Phát triển kinh tế, văn hóa và nâng cao đời sống nhân dân theo di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
PHÁT TRIỂN KINH TẾ, VĂN HÓA VÀ NÂNG CAO ĐỜI SỐNG
NHÂN DÂN THEO DI CHÚC CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH
BÙI NGỌC QUỴNH, ĐẶNG THỊ THU HIỀN
Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh là điểm kết tinh tư tưởng của Bác về độc lập dân tộc và chủ nghĩa
xã hội, vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh Việt Nam, mối quan hệ giữa công bằng và
tiến bộ xã hội, mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển văn hoá trong xây dựng xã hội
mới, sức mạnh đại đoàn kết dân tộc và sức mạnh thời đại, động lực lợi ích và chăm lo chu đáo tới
cuộc sống con người gắn tư tưởng trọng dân. Những vấn đề được Bác căn dặn trong bản Di chúc
là hết sự hệ trọng, căn cốt, lâu dài, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến phát triển kinh tế, văn
hóa và nâng cao đời sống nhân dân.
Từ khóa: Di chúc, Hồ Chí Minh, phát triển kinh tế, ổn định kinh tế
dân, toàn quân hai miền Nam - Bắc với niềm tin vững
chắc vào thắng lợi cuối cùng. Di chúc của Chủ tịch
Hồ Chí Minh lần đầu tiên được công bố trong Lễ tang
của Người tháng 9/1969, gồm 4 trang in khổ 14,5 cm x
22 cm. Sau khi Bác qua đời, cùng với thời gian, Đảng
và nhân dân ta ngày càng nhận thức đầy đủ, sâu sắc
hơn về giá trị lý luận và thực tiễn của bản Di chúc mà
Người để lại cho toàn Đảng, toàn quân và toàn dân
ta. Di chúc của Người trở thành nguồn cổ vũ, động
viên to lớn, sự chỉ dẫn, soi đường để toàn Đảng, toàn
quân và toàn dân ta tiếp tục kiên định tiến lên giành
thắng lợi vĩ đại trong sự nghiệp giải phóng miền
Nam, thống nhất Tổ quốc, đưa cả nước đi lên chủ
nghĩa xã hội (CNXH); đó còn là những chỉ dẫn quý
báu, động lực tinh thần to lớn giúp chúng ta vượt qua
khó khăn, thách thức, tận dụng thời cơ để tiến lên con
đường xã hội chủ nghĩa, phát triển bền vững, vì mục
tiêu dân giàu, nước mạnh, công bằng, dân chủ, văn
minh trong giai đoạn hiện nay.
DEVELOPING ECONOMIC, CULTURAL SECTOR AND
IMPROVING PEOPLE'S LIVING STANDARD BASED
ON THE TESTAMENT OF PRESIDENT HO CHI MINH
Bui Ngoc Quynh, Dang Thi Thu Hien
The testament of President Ho Chi Minh is the
crystallization point of Uncle Ho's thoughts on
national independence socialism and applying
Marxism-Leninism into the Vietnamese
context, the relationship between fairness
and social progress, the relationship between
economic growth and cultural development
in building a new society, the great power
of national unity and the times, the interest
motivation and aꢀentive care of people life.
The problems mentioned in his testament are
very important and long-term, especially those
related to economic and cultural development
and improving people's living standards.
Trong Di chúc, Hồ Chí Minh căn dặn nhiều vấn
đề, đó là những vấn đề mang tính nhân văn cao cả,
có ý nghĩa sống còn đối với sự nghiệp cách mạng
nước ta, trong đó có vấn đề phát triển kinh tế, văn
hóa - xã hội, không ngừng nâng cao đời sống của
nhân dân, cụ thể:
Keywords: Testament, Ho Chi Minh, economic development,
economic stability
Ngày nhận bài: 7/3/2019
Ngày hoàn thiện biên tập: 2/4/2019
Ngày duyệt đăng: 8/4/2019
Về phát triển kinh tế
Phân tích đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH
ản Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh được ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ nội dung
viết trong bối cảnh cuộc kháng chiến chống phát triển kinh tế trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở
Mỹ cứu nước của dân tộc ta ở vào giai đoạn nước ta gồm:
B
ác liệt, song đang trên đà thắng lợi, đòi hỏi sự đoàn
Một là, phát triển kinh tế là nhiệm vụ quan trọng
kết chặt chẽ, chiến đấu bền bỉ của toàn Đảng, toàn nhất trong thời kỳ quá độ lên CNXH “Nhiệm vụ quan
48
TÀI CHÍNH - Tháng 04/2019
trọng nhất của chúng ta, cụ thể, là phải xây dựng nền lập cho dân tộc, đem lại tự do, ấm no và hạnh phúc
tảng vật chất và kỹ thuật của CNXH, đưa miền Bắc cho nhân dân. Không chỉ vậy, Người đã đóng góp
tiến dần lên CNXH, có công nghiệp và nông nghiệp hết sức mình vào sự nghiệp giải phóng con người,
hiện đại, có văn hóa và khoa học tiên tiến. Trong quá đấu tranh giải phóng nhân loại đau khổ, bị áp bức,
trình cách mạng xã hội chủ nghĩa, chúng ta phải cải bất công trên toàn thế giới. Vì mục tiêu đó, Chủ
tạo nền kinh tế cũ và xây dựng nền kinh tế mới, mà tịch Hồ Chí Minh đã phấn đấu không ngừng nghỉ
xây dựng là nhiệm vụ chủ chốt và lâu dài”.
