Trách nhiệm pháp lý của chủ họ theo pháp luật dân sự hiện hành - Một số đánh giá và góp ý hoàn thiện
TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CỦA CHỦ HỌ THEO PHÁP LUẬT
DÂN SỰ HIỆN HÀNH - MỘT SỐ ĐÁNH GIÁ VÀ GÓP Ý HOÀN THIỆN
NGUYỄN PHƯƠNG THẢO*
Họ, hụi, biêu, phường là hình thức vay vốn giữa các cá nhân trong xã hội. Pháp luật nước ta
đã bổ sung nhiều quy định mới và chặt chẽ về trách nhiệm pháp lý của chủ họ trong Nghị định số
19/2019/NĐ-CP về Họ, hụi, biêu, phường. Bài viết phân tích trách nhiệm pháp lý của chủ họ và đề
xuất kiến nghị hoàn thiện pháp luật cho chế định này.
Từ khoá: Họ, hụi, biêu, phường; trách nhiệm pháp lý; chủ họ.
Ngày nhận bài: 19/3/2021; Biên tập xong: 29/3/2021; Duyệt đăng: 18/4/2021
“Họ, hụi, biêu, phường” is a form of personal loan in society prescribed in legal system. Decree
No.19/2019/ND-CP on “Họ, hụi, biêu, phường” have added many new regulations on the legal
responsibilities of the leader. The article analyzes the legal responsibilities of the leader and
proposing solutions to improve this institution.
Keywords: “Họ, hụi, biêu, phường”; legal responsibility; leader.
1. Một số vấn đề chung về họ, hụi, biêu, gọi là hội, hụi, huê), lúc đầu là một tổ chức
phường
do một số người thân quen giúp đỡ nhau làm
ăn bằng cách góp vốn cho nhau và lập ra một
“hội tiền” để hàng tháng mỗi người góp một
số tiền nhất định đã được mọi người tham
gia ấn định, và lần lượt mỗi thành viên nhận
toàn bộ hay một phần khoản vốn đó. Hội tiền
phát triển thành họ, từ hình thức bốc thăm
đến hình thức trả hoa hồng (huê hồng). Chơi
họ nguyên là một hình thức tương trợ trong
nhân dân, dần dần trở thành một hình thức
tiết kiệm vốn, sử dụng vốn nhàn rỗi và là một
hình thức tín dụng, với một mức lãi khiêm
tốn do họ tự định2. Khi một người đứng ra tổ
chức chơi họ kêu gọi nhiều người khác tham
gia đóng góp thì người đứng ra sẽ được gọi là
“chủ họ”, những người tham gia đóng góp thì
gọi là “con họ”, cả một hệ thống sẽ được gọi
là “dây họ”. Chủ họ có nhiệm vụ mỗi tháng đi
thu tiền họ của các con họ, gọi là “đóng họ”.
Họ có nguồn gốc từ trong dân gian và
ngày càng trở nên phổ biến trong xã hội. Kể
cả đến thời điểm hiện nay, họ vẫn là một
trong những hình thức huy động vốn hữu
ích của các cá nhân trong xã hội. Đây cũng
là lý do để các nhà lập pháp ghi nhận chính
thức về họ trong BLDS năm 2005 tại Điều 479.
Nhằm tạo cơ sở pháp lý cụ thể và rõ ràng về
họ, đến năm 2006, việc tham gia họ, hụi, biêu,
Các giao dịch dân sự phát sinh trong đời
sống rất đa dạng, phong phú, qua đó nhằm
đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng, sinh hoạt, kinh
doanh, sản xuất của các chủ thể trong xã hội.
Có những giao dịch mang tính chất hiện đại
mới được phát sinh trong những năm gần đây;
và ngược lại, có những giao dịch được hình
thành từ trong dân gian và việc điều chỉnh
tuân theo các tập quán vùng miền. Họ, hụi,
biêu, phường chính là một trong những giao
dịch đó, trải qua một thời gian dài lịch sử hình
thành, phát triển và tồn tại đến ngày nay.
