Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)
TẠP CHÍ KHOA HỌC V\ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế
Tập 14, Số 3 (2019)
CHÍNH SÁCH LINH HOẠT CỦA SINGAPORE
TRONG QUAN HỆ VỚI HOA KỲ (1990-2012)
Võ Thị Kim Thảo
Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế
Email: [email protected]
Ngày nhận bài: 28/5/2019; ngày hoàn thành phản biện: 06/6/2019; ngày duyệt đăng: 02/7/2019
TÓM TẮT
Singapore luôn thực hiện một chính s{ch nhất qu{n với Hoa Kỳ, khẳng định Hoa
Kỳ ‚đóng vai trò sống còn đối với sự ổn định v| phồn vinh của ch}u [‛, đồng thời
Singapore rất chủ động n}ng cấp mối quan hệ chiến lược song phương trên s}u
rộng c{c lĩnh vực. Tuy nhiên, trong nhiều vấn đề, Singapore có quyết s{ch độc lập,
tự chủ cao, khẳng định những quan điểm riêng về vấn đề tự do d}n chủ kiểu Mỹ,
về Hồi gi{o cực đoan trong cuộc chiến chống khủng bố, v| đặc biệt l| từ chối việc
trở th|nh đồng minh chính ngo|i NATO của Mỹ, gọi tên mối quan hệ Singapore –
Hoa Kỳ l| đối t{c an ninh chủ yếu, hơn l| bạn nhưng không phải đồng minh.
Singapore luôn duy trì chính s{ch ngoại giao trung lập, không liên kết, đồng thời
có sự t{c động của yếu tố Trung Quốc trong c{c quyết định đối ngoại của
Singapore với Hoa Kỳ, với mục tiêu tối thượng l| bảo vệ lợi ích quốc gia v| sự
sống còn của đảo quốc nhỏ bé n|y.
Từ khoá: chính sách, linh hoạt, quan hệ, Singapore, Hoa Kỳ
Chính s{ch đối ngoại của mỗi quốc gia xét cho cùng đều nhằm ba mục tiêu cơ
bản l| an ninh, ph{t triển v| ph{t huy ảnh hưởng trên trường quốc tế. Singapore v|
Hoa Kỳ, trong quan hệ song phương, đã theo đuổi chính s{ch ngoại giao ‚linh hoạt v|
thực dụng‛, phù hợp với sự thay đổi tình hình quốc tế v| khu vực. Nếu như Hoa Kỳ
cần đối t{c chiến lược Singapore tại khu vực trọng yếu Đông Nam [ để phục vụ cho
nhu cầu tập hợp lực lượng v| tham vọng b{ quyền của mình thì Singapore cần một
cường quốc có đủ khả năng hỗ trợ đảo quốc nhỏ bé n|y bảo vệ an ninh, đẩy nhanh qu{
trình công nghiệp hóa, ph{t triển kinh tế đất nước v| từ đó n}ng cao vị thế tại khu vực.
Singapore có nhiều hạn chế về diện tích, d}n số, t|i nguyên thiên nhiên, tuy
nhiên nằm ở vị trí địa - kinh tế, địa - chính trị quan trọng ở Đông Nam [ nên
Singapore luôn l| t}m điểm chú ý chiến lược của c{c nước lớn. Biết c{ch ph{t huy lợi
thế v| hạn chế bất lợi, Singapore luôn thể hiện mình l| một đối t{c hữu ích v| chứng tỏ
105
Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)
vai trò quan trọng, kịp thời trong những thời điểm sắp xếp lực lượng của Hoa Kỳ tại
Đông Nam [. Singapore thực hiện một chính s{ch nhất qu{n với Hoa Kỳ, khẳng định
Hoa Kỳ ‚đóng vai trò sống còn đối với sự ổn định v| phồn vinh của ch}u [‛ *14, tr.50+.
Mặc dù bị đ{nh gi{ l| có chính s{ch thực dụng trong quan hệ với Hoa Kỳ, Singapore
vẫn bảo vệ c{c quan điểm quốc gia trong một số vấn đề thảo luận giữa hai nước, đồng
thời chính quyền Singapore có nhiều quyết s{ch mang tính độc lập, tự chủ cao. Có thể
nói, Singapore có chiến lược ph{t triển đất nước rất đặc thù, trước hết v| chủ yếu dựa
trên lợi ích quốc gia - d}n tộc. Mọi chính s{ch, tính to{n v| h|nh động đều vì mục đích
tối thượng l| đảm bảo sự sống còn của hòn đảo với tư c{ch l| một quốc gia độc lập v|
có chủ quyền. Nhờ thế, Singapore đã có sự cất c{nh thần kỳ, vươn lên đứng v|o h|ng
ngũ c{c nước ph{t triển.
- Tính độc lập tự chủ của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ liên quan đến
vấn đề nhân quyền dân chủ:
Th{ng 2 năm 1995, chính phủ Mỹ công bố ‚chiến lược can thiệp v| mở rộng‛
với mục tiêu bao trùm l| ph{t huy sức mạnh mọi mặt của Mỹ, đưa Mỹ giữ vững vị trí
lãnh đạo thế giới, nhằm thiết lập một Pax - Americana - một nền hòa bình kiểu Mỹ,
phổ biến gi{ trị của Mỹ ra thế giới.