và được kết tinh thành một tinh thần, một ý chí và
Hai là, xây dựng cơ cấu kinh tế hợp lý, phải quan trở thành một tư tưởng xuyên suốt trong mọi hành
tâm phát triển cả nông nghiệp và công nghiệp trong động của Người. Vì vậy, phát triển văn hóa – xã hội,
thời kỳ quá độ. Người chỉ rõ: “Nền kinh tế xã hội chủ mà trước hết là chăm lo đời sống ấm no, hạnh phúc
nghĩa có hai chân là công nghiệp và nông nghiệp hai cho nhân dân là mong ước cháy bỏng của Hồ Chí
chân không đều nhau, không thể bước mạnh được”. Minh. Hồ Chí Minh cho rằng, giành độc lập dân tộc
Ba là, trong thời kỳ quá độ, nền kinh tế có nhiều và đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho người
hình thức sở hữu và nhiều thành phần kinh tế. Người dân là hai mục tiêu cốt lõi của cách mạng Việt Nam;
khẳng định: ở thời kỳ quá độ, nền kinh tế nước ta độc lập dân tộc và ấm no, hạnh phúc cho nhân dân
còn tồn tại bốn hình thức sở hữu chính: “Sở hữu của là hai nội dung xuyên suốt, bao trùm và quan hệ
Nhà nước tức là của toàn dân. Sở hữu của hợp tác xã khăng khít và biện chứng. Người đã chỉ rõ: “Nếu
tức là sở hữu tập thể của nhân dân lao động. Sở hữu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc, tự
của người lao động riêng lẻ. Một ít tư liệu sản xuất do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”.
thuộc sở hữu của nhà tư bản”. Về thành phần kinh
tế, theo Hồ Chí Minh, trong chế độ dân chủ mới, có
năm loại kinh tế khác nhau: “A- Kinh tế quốc doanh
(thuộc CNXH, vì nó là của chung của nhân dân).
B- Các hợp tác xã (nó là nửa CNXH, và sẽ tiến đến
CNXH). C- Kinh tế của cá nhân, nông dân và thủ
công nghệ (có thể tiến dần vào hợp tác xã, tức là nửa
CNXH). D - Tư bản của tư nhân. E- Tư bản của Nhà
nước (như Nhà nước hùn vốn với tư bản tư nhân để
kinh doanh)”. “Trong năm loại ấy, loại A là kinh tế
"Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn,
đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi
học, ốm đau có thuốc, già không lao động được
thì nghỉ, những phong tục tập quán không tốt dần
dần được xóa bỏ... Tóm lại, xã hội ngày càng tiến,
vật chất ngày càng tăng, tinh thần ngày càng tốt,
đó là Chủ nghĩa xã hội”.
Bởi vậy, ngay sau khi cầm quyền, Chủ tịch Hồ Chí
lãnh đạo và phát triển mau hơn cả. Cho nên kinh tế Minh cùng Chính phủ tập trung vào những công việc
ta sẽ phát triển theo hướng CNXH chứ không theo cụ thể để phát triển văn hóa - xã hội là: chống nạn
hướng chủ nghĩa tư bản”.