Họ, hụi, biêu, phường là các tên gọi khác
nhau của một hình thức giao dịch về tài sản
theo tập quán, tồn tại từ lâu và khá phổ biến ở
nước ta. Ở miền Bắc thường gọi là họ, ở miền
Nam gọi là hụi, còn miền Trung hay gọi là
biêu, là phường1. Trong các văn bản pháp luật
như Bộ luật dân sự (BLDS) năm 2005, BLDS
năm 2015, Nghị định số 144/2006/NĐ-CP và
Nghị định số 19/2019/NĐ-CP quy định về họ,
hụi, biêu, phường đều thống nhất một cách
gọi chung trong văn bản cho loại giao dịch
này là “họ”.
Trong Từ điển bách khoa Việt Nam, khái
niệm “họ” được giải thích như sau: Họ (còn
1ꢀ Trần Văn Biên (Viện Nhà nước và Pháp luật), Họ, * Tiến sĩ, Trường Đại học Phenikaa
hụi, biêu, phường trong hệ thống pháp luật Việt Nam: 2ꢀ Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển bách
Quá khứ và hiện tại, Kỷ yếu hội thảo quốc tế Việt Nam khoa Việt Nam (2002), Từ điển bách khoa Việt nam tập
học lần thứ 3, Tiểu ban Pháp luật Việt Nam.
2, Nxb từ điển bách khoa, Hà Nội, tr.309.
68 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
NGUYỄN PHƯƠNG THẢO
phường được quy định hướng dẫn thông qua
Hiện nay, các nhà lập pháp nước ta nhìn
Nghị định số 144/2006/NĐ-CP của Chính phủ nhận họ là một trong những loại của hợp đồng
ngày 27/11/2006. Hiện nay, họ được tiếp tục vay tài sản. Điều này cũng lý giải vị trí kết
ghi nhận trong BLDS năm 2015 tại Điều 471 cấu của họ luôn được đặt chung trong mục
như sau:
“Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là
họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán
trên cơ sở thoả thuận của một nhóm người tập hợp
nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền
hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền,
nghĩa vụ của các thành viên”.
quy định về hợp đồng vay tài sản tại BLDS
năm 2005 và BLDS năm 2015. Về bản chất, họ
chính là hợp đồng vay tài sản nhiều người.
Theo đó, các thành viên trong dây họ đóng
tiền họ cho thành viên được lĩnh họ nhận tiền
tại kỳ mở họ. Trong mối quan hệ này, các
thành viên đóng họ được coi là chủ thể cho
vay; còn người lĩnh họ được coi là bên vay tài
sản. Sau đó, thành viên đã lĩnh họ phải đóng
họ vào các kỳ mở họ tiếp theo để chủ thể khác
lĩnh họ - bản chất của hành vi này giống với
việc trả nợ cho bên cho vay tài sản.
Thứ ba, giống như hợp đồng vay tài sản,
họ có thể có đền bù hoặc họ không có đền bù.
Họ có đền bù là những họ có lãi, tức là bên
cạnh khoản tiền họ phải đóng, các thành viên
lĩnh họ còn phải trả thêm khoản tiền lãi cho
những chủ thể lĩnh họ sau. Họ không có đền
bù là những họ không có lãi, các thành viên
trong họ chỉ phải đóng tiền họ mà không phải
đóng thêm khoản tiền lãi dù lĩnh họ theo bất
cứ thứ tự nào. Họ không có đền bù thể hiện
rõ sự tương thân, giúp đỡ nhau về nguồn vốn
giữa những người tham gia dây họ.
