Cơ hội và thách thức của nghề bán hàng
CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA NGHỀ BÁN HÀNG
VS. TSKH. Nguyễn Văn Đáng
Trong nền kinh tế phát triển và hội nhập, thị hiếu của khách ngày càng
đòi hỏi cao về chất lượng và dịch vụ đối với sản phẩm và người bán hàng. Khách
hàng không đơn thuần chỉ là mua sản phẩm mà là mua giải pháp sao cho thỏa
mãn được nhu cầu cá nhân của họ. Do vậy, bán hàng không chỉ là bán sản phẩm
mà là bán giải pháp và giá trị lợi ích của sản phẩm, đáp ứng mong đợi của khách
hàng. Những người trực tiếp trong công việc bán hàng, không chỉ là bán “nụ
cười” nữa, mà còn là chuyên gia am hiểu về kỹ thuật và tính năng sản phẩm của
công ty mình, có thể cung cấp cho khách hàng các giải pháp tốt nhất để giải
quyết các vấn đề của họ.
I. CƠ HỘI CỦA NGHỀ BÁN HÀNG
1. Cơ hội có được việc làm
Như chúng ta đều biết, điều kiện kinh tế thị trường đang phát triển mạnh
ở nước ta trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu và rộng, thêm vào đó
chính phủ Việt nam còn chủ động tham gia vào nhiều định chế kinh tế và thương
mại như WTO. AFTA, OPEC, TTP…đã mở ra những cơ hội lớn trong trao đổi
thương mại giữa các nước không chỉ trong khu vực mà còn vượt qua hành lang
Đông – Tây, lan tỏa đến tất cả các nước xa xôi nhất. Làm sao có thể cung cấp
các loại hàng hóa đến tay tất cả các khách hàng có nhu cầu trên toàn thế giới?
Đây là một thách thức nhưng lại là cơ hội lớn cho tất cả những ai có hoài bão
đang trên đường hành hương đến sự nghiệp bán hàng hiện đại. Vì bất kỳ sản
phẩm nào được sản xuất vẫn phải cần đến người bán hàng chuyển giao cho
khách hàng, do vậy, trong thế giới hội nhập, khuôn khổ thị trường liên tục mở
rộng và vươn xa, cũng vì thế mà lực lượng bán hàng ngày càng phải phát triển
nhanh và mạnh mẽ để đáp ứng nhu cầu này.
Bất kỳ doanh nghiệp nào cũng cần có một đội ngũ bán hàng và như chúng
ta thường thấy trên các phương tiện thông tin đại chúng, thì vị trí tuyển dụng
nghề bán hàng thường rất được ưu tiên và có số lượng lớn. Theo nguồn dữ liệu
từ các đơn vị tuyển dụng, thì lực lượng đội ngũ bán hàng hội đủ tiêu chuẩn để
cung cấp cho các doanh nghiệp chỉ đáp ứng được từ 30 đến 40% nhu cầu hiện
nay.
2. Cơ hội được giao tiếp với nhiều phong cách khách hàng
Tuy phải đối mặt với nhiều áp lực từ doanh thu bán hàng và nhiều vấn
đến liên quan đến hậu mãi, nhưng công việc bán hàng không bao giờ nhàm chán.
Sự cảm nhận thi vị của bán hàng trong mối giao tiếp với sự đa dạng về thành
83
phần, tính cách, dân tộc, văn hóa…. kể cả chia sẻ niềm tin cũng đủ làm say mê
người bán hàng hòa mình vào niềm vui bất tận với cộng đồng khách hàng, luôn
đầy ắp những điều mới lạ.
3. Cơ hội thăng tiến cao
Không khó khăn gì có thể nhận biết ngay được rằng, hầu hết các doanh
nhân thành đạt đều bắt đầu từ công việc bán hàng. Ngay cả khi họ đang ở vị trí
cấp cao trong doanh nghiệp, thì công việc đặc biệt được họ quan tâm vẫn là
doanh số bán hàng. Có thể nói một CEO thành công, trước hết phải là người bán
hàng giỏi. Chẳng hạn, như Steve Job – người sáng lập ra Apple, ông không chỉ
là thiên tài công nghệ mà còn là người bán hàng siêu đẳng. Điều này được thể
hiện ngay sau khi chế tạo thành công bảng vi mạch điện tử máy tính, thì ông là
người đầu tiên mang đi rao bán. Chính những mẻ hàng nhỏ lẻ bán được ban đầu
đã đặt nền móng cho ông thành lập công ty - một thương hiệu nổi tiếng Apple
sau này.
Người bán hàng là người biết rõ nhất về điểm mạnh và điểm yếu của sản
phẩm cũng như của doanh nghiệp trong đánh giá của khách hàng. Do vậy, những
đề xuất của họ về cải tiến sản phẩm hay các ý tưởng đóng góp vào chiến lược
sản phẩm hay chiến lược kinh doanh, thường rất thực tế và xác đáng. Những ý
kiến của họ là những đóng góp có ý nghĩa thiết thực vào hoạt động sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp.