Như thế, an ninh, quốc phòng không còn l| ưu tiên chiến lược duy nhất ở Đông
Nam Á và quyền con người, dân chủ trở thành mối quan t}m đầu tiên của chính quyền
Mỹ. Khi ưu tiên chiến lược thay đổi, Mỹ gây sức ép buộc c{c nước, kể cả c{c đồng
minh v| đối tác thân cận phải cải cách chính trị và áp dụng dân chủ tự do, tôn trọng
quyền con người theo chuẩn mực Âu - Mỹ. Mỹ v| c{c nước phương T}y cũng gắn các
loại viện trợ của họ với cải cách dân chủ tại c{c nước nhận viện trợ.
Trong lúc này, một số tổ chức nhân quyền của Hoa Kỳ chỉ trích Singapore về sự
kiểm duyệt báo chí có chọn lọc và thực thi chặt chẽ Đạo luật An ninh Nội địa tại nước
n|y. Đại sứ Hoa Kỳ David Adelman cho rằng mặc dù các cuộc bầu cử Singapore là tự
do và công bằng, nhưng người dân Singapore có quyền kỳ vọng một hệ thống chính trị
mở với nhiều quan điểm đối lập hơn *2+. Báo cáo Quốc gia Hoa Kỳ năm 2012 của Bộ
Ngoại giao Hoa Kỳ về Thực hành Nhân quyền cho rằng Đảng H|nh Động Nhân dân
PAP (People’s Action Party) ở Singapore duy trì sự thống trị về chính trị của mình
bằng cách giới hạn các hoạt động tranh cử chính trị của c{c đảng đối lập [5, tr.4]. Các
hoạt động vẽ tranh tường (graffiti) mang tính chính trị, chẳng hạn như vẽ các bức
tường mang tính biểu tượng, khẩu hiệu khẩu ngữ, poster< bị cấm theo đạo luật
Vandalism (Vandalism Act) *10, tr.7+. Tương tự, Singapore bị xếp thứ 149/179 trong số
c{c nước về mặt tự do b{o chí năm 2013 *4, tr.51+
Trong các đồng minh v| đối t{c th}n cận của Mỹ, Singapore v| Malaysia l| hai
nước đi đầu trong việc cưỡng lại sức ép của Mỹ về d}n chủ v| nh}n quyền. Ông Lý
Quang Diệu chỉ ra những gi{o huấn Khổng tử tại c{c nước Trung Quốc, Nhật Bản,
106
TẠP CHÍ KHOA HỌC V\ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế
Tập 14, Số 3 (2019)
H|n Quốc, Singapore, Việt Nam đối lập với những gi{ trị phương T}y về trật tự xã hội
v| quyền c{ nh}n. Ông ph}n tích xã hội Mỹ theo chủ nghĩa c{ nh}n (individualism),
quyền tự do con người l| gi{ trị cốt lõi được bảo vệ bởi Hiến ph{p. Mỗi c{ nh}n được
tự do biểu đạt, thậm chí tội phạm được xem l| nạn nh}n của xã hội cần được phục hồi
(victims of society in need of rehabilition). Ngược lại, ở Singapore v| c{c nước ch}u [
theo Khổng tử, quyền c{ nh}n gắn liền với lợi ích tập thể, mỗi c{ nh}n phải tự chịu
tr{ch nhiệm cho tội {c mình l|m v| luật lệ ph}n minh, nghiêm khắc để đảm bảo an
to|n xã hội. Singapore xem quy luật một đảng cầm quyền v| sự quản lý xã hội chặt chẽ
l| bí quyết th|nh công của lãnh đạo. Ở Singapore, tỷ lệ tội phạm giảm s}u kể từ những
năm 1980. Năm 1997, Singapore được xếp h|ng đầu trên thế giới về sự an to|n *10,
tr.14]. Niềm tin của người d}n v|o sự lãnh đạo của PAP cũng như sự ph{t triển thần
kỳ của đảo quốc n|y đã giúp PAP thắng cử liên tục trong c{c cuộc bầu cử v| duy trì sự
lãnh đạo từ khi Singapore lập quốc cho đến tận b}y giờ.
Từ ph}n tích đó, lãnh đạo Singapore cho rằng quan niệm về tội {c, c{ch trừng
trị cũng như vai trò của chính phủ không giống nhau giữa ch}u ]u v| ch}u [. Thủ
tướng Lý Quang Diệu, trong cuộc phỏng vấn với Time Magazine, Foreign Affairs, đã
chỉ trích những nỗ lực của Hoa Kỳ ‚{p đặt hệ thống của mình một c{ch bừa bãi lên
1
những xã hội m| hệ thống đó sẽ hoạt động không hiệu quả‛ [10, tr.11].
