Bàn về phương pháp trích hao mòn tài sản cố định trong đơn vị hành chính sự nghiệp
Lê Thanh Bằng
Học viện Ngân hàng
Ngày nhận: 23/02/2021
Ngày nhận bản sửa: 14/04/2021
Ngày duyệt đăng: 22/04/2021
Tóm tắt: Bài viết trình bày một số tồn tại trong quy định hiện hành về trích hao mòn
tài sản cố định trong đơn vị hành chính sự nghiệp thuộc phạm vi Khoản 1, Điều 12
Thông tư 45/2018-TT-BTC về Tài sản cố định (TSCĐ) hiện có tại cơ quan, tổ chức,
đơn vị và TSCĐ do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần
vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, trừ các trường hợp quy định tại Khoản 2, Khoản
3 Điều này. Với phương pháp nghiên cứu tình huống, tác giả làm rõ hạn chế của
quy định hiện hành và đưa ra một số khuyến nghị tính hao mòn tài sản cố định theo
phương pháp đường thẳng theo ngày phát sinh, sử dụng các phương pháp trích hao
mòn khác nhằm hoàn thiện quy định về trích hao mòn tài sản cố định trong đơn vị
hành chính sự nghiệp.
Từ khóa: Hao mòn theo phương pháp đường thẳng, tài sản cố định, hành chính sự
nghiệp.
Depreciation method of fixed assets of thepublic sector
Abstract: The article presents the existing in the current regulations on depreciation of fixed assets
(DFA) in public stector within the scope of Clause 1, Article 12 of Circular 45/2018- TT- BTC on FA
existing at units and assigned by the State to the enterprise to manage, excluding the state capital
component in the enterprise, except for the cases specified in Clauses 2 and 3 of this Article. With
the case study method, the author clarifies the limitations of current regulations and gives some
recommendations on calculating DFA according to the straight-line method by the date of occurrence,
using other methods of DFA to improve regulations on DFA in public sectors.
Keywords: Straight line depreciation method, fixed assets, public sector.
Bang Thanh Le
Email: lethanhban[email protected]
Banking Academy of Vietnam
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
Số 228- Tháng 5. 2021
© Học viện Ngân hàng
51
ISSN 1859 - 011X
Bàn về phương pháp trích hao mòn tài sản cố định trong đơn vị hành chính sự nghiệp
1. Giới thiệu
Về các nghiên cứu liên quan đến trích
HMTSCĐ: Nghiên cứu của Lê Thị Thanh
Huyền (2018) đã phân tích về những thay
đổi của chế độ kế toán HCSN, trong đó chỉ
phân tích phương pháp hạch toán chi phí
khấu hao TSCĐ hàng năm. Nguyễn Thị
Hồng Lam và Nguyễn Thị Nhinh (2017)
đề cập Chuẩn mực kế toán công số 17 về
Bất động sản, nhà xưởng, thiết bị và đưa
ra những khác biệt trong quy định của Việt
Nam và chuẩn mực kế toán công quốc tế,
đưa ra các khuyến nghị về xây dựng chuẩn
mực kế toán công ở Việt Nam. Tuy nhiên,
bài báo chưa đề cập sâu về phương pháp
tính hao mòn TSCĐ trong đơn vị HCSN.
Tổng quan cho thấy, HMTSCĐ đối với
phương pháp đường thẳng trong đơn vị
HCSN hầu như chưa được bàn luận, nhất là
trong bối cảnh Việt Nam đang chuẩn bị cho
việc lập báo cáo kế toán Nhà nước. Bài viết
sử dụng phương pháp phân tích tổng quan
các quy định, phân tích tình huống, nhằm
làm rõ hạn chế của các quy định hiện hành
về trích HMTSCĐ trong các đơn vị HCSN,
từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện các
quy định pháp lý liên quan.
Đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN) sử
dụng nguồn kinh phí do ngân sách Nhà
nước hoặc cấp trên cấp phát hoặc bằng các
nguồn kinh phí khác để phục vụ các nhiệm
vụ chính trị xã hội của Nhà nước. Do đó,
thông tin kế toán phải đảm bảo chất lượng
để phục vụ ra quyết định. Một trong những
yêu cầu về chất lượng của thông tin kế toán
là phải thống nhất và có thể so sánh được.
Tài sản cố định (TSCĐ) thường là những
tài sản có giá trị lớn, thời gian sử dụng
dài, việc ghi chép, tính toán phức tạp, tuy
nhiên phương pháp tính hao mòn TSCĐ
(HMTSCĐ) trong đơn vị HCSN hiện nay
được hiểu theo nhiều nội hàm khác nhau.