Ngoài ra, những người bán hàng giỏi có quan hệ xã hội rộng và thường
chiếm được cảm tình tốt của nhiều khách hàng. Thông qua đó, họ có thể tạo lập
được những mối quan hệ khách hàng tin cậy và nâng tầm nhãn quan nhận biết sở
thích tiêu dùng của họ. Đó cũng là những yếu tố quan trọng trong quá trình tạo
lập sự nghiệp từ bán hàng để trở thành CEO thành công.
4. Cơ hội trong sự phát triển của thương mại điện tử
Cơ hội việc làm rất lớn khi thương mại điện tử ngày càng phát triển mạnh
và có tính phổ quát nhờ vào công nghệ thông tin – mạng Internet. Người bán
hàng nhiều khi không cần giao tiếp trực tiếp để bán hàng. Mọi chi phí bán hàng
qua mạng đều rẻ, ít tốn công sức và chi phí quảng cáo. Các loại sản phẩm đều
được mô tả bằng hình ảnh đẹp, các tính năng kỹ thuật và ứng dụng của sản phẩm
được chỉ dẫn chi tiết, các thông tin cải tiến sản phẩm được cập nhật lên mạng
nhanh chóng và rộng rãi, làm cho công tác bán hàng trở nên hiệu quả và gia tăng
vị thế xã hội.
II. NHỮNG KHÓ KHĂN CỦA NGHỀ BÁN HÀNG
Hiển nhiên rằng, hầu như không có con đường nào dẫn đến thành công lại
bằng phẳng, nó phải là chông gai và đầy thử thách đối với những con người
giám vượt lên chính mình. Bán hàng là một nghề chuyên nghiệp nên nó đòi hỏi
84
sự kiên nhẫn, bền bỉ tôi luyện cá nhân; bán hàng là nghệ thuật nên nó đòi hỏi
phải phát huy tinh thần sáng tạo; bán hàng là chiến lược hướng vào giải pháp và
niềm tin của người tiêu dùng, vì thế nó đòi hỏi sự hiểu biết không chỉ về lĩnh vực
giao tiếp xã hội mà còn về kĩ thuật – công nghệ sản phẩm…
1. Vượt qua chính mình
Kẻ địch đáng sợ nhất của người bán hàng là tâm lý thích nhàn rỗi, muốn
làm việc nhẹ nhàng, ngại đối diện sự thật, sợ bị khách hàng xa lánh và xua đuổi,
sợ cảm giác khó chịu của khách hàng…Do vậy, mỗi người bước vào nghề bán
hàng cần phải xác định rõ khả năng và thói quen của mình để giám thay đổi và
vươn lên không ngừng. Nhiều khi mỗi chúng ta vẫn không biết được mình có tố
chất gì, có năng lực gì hay thậm chí cả vấn đề muốn làm gì hoặc “trở thành” ai,
nếu không qua trải nghiệm thực tế. Tất cả những điều này đòi hỏi mỗi ai dấn
thân vào nghề bán hàng, phải biết quan sát và nhận biết mình thông qua các hành
vi hoạt động của mình. Nhiều khả năng của con người chỉ được phát lộ khi được
va chạm và cọ sát với những khắc nghiệt của tình huống hay hoàn cảnh. Do vậy,
khó khăn vào nghề bán hàng là làm sao thay đổi được chính mình và phát hiện
được những năng lực còn tiềm ẩn trong mình.
2. Cạnh tranh khốc liệt
Quá nhiều các sản phẩm bày bán trên thị trường có cùng tính năng, công
dụng hay chất lượng, vì lẽ đó, mà tính cạnh tranh càng trở nên khốc liệt. Sản
phẩm của công ty mình được rao bán chưa chắc đã là tốt nhất hay rẻ nhất, do
vậy, người bán hàng cần tạo ra sự khác biệt cho sản phẩm bằng chính cá tính của
mình và nhấn mạnh vào những ưu điểm then chốt.
Với những người ưa thích và chấp nhận nghề bán hàng đều biết rằng, có
tới 70% rắc rối đối với cuộc sống hàng ngày của họ đến từ những khách hàng
khó tính và hay gây khó dễ. Do vậy, người bán hàng chuyên nghiệp là những
người thích nghi được với mọi tính cách của khách hàng cũng như vượt qua
những tự ái cá nhân. Họ là những người luôn quán triệt “khách hàng là thượng
đế” và biết dẹp bỏ “cái tôi” để hướng tới mục tiêu doanh số bán hàng cao nhất.
3. Ổn định trạng thái tâm lý
Người bán hàng thật sự là đại diện cho công ty, do vậy họ luôn phải chủ
động kiểm soát tâm trạng của mình cho dù bất cứ bức xúc nào đến phía khách
hàng. Người bán hàng luôn giữ gìn tác phong chuẩn mực, ngay cả khi cá nhân
vướng phải những chuyện không vui. Nụ cười thân thiện luôn nở trên môi, hãy
sống thật mãnh liệt với thời khắc hiện tại để nhìn thấu khát vọng và mong muốn
của thượng đế khách hàng. Biết giữ gìn thân thể khỏe mạnh, tinh thần sảng
khoái, tràn đầy năng lượng để truyền cảm hứng cho khách hàng và sức sống cho
sản phẩm.