Sở dĩ Singapore thể hiện th{i độ độc lập v| cương quyết về vấn đề d}n chủ
nh}n quyền với Mỹ bởi nhiều nguyên nh}n. Xã hội Singapore có những đặc thù về tự
nhiên, địa lý, kinh tế v| chiến lược, không giống bất cứ nước n|o kể cả với những nước
nhỏ như Đan Mạch, New Zealand. Diện tích nhỏ, d}n số ít v| còn đa chủng tộc, t|i
nguyên khan hiếm, địa hình chia cắt rải r{c, lại nằm ở vị trí chiến lược quan trọng
trong lợi ích c{c nước lớn v| c{c nước l{ng giềng, Singapore cần một hệ thống chính
quyền gọn nhẹ nhưng hiệu quả, kỷ luật, v| quan trọng l| niềm tin của nh}n d}n đối
với bộ m{y quản lý. Do vậy, hệ thống chính trị của Singapore không thể ‚tự do‛, ‚đối
lập‛, ‚cởi mở‛, v| ‚cạnh tranh chính trị‛ theo kiểu phương T}y được. Singapore phải
tr{nh cả hai th{i cực: hoặc c{c tướng lĩnh qu}n đội, hoặc phe đối lập lên nắm quyền, vì
cả hai th{i cực đó đều dẫn đến sự sụp đổ của Singapore. Một chính phủ yếu kém l| sự
c{o chung của Singapore. ‚D}n chủ đối với Singapore l| cơ chế điều chỉnh để đ{p ứng
được nhu cầu của đất nước‛. Như Lý Quang Diệu từng nói: ‚Để ph{t triển, một nước
cần kỷ cương hơn d}n chủ theo kiểu phương T}y‛.
- Singapore không chấp nhận trở thành đồng minh ngoài NATO của Hoa Kỳ(
2003)
Trên lĩnh vực an ninh quốc phòng, Singapore – Hoa Kỳ có mối quan hệ s}u
rộng trên hầu khắp c{c lĩnh vực:
1
He decried Americans' attempt to "foist their system in-discriminately on societies in which it
will not work"
107
Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)
- Sử dụng căn cứ qu}n sự v| triển khai qu}n lực: Sau khi Mỹ buộc phải rút
qu}n khỏi căn cứ Subic Philippines v|o cuối những năm 1980, đầu 1990 (căn cứ cuối
cùng tại Đông Nam [ của Mỹ thời điểm đó), Singapore ngay sau đó mở cửa cho Mỹ sử
dụng c{c căn cứ qu}n sự của mình để duy trì sự hiện diện của Mỹ tại khu vực. Năm
2000, Singapore khánh th|nh Căn cứ Changi v| được xem như l| một cứ điểm chủ yếu
của qu}n đội Hoa Kỳ *9, tr.215+. Singapore trở th|nh điểm trung chuyển quan trọng
của qu}n đội Hoa Kỳ trong chiến tranh Trung Đông 1990 v| 2003. Năm 1991,
Singapore cho phép Mỹ chuyển căn cứ đầu não Bộ Hậu cần T}y Th{i Bình Dương
(Commander, Logistics Group Western Pacific - COMLOG WESTPAC) đến Singapore,
điều tiết c{c cuộc tập trận chung trong cả khu vực Đông Nam [.
- Tập trận chung song phương v| nhiều nước: Từ năm 1995, Singapore l| một
trung t}m tập trận chung giữa USN’s Seventh Fleet v| c{c nước Đông Nam [ (thường
gọi l| CARAT), lên kế hoạch v| điều khiển bởi COMLOG WESTPAC. Năm 2000, qu}n
lực Singapore tham gia cuộc tập trận lớn Cobra Gold, được biết đến trước đ}y như l|
cuộc tập trận chung của Mỹ-Thái Lan [15].
- Singapore tiên phong ủng hộ c{c chính s{ch v| s{ng kiến của Mỹ: Trong mọi
bối cảnh, Singapore vẫn cho rằng Mỹ có đủ lý do để ph{t động cuộc chiến Iraq mặc dù
không tìm ra vũ khí giết người h|ng loạt tại Iraq. Singapore l| nước đầu tiên ở khu vực
hậu thuẫn mạnh mẽ mọi s{ng kiến về an ninh do Mỹ đưa ra, trước hết l| S{ng kiến an
ninh phổ biến (PSI), thoả thuận với Mỹ bắt giữ mọi t|u bè chuyên chở c{c loại h|ng có
thể được sử dụng sản xuất ra vũ khí ho{ học hoặc tên lửa.