Có thể thấy, nền kinh tế nước ta hiện
nay đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Trong
bối cảnh đó, nhiều người cần huy động vốn
nhanh để đầu tư kinh doanh, trong khi việc
vay vốn ở các ngân hàng và tổ chức tín dụng
còn một số hạn chế như thủ tục phiền hà, cần
thế chấp hoặc cầm cố tài sản. Một số khác
có đồng vốn nhàn rỗi, nhưng không có nhu
cầu kinh doanh, không muốn gửi ngân hàng
nhưng vẫn muốn đồng tiền sinh lãi, khi cần
lại có thể rút vốn nhanh chứ không bị ràng
buộc như hợp đồng vay tài sản. Một số người
khác, đời sống đang gặp khó khăn, muốn có
một hình thức tiết kiệm hiệu quả để cải thiện
đời sống của mình… Tất cả những mong
muốn nêu trên đều có thể được đáp ứng khi
tham gia giao dịch hụi3.
Định nghĩa trên được kế thừa nguyên
vẹn từ Điều 479 BLDS năm 2005 mà không
có bất cứ sự sửa đổi, bổ sung nào. Ngoài
BLDS năm 2015, hiện nay, Chính phủ đã
ban hành Nghị định số 19/2019/NĐ-CP về
Họ, hụi, biêu, phường để thay thế cho Nghị
định số 144/2006/NĐ-CP. So với Nghị định
số 144/2006 NĐ-CP thì Nghị định số 19/2019/
NĐ-CP có nhiều điểm mới như: Bỏ quy định
về họ đầu thảo; bổ sung quy định về điều kiện
làm thành viên, làm chủ họ; bỏ hình thức thỏa
thuận dây họ bằng miệng; quy định rõ hơn
về nội dung văn bản thỏa thuận về dây họ;
bổ sung quy định về gia nhập họ, rút khỏi họ,
chấm dứt họ; bổ sung quy định mới về giới
hạn lãi suất lĩnh họ, trong họ có lãi, lãi suất
trong trường hợp chậm đóng góp phần họ
trong quan hệ họ có lãi và họ không có lãi...
Bên cạnh đó, Nghị định mới đã ghi nhận rõ
ràng về vai trò cũng như trách nhiệm của chủ
họ trong dây họ. Điều này là cần thiết và quan
trọng khi thực tiễn xảy ra nhiều vụ vỡ họ do
chủ họ lạm quyền, gây ảnh hưởng nghiêm
trọng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các
thành viên khác trong dây họ.
Qua định nghĩa và các quy định về họ
được ghi nhận trong BLDS năm 2015 và Nghị
định số 19/2019/NĐ-CP, họ có một số đặc
trưng pháp lý sau đây:
Thứ nhất, họ là một giao dịch dân sự vì họ
thể hiện ý chí của các chủ thể trong giao dịch
nhằm làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt
các quyền và nghĩa vụ.
Thứ hai, họ là hợp đồng, do đó, cơ sở hình
thành họ là theo thỏa thuận, không có yếu tố
thỏa thuận thì không thể hình thành được
dây họ. Các hợp đồng trong BLDS đều được
quy định “là sự thỏa thuận giữa các bên” thì đối
với định nghĩa về họ, hụi được xác định là sự
thỏa thuận của một nhóm người – tức yếu tố
về số lượng người mang tính chất định lượng
chung chung hơn và thể hiện sự đông chủ thể
hơn so với các hợp đồng khác.
2. Trách nhiệm pháp lý của chủ họ và
kiến nghị hoàn thiện pháp luật về trách
nhiệm pháp lý của chủ họ
Chủ họ là người tổ chức, quản lý dây họ,
3ꢀ Phạm Ngọc Bình (2017), “Một số vấn đề lý luận và
thực tiễn giải quyết tranh chấp nợ hụi tại tỉnh Trà Vinh”,
Báo cáo tổng kết Đề tài nghiên cứu khoa học cấp
trường, Trường Đại học Trà Vinh.