Trong khi đó, nội dung này chưa được qui
định cụ thể tại các văn bản pháp lý liên
quan cũng như chưa được các nghiên cứu
bàn luận.
Thông tư 45/2018/TT-BTC của Bộ Tài
chính (2018) hướng dẫn chế độ quản lý,
tính hao mòn, khấu hao TSCĐ tại cơ quan,
tổ chức, đơn vị, theo đó quy định cách tính
HMTSCĐ đối với tài sản thuộc phạm vi
Khoản 1, Điều 12 của Thông tư là theo
phương pháp đường thẳng chung chung và
không hướng dẫn cụ thể đối với TSCĐ tăng,
giảm, biến động vào các thời điểm (tháng)
trong năm. Chuẩn mực kế toán công quốc
tế 17 (IPSAS- International Public Sector
Accounting Standard, 2020) đã quy định
về trích HMTSCĐ tại đoạn 76, 77, 78, tuy
nhiên không quy định cụ thể về cách tính
HMTSCĐ khi sử dụng phương pháp trích
HMTSCĐ theo đường thẳng trong kế toán
công, điều này có thể tạo ra khó khăn khi
áp dụng tính toán HMTSCĐ do cách hiểu
khác nhau.
2. Hạn chế của Thông tư 45/2018-TT-
BTC về phương pháp tính hao mòn tài sản
cố định trong đơn vị hành chính sự nghiệp
2.1. Quy định về phương pháp tính hao
mòn tài sản cố định trong đơn vị hành
chính sự nghiệp
Thông tư 45 qui định Nguyên tắc tính hao
mòn, trích khấu hao TSCĐ, cụ thể:
Việc tính HMTSCĐ thực hiện mỗi năm 01
lần vào tháng 12, trước khi khóa sổ kế toán.
Phạm vi TSCĐ phải tính hao mòn là tất cả
TSCĐ hiện có quy định tại khoản 1 Điều 12
Thông tư này tính đến ngày 31/12 của năm
tính hao mòn.
Thông tư 107/2017/TT-BTC về chế độ kế
toán HCSN đề cập phương pháp hạch toán
hao mòn TSCĐ mà chưa đề cập phương
pháp trích hao mòn TSCĐ.
Phương pháp tính HMTSCĐ:
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 228- Tháng 5. 2021
52
LÊ THANH BẰNG
Mức hao mòn hàng năm của từng TSCĐ
được tính theo công thức sau:
Mức hao mòn hàng năm của từng TSCĐ
= Nguyên giá của TSCĐ X Tỷ lệ tính hao
mòn (% năm)
Hàng năm, trên cơ sở xác định số hao mòn
tăng và số hao mòn giảm phát sinh trong
năm, cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp
tính tổng số hao mòn của tất cả TSCĐ tại
cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp cho
năm đó theo công thức sau:
HMTSCĐ giảm trong năm (n)
Trích một phần ví dụ 2, Phụ lục số 03:
Tại đơn vị Z, tài sản cố định B có nguyên
giá 1.000 triệu đồng, đưa vào sử dụng năm
2018, tỷ lệ hao mòn theo quy định tại Thông
tư số 45/2018/TT-BTC ngày 07/5/2018 của
Bộ trưởng Bộ Tài chính là 6,67% năm.
Năm 2020, đơn vị Z thực hiện nâng cấp
theo dự án được cơ quan, người có thẩm
quyền phê duyệt với tổng mức đầu tư là 100
triệu đồng.
Cách tính HMTSCĐ B tại đơn vị Z như sau:
a) Năm 2018 và năm 2019, mức hao mòn
hàng năm của TSCĐ B là: 1.000 triệu đồng
x 6,67%= 66,7 triệu đồng.
- Tính đến ngày 31/12/2018, số hao mòn lũy kế
của TSCĐ B là: 66,7 triệu đồng, giá trị còn
lại là: 933,3 triệu đồng (1.000 triệu đồng-
66,7 triệu đồng).
- Tính đến ngày 31/12/2019, số hao mòn
lũy kế của TSCĐ B là: 133,4 triệu đồng
(66,7 triệu đồng + 66,7 triệu đồng), giá
trị còn lại là: 866,6 triệu đồng (933,3 triệu
đồng- 66,7 triệu đồng).