đói, nạn dốt và xóa các tệ nạn xã hội; bỏ thuế thân,
Bốn là, tăng gia sản xuất phải đi đôi với thực hành thuế chợ, thuế đò... Đó là những nội dung, biện pháp
tiết kiệm trong sản xuất, trong tiêu dùng, tiết kiệm và bước đi quan trọng để đem lại cuộc sống ấm no,
vật tư, thời gian, sức lao động. Người chỉ rõ: “Tăng hạnh phúc cho nhân dân. Trong mọi hoàn cảnh lịch
gia sản xuất và thực hành tiết kiệm là con đường sử, kể cả tình thế cách mạng khó khăn, thách thức
đi đến xây dựng thắng lợi CNXH, xây dựng hạnh như “ngàn cân treo sợi tóc”, việc bảo đảm cuộc sống
phúc cho Nhân dân. Tăng gia là tay phải của hạnh nhân dân vẫn luôn là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của
phúc, tiết kiệm là tay trái của hạnh phúc”.
Đảng và Chính phủ khi Bác còn sống.
Năm là, trong phát triển kinh tế, phải quan tâm
Ngay trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ
chống tham ô, lãng phí, quan liêu, đó là những thứ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch
“giặc nội xâm”, đồng minh với giặc ngoại xâm. Hồ Chí Minh đã đề ra sáu nhiệm vụ cấp bách cần
Những tư tưởng về xây dựng, phát triển kinh tế giải quyết nhằm đáp ứng những đòi hỏi trước mắt
trong thời kỳ quá độ lên CNXH của Chủ tịch Hồ Chí của nhân dân, trong đó có chống nạn đói. Người chỉ
Minh còn nguyên giá trị đối với Đảng và Nhân dân rõ, đói nghèo là một trong ba thứ giặc cần phải diệt.
ta trong nhiệm vụ phát triển kinh tế nhanh, hiệu quả Bởi nghèo đói thì sức lực nhân dân yếu ớt, thực lực
và bền vững hiện nay.
đất nước giảm sút, giống nòi suy vong, thế nước đi
xuống và khi đó khó có thể bảo vệ được nền độc lập
tự chủ, do vậy mà nguy cơ mất cả tự do, độc lập.
Công cuộc phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội
Về phát triển văn hóa - xã hội
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã cống hiến trọn cuộc đời
vì mục tiêu đánh đuổi giặc ngoại xâm, phá tan xiềng đầy khó khăn và thách thức, bởi đất nước vừa thoát
xích nô lệ, xóa bỏ mọi áp bức, bất công, giành lại độc thoát khỏi ách thực dân phát xít, bị bóc lột kiệt quệ
49
NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
sức người, vơ vét cạn kiệt tài nguyên, vật lực để Thấm nhuần tư tưởng đó của Hồ Chí Minh, ngày nay,
phục vụ cuộc chiến tranh đế quốc. Trong bối cảnh Đảng ta xác định mục tiêu của công cuộc xây dựng đất
đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định từng công việc nước ta hiện nay là: “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ,
cụ thể, từng bước đi thích hợp; đã đưa ra mục tiêu công bằng, văn minh”. Đây cũng là thước đo sự thành
phấn đấu để nhân dân thoát nạn bần cùng, mọi công của công cuộc xây dựng CNXH trong thực tế
người có việc làm, đời sống ấm no và hạnh phúc.
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển văn hóa - xã hội
theo tư tưởng và Di chúc của Hồ Chí Minh.
Quan điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh về chăm lo đời
thể hiện và hàm chứa triết lý phát triển bền vững của sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân được Đảng
thời đại ngày nay. Cốt lõi của phát triển bền vững là phải và Nhà nước Việt Nam vận dụng, cụ thể hóa thành
nhằm vào con người, vì mục tiêu phát triển con người, đường lối, chủ trương, chính sách, trở thành một
do đó chăm lo và không ngừng nâng cao đời sống mọi trong những mục tiêu then chốt trong suốt quá trình
mặt của nhân dân là mục tiêu lớn nhất. Chỉ khi nhân cách mạng, đặc biệt trong giai đoạn xây dựng CNXH.