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 69
TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CỦA CHỦ HỌ THEO PHÁP LUẬT...
thu các phần họ và giao các phần họ đó cho
thành viên được lĩnh họ trong mỗi kỳ mở họ
cho tới khi kết thúc dây họ (khoản 3 Điều 4
Nghị định số 19/2019/NĐ-CP). Chủ họ có vai
trò đặc biệt quan trọng trong dây họ từ hoạt
động thiết lập dây họ đến các hoạt động thực
hiện, vận hành và chấm dứt dây họ. Với vai
trò này, chủ họ được quy định có nhiều nghĩa
vụ như: Thông báo cho các thành viên về nơi
cư trú mới trong trường hợp có sự thay đổi;
thông báo đầy đủ về số lượng dây họ; phần
họ, kỳ mở họ; số lượng thành viên của từng
dây họ mà mình đang làm chủ họ cho người
muốn gia nhập dây họ; giao các phần họ cho
thành viên lĩnh họ tại mỗi kỳ mở họ; nộp thay
phần họ của thành viên nếu đến kỳ mở họ mà
có thành viên không góp phần họ, trừ trường
hợp có thỏa thuận khác. Ngoài những nghĩa
vụ trên, chủ họ còn có các nghĩa vụ khác như:
Để các thành viên xem, sao chụp sổ họ và
cung cấp các thông tin liên quan đến dây họ
khi có yêu cầu; gửi thông báo theo quy định
tại khoản 1 Điều 14 Nghị định số 19/2019/NĐ-
CP4; các nghĩa vụ quy định tại khoản 1 Điều
125 và Điều 136 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP;
các nghĩa vụ khác theo thoả thuận hoặc theo
quy định của pháp luật.
2. Trả lãi đối với số tiền chậm giao cho thành
viên được lĩnh họ theo quy định tại khoản 1 Điều
22 của Nghị định này.
3. Chịu phạt vi phạm trong trường hợp những
người tham gia dây họ có thỏa thuận phạt vi phạm
theo quy định tại Điều 418 của Bộ luật dân sự.
4. Bồi thường thiệt hại (nếu có)”.
Theo quy định trên, trách nhiệm pháp
lý của chủ họ nếu đến kỳ mở họ mà chủ họ
không giao các phần họ cho thành viên được
lĩnh họ bao gồm:
Thứ nhất, thực hiện đúng nghĩa vụ quy
định tại khoản 3 và khoản 4 Điều 18 Nghị
định số 19/2019/NĐ-CP, cụ thể: Chủ họ có
trách nhiệm tiếp tục giao các phần họ cho
thành viên lĩnh họ tại mỗi kỳ mở họ và nộp
thay phần họ của thành viên nếu đến kỳ mở
họ mà có thành viên không góp phần họ, trừ
trường hợp có thỏa thuận khác. Đây chính là
trách nhiệm tiếp tục thực hiện nghĩa vụ được
quy định tại Điều 352 BLDS năm 2015: “Khi
bên có nghĩa vụ thực hiện không đúng nghĩa vụ
của mình thì bên có quyền được yêu cầu bên có
nghĩa vụ tiếp tục thực hiện nghĩa vụ”. Với trách
nhiệm pháp lý này, quyền lợi của thành viên
được lĩnh họ tại kỳ mở họ được bảo đảm.
Thứ hai, trả lãi đối với số tiền chậm giao
cho thành viên được lĩnh họ theo quy định tại
khoản 1 Điều 22 Nghị định số 19/2019/NĐ-CP.
Như vậy, bên cạnh phần họ mà chủ họ phải tiếp
tục trả cho người lĩnh họ thì chủ họ còn phải
trả thêm khoản tiền lãi đối với số tiền chậm trả
được xác định theo thời gian trả quá hạn.