2.2. Phân tích tình huống
Quy định trong Thông tư và các ví dụ
được trình bày trong phụ lục của Thông tư
45/2018-TT-BTC đều có thể hiểu TSCĐ
được sử dụng ngay từ đầu năm, hoặc
tăng một ngày bất kỳ trong năm, điều này
dẫn đến trong thực tiễn áp dụng việc tính
HMTSCĐ, kế toán có thể hiểu sang góc
độ là TSCĐ thuộc phạm vi khoản 1 Điều
12 của Thông tư 45/2018/TT-BTC có thể
được tính hao mòn tròn năm. Cụ thể:
Số HMTSCĐ lũy kế tính đến năm (n)
= Số HMTSCĐ đã tính đến năm (n-1) +
Số HMTSCĐ tăng trong năm (n) - Số
b) Năm 2020, sau khi nâng cấp, nguyên giá
TSCĐ B được xác định là 1.100 triệu đồng
= 1.000 triệu đồng (nguyên giá cũ) + 100
Bảng 1. Trích hao mòn tài sản cố định theo ngày phát sinh
Đvt: triệu đồng
Giá trị
nâng cấp giá sau
Nguyên
Tỉ lệ hao Hao mòn trong Hao
mòn kỳ (tính theo số mòn
Giá trị
còn lại
Năm
thêm
nâng cấp năm (%) ngày sử dụng) lũy kế TSCĐ
Khoảng thời gian
theo số ngày
thực tế sử dụng
TSCĐ (B)
(4)=(2)*3:12
(6) = (2)
(A)
(1)
(2)
(3)
tháng* số tháng (5)
- (5)
sử dụng (B)
01/7/2018-
2018
2019
1.000
1.000
1.000
1.100
6,67
6,67
6,67
6,67
33,33
66,67
33,33
36,67
33,33 966,67
100,00 900,00
133,33 866,67
31/12/2018
01/01/2019-
31/12/2019
01/01/2020-
30/6/2020
2020
01/7/2020-
31/12/2020
100
170,00 930,00
*Trong đó: 6,67%/năm = 100%/15năm
Nguồn: Tác giả tự tính toán
Số 228- Tháng 5. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
53
Bàn về phương pháp trích hao mòn tài sản cố định trong đơn vị hành chính sự nghiệp
Bảng 2. So sánh cách trích hao mòn tài sản cố định theo ngày phát sinh và tính tròn năm
Đvt: Triệu đồng
Hao mòn Hao mòn trong
Năm
trong kỳ kỳ (theo số ngày Chênh lệch
(năm)
sử dụng)
Khoảng thời gian theo số ngày
thực tế sử dụng TSCĐ (B)
Số tiền
(3) = (1) - (2) (4) = (3)/(2)
(%)
(A)
(1)
(2)
2018 1/7/2018- 31/12/2018
2019 1/1/2019- 31/12/2019
66,67
66,67
33,33
66,67
33,33
36,67
33,33
0,00
50%
0%
1/1/2020- 30/6/2020
2020
73,37
3,37
4,81%
1/7/2020- 31/12/2020
Trong đó: 6,67%/năm = 100%/15năm Nguồn: Tác giả tự tính toán và Phụ lục 3 Thông tư 45/2018/TT-BTC
triệu đồng (tổng mức đầu tư).
hiện hành và cách tính HMTSCĐ theo số
ngày thực tế sử dụng TSCĐ.
Từ năm 2020, mức hao mòn hàng năm của
TSCĐ B là: 1.100 triệu đồng x 6,67% =
73,37 triệu đồng.
Bảng 2 cho thấy, cách tính HMTSCĐ khác
nhau có thể dẫn đến số hao mòn về TSCĐ
chênh lệch lớn (50%, 4,81%...). Mặt khác,
phương pháp tính trích HMTSCĐ theo
đường thẳng tính từ ngày TSCĐ được sử
dụng vào hoạt động hành chính sự nghiệp
và thôi trích HMTSCĐ từ sau ngày kết thúc
việc sử dụng TSCĐ cung cấp số liệu phù
hợp thực tế hơn so với phương pháp tính
hao mòn theo tròn năm, đặc biệt đối với các
thời điểm có biến động như: TSCĐ tăng,
giảm, nâng cấp... trong năm.
Ngoài ra, TSCĐ ở các đơn vị HCSN có
thực tế sử dụng khác nhau, nên nếu chỉ
sử dụng một phương pháp trích hao mòn
TSCĐ theo đường thẳng sẽ không phản
ánh đúng thực tế việc sử dụng TSCĐ trên
Báo cáo kế toán.
Theo tác giả, ví dụ về hạch toán tại Phụ lục
3 của Thông tư 45/2018-TT-BTC có thể
được hiểu là việc trích HMTSCĐ theo thời
gian tròn năm (TSCĐ tăng trong năm tính
hao mòn đủ cả năm). Tuy nhiên, TSCĐ
thực tế khi đem vào sử dụng, việc phản ánh
hao mòn TSCĐ cần được thực hiện từ ngày
tài sản cố định được sử dụng vào hoạt động
trong đơn vị HCSN và thôi trích HMTSCĐ
từ sau ngày kết thúc việc sử dụng TSCĐ.