- Biên bản ghi nhớ (MoU) hợp t{c ký năm 1990 v| sau đó l| Hiệp định Khung
chiến lược (SAF) năm 2003 n}ng cấp mối quan hệ an ninh quốc phòng s}u rộng của
Singapore – Hoa Kỳ trên hầu hết c{c lĩnh vực: sử dụng căn cứ qu}n sự, tập trận chung,
cung cấp thiết bị cho qu}n lực Singapore, hợp t{c đ|o tạo nghiên cứu công nghệ quốc
phòng... [1, tr.11]
Tổng hợp c{c hoạt động hợp t{c trên để thấy rằng Singapore rất chủ động ph{t
triển mối quan hệ với Hoa Kỳ v| ng|y c|ng thắt chặt quan hệ đối t{c mang tầm chiến
lược. Tuy nhiên, việc Singapore tăng cường quan hệ với Hoa Kỳ vì vai trò của Hoa Kỳ
trong an ninh khu vực v| lợi ích của mối quan hệ song phương, không có nghĩa l|
Singapore về phe của Hoa Kỳ trong mọi trường hợp. Trong bối cảnh sự trỗi dậy mạnh
mẽ của Trung Quốc về kinh tế với tham vọng tăng cường cả sức mạnh cứng v| sức
mạnh mềm, đồng thời với sự ph{t triển nhanh chóng của Nhật Bản, Ấn Độ, diễn biến
quan hệ quốc tế rất khó đo{n định. Trong lúc đó, nếu Singapore chấp nhận trở th|nh
một đồng minh lớn không nằm trong NATO của Hoa Kỳ có nghĩa Singapore chọn lựa
theo phe của Hoa Kỳ đối kh{ng với Trung Quốc v| c{c nước xã hội chủ nghĩa kh{c, lợi
ích về kinh tế của Singapore trong quan hệ với Trung Quốc sẽ bị tổn hại nghiêm trọng
nếu xảy ra xung đột, căng thẳng trong quan hệ ‚nhạy cảm‛ giữa hai cường quốc n|y.
108
TẠP CHÍ KHOA HỌC V\ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế
Tập 14, Số 3 (2019)
Vì thế, năm 2003 Singapore đã từ chối đề nghị của phía Mỹ về việc trở th|nh
một đồng minh chính không nằm trong NATO (Major Non-NATO Ally status), đề
nghị n|y đã được chấp thuận bởi Philippines v| Th{i Lan, hai nước đã chính thức trở
th|nh đồng minh của Mỹ thông qua những thỏa thuận trước *15+. Có thể thấy,
Singapore rất linh hoạt trong quan hệ đối ngoại, mặc dù về danh nghĩa Singapore
không phải l| một đồng minh chính ngo|i NATO của Mỹ nhưng Singapore vẫn được
hưởng hầu như đầy đủ c{c quyền lợi của một đồng minh chiến lược của Mỹ ở khu vực
Đông Nam [, đồng thời vẫn khai th{c hiệu quả những lợi ích to lớn từ mối quan hệ an
ninh quốc phòng song phương với Hoa Kỳ.
- Đối tác an ninh chủ yếu (SFA), hơn là bạn nhưng không phải đồng minh
Th{ng 10 năm 2003, Thủ tướng Singapore Goh Chok Tong v| Tổng thống Hoa
Kỳ George W. Bush tiến h|nh đ|m ph{n Hiệp định Khung chiến lược Đối t{c hợp t{c
2
gần gũi hơn về An ninh Quốc phòng (SFA), trong bối cảnh cuộc chiến chống khủng bố
được ph{t động ở phạm vi to|n cầu. Th{ng 7 năm 2005, SFA mới được ký kết chính
thức sau một qu{ trình đ|m ph{n phức tạp. SFA có tầm quan trọng rất lớn trong quan
hệ Singapore - Mỹ, thực sự đã tạo ra bước ngoặt v| đưa quan hệ Singapore - Mỹ lên
một ‚tầm cao mới‛ v| s}u rộng hơn *5, 3+.
Về tính chất của SFA, hai bên coi nhau l| ‚đối t{c an ninh chủ yếu, hơn l| bạn,
nhưng không phải l| đồng minh‛. C{ch chơi chữ n|y xuất ph{t từ quan điểm của
Singapore, theo đó Singapore khẳng định sự gắn bó với Mỹ về mọi mặt, nhưng đồng
thời lại không bị r|ng buộc như một đồng minh. Thuật ngữ ‚đối t{c hợp t{c an ninh
chủ yếu‛ (Major Security Cooperation Partner) lần đầu tiên được sử dụng - theo sự giải
thích của Singapore cũng như nội dung của SFA - l| ‚phù hợp với thời kỳ sau Chiến
tranh Lạnh‛; còn ‚liên minh‛ bao giờ cũng nhằm v|o một nước kh{c thì ‚không còn
phù hợp nữa‛ trong quan hệ quốc tế hiện nay.
Việc sử dụng từ ngữ một c{ch khôn khéo để gọi tên quan hệ chính thức giữa
hai nước trong SFA cũng tương tự với việc từ chối trở th|nh đồng minh lớn ngo|i
NATO của Mỹ từ Singapore. Song song với việc khẳng định v| n}ng tầm mối quan hệ
song phương với Hoa Kỳ, Singapore vẫn muốn duy trì một chính s{ch mở, trung lập,
không liên kết để có thể đồng thời thiết lập mối quan hệ với c{c nước kh{c.