dân sống ấm no, hạnh phúc, thì đất nước mới phát triển, Quan điểm của Người được cụ thể hóa trong Cương
nền độc lập mới bền vững. Nhờ đó, chỉ trong một thời lĩnh chính trị của Đảng, trong chiến lược phát triển
gian ngắn, cả nước có hơn hai triệu người biết đọc, biết kinh tế - xã hội 10 năm, 5 năm và kế hoạch hằng năm,
viết. Bên cạnh đó, công tác văn hóa, giáo dục cũng được trong từng cơ chế, chính sách phát triển kinh tế, xây
chính quyền mới đặc biệt quan tâm đẩy mạnh và đạt dựng đời sống văn hóa, xã hội, nâng cao đời sống của
được nhiều kết quả tích cực. Phong trào đời sống mới nhân dân. Nhờ đó, trong những năm qua, đặc biệt là
đã xóa bỏ những tệ nạn, hủ tục lạc hậu, tàn dư chế độ trong hơn 30 năm đổi mới, các chủ trương chính sách
cũ, nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, bồi dưỡng tinh về phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước
thần, ý thức công dân của người dân một nước độc lập. luôn hướng tới đem lại hạnh phúc cho người dân, bảo
Lòng dân quy tụ về một mối, đoàn kết toàn dân tộc trở đảm sự ổn định và phát triển bền vững. Điển hình
thành sức mạnh vô biên, đánh đuổi kẻ thù xâm lược. là công cuộc xóa đói giảm nghèo của nước ta đã đạt
Người hướng dẫn, động viên nhân dân đoàn kết cùng được những thành tựu to lớn. Tỷ lệ hộ nghèo đã giảm
nhau xây dựng “đời sống mới” toàn diện.
mạnh từ 59% năm 1993 (theo chuẩn nghèo cũ) xuống
còn 1-1,5% năm 2018 (theo chuẩn nghèo mới giai đoạn
2016-2020). GDP trên đầu người đã vượt qua mức thu
Không ngừng nâng cao đời sống nhân dân
Theo Hồ Chí Minh, để chăm lo tốt cuộc sống ấm nhập trung bình thấp (2.215 USD/ người/ năm) vào
no, hạnh phúc cho nhân dân trước hết là việc xây năm 2016, năm 2018 đạt 2.540 USD, tăng 440 USD so
dựng Nhà nước thực sự là Nhà nước của dân, do dân, với năm 2015. Đặc biệt, đã thực hiện thành công mục
vì dân. Để Nhà nước giữ vững bản chất nhân dân, làm tiêu kép vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, vừa thục
tròn nhiệm vụ quản lý xã hội, tổ chức xây dựng cuộc đẩy tăng trưởng GDP, vừa thực hiện tốt các mục tiêu
sống mới ấm no, hạnh phúc. Ngay từ những ngày đầu về bảo đảm an sinh xã hội, tạo việc làm và nâng cao
sau Cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đời sống nhân dân, củng cố quốc phòng, an ninh...
chỉ rõ: “Chính phủ ta đã hứa với dân, sẽ gắng sức làm
Tài liệu tham khảo:
cho ai nấy đều có phần hạnh phúc. Trong việc kiến
thiết nước nhà, sửa sang mọi việc, phải làm dần dần, 1. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, trang 412;
không thể một tháng, một năm mà làm được hết. Song 2. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, trang 162;
ngay từ bước đầu, chúng ta phải theo đúng phương 3. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 12, trang 372;
châm... Việc gì lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì 4. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, trang 293;
hại đến dân, ta phải hết sức tránh”. Người khẳng định: 5. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, trang 294;
"Ðảng và Nhà nước Việt Nam từ nhân dân mà ra, vừa 6. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 14, trang 311;
là người lãnh đạo vừa là người đầy tớ của nhân dân, 7. Hồ Chí Minh: Nhà nước và pháp luật, Nxb. Pháp lý, H, 1990, tr.174;
không có lợi ích nào khác lợi ích của nhân dân".
8. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 15, trang 627;
Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ rõ, chăm lo đời sống 9. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 9, trang 518;
ấm no, hạnh phúc cho nhân dân đó chính là mục tiêu, 10. Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 13, trang 438.
bản chất của CNXH: “CNXH là làm sao cho nhân dân
Thông tin tác giả:
Đại tá, PGS, TS Bùi Ngọc Quỵnh- Khoa Kinh tế chính trị học Mác-
Lênin, Học viện Chính trị , TS. Đặng Thị Thu Hiền - Học viện Kỹ
thuật mật mã.
Email: quynhbuingocktct@gmail.com
đủ ăn, đủ mặc, ngày càng sung sướng, ai nấy được đi
học, ốm đau có thuốc, già không lao động được thì
nghỉ, những phong tục tập quán không tốt dần dần
được xóa bỏ... Tóm lại, xã hội ngày càng tiến, vật chất
ngày càng tăng, tinh thần ngày càng tốt, đó là CNXH”.
50
3 trang
15260
Free
Bạn đang xem tài liệu "Phát triển kinh tế, văn hóa và nâng cao đời sống nhân dân theo di chúc của chủ tịch Hồ Chí Minh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
File đính kèm:
- phat_trien_kinh_te_van_hoa_va_nang_cao_doi_song_nhan_dan_the.pdf