Trong đó:
Mức hao mòn hàng tháng của từng TSCĐ
= Nguyên giá của TSCĐ x Tỷ lệ tính hao
mòn (% năm) ÷ 12 tháng
Trong năm nếu TSCĐ biến động tăng,
giảm:
Mức hao mòn tháng của từng TSCĐ = Mức
HM hàng tháng của từng TSCĐ Số ngày
của tháng x Số ngày sử dụng trong tháng
Như vậy, thông tin HMTSCĐ sẽ phản ánh
trung thực khách quan hơn. Cụ thể, cũng
ví dụ trên, tác giả giả sử TSCĐ tăng từ
ngày 01/7/2018 và được nâng cấp ngày
01/7/2020, trích HMTSCĐ được thể hiện
chi tiết trong Bảng 1.
3. Kết luận
Đối với phương pháp tính HMTSCĐ
theo đường thẳng trong đơn vị HCSN
thuộc phạm vi khoản 1, Điều 12 Thông tư
45/2018/TT-BTC cần được làm rõ là tính
theo ngày bắt đầu TSCĐ được sử dụng
hoặc kết thúc tính hao mòn từ sau ngày
kết thúc việc sử dụng TSCĐ. Ngoài ra, các
hướng dẫn trong Thông tư nên lấy ví dụ về
Bảng 2 so sánh số liệu tính HMTSCĐ theo
quy định của Thông tư 45/2018/TT-BTC
Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng- Số 228- Tháng 5. 2021
54
LÊ THANH BẰNG
TSCĐ phát sinh tại một ngày trong năm để
tránh việc hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau,
tạo điều kiện cho việc áp dụng các quy định
pháp luật một cách rõ ràng, hiểu theo một
nghĩa chung nhất để báo cáo kế toán theo
Thông tư 107/2017/TT-BTC trong đơn vị
HCSN được đồng nhất áp dụng phương
pháp tính hao mòn, đảm bảo tính có thể so
sánh được, phục vụ cho tốt hơn cho công
tác sử dụng, quản lý TSCĐ của Nhà nước.
Ngoài ra, các quy định cần mở rộng linh
hoạt theo các phương pháp tính HMTSCĐ
khác như (theo sản lượng, trích hao mòn
nhanh...) để thông tin kế toán phản ánh
đúng thực tế khách quan về việc quản lý,
sử dụng TSCĐ.
Bài viết đã nghiên cứu tình huống để làm
rõ nội dung các vấn đề về trích HMTSCĐ,
tuy nhiên nghiên cứu này cần được đánh
giá trên thực tế tại các đơn vị HCSN để
thấy được mức độ tác động trên thực tiễn
áp dụng đối với báo cáo kế toán của đơn vị
HCSN ■
Tài liệu tham khảo
Bộ Tài chính (2018), Thông tư 45/2018/TT-BTC do Thứ trưởng Bộ Tài chính ban hành ngày 07/5/2018, Hướng dẫn chế
độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và tài sản cố định do Nhà nước
giao cho doanh nghiệp quản lý không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Bộ Tài chính (2017), Thông tư 107/2017 – TT- BTC do Thứ trưởng Bộ Tài chính ban hành ngày 10/10/2017, Hướng
dẫn Chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp.
International Public Sector Accounting Standards Board (IPSASB) (2020), IPSAS 17- Property, plant and equipment.
Lê Thị Thanh Huyền (2018), Một số phân tích về những thay đổi của chế độ kế toán hành chính sự nghiệp, truy cập
thay-doi-cua-che-do-ke-toan-hanh-chinh-su-nghiep-138543.html
Nguyễn Thị Hồng Lam, Nguyễn Thị Nhinh (2017), Một số trao đổi về chuẩn mực kế toán công quốc tế (ipsas) 17 “bất
động sản, nhà xưởng và thiết bị” và quy định kế toán về tài sản cố định hữu hình trong đơn vị hành chính sự
toan-cong-quoc-te-ipsas-17-bat-dong-san-nha-xuong-va-thiet-bi-va-quy-dinh-ke-toan-ve-tai-san-co-dinh-huu-
hinh-trong-don-vi-hanh-chinh-su-nghiep-26698.htm
Số 228- Tháng 5. 2021- Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng
55
5 trang
15360
Free
Bạn đang xem tài liệu "Bàn về phương pháp trích hao mòn tài sản cố định trong đơn vị hành chính sự nghiệp", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- ban_ve_phuong_phap_trich_hao_mon_tai_san_co_dinh_trong_don_v.pdf