Khi chủ họ vi phạm các nghĩa vụ của
mình, họ phải chịu các trách nhiệm pháp lý
do luật quy định. Theo quy định tại Điều 23
Nghị định số 19/2019/NĐ-CP: “Trường hợp
đến kỳ mở họ mà chủ họ không giao các phần họ
cho thành viên được lĩnh họ thì chủ họ có trách
nhiệm đối với thành viên đó như sau:
Khoản 1 Điều 22 Nghị định số 19/2019/
NĐ-CP quy định vấn đề trả lãi của chủ họ
như sau:
1. Thực hiện đúng nghĩa vụ quy định tại khoản
3 và khoản 4 Điều 18 của Nghị định này.
(i) Trường hợp đến kỳ mở họ mà chủ họ
không giao hoặc giao không đầy đủ các phần
họ cho thành viên được lĩnh họ thì phải trả lãi
đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời
gian chậm trả.
(ii) Lãi suất phát sinh do chậm góp hoặc
chậm giao phần họ được xác định theo thỏa
thuận của các bên nhưng không được vượt
quá mức lãi suất 20%/năm của số tiền chậm
trả trên thời gian chậm trả, nếu không có thỏa
thuận thì lãi suất được xác định bằng 10%/năm
của số tiền chậm trả trên thời gian chậm trả.
Như vậy, quy định trên đã xác định rõ
cách tính lãi chậm trả nếu chủ họ chậm giao
phần họ cho người lĩnh và lãi suất để tính lãi.
Theo đó, công thức tính lãi do chủ họ không
giao hoặc giao không đầy đủ các phần họ
4ꢀ Khoản 1 Điều 14. Thông báo về việc tổ chức dây họ:
“Chủ họ phải thông báo bằng văn bản cho Ủy ban nhân
dân cấp xã nơi cư trú về việc tổ chức dây họ khi thuộc một
trong các trường hợp sau:
a) Tổ chức dây họ có giá trị các phần họ tại một kỳ mở họ
từ 100 triệu đồng trở lên;
b) Tổ chức từ hai dây họ trở lên”.
5ꢀ Khoản 1 Điều 12. Sổ họ: “Chủ họ phải lập và giữ sổ
họ, trừ trường hợp có thỏa thuận về việc một thành viên
lập và giữ sổ họ. Trường hợp dây họ không có chủ họ thì
các thành viên thỏa thuận giao cho một thành viên lập và
giữ sổ họ”.
6ꢀ Điều 13. Giấy biên nhận: “Khi góp họ, lĩnh họ, nhận
lãi, trả lãi hoặc thực hiện giao dịch khác có liên quan thì
thành viên có quyền yêu cầu chủ họ hoặc người lập và giữ
sổ họ cấp giấy biên nhận về việc đó”.
70 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
NGUYỄN PHƯƠNG THẢO
cho thành viên được lĩnh họ được xây dựng thì chủ họ không phải chịu loại trách nhiệm
như sau:
này.
Mặc dù khoản 3 Điều 23 Nghị định
Lãi đối với phần họ chưa giao = Phần họ chưa
giao x lãi suất theo thoả thuận (không vượt
quá 20%/năm)/ hoặc 10% (nếu không có thỏa
thuận về lãi suất) x thời gian chậm giao.
số 19/2019/NĐ-CP đã quy định điều kiện áp
dụng chế tài phạt vi phạm đối với chủ họ,
nhưng quy định này còn chung chung nên tạo
ra nhiều cách hiểu chưa thống nhất: Quan điểm
thứ nhất: Để áp dụng chế tài phạt vi phạm khi
chủ họ chậm giao phần họ thì chủ họ và tất
cả các thành viên trong dây họ bắt buộc phải
có một thỏa thuận thống nhất về vấn đề phạt
vi phạm trong dây họ. Giả sử trong dây họ
có 30 thành viên hay 100 thành viên thì tất cả
những thành viên này đều phải có thoả thuận
thống nhất về việc phạt vi phạm chủ họ nếu
chủ họ giao chậm phần họ. Quan điểm thứ hai:
Trong dây họ có nhiều thành viên, trong số
đó, nếu thành viên nào thoả thuận về phạt vi
phạm với chủ họ thì khi chủ họ vi phạm với
thành viên đó thì chủ họ mới phải chịu phạt.
