chủ thể tham gia

quan hệ khiếu nại, tố cáo thì việc người dân đi khiếu nại, tố cáo chỉ là "con

kiến đi kiện củ khoai".

Để đảm bảo nguyên tắc này pháp luật qui định các bên đều có quyền

được biết, đọc, sao chụp, sao chép tài liệu, chứng cứ do bên kia thu thập,

được yêu cầu cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan đang lưu giữ, quản lý

thông tin, tài liệu liên quan tới nội dung khiếu nại cung cấp thông tin, tài

liệu đó cho mình; được chứng minh, đưa ra các chứng cứ, lý giải, biện hộ

cho mình, yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo xem

xét kỹ lưỡng mọi yêu cầu của mình, có thể tham gia vào mọi giai đoạn của

thủ tục giải quyết tranh chấp. Chẳng hạn người khiếu nại, có nghĩa vụ trình

bày về sự việc, cung cấp thông tin, tài liệu một cách trung thực, thì người bị

khiếu nại có quyền đưa ra bằng chứng về tính hợp pháp của quyết định hoặc

việc làm bị khiếu nại.

Khi giải quyết khiếu nại, tố cáo các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền

cần nghiêm chỉnh chấp hành đồng bộ các nguyên tắc trên, nhằm giải quyết

đúng đắn, khách quan các khiếu nại, tố cáo.

IV. Ý NGHĨA, TÁC DỤNG CỦA CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT KHIẾU

NẠI, TỐ CÁO

Khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân được

Hiến pháp ghi nhận và giải quyết khiếu nại, tố cáo là trách nhiệm là nghĩa

vụ của các cơ quan Nhà nước.

Khi có căn cứ cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm

phạm; khi phát hiện có hành vi vi phạm pháp luật, công dân thực hiện quyền

khiếu nại, tố cáo để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình, bảo vệ lợi ích

của Nhà nước, của cộng đồng. Khi đó thực chất công dân đã thực hiện

20

quyền dân chủ trực tiếp của mình trong đời sống xã hội; đã trực tiếp giúp cơ

quan, công chức Nhà nước nhận biết, tự sửa chữa và khắc phục những

khiếm khuyết của mình, đây cũng là điều kiện để nhân dân trực tiếp tham

gia quản lý Nhà nước, quản lý xã hội.

Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo đã qui định trách nhiệm và thẩm quyền

giải quyết các khiếu nại, tố cáo của công dân thuộc về người đứng đầu cơ

quan Nhà nước, trong đó nhấn mạnh vai trò, vị trí quan trọng của cơ quan

hành chính và thanh tra Nhà nước.

Khiếu nại, tố cáo của công dân bao gồm nhiều nội dung với nhiều lĩnh

vực khác nhau của đời sống xã hội. Để giải quyết các khiếu nại, tố cáo, các

cơ quan có thẩm quyền đã tích cực xem xét giải quyết theo qui định của

pháp luật. Qua việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân đã kịp thời

minh oan và khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp cho công dân, bảo đảm lợi

ích nhà nước, xử lý nghiêm minh những người vi phạm. Đồng thời thông

qua việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, nhiều cấp, nhiều ngành

đã kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn những sai phạm, yếu kém trong quản lý

hành chính, quản lý kinh tế - xã hội, qua đó giúp Nhà nước kịp thời bổ sung

sửa đổi các chế độ chính sách sát với thực tiễn cuộc sống, phát huy quyền

dân chủ của nhân dân, giữ vững kỷ cương pháp luật, nâng cao hiệu lực quản

lý Nhà nước, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Trong tình hình hiện nay ở nước ta, công tác giải quyết khiếu nại, tố

cáo của công dân đang được Nhà nước coi trọng, coi đây là một nhiệm vụ

quan trọng và cấp bách, với tinh thần đẩy mạnh việc giải quyết khiếu nại, tố

cáo, góp phần tích cực phát huy quyền dân chủ của nhân dân, phòng chống

tệ tham nhũng. Để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giải quyết khiếu

nại, tố cáo của công dân, Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa

Việt Nam đang thực hiện chương trình cải cách nền hành chính Nhà nước

nói chung và cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực giải quyết khiếu nại,

tố cáo nói riêng. Tiếp tục chỉ đạo các cấp, các ngành rà soát các văn bản

pháp luật, những qui định về thủ tục hành chính chưa phù hợp, gây phiền hà

cho công dân trong việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo và giải quyết

khiếu nại, tố cáo để kịp thời sửa đổi bổ sung hoàn thiện hệ thống pháp luật.

Việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo là một hình thức biểu hiện nền

dân chủ, là điều kiện để nhân dân tham gia quản lý Nhà nước, quản lý xã

21