85
4. Dư luận về nghề bán hàng
Một bộ phận dân chúng vẫn còn bị ám ảnh nặng nề bởi những mặc cảm
xấu về nghề bán hàng từ xa xưa như là “ phường trâu lái gỗ”. Một nghề không
được coi trọng bởi người ta gán cho nó bản chất gian dối và lừa lọc. Tuy nhiên,
trong thời đại văn minh công nghiệp ngày nay, hầu hết những định kiến xấu này
đã nhường chỗ cho sự tôn vinh: nghề bán hàng là nghề siêu đẳng hay đó là nghề
đẳng cấp của thế giới hiện đại v.v… Thực sự là một nghề cao quý, vì nó mang
lại các giải pháp tiện nghi, lợi ích kinh tế cũng như giá trị nhân văn thiết thực
cho cả người tiêu dùng lẫn người bán hàng.
5. Giá trị văn hóa và tinh thần của nghề bán hàng
Ngoài những điều như đã nói ở trên, nghề bán hàng thật sự là một nghề
vinh quang, vì nó còn góp phần tạo nên quá trình tái sản xuất, giúp tiêu thụ sản
phẩm, đảm bảo phát triển sản xuất và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng.
Ngay cả khi sản phẩm hội đủ các giá trị lợi ích nhưng vẫn có thể rất khó
tiêu thụ trên thị trường, nếu không có người bán hàng giỏi thực hiện. Người bán
hàng giỏi có khả năng giúp cho khách hàng nhận ra được những điểm ưu việt
của sản phẩm và biết cách giải quyết các vấn đề mà họ đang gặp bằng sản phẩm.
Bán hàng thật sự là một nghề hấp dẫn trong môi trường kinh tế năng
động, nhiều thách thức, phản ánh tinh thần làm việc sáng tạo, tinh thần đồng đội
và tính kỉ luật cao. Nghề bán hàng chính là cầu nối tinh thần để giúp cho những
ai thích hòa nhập với thế giới đa màu sắc về phong cách, thái độ và ứng xử,
thông qua đó có thể nâng cao giá trị sống của mình.
Tóm lại, để thành công, người bán hàng cần rèn luyện mình trở nên năng
nổ, xốc vác và có một chút hiếu thắng - "Hiếu thắng" tích cực: không bao giờ
chịu đầu hàng trước bất kỳ khó khăn nào. Hoài bão trong nghề bán hàng là một
tiền đề hết sức quan trọng cho những ai khao khát đi vào cuộc sống kinh doanh.
Người bán hàng cần đặt ra mục tiêu cao, luôn tìm mọi cách để đạt được mục tiêu
đó và không bao giờ hài lòng với những thành tích đạt được. Khả năng giao tiếp
và đàm phán tốt là những tố chất không thể thiếu của một người bán hàng giỏi.
Đặc biệt, trong kinh doanh sản phẩm vô hình như ngành dịch vụ, khi tạo dựng
được mối quan hệ tốt với khách hàng, nghĩa là đã đạt được 80% cơ hội thành
công.
Nhiều người nghĩ rằng, bán hàng là nghề phải nói nhiều. Không hẳn như
vậy! Điều quan trọng là những gì nói ra phải có giá trị giải pháp và tính thuyết
phục cao. Người bán hàng không nên chỉ là một nhân viên kinh doanh thuần túy,
vì họ cần có khả năng tư vấn cung cấp giải pháp xử lý các vấn đề sản phẩm cho
khách hàng. Do đó, không những chỉ phải trau dồi hiểu biết về sản phẩm, dịch
vụ của công ty, mà người bán hàng còn phải cập nhật kiến thức về kinh tế, văn
hóa, xã hội và cả nghệ thuật nữa.
86
Người bán hàng thường xuyên chịu áp lực về doanh số, áp lực từ khách
hàng… Họ phải chứng tỏ được khả năng của mình thông qua doanh thu bán
hàng đạt được. Vì vậy nghề bán hàng đòi hỏi phải có khả năng chịu đựng áp lực
cao và tinh thần thép để vượt qua những thách thức đó, đồng thời cần linh hoạt,
năng động và sáng tạo để thích nghi với nhiều thay đổi và tìm ra những giải pháp
thích hợp cho từng vấn đề.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bản chất của nghề sales; Tài liệu trên mạng, 2015.
2. Nguyễn Thắng Vu, Nguyễn Trí Dũng và các tác giả khác; Nghề bán
hàng; NXB Kim Đồng; 2010.
87
5 trang
13000
Free
Bạn đang xem tài liệu "Cơ hội và thách thức của nghề bán hàng", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- co_hoi_va_thach_thuc_cua_nghe_ban_hang.pdf