Còn những thành viên khác không có thoả
thuận về việc phạt vi phạm với chủ họ thì khi
chủ họ chậm giao phần họ cho thành viên đó,
họ không có quyền phạt chủ họ. Giả sử như
trong dây họ có 10 thành viên, khi tham gia
dây họ, thành viên M thỏa thuận rõ với chủ
họ nếu chủ họ không giao đúng và đầy đủ
phần họ cho M thì phải chịu phạt 5.000 đồng/
ngày (tính từ thời điểm chậm giao phần họ
tại kỳ mở họ). Các thành viên còn lại trong
dây họ không thỏa thuận về vấn đề phạt. Như
vậy, trong trường hợp chủ họ vi phạm với M
thì chủ họ phải chịu phạt theo thỏa thuận.
Còn trường hợp chủ họ vi phạm với các thành
viên còn lại thì không có cơ sở để phạt chủ họ
vì không có thỏa thuận phạt đối với các thành
viên đó.
Để hiểu hơn về cách tính lãi đối với phần
họ mà chủ họ chưa giao, có thể xem xét ví dụ
cụ thể sau đây: Đến 01/5/2020 là ngày A được
lĩnh họ, tuy nhiên chủ họ không giao tiền họ
cho A số tiền là: 20.000.000 đồng. Một năm
sau, chủ họ mới giao tiền họ cho A. Giữa chủ
họ và A không có thỏa thuận về vấn đề trả lãi
khi chủ họ chậm giao tiền. Theo quy định của
luật, chủ họ phải trả cho A số tiền lãi trong
thời gian chậm trả 01 năm là: 20.000.000 x 10%
x 1 = 2.000.000 đồng. Như vậy, đến hạn trả họ
cho A nhưng chủ họ không trả mà quá hạn
01 năm mới trả được thì chủ họ phải trả cho
A 20.000.000 đồng phần họ và 2.000.000 đồng
tiền lãi do chậm giao.
Quy định về cách thức tính lãi này tương
đồng với cách thức tính lãi chậm trả trong
hợp đồng vay nói chung. Điều này hoàn toàn
phù hợp bởi bản chất của họ vì họ chính là
hợp đồng vay tài sản.
Thứ ba, chịu phạt vi phạm trong trường
hợp những người tham gia dây họ có thỏa
thuận phạt vi phạm theo quy định tại Điều
418 BLDS năm 2015.
Khi chủ họ chậm giao phần họ cho thành
viên lĩnh họ, chủ họ phải chịu nhiều hậu quả
pháp lý bất lợi khác nhau. Bên cạnh việc phải
tiếp tục giao phần họ, trả lãi cho thành viên
lĩnh họ, chủ họ còn có thể chịu thêm một
khoản phạt vi phạm.
Về vấn đề phạt vi phạm đối với chủ họ,
điều kiện phạt cũng như những vấn đề pháp
lý khác được áp dụng theo quy định tại Điều
418 BLDS năm 2015. Cụ thể, phạt vi phạm là
sự thoả thuận giữa các bên trong hợp đồng;
theo đó, bên vi phạm nghĩa vụ phải nộp một
khoản tiền cho bên bị vi phạm. Như vậy, cả
trong Nghị định số 19/2019/NĐ-CP và BLDS
năm 2015 đều đã ghi nhận rõ ràng về điều
kiện áp dụng chế tài phạt vi phạm đối với chủ
họ đó là phải có sự thoả thuận giữa những
Việc có nhiều cách hiểu khác nhau về chế
tài phạt vi phạm với chủ họ sẽ gây ra khó
khăn trên thực tiễn trong quá trình thực hiện
dây họ, đặc biệt ở nước ta tồn tại rất nhiều
dây họ. Đồng thời, trong quá trình giải quyết
tranh chấp liên quan đến các dây họ, việc hiểu
không thống chất chế tài phạt vi phạm đối với
chủ họ sẽ tạo ra nhiều lúng túng, bất đồng cho
các cơ quan có thẩm quyền.