Với việc ký kết SFA, Singapore cũng muốn khẳng định rằng mặc dù quan hệ
với Ấn Độ, đặc biệt l| Trung Quốc được đẩy mạnh v| sự lớn mạnh của Trung Quốc
được Singapore coi l| một sự kiện nổi bật của quan hệ quốc tế trong những thập niên
đầu của thế kỷ XXI v| có lợi cho ch}u [ thì Mỹ vẫn không thể thiếu được đối với sự
ph{t triển v| tồn tại của Singapore v| ‚với an ninh, ho| bình v| ổn định ở khu vực‛.
2
Strategic Framework Agreement for a Closer Cooperation Partnership in Defence and Security
(SFA).
109
Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)
Triết lý của Singapore l| hai vế của phương trình quan hệ: Singapore - Trung Quốc v|
Singapore - Mỹ luôn bất biến, vế một tốt lên thì vế hai lại phải c|ng tốt, không có
chuyện cải thiện vế một l|m ảnh hưởng vế hai *9, tr.215+.
- Sự khác biệt về quan điểm liên quan đến cuộc chiến chống khủng bố
Từ sau sự kiện 11/09, chính quyền G.Bush đã điều chỉnh nhiều nội dung quan
trọng trong ‚chiến lược an ninh quốc gia‛ như coi việc ủng hộ chống khủng bố l| tiêu
chí số 1 trong quan hệ với Mỹ v| coi sự kiện 11/09 l| thời cơ tốt để triển khai kế hoạch
to|n cầu ‚can dự v| mở rộng‛ với nhiều biện ph{p cứng rắn.
Trong cuộc chiến chống khủng bố, Mỹ cần những đồng minh như Singapore v|
quan hệ Singapore - Mỹ lại bước v|o thời kỳ ph{t triển rực rỡ. Trong chiến lược chống
khủng bố trên to|n thế giới, Mỹ chọn Singapore l| nước đầu tiên ở ch}u [ để triển
khai các sáng kiến như S{ng kiến về an ninh biển khu vực (Regional Maritime Security
Initiative - RMSI), hệ thống tự động nhận dạng (Automatic Identification System - AIS)
trang bị trên c{c t|u buôn, S{ng kiến về an ninh công ten nơ (Container Security
Initiative - CSI) v| S{ng kiến an ninh phổ biến (Proliferatino Security Initiative - PSI).
Về phía mình, Singapore l| nước đầu tiên ở Đông Nam [ ủng hộ Mỹ một c{ch
triệt để, nhưng quan điểm của Singapore l| phải tiến h|nh cuộc chiến trên cả hai
phương diện: c{c biện ph{p qu}n sự l| chưa đủ, cần tiến h|nh cuộc chiến trên bình
diện tư tưởng bằng c{c biện ph{p đ{nh v|o lòng người.
Trong b|i ph{t biểu tại Hội đồng Đối ngoại nh}n chuyến thăm Mỹ th{ng 7 năm
2004, ông Goh Chok Tong đã b|y tỏ quan điểm của Singapore về cuộc chiến chống
khủng bố v| về đạo Hồi:
“Tiếp theo tôi xin đưa ra kết luận thứ ba và có lẽ là kết luận quan trọng nhất. Cũng
như chiến tranh Lạnh vừa mang tính chất ý thức hệ và địa - chính trị, chiến tranh chống khủng
bố cũng phải được tiến hành bằng tư tưởng và vũ khí, cùng với các nhà lãnh đạo cộng đồng và
tôn giáo, lực lượng cảnh sát và tình báo. Cuộc chiến về ý thức hệ liên quan đến mọi người
chúng ta. Khủng bố đe doạ cả cộng đồng và từng người một. Nó trở thành mối đe doạ toàn cầu.
Sẽ không còn những chiến binh tử vì đạo nếu chúng ta giành thắng lợi trong cuộc chiến ý thức
hệ<
Chúng ta biết chúng ta có thể hợp tác với những người ôn hoà và cách ly bọn cực đoan.
Nhưng vì chúng ta cần tách hạt ra khỏi cọng rơm, chúng ta cần thừa nhận cả hạt và cọng rơm
đều từ một cây. Cách thức mà chúng ta tìm cách lôi kéo, động viên thế giới Hồi giáo tham gia
vào cuộc chiến tư tưởng này phải thể hiện được sự tinh tế và nhận thức này”. [12, tr.79]
Theo ông Goh, phải t{ch c{c phần tử cực đoan ra khỏi đại đa số người đạo Hồi
ôn hoà, không để chúng lợi dụng đạo Hồi đối lập với phương T}y v| coi khủng bố l|
sự đối đầu giữa c{c tôn gi{o. Muốn vậy, Mỹ cần đẩy mạnh quan hệ hợp t{c mọi mặt
với c{c nước Hồi gi{o, giúp họ ph{t triển gi{o dục v| đ|o tạo, tạo việc l|m, đem lại
110
TẠP CHÍ KHOA HỌC V\ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế
Tập 14, Số 3 (2019)
bình đẳng cho phụ nữ< Nếu Mỹ không tạo dựng được lòng tin ở đa số người theo
đạo Hồi trên thế giới thì cuộc chiến chống khủng bố về mặt tư tưởng sẽ thất bại.