Dưới góc độ nghiên cứu, tác giả cho rằng
việc lý giải theo quan điểm thứ hai phù hợp
hơn bởi những lý do sau đây:
- Đối với các hợp đồng, thường các thành
người tham gia dây họ về việc phạt chủ họ viên ký kết và tham gia hợp đồng cùng một
nếu chủ họ chậm giao phần họ. Ngược lại, thời điểm. Ngược lại, trong dây họ, không
những người tham gia dây họ không thoả phải tất cả các thành viên tham gia dây họ đều
thuận về vấn đề phạt vi phạm đối với chủ họ cùng một thời điểm mà có thành viên tham gia
Số Chuyên đề 01 - 2021
Khoa học Kiểm sát 71
TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ CỦA CHỦ HỌ THEO PHÁP LUẬT...
dây họ từ đầu và có những thành viên tham họ và chủ họ”.
gia dây họ sau đó tại nhiều thời điểm khác
Bên cạnh vấn đề phạt vi phạm đối với chủ
nhau. Bởi vậy, việc yêu cầu tất cả các thành
viên trong dây họ và chủ họ cùng có một thoả
thuận thống nhất về vấn đề phạt vi phạm chủ
họ nếu chủ họ chậm giao phần họ là không
phù hợp và khả thi. Vì vậy, đối với nội dung
liên quan đến phạt vi phạm của chủ họ thì mỗi
thành viên có quyền thỏa thuận riêng với chủ
họ. Theo đó, thành viên nào có thoả thuận với
chủ họ về việc phạt vi phạm thì thành viên đó
có quyền phạt chủ họ và ngược lại, nếu giữa
thành viên trong dây họ và chủ họ không có
thoả thuận về việc phạt vi phạm thì thành
viên đó cũng không được quyền phạt chủ họ
nếu chủ họ chậm giao phần họ.
- Họ là loại giao dịch tập hợp một số lượng
lớn các thành viên tham gia, có những dây họ
số lượng thành viên lên tới hàng trăm người.
Do đó, yêu cầu phải có một thỏa thuận thống
nhất của tất cả các thành viên trong dây họ
về vấn đề phạt vi phạm là điều không hợp
lý, bởi điều này sẽ tạo ra khó khăn cho các
thành viên trong dây họ. Trong khi đó, pháp
luật được ghi nhận dựa trên nguyên tắc bảo
vệ quyền lợi chính đáng cho các chủ thể trong
xã hội nên phương thức bắt buộc phải có một
thoả thuận thống nhất giữa tất cả thành viên
trong dây họ về việc phạt vi phạm đối với chủ
họ là không khả thi.
họ, mức phạt khi chủ họ chậm giao phần họ
cũng được xem xét. Vấn đề này áp dụng khoản
2 Điều 418 BLDS năm 2015 như sau: “Mức phạt
vi phạm do các bên thoả thuận, trừ trường hợp
luật liên quan có quy định khác”. Như vậy, BLDS
không giới hạn mức phạt mà để cho các bên
trong hợp đồng quyết định, trừ trường hợp
luật liên quan có quy định khác. Theo quy định
này, mức phạt đối với chủ họ khi chậm giao
phần họ không bị giới hạn mà hoàn toàn phụ
thuộc vào thoả thuận của các bên.