Như vậy, ông Goh Chok Tong b|y tỏ công khai trước 200 quan chức có ảnh
hưởng quyết định đến chính s{ch đối ngoại của Mỹ những kh{c biệt của Singapore về
phương thức tiến h|nh cuộc chiến tranh chống khủng bố. Điều n|y chứng tỏ Singapore
rất ‚thẳn thắn‛, không theo đuổi Mỹ, nhưng không vì thế m| l|m Mỹ mếch lòng v|
l|m phương hại quan hệ hai nước.
Một số nhận xét:
- Trong quan hệ với Hoa Kỳ, Singapore luôn đặt lợi ích quốc gia, sống còn và
phát triển lên hàng đầu
Lý Quang Diệu đã từng nói rằng Singapore chỉ có thể ph{t triển khi duy trì
được trật tự thế giới, sự ổn định, ho| bình v| thịnh vượng khu vực, thay vì chiến tranh
và xung đột. Đồng thời ông cũng nhấn mạnh: Điều tối quan trọng với Singapore l| có
3
một cường quốc vượt trội đứng về phía mình *7, tr.1+. Diện tích nhỏ bé cùng những
hạn chế về t|i nguyên, nh}n lực buộc Singapore phải tìm c{ch duy trì sự an ninh ổn
định khu vực để tập trung ph{t triển kinh tế, hiện đại ho{ qu}n sự v| tăng cường ảnh
hưởng ngoại giao, vì thế chiến lược của chính quyền Singapore l| vay mượn sức mạnh
chính trị v| qu}n sự của c{c cường quốc ngo|i khu vực, cụ thể l| Hoa Kỳ *6, tr.2+.
Singapore và Mỹ luôn luôn có cùng quan điểm duy trì sự ổn định, an ninh v|
thịnh vượng ở ch}u [, vì thế quan hệ Singapore - Hoa Kỳ từ năm 1990 đến 2012 có
bước tiến d|i, dựa trên những song trùng lợi ích chiến lược của hai nước. Singapore
ủng hộ một c{ch nhất qu{n sự có mặt to|n diện của Mỹ trong khu vực nhằm duy trì ổn
định ho| bình khu vực, kiềm chế sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc cũng như hạn
chế những th{ch thức an ninh truyền thống v| phi truyền thống đang tồn tại ở khu vực
- những điều m| Singapore luôn lo ngại sẽ t{c động không nhỏ đến sự ph{t triển, thậm
chí l| sự sống còn của đất nước Singapore. Đ}y l| mối quan hệ thực dụng, có hiệu quả
v| kh{ phổ biến trong quan hệ quốc tế của thời kỳ hậu chiến tranh Lạnh.
Có c}u rằng ‚Không có đồng minh vĩnh viễn, không có kẻ thù vĩnh viễn, chỉ có
lợi ích quốc gia l| bất biến‛, Singapore luôn hoạch định chính s{ch ngoại giao của
mình dựa trên lợi ích quốc gia v| sự sống còn của đảo quốc n|y. Trong những bất
đồng với Mỹ trong quan hệ quốc tế, Singapore vẫn luôn thẳng thắn b|y tỏ quan điểm
v| không bao giờ chịu nhượng bộ trong c{c nguyên tắc liên quan đến lợi ích quốc gia.
Singapore luôn duy trì chính s{ch đối ngoại độc lập, tự chủ với Mỹ, thể hiện rõ th{i độ
không lệ thuộc, không chấp nhận tự phủ định v| bảo vệ lợi ích của mình bằng mọi
c{ch trong quan hệ với c{c nước lớn.
3
It was vital for Singapore to have ‘overwhelming power on its side’
111
Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)
- Chính sách độc lập tự chủ của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ chịu sự
tác động nhân tố Trung Quốc
Trong quan hệ chính trị ngoại giao Singapore - Hoa Kỳ có một nh}n tố t{c động
hai chiều, đó l| Trung Quốc. Sự đối đầu chiến lược ng|y c|ng cứng rắn giữa Mỹ v|
Trung Quốc có thể chia rẽ c{c quốc gia Đông Nam [ th|nh c{c phe đối lập v| đặt
Singapore v|o một tình thế không dễ chịu. Bất chấp quan điểm nghiêng về phương
T}y một c{ch rõ r|ng trong nhiều vấn đề quốc tế, việc Singapore đứng về phía Mỹ
trong cuộc xung đột hoặc khủng hoảng trong tương lai với Trung Quốc l| điều rất khó
có thể xảy ra.
Singapore có 78% l| người gốc Hoa thiểu số, v| có thêm h|ng trăm nghìn người
nhập cư từ Đại lục *11+, cộng với mối quan hệ nhiều mặt với Trung Quốc v| nguồn lợi
nhuận khổng lồ thu được từ quan hệ kinh tế khiến Singapore khó có thể ngả theo Mỹ
ho|n to|n v| quay lưng với Trung Quốc. Hiệp định thương mại tự do (FTA) Trung
Quốc – Singapore cũng l| FTA to|n diện đầu tiên Trung Quốc ký kết với một nước
ch}u [ kh{c. Trong một v|i thời điểm Singapore l| đối t{c thương mại lớn nhất
ASEAN của Trung Quốc, ngược lại Trung Quốc cũng l| đối t{c thương mại lớn thứ 3
của Singapore v|o năm 2008 *7, tr.3+. Thương mại hai chiều giữa hai nước tăng từ 2.9 tỷ
đô la Mỹ năm 1990 lên 75 tỷ đô la Mỹ năm 2010 *9, tr.212+. Những lợi ích khổng lồ về
kinh tế - động lực thúc đẩy chính cho sự ph{t triển của Singapore – cũng l| một nh}n
tố m| chính phủ Singapore c}n nhắc trong c{c chính s{ch với Hoa Kỳ.
Đặc biệt l| khi động lực lợi ích thay thế cho chủ nghĩa cộng sản trong hệ tư
tưởng của Trung Quốc thì phần lớn c{c chính trị gia, doanh nghiệp Singapore cảm
thấy khó có thể coi Trung Quốc l| một mối đe dọa. Đồng thời, Singapore cũng cảm
thấy cần thiết phải thể hiện một mức độ nhạy cảm đối với c{c nước l{ng giềng của
mình. Điều đó lý giải vì sao Singapore luôn nhất qu{n chính s{ch tăng cường hợp t{c
to|n diện với Mỹ nhưng l| ‚quan hệ song phương được n}ng lên tầm cao hơn l| bạn,
nhưng không phải l| đồng minh‛, cùng với đó l| việc Singapore đã không chấp nhận
lời đề nghị của Mỹ về việc trở th|nh đồng minh ngo|i NATO v|o năm 2003. Mục tiêu
hướng tới của Singapore l| có thể duy trì được thế c}n bằng giữa c{c nước lớn trong
khu vực, theo đúng nguyên tắc từ thuở lập quốc ‚ngăn cản sự thống trị khu vực của
bất kỳ một cường quốc n|o‛. Tất nhiên, trong đối s{nh mối quan hệ tay ba giữa Mỹ -
Singapore - Trung Quốc n|y, Mỹ vẫn chiếm vị trí quan trọng hơn Trung Quốc trong
chính s{ch đối ngoại Singapore.
- Chính sách ngoại giao hoà bình, trung lập, không liên kết:
Trong ph{t biểu với b{o chí khi phó tổng thống Mỹ Biden đến thăm Singapore
v|o th{ng 7, ông Lee nhấn mạnh rằng ‘Singapore l| bạn của Mỹ, v| cả Ấn Độ, Nhật
Bản, Trung Quốc v| c{c cường quốc kh{c. V| chúng tôi muốn duy trì quan hệ tốt với
tất cả c{c nước‛.
112
TẠP CHÍ KHOA HỌC V\ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế
Tập 14, Số 3 (2019)
Để tự bảo vệ mình, Singapore thực hiện chính s{ch c}n bằng lực lượng với c{c
đối t{c trong khu vực v| thế giới, đồng thời với chính s{ch ngoại giao hòa bình, trung
lập, không liên kết *16, tr.67+. Song song việc duy trì quan hệ tốt với c{c nước l{ng
giềng, hội nhập khu vực, cải thiện quan hệ với Trung Quốc, Singapore còn có quan hệ
đối t{c quan trọng kh{c như Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ< Chiến lược n|y lôi kéo c{c cường
quốc kh{c tham gia v|o việc ổn định khu vực với vai trò đặc biệt nổi trội của Mỹ.
Mặc dù mối quan hệ quốc phòng giữa Singapore – Hoa Kỳ ng|y c|ng thắt chặt,
cũng có những trở ngại trong mối quan hệ n|y theo góc nhìn của Singapore. Quan
trọng nhất, quan điểm ủng hộ của Singapore về sự hiện diện tích cực của Mỹ trong
khu vực không có nghĩa rằng Singapore sẽ tham gia v|o bất cứ động th{i n|o của Mỹ
để kiềm chế Trung Quốc. Nếu về phe Mỹ một c{ch chính thức v| rõ r|ng, Singapore sẽ
l|m tổn hại mối quan hệ quan trọng v| đang lớn dần với Trung Quốc v| c{c quốc gia
l{ng giềng, nơi có những yếu tố quan trọng trong chính trị như chủ nghĩa hồi gi{o, sự
nghi kỵ đối với Mỹ, v| những quan niệm về giữ gìn an ninh quốc gia v| khu vực bằng
chính nguồn nội lực.
Có thể nói rằng: Singapore l| đối t{c an ninh chiến lược của Hoa Kỳ nhưng
không phải l| đồng minh, đ}y l| một mối quan hệ rất đặc thù, thể hiện sự linh hoạt,
s{ng tạo của Singapore trong việc hoạch định v| thực thi chính s{ch đối ngoại tự chủ,
độc lập của mình.
113
Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Adelman D. I. (2012),The US-Singapore Strategic Partnership: Bilateral Relations Move Up
a Weight Class, The Ambassadors Review, tr. 11-14.