Thứ tư, bồi thường thiệt hại (nếu có). Chủ
họ chỉ phải chịu phạt vi phạm nếu có sự thỏa
thuận giữa chủ họ và thành viên. Khi đó, chế
tài bồi thường áp dụng với chủ họ khi có thiệt
hại thực tế xảy ra cho thành viên trong dây
họ; có hành vi vi phạm nghĩa vụ của chủ họ:
Chủ họ không giao hoặc giao không đầy đủ
các phần họ cho thành viên được lĩnh họ;
hành vi vi phạm của chủ họ là nguyên nhân
trực tiếp gây ra thiệt hại cho thành viên trong
dây họ. Như vậy, chế tài bồi thường được
áp dụng đối với chủ họ mà không cần điều
kiện phải có thoả thuận trước đó. Khoản bồi
thường thiệt hại mà thành viên lĩnh họ được
nhận do việc chậm giao phần họ của chủ họ
là những lợi ích mà lẽ ra thành viên trong dây
họ sẽ được hưởng do việc tham gia dây họ
- Cách hiểu tất cả các thành viên trong
dây họ phải có thoả thuận thống nhất với chủ mang lại. Thành viên trong dây họ còn có thể
họ về vấn đề phạt vi phạm đã vô hình chung
hạn chế quyền tự do hợp đồng của các thành
viên trong dây họ. Bởi lẽ, mỗi một thành viên
trong dây họ có quyền lựa chọn và quyết định
việc phạt hay không phạt chủ họ nếu chủ họ
chậm giao phần họ cho thành viên đó.
- Pháp luật hợp đồng cả Việt Nam và thế
giới đều thừa nhận tự nguyện và thỏa thuận
là những nguyên tắc cốt lõi để xác lập, thực
hiện hợp đồng. Vậy nên, giữa thành viên của
dây họ và chủ họ hoàn toàn được quyền thỏa
thuận về các nội dung liên quan đến dây họ,
miễn sao các thỏa thuận này không vi phạm
điều cấm của pháp luật, trái đạo đức xã hội.
yêu cầu chủ họ chi trả chi phí phát sinh do
không hoàn thành nghĩa vụ mà không trùng
lặp với mức bồi thường thiệt hại cho lợi ích
mà hợp đồng mang lại./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ luật dân sự năm 2005 và 2015;
2. Nghị định số 144/2006/NĐ-CP ngày
27/11/2006 và Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày
19/02/2019 về Họ, hụi, biêu, phường;
3. Trần Văn Biên (Viện Nhà nước và Pháp luật),
Họ, hụi, biêu, phường trong hệ thống pháp luật Việt Nam:
Quá khứ và hiện tại, Kỷ yếu hội thảo quốc tế Việt Nam
học lần thứ 3, Tiểu ban Pháp luật Việt Nam;
Từ các phân tích trên, tác giả kiến nghị bổ
sung khoản 3 Điều 23 Nghị định số 19/2019/
4. Phạm Ngọc Bình, “Một số vấn đề lý luận và
NĐ-CP như sau: “Chịu phạt vi phạm trong thực tiễn giải quyết tranh chấp nợ hụi tại tỉnh Trà
Vinh” (2017), Báo cáo tổng kết Đề tài nghiên cứu
khoa học cấp trường, Trường Đại học Trà Vinh;
5. Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn từ điển
bách khoa Việt Nam, Từ điển bách khoa Việt Nam tập
trường hợp những người tham gia dây họ có thỏa
thuận phạt vi phạm theo quy định tại Điều 418
của Bộ luật dân sự. Thoả thuận phạt vi phạm có
thể được xác lập giữa tất cả các thành viên trong
dây họ hoặc giữa một, một số thành viên trong dây 2, Nxb Từ điển bách khoa.
72 Khoa học Kiểm sát
Số Chuyên đề 01 - 2021
5 trang
13160
Free
Bạn đang xem tài liệu "Trách nhiệm pháp lý của chủ họ theo pháp luật dân sự hiện hành - Một số đánh giá và góp ý hoàn thiện", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- trach_nhiem_phap_ly_cua_chu_ho_theo_phap_luat_dan_su_hien_ha.pdf