[2]. Adelman D.I. (2011), Reflections on One Year in Office: Singapore and the U.S. Strategic
Relationship, Speech Remark at Lee Kuan Yew School of Public Policy, National University
of Singapore on September 12, 2011 (Ambassador David I. Adelman).
[3]. Allison G., Blackwill R.D., Wyne A. (2013), Lý Quang Diệu bàn về Trung Quốc, Hoa Kỳ và Thế
giới, NXB Thế giới.
[4]. Avery E.C. (2013), Singapore: Background and U.S. Relations, Current Politics and
Economics of South East Asia, Vol 11, No. 1, Nova Science Publishers.
[5]. Avery E.C. (2013), Singapore: Background and US Relations, Congressional Research
Service, CRS Report for Congress - Prepared for Members and Committees of Congress.
[6]. Center for Security Studies ETH Zurich (2013), Singapore and the US: Security Partners,
not Allies, ETH Zurich Department of Humanities, Social and Political Sciences. Truy cập
từ
https://www.ethz.ch/content/specialinterest/gess/cis/center-for-securities-
studies/en/services/digital-library/articles/article.html/168339.
[7]. CPT Cai Dexian (2013), Hedging for Maximum Flexibility: Singapore’s Pragmatic
Approach to Security Relations with the US and China, POINTER - Journal of the Singapore
Armed Forces, Vol.39, No.2.
[8]. Dương Văn Quảng (2007), Singapore đặc thù và giải pháp, NXB Chính trị Quốc gia, H| Nội.
[9]. Foong K.Y. (2015), Singapore and the Great Powers, Perspectives on the Security of
Singapore, the First 50 Years, World Scientific Series on Singapore’s 50 Years of Nation-
Building, National University of Singapore, chapter 12, p. 207-228.
[10]. Hodson J. (2003), A Case for American Studies: The Michael Fay Affair, Singapore-US
Relations, and American Studies in Singapore, American Studies International, Vol. 41, No.
3, tr. 4-31.
[11]. Huxley T. (2012), Singapore and the US: not quite Allies, The Strategist, Publishing by
Australian
Strategic
Policy
Institute,
30
Jul
2012,
truy
cập
từ
[12]. Latif A.I. (2008), Three Sides in Search of a Triangle: Singapore - America - India Relations,
Chapter 2 Singapore - US Relations – Terrorism, tr. 75-85.
[13]. Lý Quang Diệu (2001), Bí quyết hóa rồng, Lịch sử Singapore 1965 - 2000, NXB Trẻ, TPHCM.
[14]. Ong K. Y. (2017), Pursuing Mutual Strategic Interests: Lee Kuan Yew’s Role in Singapore–
US Relations, Reflections, National University of Singapore, tr. 50-55.
[15]. See S.T (2014), The United States: Still Singapore’s Indispenable Partner?, Asia Pacific
Bulletin, No. 295, Dec 10, 2014, East-West Center Publisher, Washington.
[16]. Vidra R. K. (2012), The Pragmatic ‘Little Red Dot’: Singapore’s US Hedge Against China.
114
TẠP CHÍ KHOA HỌC V\ CÔNG NGHỆ, Trường Đại học Khoa học, ĐH Huế
Tập 14, Số 3 (2019)
THE FLEXIBILITY OF SINGAPORE
IN RELATIONS WITH THE US (1990-2012)
Vo Thi Kim Thao
University of Sciences, Hue University
Email: [email protected]
ABSTRACT
Singapore is always consistent in her foreign policy with the US, affirming that the
strong United State presence ‚was vital to the stability and prosper of Asia‛,
Singapore also proactively enhance the bilateral strategic relations profoundly in
many aspects. However, in some issues, Singapore exercise great self-control and
flexible policy, asserting its own perspectives on human and civil rights, on
extreme Muslim in the War on Terrorism, especially that Singapore declined an
offer from the US to become a ‚Major Non-NATO Ally‛ status, favouring instead
the ‚Major Security Cooperation Partner‛, more than just friends but not allies.
Singapore maintains the neutral, non-aligned foreign policy orientation, its
diplomacy toward the US was partially affected by the emerging China and the
keystone of Singapore’s foreign policy is to defend national interest and the
survival of this small island country.
Keywords: flexibility, policy, relations, Singapore, the US.
Võ Thị Kim Thảo sinh ngày 7/1/1991 tại Huế. Năm 2013, b| tốt nghiệp cử
nh}n chuyên ng|nh Quốc tế học trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Huế.
Sau khi tốt nghiệp Đại học, b| học nghiên cứu sinh chuyên ng|nh Lịch sử
thế giới tại Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế. Từ năm 2016 đến nay,
bà là gi{m đốc công ty DDC Education.
Lĩnh vực nghiên cứu: Lịch sử thế giới, Quan hệ quốc tế.
115
12 trang
17800
Free
Bạn đang xem tài liệu "Chính sách linh hoạt của Singapore trong quan hệ với Hoa Kỳ (1990-2012)", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- chinh_sach_linh_hoat_cua_singapore_trong_quan_he_voi_hoa_ky.pdf
